Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/174 K.2023/216

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ....

Mahkemesi nezdinde ... esas numarasına kayıtlı zayi nedeniyle çek iptali davasının devamı sırasında çek hamili olan davalı ....'nin çek yaprağında ödeme yasağı olmasına rağmen çeki,... tahsile koyduğunu ve ilgili ödeme emrinin davacıya 04/01/2019 tarihinde tebliğ olduğunu, çek hamilinin bulunması nedeni ile de ...Mahkemesi sıfatıyla devam eden yargılamanın 07/03/2019 tarihli ikinci celsesinde verilen ara karar ile müvekkile istirdat davası açmak üzere kesin süre verildiğini,

bahse konu çekin davacı tarafından ciro edilmemesine rağmen davacının kaşe bilgileri kullanılmak ve imzası taklit edilmek suretiyle çekin üçüncü şahıslarca cirolandığını ve gerçek olmayan ciro silsilesi ile davalının eline geçtiğini, davacının ne davalı şirketi ne de ciro silsilesinde yer alan diğer şirketlerle ticari iş yapmadığnı, çek yaprağının nasıl ve ne şekilde davalı şirkete geçtiğine dair herhangi bir bilgisi bulunmadığını, çek üzerinde üçüncü kişilerin ilk ciroyu yanlış yaptıkları, daha sonra ilk ciroyu iptal ederek davacı şirketin kaşe bilgilerinin kullanıldığının açık bir şekilde görüldüğünü,

daha sonrasınra iptal edilen ilk cirantaya tekrar çekin cirolanmasının da çek üzerinde oynama yapıldığının net göstergesi olduğunu, ayrıca çek arkasında her ne kadar dava konusu çekin 02/07/2018 tarihinde ibraz edildiğine dair yazı mevcut olsa da, yazıda bulunan imzayı atan kişinin ve/veya işlem yapan bankanın bilgilerinin çek üzerinde mevcut olmadığını, bu husus bile nazara alındığında düzgün işlemeyen ciro silsilesi ile davacının aleyhine icra takibi başlatan davalı tarafından kötü niyetle hareket ettiğinin açık ve net göstergesi olduğunu,

davacının icra takibine konu ödeme emrinin tebliği ile aleyhine icra takibi başlatıldığını ve icra takibine konu alacağın zayi olan çeke dayalı olduğunu ve söz konusu çekte bulunan ciro silsilesinde ki imzanın kendisine ait olmadığını fark eder etmez, yasal süresi içinde ... esasına kayıt olan ve halen derdest olan dosyadaki çek üzerindeki imzaya ve icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğuna dair vaki itiraz davası açıldığını,

şirket bilgilerinin izinsiz kullanılması ve imzanın kötü niyetli şahıslarca taklit edilmesi nedeniyle derhal...olduğunu ileri sürerek davacı ile ticari ilişki içerisinde olmayan ve üçüncü kötü niyetli şahıslar tarafından aldatmak kastıyla üzerinde oynama yapılan ve piyasaya sürülen dava konusu ... ait 19.08.2016 basım tarihli... sayılı 60.000,00 TL bedelli ve 30/06/2018 tarihli çekin istirdadına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde; Davalı şirket ile dava dışı .... Arasında ticari ilişki bulunduğu, bu şirkete yaptığı mal ve hizmet satışı karşılığında dava konusu çekin ... tarafından cirolanarak davalıya teslim edildiğini, dava konusu çekin ticari ilişki kapsamında iyiniyetle iktisap edildiğini, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığını, iyiniyetli ve yetkili hamil olduğunu, kaldı ki çekin hukuki sebepten bağımsız bir ödeme aracı olduğunu, çek üzerinde herhangi bir oynama bulunmadığını bildirip davanın reddini savunmuştur.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava, davacının hamili olduğu çekin rızası hilafına elinden çıktığı ve davalının bunu haksız olarak iktisap ettiği iddiasıyla TTK 818 maddesi yollamasıyla 763 maddesi kapsamında çekin iadesi davasıdır.

Dava, hamili elinden iradesi dışında çıktığı ileri sürülen çekin üzerindeki imzanın sahteliği iddiasıyla dava konusu çekin istirdatı istemine ilişkindir.

Celp edilen çek suretinin yapılan incelemesinde; Dava dışı ... Esas sayılı ödeme yasağı kararı bulunduğundan işlem yapılmamıştır" yazıldığı görülmektedir.

... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından çeki kaybettiği gerekçesiyle hasımsız zayi belgesi verilmesi davasının açıldığı, davalının dosyaya çekin kendisinde olduğunu bildirmesi üzerine mahkemece, istirdat davası açılması için davacıya süre verildiği anlaşılmıştır.

..dan aldırılan bilirkişi raporunda özetle; "Davacının defterleri üzerinde yapılan incelemede; 1- Dava konusu 60.000,00 TI tutarlı çekin davacı ticari defter kayıtlarında yer almadığı,

2- Davacı şirketin Davalı ....ile herhangi bir ticari ilşkisinin tespi edilemediği,

Dava konusu çek arkasında ciro silsilesinde kaşe ve imzası bulunan dava dışı ... Ltd.Şti. ile davacının ticari ilişkisinin bulunduğu, takip tarihi itibariyle söz konusu şirkete davacı şirketin 2.526,00 TL borçlu olduğu şeklinde kaydının mevcut olduğu" rapor edilmiştir.

28/01/2023 tarihinde ... gönderildiğinin dosya kapsamıyla sabit olduğu beyan edilmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından, davacı tarafından dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığı iddiasıyla hasımsız olarak zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı, yargılama aşamasında dava konusu çeki elinde bulunan davalının çeki bankaya ibraz etmesi üzerine mahkemece TTK 763.maddesi uyarınca iade davası açılması için süre verildiği,

davacının verilen sürede mahkememizde açtığı dava ile dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığı iddiasıyla iadesini talep ettiği, yukarıda izah edildiği üzere her ne kadar çek üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığı , ancak çekin şirket yetkilisi ... tarafından dava dışı ciranta... şirketine kargo yoluyla gönderildiği, bu şirketin de ciro ederek çeki davalıya temlik ettiği, davalı tarafından da bankaya ibraz edildiği, ciro silsilesine göre davalının yetkili hamili olduğu anlaşılmıştır.

TTK 790 maddesi uyarınca müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan çeki elinde bulunduran hamil olarak görünüyor ise yetkili hamil sayılır. 792. Madde de ise; çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790.maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür, düzenlemesi yer almaktadır. Davacı, çekin elinden rızası dışında çıktığını ve davalı hamilin çeki kötü niyetli iktisap etmiş olduğunu ispatlaması gerekir.

Olaymızda davalı ciro silsilesine göre yetkili hamil olup çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusuru bulunduğuna dair herhangi bir delil sunulmadığından davacının subut bulmayan davasının reddine karar vermek gerekmiştir.

Yasanın düzenlemesi ve yerleşik yargı kararları uyarınca hamilin çeki iktisapta kötü niyeti ve ağır kusurunu kanıtlama yükümlülüğü davacıda olup, çek hamilinin çeki elinde bulundurmaya dayalı hukuki ilişkiyi kanıt yükü bulunmamaktadır. Bu düzenleme karşısında davalı hamil yönünden kötü niyetli olduğuna ilişkin herhangi bir iddia ve kanıt ileri sürülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı şirket tarafından dava konusu çekin davalı hamilin elinde kötü niyeti ve iktisapta ağır kusuru nedeniyle bulunduğu kanıtlanamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır