Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/241 K.2022/306

Mahkememize açılan Kooperatif Üyeliğinin Tesbiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin 2008-2018 yılları arasında Sincan-Etimesgut-Ulus hattında ... plaka sayılı özel toplu taşıma aracı ile faaliyette bulunduğunu, sözleşmenin bitimine yakın ...

Genel Müdürlüğünce 14 hatta 170 adet Özel Taşıma Aracını çalıştırmak üzere 10 yıl süreli toplu taşıma hattı kiralama ihalesi yapıldığını, anılan ihalenin 8/b bendinde ihaleye girebilme şartlarının açıkça gösterildiğini, müvekkili gibi, aynı hatlarda faaliyetlerde bulunan diğer hak sahiplerinin üyelik dilekçelerini ve ihaleye katılabilmek amacıyla her bir kooperatif üyesinin hisse başına düşen 25.000,00 TL tutarında ücret talep edildiğini, müvekkilinin de üyelik formunu dilekçesiyle birlikte doldurduğunu ve 27.350,00 TL tutarındaki üye başına düşen ihale bedelini davalı kooperatife yatırdığını,

bu şekilde davalı kooperatif söz konusu ihaleye girebildiğini, davalı kooperatifin davalı kooperatifin tek başına katılarak ihalenin davalı üzerinde kaldığı, ...

Genel müdürlüğü ile davalı kooperatif arasında 24.12.2018 tarihinde imzalanan sözleşme üzerine 21.01.2019 tarihinde ihale konusu işe başlanıldığı, hal böyle olunca davalı kooperatifin müvekkilini üye almadığını, hiçbir şekilde taşıma işlerinde ve kooperatifte hak sahibi olamayacağının bildirildiğini, davalıya bu konuda yapılan başvurular üzerine ortaklığın kabulüne veya reddine dair herhangi bir cevap verilmediğini, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun (KK) 8. maddesinde “Ortaklığa Girme Şartları ve Ortak Sayısı” nın düzenlendiğini, kooperatifler hukukunda,

üyelik şartlarını taşıyanların kooperatifçiliğin temel esaslarından biri olan “Açık kapı ilkesi” uyarınca kooperatif üyeliğine kabulünün zorunlu olduğunu, ihale şartnamesinin 8/b bendinde “İhale konusu hatlarda çalışacak hat sayısının en az 2/3'si kadar (170*2/3<5114) üyesi bulunduğuna ilişkin kooperatif üyelik formu ve noter tasdikli üye defteri suretinin sunulması” ihaleye girebilmenin temel şartı olarak belirlendiğini, davalı kooperatif tarafından ihaleye katılmadan önce, müvekkili ve aynı durumda olan,

daha önceden söz konusu hatlarda faaliyet gösteren özel halk otobüsü esnaflarından davalı kooperatife üyelik için talep dilekçeleri kooperatifte yetkili şahıslar tarafından alındığını ve bu üyelik talep dilekçeleri kapsamında anılan ihale şartnamesinin 8/b bendinde yer alan (en az 114 üye) ihaleye katılma şartı sağlanarak söz konusu ihaleye girildiğini, ancak üyelik başına belirlenen 27.350,00 TL'yi yatıran kişilere KK'nın 18. maddesi kapsamında ortaklık senedi düzenlenmediğini,

söz konusu ihale süreci öncesinde aynı soyadı taşıyan ve KK kapsamında üyelik şartlarına haiz olmayan ve de kurucu üyelerle akrabalık bağı olan kişilerin kooperatife üye olarak gösterilip söz konusu ihaleye girildiğini, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, kooperatiflerde “zımnen üyelik” suretiyle de ortaklığı gerçekleşebileceğini, uyuşmazlık konusu olayda, davalı kooperatifin kurulup müvekkilinin de içinde bulunduğu üyeliğe kabul edilmeyen kişilerden 27.350,00 *şer TL talep edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkili tarafından 30.11.2018 tarihinde (Oysa ki,

bir önceki paragrafta tarih 24.12.2018 olarak belirtilmiştir) yapılan 27.350,00 TL'nin, KK'nın 4. maddesinin birinci fıkrasının (4) nolu alt bendi kapsamında yapılan nakdi sermaye ödemesi olarak kabul edilmesi gerektiğini, söz konusu ödemesi için müvekkiline makbuz verilmediğini, söz konusu ödemenin müvekkili tarafından davalının yukarıda belirtilen (Dava dilekçesinde davalı adresi olarak belirtilen) adresinde bulunan Murat Vural isimli şahsa yapıldığını, buna ilişkin şahitlerin bulunduğunu,

ihalenin davalı kooperatif üzerinde kalmasından sonra müvekkili tarafından hakkı olan özel halk otobüsü hattının kendisine verilmesi beklenir ve bu haklı beklenti haliyle çalışacağı otobüsü almak için fiyat araştırmasına girmiş iken, davalı tarafından müvekkilinin beklentisinin aksine herhangi bir hat tahsisi yapılmadığını, ileri sürerek, müvekkilinin kooperatif üyeliğinin tespiti ve ortaklıktan kaynaklı olarak hakkı olan özel halk otobüsü hattının tarafına tahsisine karar verilmesini; ilk istemin mümkün görülmemesi halinde söz konusu hattın rayiç değerinin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, Davalı kooperatif, davaya cevap dilekçesinde usule ilişkin itirazlarda bulunduktan sonra davacı ile kooperatif arasında Ankara ...

Noterliğinin 29.03.2017 tarih ve 01940 yevmiye numaralı Taahhütnamesi (EK-1) ile davacıya ait ... plakalı özel toplu taşıma aracına istinaden yapılan “İşletme Sözleşmesi” imzalandığını, davacının yalnızca kooperatife ait hattı kiraladığını, davacının şahsına ait herhangi bir HAT tesis edilmediğini, müvekkili kooperatifin hak sahibi olduğu | adet hattı yıllık olarak kiraladığını, dava dilekçesinde belirtilenin aksine, davacının, müvekkil kooperatifin üyesi olmadığını, hiçbir zaman da olmadığını, davacının yalnızca kooperatif hattına ait işletme sözleşmesi bulunduğunu, kooperatife ödediği iddia edilen 27.350,00 TL'nin gerçeği yansıtmadığını,

dava konusu söz konusu ödemeye ait herhangi bir makbuz da sunmadığını, müvekkili kooperatifin uhdesine geçen böyle bir para bulunmadığını, davacının ödediğini iddia ettiği anılan bedel karşılığında herhangi bir makbuz ya da ödeme belgesi almamış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının yalnızca kooperatife ait hattı kiraladığını, önceki ihaleye dayanan hat hakkının 10 yıllık bir süreyi kapsadığını ve haliyle bu sürenin bittiğini, davaya konu ihalenin ileriye dönük 10 yılı kapsamakta olan yeni bir ihale olduğunu, önceki ihaleden gelen hat sahipliliği yenilenmesi diye bir durumun söz konusu olmadığını belirterek,

haksız ve mesnetsiz davanın reddini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Kooperatif Üyeliğinin Tespiti ve Kooperatif Hattının Tahsisi veya Hattın Rayiç Değerinin Yasal Faizi İle Birlikte Tazmini Talebine İlişkindir.

Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davalı kooperatif ile "Sınırlı Sorumlu Ankara Ulaşım Şehir içi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi"lerinin sicil özetleri ve Ankara Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2016/260 Esas sayılı dosyası, savcılık dosyaları getirtilerek dosyamız içerisine eklenmiştir.

Taraflar arasındaki deliller toplandıktan sonra dosyanın kooperatif hukukundan alanında uzman bilirkişiden alınan 17.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle: Davalı kooperatif yönetim kurulunca davacının ortaklığa kabulü yönünde açıkça alınmış herhangi bir karar bulunmadığının tespiti yanında, davacının zımni / eylemli olarak da ortaklık işleminin gerçekleşmediği, davacı tarafın davalı kooperatifin ortağı olmadığı ve haliyle de hattın rayiç değerinin yasal faiziyle birlikte tazmin talebinin de yerinde olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ... Genel Müdürlüğü'nün 14 hattı 170 özel, toplu taşıma aracı çalıştırılmak üzere 10 yıl süreli toplu taşıma hattı kiralama ihalesi açtığı, ihaleyi davalı kooperatifin kazandığı, söz konusu hatların davalı kooperatif ile şartları taşıyan otobüs sahibi esnaflar arasında yapılan sözleşmeler ile işletildiği,

Davacı ...’ın davalı kooperatife yaptığı herhangi bir ödemesinin bulunmadığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği ,... tarafından davacıya tahsis edilen hat olmadığı gibi Davalı kooperatifin kuruluşunu takiben 22.06.2018 günü yapılan ilk genel kurul toplantısından sonra huzurdaki davanın açılmasından önce 01.02.2020 günü yapılan ikinci genel kurul toplantısına ilişkin 120 kişilik ne çağrı listesinde ve ne de hazinin cetvelinde davacının isminin bulunmadığı, davacı tarafın davalı kooperatife ortak olmak için KK’nın 8. maddesi ile kooperatif anasözleşmesinin 11. maddesi hükmü gereği kooperatife verdiği yazılı müracaatının bulunmadığı,

davacının ortaklığa kabulü yönünde açık bir yönetim kurulu kararının da bulunmadığı görülmüştür.

Kooperatif ortaklığının kooperatif yetkili organlarının bu hususta alacağı açık bir kararla gerçekleşebileceği gibi, ilgili kişi ile yazışmalar yapması, kooperatifçe kişinin ortak sıfatıyla ödemelere davet olunması, onu genel kurullara davet etmesi ve ödemeleri kabul etmesi gibi zımni şekilde de gerçekleşebilecekse de, davacı tarafın, davalı kooperatifçe ne genel kurullara çağrıldığı, ne kendisinden ödeme yapmasının istendiği, ne davacının kooperatife ödeme yaptığı ve dolayısıyla da ödemesinin kooperatifçe kabul edilmesi yönünde bilirkişi tarafından da bir tespitin yapılamadığı,

davacının zımni / eylemli olarak ortaklığının söz konusu olmadığı, dosyada mevcut, Ticaret Bakanlığı Müfettişlerince düzenlenen 16.12.2020 tarihli İnceleme Raporu’nda davacı ...’ın da bulunduğu bir kısım şikayetçi kişilerin ortaklık taleplerinin veya ortaklığa alındıkları ya da ortak olmak için kooperatife ödeme yaptıklarına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı yönünde tespitte bulunulduğu görülmekle ,

davacının KK’nın 8. maddesi ile kooperatif ana sözleşmesinin 11. maddesi gereği yazılı olarak kooperatife (yönetim kuruluna) ortak olmak için başvuruda bulunduğunu ve de bu başvurusunda anasözleşmenin 10. maddesinde belirtilen ortaklık şartlarım taşıdığına dair belgeleri sunduğunu, anasözleşmenin tüm hükümlerini ve getirilen yükümlülükleri kabul ettiğini açıkça belirttiğini kanıtlamadığı gibi, davalı kooperatif yönetim kurulunca davacının ortaklığa kabulü yönünde açıkça alınmış herhangi bir karar bulunmadığının tespiti yanında,

daha önce açıklanan şekilde davacının zımni / eylemli olarak da ortaklık işleminin gerçekleşmediği görülmüş olup tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının davasının bilirkişi raporu doğrultusunda reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ✎ e-imzalıdır Hakim ... · ✎ e-imzalıdır *