Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/302 K.2025/566

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Şirketi tarafından keşide edilen ... Şubesine ait ; ... seri numaralı 31.10.2024 keşide tarihli 400.000,00 TL (dörtyüzbintürklirası) bedelli çekin, ...... tarafından müvekkili şirkete ciro edildiğini ve söz konusu çekin, müvekkili şirket merkezinde kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, yine ... Şirketi tarafından keşide edilen ... Şubesine ait; ... seri numaralı 15.04.2024 keşide tarihli 3.000.000,00 TL (üçmilyontürklirası) bedelli çekin, ... Şirketi tarafından Müvekkili Şirkete ciro edildiğini, söz konusu çekin Müvekkili Şirket merkezinde kaybolduğunu tüm aramalara rağmen bulunamadığını beyan ederek bahsi geçen çekleri zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

DELİLLER

Davaya konu çeki veren banka şubesine yazılan yazıya verilen cevapta, ... numaralı çekin ibraz edilmediği, ... numaralı çekin 20/03/2024 tarihinde ... A.Ş tarafından iç takastan ibraz edildiği ve aynı gün müşteri talimatı ile işlemsiz olarak geri çekildiği bildirilmiştir.

Mahkememizin 24/07/2025 tarihli ara kararı ile ibraz edilen ... numaralı çek yönünden davacı vekiline çek ile ilgili istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş, kesin süre içerisinde istirdat davası açılmaması halinde davanın mevcut bilgi ve belgelere göre değerlendirileceği ihtar edilmiştir. İşbu ara karar davacı vekiline tebliğ edilmiş, 02/10/2025 tarihli celsede istirdat davası açmayacaklarını beyan etmişlerdir.

6102 sayılı T.T.K.'nun 760, 761, 762. maddelerine göre ticaret sicil gazetesinde çekleri elinde bulunduranların 3 ay içinde mahkememize müracaat etmeleri yönünde birer hafta ara ile üç kez ilan yaptırılmış, mahkememize çekleri ibraz için herhangi bir başvuru olmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nun 757 ve devamı maddelerine göre kıymetli evrakın davacının iradesi dışında elinden çıkması nedeni ile açılan iptal davasıdır.

Kıymetli evrak iptali veya çek iptali davalarında amaç; kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile, hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak ve çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir. 6102 sayılı TTK 757 madde hükmünde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır.

Yapılan düzenlemede iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Kıymetli evrak iptali zayii edilmesi nedeniyle iptalini talep etme hakkı TTK 757 madde hükmünde yapılan açık düzenleme uyarınca kıymetli evrak (bono, poliçe, çek) elinden çıkan kişi yani yetkili hamil bu davayı açma hakkına sahiptir.

Çekin ibraz edildiğinin anlaşılması üzerine Mahkememizin 24/07/2025 tarihli ara kararı ile, davacı vekiline çek ile ilgili istirdat davası açmak, dava açtıklarına dair ilgili belgeyi mahkememize sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, 2 haftalık kesin süre içerisinde davacı tarafından istirdat davası açılmaz ve dava açıldığı halde davanın görüldüğü mahkemen hangisi olduğu ve dosya esas sayısı mahkememize bildirilmez ise davanın ve ödeme yasağının mevcut bilgi ve belgelere göre değerlendirileceğinin ihtaratına karar verilmiş, söz konusu ara karar davacı vekiline 03/08/2025 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davacı vekili 02/10/2025 tarihli celsede istirdat davası açmadıklarını açmayacaklarını beyan etmiştir.

...... Dairesi'nin 13/11/2018 tarih ......sayılı kararında "Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır."

...... Dairesi'nin 03/04/2018 tarih ...... sayılı kararında da belirtildiği gibi "6102 sayılı TTK’nin 763. maddesinde iptali istenen kambiyo senedinin mahkemeye sunulması durumunda davacıya istirdat davası açması için süre verileceği, davacının bu süre içinde dava açmaması durumunda, mahkemenin, kambiyo senedini, sunmuş olana geri vereceği ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı düzenlenmiş"tir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde: dava konusu keşidecisi ... A.Ş olan, ... Şubesine ait, ... seri numaralı 15/04/2024 keşide tarihli 3.000.000,00 TL bedelli çekin ... A.Ş'ne ibraz edildiği anlaşılmakla, davacı tarafa istirdat davası açması için süre verilmesine rağmen, herhangi bir davanın açılmadığı anlaşılmakla bu çek yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Keşidecisi ... şirketi olan, ...

Şubesine ait ... seri numaralı 31/10/2024 keşide tarihli 400.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak ise; toplanan deliller, yapılan ilanlar ve tüm dosya kapsamına göre bedelli çeki elinde bulunduranların 3 ay içinde mahkememize ibraz etmeleri, aksi halde çeklerin iptaline karar verileceğine dair TTK'nun 818/1-s bendi delaletiyle 760, 761 ve 762. maddelerine göre ticaret sicil gazetesinde üç kez yapılan ilana rağmen, ilk ilandan itibaren 3 aylık süre içerisinde çekleri ibraz eden veya itirazda bulunan olmadığı, çekin bankaya ibrazına ilişkin bir bilginin de dosyaya sunulmadığı,

böylece çeklerin davacının elinde iken zayi olduğuna veya kaybolduğuna dair mahkememize kanaat geldiğinden, mahkememizin 02/10/2025 tarihli celsesinde davacı vekili hazır olduğu halde yapılan yargılamada davanın kabulü ile TTK'nun 818/1-s maddesi delaletiyle 764/1. maddesi gereğince dava konusu çeklerin iptaline karar vermek gerekmiş, davacı vekilinin yüzüne karşı, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Başkan ...... · ¸e-imza · Üye ...... · ¸e-imza · Üye ...... · ¸e-imza · Katip ...... · ¸e-imza