Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/393 K.2023/668

Mahkememize açılan Alacak (Ticari İşletme Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Mayıs 2007-Ocak 2009 dönemlerinde muhtelif zamanlarda dava dışı... şirketlerine ödemiş olduğu .... bedeli) tutarlarını taraflar arasında akdedilen 24.07.2006 tarihli İşletme Devir Hakkı Sözleşmesi uyarınca rücuen tazminini talep ettiğini, ... tarafından verilen yazı cevaplarında talep edilen bedellerin sorumluluk alanlarında bulunmadığı belirtilerek talebin reddedildiğini, Özelleştirme Yüksek Kurul kararı ile ...'ın Özelleştirme kapsamına alındığını ve bu kapsamda elektrik dağıtım müesseselerinin 21 elektrik dağıtım bölgesine ayrıldığını,

bu bölgelerden...'ın 01.03.2005 tarihinde birleştirilerek;... illerini kapsayan 15 nolu dağıtım bölgesi, ... olarak yapılandırılarak 24.07.2006 tarihli ... ile %100 hissedarı ... olmak üzere ...’a devredildiğini, daha sonra ... Başkanlığı'nca, ...’ın %100 oranındaki hissesi özelleştirilmek üzere ihaleye çıkıldığını, 1.07.2008 tarihinde açılan ihaleyi kazanan...

Konsorsiyumu için Özelleştirme Yüksek Kurulu tarafından onay verildiğini,...e devrine ilişkin ... ile 11.02.2009 tarihinde Hisse Satış Sözleşmesi akdedildiğini,...'ın yönetiminin...Ortak Konsorsiyumu'na geçtiğini, ... ile ...arasında imzalanan hisse satış sözleşmesinde devrin gerçekleştirildiği tarihte elektrik dağıtım şirketleri tarafından hem dağıtım hizmetleri hem de perakende satış hizmetleri gerçekleştirildiğini,

rekabet kurumunun 21.07.2005 tarihli ayrışma kararına istinaden müvekkili şirketin 6446 sayılı ...'nun "dağıtım faaliyeti" başlıklı m.9.2 hükmü kapsamındaki işler ile beraber aynı kanunun 10. Maddesi kapsamında sayılan perakende satış iş ve işlemlerini 01.01.2013 tarihine kadar birlikte yürütüldüğünü, müvekkili şirketin dağıtım ve perakende satış lisanslarının ayrıştırıldığı 01.01.2013 tarihine kadar serbest ve serbest olmayan tüketicilerle perakende satış faaliyeti kapsamında sayaç okuma, fatura tahakkuk, düzenleme ve tahsili işlemlerini gerçekleştirdiğini,

24.08.2006 tarih ve 875 sayılı ... kararı uyarınca elektrik dağıtım şirketlerinin abonelere PSH adı altında ek bir ücret tahhakkuk ettirebileceği kararlaştırıldığını ve bu ücretlerin dağıtım şirketlerince faturalara yansıtıldığını, Elektrik Dağıtım Şirketlerince tahsil edilen PSH bedellerinin müşteri tarafından tüketilen her bir kWh için belli bir birim bedeli ile hesaplandığını, ...’nce kararın iptal edildiğini, PSH bedelinin tüketim miktarı üzerinden nisbi olarak değil abone grubuna göre sabit bedel üzerinden alınmasına karar verildiğini,

elektrik dağıtım şirketleri tarafından anılan karar tarihine kadar tahsil edilen ... bedellerin de hukuk dayanaktan yoksun kaldığını, serbest tüketicileri için tahsil edilen PSH bedellerinin iadesini talep etmek hakkı doğduğunu, bu bağlamda müvekkili şirketin dağıtım lisans faaliyet alanı içerisinde yer alan .... tarafından Mayıs 2007-Aralık 2011 dönemi için düzenlenen faturalara konu PSH bedellerinin iadesi talepli S....

E. Sayılı dosyası ile dava açıldığını, yargılama sonucunda toplam 839.084,37 TL'nin müvekkili şirket tarafından ...’ye ödenmesine karar verildiğini, anılan kararın ...Dairesince onandığını, bu doğrultuda iadesine karar verilen tutarın ...ödendiğini, aynı şekilde ...

E. Sayılı dosyalar ile 2007 Şubat ayına ilişkin olarak faturalara yansıtılan PSH bedellerinin iadesinin talep edildiğini, yargılama sonucunda her iki dava kabul edilerek fazla tahsil edilen PSH bedellerinin iadesine karar verildiğini, işbu ilamlara istinaden şirketler aleyhine icra takibi başlatıldığını ve taraflarınca ödeme yapıldığını, müvekkili şirket tarafından 3 farklı şirkete yapılan PSH ödemelerinin Şubat 2007-Ocak 2009 dönemine ait 404.990,44 TL'sinin talep tarihi olan 24.01.2022'ye kadar işlemiş yasal faizi ile birlikte 485.797,35 TL olarak.

İHDS 7.4 Hükmü çerçevesinde 26.01.2022 ve 21.03.2022 tarihli ekli yazı ile ...'tan talep edildiğini, talep edilen PSH bedellerinin Şubat 2007-Ocak 2009 arası döneme ilişkin olduğunu ve bu dönemde dağıtım faaliyetlerinin ... tarafından yürütüldüğünü, ...'ın borçlandırıcı işlemler yönünden sorumluluğunun olmadığını, ancak haklar yönünden talep hakkı var olduğunun kabulünün hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirket tarafından 3. kişilere ödenen PSH bedellerinin ...’ın yükümlülüğünde olduğunu,

toplam 404.990,44 TL'nin 16.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...’tan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, 02.04.2004 tarih 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile ...' ın özelleştirme kapsamına alındığını, davacı şirketin 01.03.2005 tarihi itibariyle sermayesinin tamamı müvekkili kuruma ait olmakla birlikte müvekkilinden ayrı bir tüzel kişi olarak faaliyet göstermeye başladığını, Özelleştirme İdaresi tarafından Danıştay'dan görüş istendiğini, ....

Sayılı ilamı ile dağıtım bölgelerinin mülkiyetinin devri dışında işletme hakkının devri suretiyle özelleştirilmesinin mümkün bulunduğunun belirtildiğini, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen ihale sonucunda ...'ın %100 hissesi 11.02.2009 tarihinde ... tarafından devralındığını, Elektrik Dağıtım Şirketlerinin özelleştirilmesi metodu ve devir sürecine ilişkin hususlarda ortaya çıkan farklı yorumları giderebilmek adına Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından 22.04.2011 tarih 2705 sayılı yazının yayımlandığını,

Hisse Satış Sözleşmesinin imzalanması ile hisseleri el değiştirerek özel sektöre devredilen şirketin tüzel kişiliği, hakları borçları ve yükümlülüklerinde herhangi bir değişiklik olmadığını, sorumluluklarının devam ettiğini, ...'ın ihale sürecinin tamamlanmasının ardından 24.07.2006 tarihli... ve Özelleştirme İdaresi talimatları doğrultusunda taraflarca takip edilen dosyaların ayrıştırılmaya başlandığını, dosyalara ilişkin listeler hazırlanarak taraflar arasında tespit tutanağı imzalandığını, iş bu tespit tutanağının ekinde liste sunularak her iki şirketin yönetim kurulu tarafından onaylandığını ve kesinleştiğini,

söz konusu tutanaktan sonra açılacak olan davaların kim tarafından takip edileceği hususlarının da belirlendiğini, İHDS m.7 hükmüne göre 3. Kişilere karşı sorumluluğun belirlendiğini, hükme göre 3.kişilere ilişkin zarardan ...'ın sorumlu tutulabilmesi için zarara neden olan olayın ...'ın faaliyet döneminde 24.07.2006 tarihli... akdedilmeden gerçekleşmiş olması gerektiğini, 24.07.2006 'den itibaren sorumluluğun ...' a ait olduğunu, rücuya konu davanın Mayıs 2007 ile Ocak 2009- Aralık 2011 dönemlerinde yapılan haksız tahsilattan kaynaklı istirdat davası olduğunu,

rücuya konu davada olayın...'den sonra Mayıs 2007 ile Ocak 2009- Aralık 2011 dönemlerinde yapılan haksız tahsilattan kaynaklandığını, bu dönemde dağıtım faaliyetlerinin ... tarafından yürütüldüğünü, rücuya konu davanın konusunu...'den sonrasında ... tarafından dağıtım faaliyetlerinin yürütüldüğü dönemde meydana gelen olaylar oluşturduğundan davacının alacağa ilişkin talep hakkının bulunmadığını, dayanak davaya konu olayı dağıtım faaliyetlerinin ... tarafından yürütüldüğü dönemde meydana geldiği kabul edilse dahi müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, dayanak davanın konusunun abonelik sözleşmesinden kaynaklanan istirdat talebi olduğunu,

...' de belirtilen 3. Kişinin şirket tüzel kişiliği ile bağlantısı olmayan kişiler olduğunu, iş bu dosyada, dava dışı abone ile ... arasında aboneliğe dayalı bir ilişki olduğundan 3.kişi olmadığını, huzurda görülen işbu davada ise dayanak dosyanın konusunun...'nin imza tarihi öncesine ait aboneliğe dayalı ihtilaflardan kaynaklı olması sebebiyle dava dışı abonenin 3. Kişi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, ...' ın dağıtım ve perakende satış lisansı bulunmadığından bu davaların muhatabı olmasının mümkün olmadığını,

özelleştirme öncesi müesseseler tarafından gerçekleştirilen dağıtım faaliyetinin özelleştirme ile birlikte şirketin faaliyet alanına girdiğini, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan ihtilaflardan doğan davalarda 3. Kişinin zararından söz edilemeyeceğini, kurumlarının sözleşmeleri devam eden aboneleri, işçileri, yüklenicileri, araç ve gerekçeleri ile birlikte şirketi devrettiğini, dayanak davaya ait gerekçeli kararda olayın 2008/5 ve 2009/7 dönemlerinde haksız tahsilat yapıldığı iddiasıyla abone tarafından alacak talep edildiğini,

davaya konu icra takibinin 2008/5 ve 2009/7 dönemlerinde yapılan haksız tahsilat nedeniyle talep edilen bedel olduğunu, ... tarafından talep edilen ödeme bilanço düzenlemeleri...ve Hisse Devri Sözleşmesine aykırı olduğunu, rücuya konu alacakların ... bütçesinde kaldığını ve müvekkili kuruma devredilmediğini, bu nedenlerle davanın usulden ve esastan reddini talep etmiştir.

DELİLLER

...sayılı dosyası getirtilmiş, incelenmiştir. ... sayılı dosyası getirtilmiş, incelenmiştir. ... Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Borçlar Hukuku Nitelikli Hesap Bilirkişisinden Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle; davacı tarafından işletme hakkı devir sözleşmesi imzalandıktan sonraki döneme ilişkin PSH bedellerinin iadesi için açılan davalar sebebi ile ödenen tutarın rücusuna dair istemin... 7.4 maddesi uyarınca davalıdan talep edilemeyeceği hususunda görüş ve kanaatini bildirmiştir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE

Dava, Davacı Tarafından Ödenen PSH Bedeli Ödemelerinin... Kapsamında Davalıdan Tahsili İstemine İlişkin Rücu Davasıdır.

Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık; Davacının Mayıs 2007- Ocak-Şubat 2009 dönemine isabet eden ve muhtelif zamanlarda Erpiliç, Beypi ve Çamsan firmalarına Perakende Satış Hizmet Bedeli iade tutarı olarak toplam 404.990,44 TL ödeyip ödemediği, Bu ödemeyi aralarındaki İHD sözleşmesine göre davalıya rücu edip edemeyeceği, edecek ise hangi miktarlarda rücu edebileceği, Davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, Davacı yararına faize hükmedilip edilemeyeceği edilecek ise türü ve miktarı hususlarına ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta; 4046 sayılı yasanın 20. maddesi uyarınca davacı ....’nin kurulması üzerine ... ve davalı ... arasında 24.07.2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesi imzalanarak sözleşme kapsamındaki illerin elektrik dağıtımı işletmesinin ...n %100 hissesinin maliki ... iken daha sonra 11.02.2009 tarihli hisse satış sözleşmesi ile ...’ın %100 hissesinin .... tarafından satın alındığı ve özelleştirme işleminin bu şekilde tamamlandığı görülmüştür. Böylece,...nin 11.02.2009 tarihinden önceki dönemde %100 hissedarı ... iken 11.02.2009 tarihinden sonraki dönemdeki %100 hissedarı .... olmuştur. Özelleştirme blok hisse satışı yöntemiyle yapıldığı için şirket tüzel kişiliği değişmemiş, ancak şirket hisselerinin sahipleri değişmiştir.

Buna göre, sözleşme kapsamındaki illerin elektrik dağıtımı işletmesinin; 24.07.2006 tarihine kadar ...’a bağlı Müessese Müdürlüklerinde olduğu; 24.07.2006-11.02.2009 tarihleri arasında bağımsız özel hukuk tüzel kişisi olan....’de olduğu, fakat bu süre zarfında...’ın %100 hisselerinin sahibinin iktisadi devlet teşekkülü niteliğinde olan ... (dolayısıyla kamu) olduğu; 11.02.2009 tarihinden günümüze kadar bağımsız özel hukuk tüzel kişisi olan....’de olduğu, fakat bu süre zarfında...’ın %100 hisselerinin sahibinin ...(dolayısıyla özel sektör) olduğu, bu şekilde özelleştirmenin sağlanarak tamamlandığı anlaşılmaktadır.

... ile ... arasında imzalanan 24.07.2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesinin davayla ilgili 7.4. maddesi. “Dağıtım faaliyetinin ... tarafından yürütüldüğü dönemde bu faaliyetin yürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen her türlü iş ve işlemlerin bütün sorumluluğu ...’a aittir. ... tarafından yürütülmüş bulunan bu faaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafından ileri sürülebilecek her türlü talebin muhatabı ...’tır.

Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar ... tarafından yürütülür ve sonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak her türlü mali yükümlülük ... tarafından karşılanır.” şeklinde ve 7.5. maddesi de “Dağıtım faaliyetinin şirket tarafından yürütüldüğü dönemde bu faaliyetin yürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen her türlü iş ve işlemlerin bütün sorumluluğu şirkete aittir.

Şirket tarafından yürütülmüş bulunan bu faaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafından ileri sürülebilecek her türlü talebin muhatabı şirkettir. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar şirket tarafından yürütülür ve sonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak her türlü mali yükümlülük şirket tarafından karşılanır.” şeklindedir.

11.02.2009 tarihinde ... arasında imzalanan hisse satış sözleşmesinin davayı ilgilendiren 9.4. maddesi ise; “Alıcı, ihale konusu hisseleri devraldığı tarihten önceki döneme ilişkin olarak işletme hakkı devir sözleşmesindeki hükümler ... saklı kalmak kaydıyla şirkette yapılmış olan her türlü işlemden kaynaklanan borç ve yükümlülüklerden, kayıtlara intikal etmemiş olsa dahi şirketin sorumlu olduğunu, bu hususlarda alınmış karar ve yapılmış sözleşmelerle ilgili olarak kendisinin veya şirketin idareyi ve ...’ı ilzam edecek hiçbir başvuru ve rücu hakkının bulunmadığını kabul, taahhüt ve garanti eder.” şeklindedir.

Yukarıda belirtilen hisse satış sözleşmesinin 9.4. maddesi göre, alıcının hisseleri devraldığı tarihten önceki döneme ilişkin olarak tüm borçlardan sorumlu olduğu, bunlarla ilgili olarak ...’a gidemeyeceği hükmü mevcut olup, buna göre şirketin kural olarak hisse devir tarihi olan 11.02.2009 tarihinden önceki döneme ait borçlardan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak yine maddede “işletme hakkı devir sözleşmesindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla” ibaresine yer verildiğinden bu sorumluluğun kapsamında...’nin de gözetileceği, buna göre hisse devrinden önceki dönemin sınırsız şekilde geriye doğru götürülemeyeceği, en fazla işletme hakkı devir tarihine kadar geri götürülebileceği, buna göre şirketin hisse devrinden önceki borçlardan sorumluluğunun işletme hakkı devir tarihinden itibaren başladığı, diğer bir deyişle ...’ın 11.02.2009 tarihinden önceki borçlardan sorumluluğunun kapsamının 24.07.2006-11.02.2009 arasındaki süre ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

Yargıtay içtihatları da birlikte değerlendirildiğinde; Ödeme tarihinin özelleştirme tarihinden önce veya sonra olmasına bakılmaksızın sadece ödemeye konu olayın/borcun doğum tarihinin 24.07.2006 tarihli...’den önce olması ve ödemenin 24.07.2006 tarihli...’den sonra yapılmış olmasının arandığı, yani ödemeye konu olay/borcun 24.07.2006 tarihinden önceki döneme ait olması koşuluyla ödemenin 24.07.2006 tarihinden sonra yapılmış olmasının davalı ...’a rücu için yeterli olduğu, ödemenin özelleştirme tarihinden (somut olayda 11.02.2009) önce veya sonra olmasının sonuca etkili görülmediği anlaşılmaktadır. Nitekim özelleştirme blok hisse devri yoluyla yapılmış ve bu şekilde tüzel kişiliğin devamı sağlanmıştır.

Bu durumda; 24.07.2006-11.02.2009 tarihleri arasında doğmuş olan borçlar nedeniyle ...a rücu edilemeyecek olup bunlar ... ... üzerinde kalacaktır. Ancak 24.07.2006 tarihinden önceki borçlar nedeniyle hisse satış sözleşmesinin 9.4. maddesinin atfıyla...’a rücu edilebilecektir. Dava davacının Mayıs 2007- Ocak-Şubat 2009 dönemine isabet eden ve muhtelif zamanlarda.... firmalarına Perakende Satış Hizmet Bedeli iade tutarının... uyarınca rücuen tahsili istemine ilişkin olup 24.07.2006-11.02.2009 tarihleri arasında doğmuş olduğu anlaşıldığından yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.