Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/264 K.2024/463

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı Vekilinin dava dilekçesi " Davalı .... sorumluluk dahilindeki sabit işyerlerinin malzemeli yemek hazırlama, sunum ve sonrası hizmet işleri hizmet alımı işine ilişkin .... ihale kayıt numaralı ihalenin 06.12.2022 tarihli ihale sözleşmesi ile müvekkil şirket tarafından üstlenildiğini, 4734 Sayılı kanun uyarınca ...’ta ilan edilen ihale dokümanları ve 1 adet zeyilnamenin incelenerek müvekkil şirket tarafından ihaleye iştirak edilmiş, nihayetinde de ihale müvekkil şirket üzerine kaldığını, .... İhale Kayıt Numaralı ihalenin Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olduğunun tespitine karar verilmesini, talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekilinin cevap dilekçesi ile "... Yüklenici firma ile yapılan sözleşme akdedildiği tarih itibariyle ihalenin yaklaşık maliyetine göre sözleşme bedeli %70 in altında kaldığından söz konusu sözleşme .... sayılı kanunun 62 maddesi kapsamından "Personele dayalı hizmet alımı sözleşmesi" kapsamına girmediğinden açılan davanın reddine ..." karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLER

Davacı tarafça taraflar arasındaki .... ihale kayıt numaralı sözleşme suretinin, sözleşmenin eki hizmet alımı idari şartnamesini davalı kurumun .... tarafından davacıya hitaben yazılan 26/04/2023 tarihli "...menü de olmayan özel yemek siparişi ve sözleşme eklerinde olmayan hükümlere göre ceza kesildiği iddiasına ilişkin cezanın iptali istemine yönelik talebin uygun görülmediğine..." ilişkin cevap, davacı tarafından davalı kuruma düzenlenen fatura suretleri, 31/10/2022 tarihli ihale komisyon karar suretinin ibraz edildiği görülmüştür.

GEREKÇE

Bir davada "hukuki yararın varlığı", davanın konusuna ilişkin dava şartlarından biridir. Davacının, dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli olmayıp, ayrıca dava açmakta hukuki yararının da bulunması gereklidir. Buna hukuki korunma (himaye) ihtiyacı da denilmektedir. (....). Mahkemelerden hukuki himaye istenilmesinde, himayeye değer bir yarar olmalıdır. (H.G.K.'nun 24.06.1992 gün ve .... .. 30.05.2001 gün ve ...... sayılı ilamları).

Hukuki yarar, davacının dava açmakta (mahkemeden hukuksal koruma istemekte) bir yararının bulunması, başka bir ifade ile davacının sübjektif hakkına hukuki koruma sağlanması için mahkemeye başvurmasında, hali hazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunması olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre davacının dava açabilmesi için hukuk kuralları tarafından korunan bir yararı, hakkı olması, bu hakkı elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyaç duyması ve mahkeme kararı olmadan hakkını elde etmesinin mümkün olmaması gereklidir. Ayrıca davacının etkin hukuki himaye talep ettiği yararının hukuki, meşru, doğrudan, kişisel, doğmuş ve güncel olması da gereklidir.

Dava açılmasında hukuki yararın bulunması, davanın dinlenebilmesi (mesmu olması, kabule şayan olması) için zorunlu olup olumlu dava şartıdır. Yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilecek olan dava şartları, ...'nin 6. maddesi ve ...'nın 36. maddesinde düzenlenen hak arama hürriyeti ile HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkının, dürüstlük kurallarına uygun olarak kullanılmasının sağlanması için de gerekli olan usul kurallarıdır.

HMK'nın 115. maddesinde de dava şartı noksanlığının, davanın her aşamasında re'sen gözetileceği ve dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verileceği açıkça düzenlenmiştir. Davacı, mahkemeye başvurup bir ilam almadan başka bir yol ile de hakkına aynı güvenle kavuşabilmekte ise bu durumda dava açmakta hukuki yararının mevcut olmadığı kabul edilmelidir.

Başka bir ifade ile dava ile erişilmek istenen amaç, aynı güvenle ancak daha basit bir yol ile gerçekleşebilecekse, o konuda dava açılmasında hukuki yararının bulunmadığının kabulü gereklidir. Hukuki menfaatten maksat, davacının sübjektif hakkına hukukî korunma sağlanması hususunda mahkemeye başvurmasında hâli hazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunmasıdır.

Bir başka ifadeyle; davacı hakkına kavuşmak için, hâli hazırda mahkeme kararına muhtaç bir konumda değilse onun hukukî yararının varlığından söz edilemez.

Bilindiği üzere mahkemeden istenilen hukuki korunmaya göre davalar eda davaları, tespit davaları ve inşai davalar olarak ayrılmaktadır. Tespit davaları bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalar olup, konusunu hukuki ilişkiler oluşturur. Bu dava türü ile bir hukuksal ilişkinin varlığı veya yokluğu saptanmaktadır.

Bu davalarda davacının amacı ve dolayısıyla talep sonucu, bir hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesidir. Tespit davasında sadece tespit hükmü verilebilir. Tespit davasında verilen karar ile hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu kesin olarak tespit edilir, diğer bir anlatım ile davalının varlığını inkâr ettiği ilişkinin var olduğu veya yokluğunu inkâr ettiği hukuki ilişkinin yok olduğu kesin olarak hükme bağlanır.

Bir tespit davasının kabule şayan olabilmesi için, bu davanın konusunu oluşturan hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının menfaatinin (hukuki yararının) bulunması gerekir. Tespit davasında, eda davasından ve inşai davadan farklı olarak, davacının böyle bir menfaatinin bulunduğu varsayılmaz.

Tespit davasında davacı, kendisi için söz konusu olan tehlikeli veya tereddütlü durumun ortaya çıkaracağı zararın ancak tespit davası ile giderilebileceğini kanıtlamalıdır. Çünkü tespit davası, hukuki bir durum ya da hak henüz inkar ya da ihlal edilmeden, yani herhangi bir zarar doğmadan açılabildiğinden, menfaatin doğmuş ve güncel olması gereğinin bir istisnası olarak ortaya çıkmıştır.

İşte davacının hukuki ilişkinin derhal tespitinde menfaatinin (hukuki yararının) varlığı için öncelikle, davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) ve ciddi bir tehlike ile tehdit edilmelidir. Bu tehdit çoğunlukla davalının davranışları ile ortaya çıkar. Söz konusu bu tehdidin davacı için bir tehlike oluşturabilmesi, bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumunun tereddüt içinde olmasına ve bu hususun, davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmasına bağlıdır.

Davacı tarafça taraflar arasındaki sözleşmenin hizmet alım sözleşmesi olduğunun tespitine karar verilmesi istenilmiş olup; taraflar arasında ... ihale kayıt numaralı 06.12.2022 tarihli ihale sözleşmesi bulunduğu, dava dilekçesi ile taraflar arasındaki bir hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğunun tespitinin talep edilmediği gibi talep ve iddialar çerçevesinde davanın konusunu oluşturan hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının kendisi için var olan tehlikeli ve tereddütlü durumun varlığının ve tespit davası ile ortadan kaldırılması gerektiğinin iddia ve ispat edilemediği , taraflar arasındaki ihale evrakları ,dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı ile anlaşılmakla aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.

Katip .... · ¸e-imzalıdır. Hakim .... · ¸e-imzalıdır.