Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/29 K.2024/568

... DAVALI : ... ...

DAVA

Markaya Tecavüzün Durdurulması, Maddi ve Manevi Tazminat

DAVA TARİHİ : 23/01/2024

KARAR TARİHİ : 24/12/2024

KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20/01/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Markaya Tecavüzün Durdurulması, Maddi ve Manevi Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesiyle; davalının ...’den belgeli olmadığı halde ekte sunulan fotoğraflardan da görüleceği üzere nar ekşili sos ürününün ambalajı üzerinde ... logosunun kullanıldığını, yapılan araştırmada, davalı firmanın ... belgesi olmadığı gibi firmanın ...

Marka müracaatında da bulunmadığının anlaşıldığını, davalının ... ismi ve markasını haksız kullandığını, davalının haksız olarak kullandığı ... markası ile bütün masraf ve aidatlarını ödeyerek ... belgesini kullanmakta olan diğer firmalara karşı haksız bir rekabetin içine girmiş olduğunu, firmanın ...’den belgeli olmamasına rağmen belge ve logo kullanması ile marka haklarına tecavüz fiilinin işlenmiş olduğunu iddia ederek marka hakkına tecavüz fiillerinin durdurulmasına,

fazlaya ilişkin her türlü dava, alacak, hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla 51.960 TL maddi ve 77.940 TL manevi olmak üzere toplam 129.900 TL tazminatın dava tarihinden itibaren ticari reeskont faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

YARGILAMA

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; marka hakkına tecavüz fiilerinin durdurulması, fazlaya ilişkin her türlü dava, alacak, hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla 51.960.-TL Maddi ve 77.940.- TL manevi olmak üzere toplam 129.900,00-TL tazminatın dava tarihinden itibaren ticari reeskont faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesi taleplerine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için bilirkişiye tevdiine karar verilmiştir.

Marka Uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle:

1.Davalının, davacının markasını izinsiz kullandığı dolayısıyla davalının eylemlerinin davacının marka hakkına tecavüz teşkil ettiği,

2. ... Ücret Tarifesi’ne göre “Başvuru Değerlendirme Ücreti (Standart/Kriter başına)”, “İnceleme Hizmet Ücreti”nin dava tarihindeki tutarlarının, “Marka Kullanma Ücretleri (Yıllık)”nin davalının ürününün (nar ekşisi) hangi kategoride olduğu dikkate alınarak dava tarihindeki tutarının dosyaya kazandırılması,

takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

SMMM bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle:

Davacının uğramış olduğu zarar tutarının 39.250,00TL olacağı, takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Bilirkişi raporlarının her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporların usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun “Marka Hakkına Tecavüz Sayılan Fiilleri” içeren 29. maddesinin (a) bendi uyarınca; “Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede belirtilen biçimlerde kullanmak.” marka hakkına tecavüz olarak değerlendirmektedir.

SMK’nun “Marka tescilinden doğan hakların kapsamı ve istisnaları” başlığı ile düzenlenen 7. maddesi ise aşağıdaki şekildedir:

(1) Bu Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir.

(2) Marka tescilinden doğan haklar münhasıran marka sahibine aittir. Marka sahibinin, izinsiz olarak yapılması hâlinde, aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır:

a) Tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin, tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerde kullanılması.

b) Tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması.

c) Aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde olmasına bakılmaksızın, tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle markanın itibarından haksız bir yarar elde edecek veya itibarına zarar verecek veya ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikteki herhangi bir işaretin haklı bir sebep olmaksızın kullanılması.

(3) Aşağıda belirtilen durumlar, işaretin ticaret alanında kullanılması hâlinde, ikinci fıkra hükmü uyarınca yasaklanabilir:

a) İşaretin, mal veya ambalajı üzerine konulması.

b) İşareti taşıyan malların piyasaya sürülmesi, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi, bu amaçlarla stoklanması veya işaret altında hizmetlerin sunulması ya da sunulabileceğinin teklif edilmesi.

c) İşareti taşıyan malın ithal ya da ihraç edilmesi.

ç) İşaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması.

d) İşareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması.

e) İşaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması.

f) İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması.

(4) Markanın sahibine sağladığı haklar, üçüncü kişilere karşı marka tescilinin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder. Ancak marka başvurusunun Bültende yayımlanmasından sonra gerçekleşen ve marka tescilinin ilan edilmiş olması hâlinde yasaklanması söz konusu olabilecek fiiller nedeniyle başvuru sahibi, tazminat davası açmaya yetkilidir. Mahkeme, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak tescilin yayımlanmasından önce karar veremez.

(5) Marka sahibi, üçüncü kişiler tarafından dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde, markasının aşağıda belirtilen biçimlerde kullanılmasını engelleyemez:

a) Gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi.

b) Malların veya hizmetlerin türüne, kalitesine, miktarına, kullanım amacına, değerine, coğrafi kaynağına, üretim veya sunuluş zamanına ya da diğer niteliklerine ilişkin açıklamalarda bulunulması.

c) Özellikle aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parça ürünlerinde, malın ya da hizmetin kullanım amacının belirtilmesinin gerekli olduğu hâllerde kullanılması.”

6769 sayılı SMK'nın 29 maddesinde, marka hakkına tecavüz sayılan fiiller belirtilmiş olup;

(1) Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır:

a) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede belirtilen biçimlerde kullanmak.

b) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek.

c) Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak.

ç) Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.

(2) 19 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü tecavüz davalarında def’i olarak ileri sürülebilir. Bu durumda kullanıma ilişkin beş yıllık sürenin belirlenmesinde dava tarihi esas alınır.

6769 sayılı SMK'nın 149 ncu maddesine göre, sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti.,

b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.,

c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.,

ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini.

Marka hakkı sahibinin, markaya tecavüz sebebiyle uğradığı maddi zararın, fiili zarar ve yoksun kalınan kazancı kapsadığı SMK m.151/1’de açıkça düzenlenmiştir. Fiili zarar marka hakkı sahibinin malvarlığında meydana gelen net azalmadır. Fiili zarar hali aktiflerin azalması şeklinde olabileceği gibi pasiflerin artması şeklinde de meydana gelebilir. Fiili zarar hali dışında kalan yoksun kalınan karın hesaplanmasında marka hakkına sahip kişiye 3 farklı seçenek sunulmaktadır.

Bu seçenekler, SMK m.151/2’de düzenlenmiş olup “a) Marka hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir, b) Marka hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç, c) Marka hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli” seçenekleridir.

Markaya tecavüz dolayısıyla uğranılan "manevi zarar" ise KHK'da başkaca bir hüküm bulunmadığından borçlar Kanunun 49. Maddesindeki şartlar dairesince tanzim edilir. Markaya tecavüz, çoğunlukla bir kişinin ticari itibarının zedelenmesine sebebiyet verir. Manevi tazimanata hükmedilebilmesi için failin kusuru gerekmekle birlikte, kusurun ağırlığı herhangi bir rol oynamaz.

Markaya tecavüz halinde kişilik değerlerinden biri olan ticari itibarda vukua gelen kayıpları karşılamak için manevi tazminat isteyebilir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda “haksız rekabet”in açık tanımı bulunmamakta, 54/2. Maddede “Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.” denilmekte ve 55. Maddede tahdidi olmamak üzere, “hangi hallerin haksız rekabet teşkil ettiği” belirtilmektedir. Buna göre 55/1-a-(4) bendi; “Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak” şeklindeki ifadesi ile başkasının markasını kullanmayı haksız rekabet olarak değerlendirmektedir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;

Davacı Markası Davalı Yan Kullanımları

... +... ... +... (01-(...)-45. sınıf)

Davacıya ait marka incelendiğinde; davacı markasının yukarıda da görüldüğü üzere ... ibaresinden oluştuğu ve tüm sınıflarda tescilli olduğu anlaşılmaktadır.

Davalının Kullanımları incelendiğinde; davalı kullanımlarında da davacının markasının bire bir aynısının ... şeklinde kullanıldığı görülmektedir.

Dosya kapsamında yeralan bilirkişi raporu ve sair delillerden de anlaşıldığı üzere, davalının davacıya ait koruma markasının birebir aynısı olan “...” ibaresini kullanmak şeklinde gerçekleşen eyleminin davacı yan tescilli marka hakkının ihlali olduğu, davalının eylemli kullanımının marka hakkına tecavüz teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

Davacı kurum tarafından dosyaya dahil edilen 02.10.2024 tarihli ve ... sayılı yazıdan dava tarihinde Başvuru Değerlendirme Ücretinin (Standart/Kriter Başına 1.300,00TL), İnceleme Hizmet Ücretinin (5.400,00TL), Yıllık Marka Kullanma Ücretinin (Kategori C- 21.700,00TL) olduğu; buna göre; davacının ... Ücret Belgelendirme Yönergesinin 45. Maddesi, bu yönerge esas alınarak düzenlenen ... Ürün Belgelendirme Ücretlendirme Esasları ve Ücret Çizelgesi çerçevesinde (Yıllık Belge Kullanma Ücreti İçin 1,5 kat üzerinden) davacının uğramış olduğu zarar tutarının/ davalının davalıya ödeyeceği maddi tazminat tutarının 39.250,00-TL olduğu kabul edilmiştir.

Davalının davacı markasını haksız olarak kullanımının manevi zarar da doğuracağı tartışmasızdır. Mahkememizce davacının yoksun kaldığı kar, sektörel teamüller, eylemin süresi, markanın tescilli olduğu süre vs. hususlar nazara alındığında 39.250,00-TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olacağı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

MASRAF DÖKÜMÜ

İLK MASRAF :2.645,97-TL

GİDER AVANSI :6.655,00-TL

TOPLAM :9.300,97-TL