Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/113 K.2024/161

Mersis No - ...

VEKİLİ

Av. ... -.... DAVALI : 1-.... Mersis No-... ...

VEKİLİ

Av. ... - [... DAVALI : 2- ... VEKİLİ : Av. ....

DAVA

Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali

DAVA TARİHİ : 31/03/2022

KARAR TARİHİ : 28/03/2024

KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 06/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

DAVA

Davacı şirket dava dilekçesinde özetle, üretimi ve satışını yaptığı ürün gamına dahil olan kontrol vanaları ile 19.10.2021 tarihinde tescil için .... başvuru .... sıra numaralı başvuruda bulunulduğunu; başvurunun yayınına davalı şirket tarafından itiraz edildiğini; davacıya ait ... başvuru .... , sıra numaralı tasarımlarla muterize ait tasarımlar arasında genel izlenim itibariyle benzer olduğu gerekçesi ile itirazlar kabul edilerek davacının tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verildiğini; taraf tasarımlarının farklı olduğunu dava konusu ... ... tarafından verilen .... sayılı, 25.02.2022 tarihli ... kararının iptali ile davacıya ait .... sıra numaralı tasarımların tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket davaya cevap dilekçesinde özetle, taraf tasarımlarının “ayniyet derecesinde” benzer olduğunu; davacı yanın bu tasarımlar özelinde farklılık iddialarının, “küçük ayrıntı” seviyesinden öteye geçmemekte olduğunu; bilgilenmiş kullanıcı bakışı açısından davacı tasarımının davalı tasarımından ayrı, yeni ve ayırt edici olduğu kanısını sağlamamakta olduğunu; tasarımcıların, dava konusu ürünler üzerinde sınırsız sayıda seçenek özgürlüğüne sahip olduklarını; davacı şirket kurucularının davalı şirket bünyesinde çalıştıklarını; başvurunun kötüniyetli olduğunu; dava konusu kararın yerinde olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı başvurusuna davalı tarafından yapılan itirazın kabulüyle ilgili verilen ... kararının yerinde olup olmadığı iptal şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır. Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

...'den celbedilen işlem dosyasının tetkikinden; davacı şirket tarafından, .... sıra numaralı “kontrol vanaları” ürünlerini konu alan çoklu tasarımın tescili için 19.10.2021 tarihinde müvekkil Kuruma tasarım tescil talebinde bulunulduğu, söz konusu başvuru 09.11.2021 tarih ve 376 sayılı Resmi Tasarımlar Bülteni’nde yayınlanmıştır.

Başvurunun yayınına 3 aylık yasal itiraz süresi içerisinde davalı Şirket tarafından, .... sıra numaralı tasarımlar mesnet gösterilerek 11.06.2021 tarihinde itiraz edildiği, itirazların ... ...'nda değerlendirildiği ve dava konusu 25.02.2022 tarih ve .... sayılı ... kararında, "….

Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, başvuru sahibinin önceden muterizin yanında çalıştığı ve itiraza konu .... sıra numaralı tasarımlar ile muterize ait .... sıra numaralı tasarımın, ... sıra numaralı tasarım ile muterize ait ... sıra numaralı tasarımların, .... sıra numaralı tasarım ile muterize ait .... sıra numaralı tasarımların, ... sıra numaralı tasarım ile muterize ait .... sıra numaralı tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer olduğu tespit edilmiş ve .... sıra numaralı tasarımların bu itiraz gerekçeleri karşısında ayırt edici olmadığı düşünülmüş,

bu itiraz gerekçeleri açısından itiraz kabul edilmiştir. Buna karşılık .... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza mesnet gösterilen diğer tasarımlar açısından itiraz gerekçeleri kabul edilmemiştir.

Nihai olarak ise yapılan itirazın kabulü gerekmiştir.” gerekçesiyle ''itirazın kabulüne ve .... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne oybirliği ile karar verilmiştir.'' şeklinde karar verildiği, eldeki davanın iki aylık yasal süre içerisinde tarihinde açıldığı anlaşılmış, işin esasına girilmiştir.

Ön inceleme celsesinde: dava dosyasının tasarımların incelenmesi suretiyle teknik bilirkişi incelemesi ile aydınlatılacağı dikkate alınarak davaya konu ürünlerin dosyaya sunulmasının davanın genişletilmesi anlamına gelmeyeceği dikkate alınarak davalı vekilinin talebinin reddine, dava konusu teknik incelemeye muhtaç olması dikkate alınarak davacının tanık ve emsal karar toplanmasına yönelik taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Mahkememizce dava konusu ile ilgili olarak bilirkişilerden raporlar alınmıştır.

Bilirkişi kurulunca düzenlenen RAPORDA ve EK RAPORDA özetle:

-.... sıra numaralı tasarımların mesnet tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, bu tasarımlar açısından heyet görüşünün ... sayılı ... kararı ile farklı doğrultuda olduğu,

- ... sıra numaralı tasarımların mesnet tasarımlar karşısında yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, bu tasarımlar açısından görüşlerimizin ... sayılı ... kararı ile aynı doğrultuda olduğu,

-Mutlak yenilik araştırmasında tespit edilmiş olan .... sıra numaralı tasarım karşısında .... sıra numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu,

takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Bilirkişi HEYETİ tarafından 26/02/2024 tarihli (yeni heyet) RAPORDA özetle:

1) Dava konusu .... sayılı tasarımların, davalıya ait tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı, bu tespitin ... kararı ile uyumlu olduğu,

2) Dava konusu .... sayılı tasarımın, davalıya ait tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, bu tespitin ... kararı ile uyumlu olmadığı,

3) Dava konusu ... sayılı tasarımların mutlak yenilik kriterini sağlamadığı, neticesi itibarıyla ... kararının bu tespitle tamamen uyumlu olduğu,

4) Dava konusu başvurunun kötü niyetli olup olmadığı hususunun salt hukuki değerlendirme olması sebebiyle bu konuda değerlendirme yapılamayacağı

bildirilmiştir.

Bilirkişi raporlarının her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporların usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Tescilli bir tasarımın sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir.

“Yenilik ve ayırt edicilik” başlığı altında düzenlenen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 56. maddesi;

"Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.

b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.

Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,

dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,

kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir.

Aynı Kanun'un "Kamuya sunma" başlıklı 57. maddesi ise;

"Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." şeklindedir.

6769 sayılı SMK'nın 58. maddesine göre tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

Bir tasarımın yeni olabilmesi için, onun aynısının, tescil tarihinden evvel dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekmektedir. Tasarımların aynı olup olmadığının tespiti için yapılacak benzerlik testinde; aynı izlenimi uyandırma, aynı etkiyi yapma, karıştırılma tehlikesi veya olasılığı incelenemez. Bunlar ikinci aşamaya yani ayırt edicilik tetkikine aittir.

Tasarımın yeniliği yoktur diyebilmek için, hükümsüzlüğü istenilen tasarımın, önceden kamuya sunulan (faydalı model, marka ve) tasarım belgelerindeki tasarımlar ile aynı olması şarttır. Terkini talep edilen tasarım öncekinden sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecektir. Yenilik önceki tasarıma göre belirlenecektir. Aynı kabul edilmeye engel olamayan küçük ayrıntılarda farklılık hâkimin takdirine göre belirlenecektir.

Burada şu ölçü verilebilir; fark, aynı olmayı ortadan kaldırmıyor, mevcut önceki tasarım görünümünü sürdürüyor, fark sadece mevcut görünüme, yani mevcut tasarıma ek, onda bir değişiklik, ondan bir sapma niteliği taşıyorsa, yani farklılık o (mevcut tasarım) esas alınarak ondan hareketle yapılmışsa küçüktür. Bunun dışında kalan farklar ise büyüktür. Yenilik ne özgünlük, ne eşsizlik, ne estetiğe sahip bulunma, ne de estetiğin ve kalitenin basamağıdır.

Başvurusu yapılan bir tasarım yenilik testini geçebilirse ikinci olarak ayırt edicilik incelemesine tâbî tutulur. Bu test bir kıyaslama incelemesidir. Bir tasarımın ayırt ediciliğe sahip bulunması demek, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile kıyaslanan tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunması demektir.

Bilgilenmiş kullanıcı ise, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı ara veya nihaî tüketicidir. Ancak asla bir uzman değildir. Mahkememiz de bilgilenmiş kullanıcı konumunda bulunan ilgililerin katılımıyla oluşturulmuş bilirkişi heyetinden mütalâa almıştır.

Kıyaslama, tescili istenen tasarım ile kıyaslanan tasarımların tam karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir. Ayırt edici niteliğin incelenme ve değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesini ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun göz önüne alınmasını emredici bir ifadeyle istemiştir. Bilgilenmiş kullanıcının fark edebileceği değişiklikler ise daima göz önünde tutulmalıdır.

Seçenek özgürlüğü ibaresiyle kastedilen, tasarımcıya tasarımına ayırt edicilik vermesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup kişiden kişiye değişmez. Bu nesnel değerlendirmede tekdüze özellik ve nitelikler göz önünde tutulur. Bazı biçimler (=görünümler) nesnenin işlevine sıkı surette bağımlıdırlar. Böyle tasarımlarda tasarımcının hareket alanı pek dardır. Meselâ, bir otomobilin, ütünün ve şişenin şekli gibi.

Her otomobil, ütü ve şişe birbirine benzer. Ayırt edicilik için tasarımcının muhakkak nesnenin işlevine ters düşen tasarımlar geliştirmesi beklenemez. Dolayısıyla işlevin yerine getirilebilmesi için zorunlu olan alan dışında yapılabilecek olan tasarımların korunması mümkün olabilecektir. Seçenek özgürlüğünün hiç bulunmadığı hâllerde ise tasarım zaten korunamaz.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;

Dava konusu ... sayılı tasarımlarla davalıya ait ... sayılı tasarımın karşılaştırılmasında; tasarımların üst kısımlarında cıvata ve cıvatanın gövdeye bağlandığı kısımlarında somun, uzun bir üst gövde daha kısa bir alt gövde, alt gövdenin kenarlarında dört adet delik ortak özellikleri oluşturmakta olduğu, bununla birlikte dava konusu tasarımda üst gövdeyi ve alt gövdeyi birbirine bağlayan dört adet cıvata, üst gövdede dikey çıkıntılar, alt gövdedeki karşılıklı deliklerin diğer karşılık deliklerden yükseklik farkı, ve deliklerin altına doğru uzayan bir çıkıntı bulunmakta olduğu, davalı tasarımında ise üst gövdede çıkıntı olmaması,

üst gövdeyi alt gövdeye bağlayan cıvataların bulunmaması üst gövdenin bir bütün olarak alt gövdeye görünmeyen bağlantılarla bağlanması, alt gövdede delikler altındaki uzantının olmaması ve alt gövdenin deliklerinin eş düzeyli eksenlerde yer alması temek farkları oluşturmakta olduğu, bu farkların ilgili ürünün yüksek düzeyde bilgilenmiş kullanıcıları bakımından farklılaşmayı sağlayacağı, dava konusu .... sayılı tasarımların, davalı tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu .... sayılı tasarımlarla davalıya ait ... sayılı tasarımlar karşılaştırılmasında; dava konusu tasarımın kapak kısmındaki kubbe yapısının daha derin olduğu, davalıya ait tasarımın kapak kısmındaki kubbe yapısının daha az derin olduğu, dava konusu tasarımın yan kısımlarında dört adet delik bulunurken, davalıya ait tasarımda bu kısımlarda sekiz adet delik bulunduğu, bunun dışındaki unsular neredeyse bire bir olduğu, söz konusu ayrıntı düzeyindeki iki farklılık genel izlenim itibarıyla tasarımları farklı kılmadığı, bu nedenle dava konusu ... sayılı tasarımın, davalı tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ... sayılı tasarımlarla davalıya ait .... sayılı tasarımlar karşılaştırılmasında; dava konusu tasarımın kapak kısmındaki cıvata deliklerinden orta kısma doğru uzanan çıkıntılar dışındaki ayrıntı düzeyindeki farklılık dışında, tasarımlardaki sair unsurların neredeyse bire bir olduğu, söz konusu ayrıntı düzeyindeki farklılık genel izlenim itibarıyla tasarımları farklı kılmadığı, bu nedenle dava konusu ... sayılı tasarımın, davalı tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ... sayılı tasarımlarla davalıya ait ... sayılı tasarımlar karşılaştırılmasında; dava konusu tasarımın kapak kısmındaki kubbe yapısının daha derin ve konik yapıda olduğu, davalıya ait tasarımda bu yapının yassı bir dairesel yükselti şeklinde olduğu, tasarımların kalan unsurlarının neredeyse bire bir olduğu, söz konusu ayrıntı düzeyindeki farklılık genel izlenim itibarıyla tasarımları farklı kılmadığı, bu nedenle dava konusu ... sayılı tasarımın, davalı tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı anlaşılmıştır.

Dava Konusu Tasarımın Mutlak Yenilik Vasfını Haiz Olup Olmadığının Değerlendirildiğinde.

Mahkeme tarafından tevdi edilen görev kapsamında dava konusu tasarım hakkında yürütülecek mutlak yenilik incelmesi “kontrol vanası” emtiası üzerinden gerçekleştirileceği, mutlak yenilik kriterinin dayanağı olan SMK m.56/4 hükmüne göre; bir tasarımın aynısı tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edileceği, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edileceği mutlak yenilik incelemesinin yapılmasında esas alınacak tarih, dava konusu tasarım tescil başvurusunun yapıldığı tarih olan 25.08.2020 olduğu,

internet arama motorları üzerinden görsel yükleme ve sözcük araması yoluyla dava konusu tasarımın başvuru tarihi olan 19/10/2021 tarihinden önceki döneme ilişkin yapılan incelemede, dava konusu ... sayılı tasarımların mutlak yenilik kriterini sağlamadığı anlaşılmıştır.

Davacı tasarımlarının mutlak yenilik vasfını taşımadığı anlaşıldığından ... kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır