Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/482 K.2023/733

Akyurt Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/249 Esas - 2022/164 Karar sayılı Görevsizlik ilamı ile mahkememize tevzi edilen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında, "100A0802111A" seri numaralı, ...Otik markalı, "... " cihazın kiralanması ve sözleşme sonunda satın alınmasını kapsayan yazılı bir sözleşme yapıldığını, ancak sözleşmenin aslının davalı tarafından müvekkiline teslim edilmediğini, defalarca talep edilmiş olmasına rağmen sözleşmenin kaybolduğu ve bulunmadığının müvekkiline söylendiğini, sözleşmeye göre müvekkilinin 36 ay boyunca davalıya 295 TL tutarındaki kira ödemesi yapacağını, kira bedeline her yıl TEFE_TÜFE oranında zam yapılacağını, 36 ayın sonunda ise müvekkilinin cihazı satın alabileceğini,

müvekkilinin 39 ay boyunca düzenli olarak tüm ödemelerini yaptığını, 3 aylık yapmış olduğu fazladan ödeme ile ilgili de davalı bu bedelin satın alma bedelinden düşeceğini müvekkiline bildirdiğini, müvekkilinin sözleşmeye sadık kalarak edimlerini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirmesine rağmen, kiralanan cihazı teknik arızalarından ve ayıplardan dolayı bir türlü kullanamadığını, cihazın servis garantisi olduğundan dolayı müvekkilinin davalının servisine durumu ilettiğini ve cihazın defalarca teknik servise gittiğini,

müvekkilinin zaten kullanamadığı cihazı 4 ay ve 6 ay gibi uzun süreler teknik serviste beklemesinden dolayı daha da mağdur olduğunu, ancak cihazdaki hiçbir arızanın giderilemediğini, dava konusu cihazda gizli ayıp söz konusu olduğunu, davalıya ayıp bildirilmesine rağmen müvekkilinin zararının giderilmediğini, fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, "100E0802111A"seri numaralı ...Optik markalı, "Anywiev pro sistem" cihazın ayıbının ve arızalı oluşunun tespiti ve müvekkilinin uğramış olduğu şimdilik 100,00.-TL'lik zararın temerrüt tarihinden (19.0.2021) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmini,

yargılama ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş ön inceleme duruşmasındaki beyanında kısmi dava açtıklarını 100 TL dava değeri içinde davalıya ödenen kira bedelleri ve cihazın teknik serviste kaldığı 6 aylık sürede cihazı kullanamamasından doğan zarar olduğunu açıklamış bilirkişiden rapor alındıktan sonra talebini ıslah ederek kiralama ve satın alma bedeli olarak ödediği bedel olan 11.505 TL nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ...Optik Markalı cihazın 36 ay vade süresinde 295,00 TL karşılığında kiralanması, 36 ayın sonunda ise cihazın satın alınmasını düzenleyen bir sözleşme imzalandığını, cihazın Kore' de üretildiğini, davacıya 2. el olarak kiralandığını, cihazın yeni üretiminin yapılmadığını, garanti süresinin 1 yıl olduğunu, cihazın 2016 yılında kiralandığını, 2019 yılında 36 ay süre geçtikten sonra satın alındığını, teslimden itibaren 5 yıllık süre göz önüne alındığında usulüne uygun bir ayıp ihbarının yapılmadığını, davacıya garanti süresi geçmesine rağmen müşteri memnuniyeti için teknik destek verildiğini, davacının 5 yıldır cihazı kullandığını, kazanç kaybı bulunmadığını belirterek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava, kiralama suretiyle satın alınan cihazın ayıplı olduğunun tespiti ile ödenen bedellerin iadesi, cihazın kullanılamamasından doğan zararın tahsili istemine ilişkindir.

Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararı sonrasında mahkememize gönderilen dosyada Ticaret Odası, Vergi Dairesi ve mali müşavirden alınan rapora göre davacının tacir olduğu anlaşılmakla, mahkememizin görevli olduğu kabul edilerek tahkikat aşamasına geçilmiştir.

Davacı vekili Müvekkili ile davalı arasında, “100A0802111A” seri numaralı, ...Optik markalı, “... ... ” cihazın kiralanması ve sözleşme sonunda satın alınmasını kapsayan yazılı bir sözleşme yapıldığını ancak yazılı sözleşmenin davalı tarafından davacıya teslim edilmediğini beyan etmiştir.

Dosyaya sunulan beyan ve delillerde, Davalı akdi ilişkiyi inkar etmediği, cihazın 2008 yılı 2 ayında üretildiğini davacının uhdesine 2016 yılında geçtiği , 6 seneden fazla davacının kullanımında olduğunu , en son 11/11/2020 tarihinde davacıya servis hizmeti verdiği, eksiksiz sorunsuz teslim ediliği, Tahir Yaylak imzasına teslim edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı vekili cihazın tamir sonrası yetkili kişiye teslim edilmediğini, iş yerinde emaneten duran bir kişiye teslim edildiğini savunmuş ise de, iş yerinde daimi işçi olmasa bile imza karşılığı teslim alındığından onarım sonrası teslimin gerçekleştiği kabul edilmiştir.

Mahkememizce dava konusu cihaz üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, davacı şirketin ticari işletme defterinde davalı şirket ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmamıştır. Bilirkişi dosyadaki beyanlara göre dava konusu cihazı kiralama ve satın alma ile ilgili olarak ödemiş olduğu bedelin 39 ay *295,00 TL =11.505,00 TL (KDV dahil) olarak hesap edilmiştir. Davacının defterinde cihazın kullanılamamasından dolayı zarar tespiti yapılamamıştır.

Makine mühendisi ve gözlükçü bilirkişi tarafından cihaz keşif sırasında incelenmiş, cihazın keşif sırasında çalıştırıldığı ancak açılır açılmaz hata vermeye başladığını ve makine bir optik işletme için gözlük camı ve kontak lensler konusunda bilgi verilerek satışa yardımcı ve yıllık ciro artışı bazında destek vermesi amacıyla kullanıldığı, arıza sebebiyle kendisinden istenen verimin alınamadığını, işletme için ne kadar karlılık artışı sağladığının değerlendirilmediği, kazanç kaybı konusunda da bir hesaplama yapılamadığı belirtilmiştir.

Davacı tarafa kazanç kaybına ilişkin delil sunması istenmiş, somut bir delil sunulamamış cihazın karlılık artışı sağladığı, bu makine sayesinde daha iyi satışlar yapabileceği beyan edilmiştir.

Bilirkişi raporuna itiraz üzerine alınan ek raporda da tazminat ve zarar miktarının tespitinin mümkün olmadığını, sadece davacının ödemelerinin hesap edildiği görülmüş, davacı vekili ödemeler üzerinden talebini ıslah ederek davalıya ödemiş olduğu bedelin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte iadesini istemiştir.

Davalı ıslaha ilişkin beyan dilekçesinde 2016 yılından bu zamana kadar cihazı kullanan davacının cihazın eskimesini ayıp olarak nitelendirerek, cihaz bedelini talep edemeyeceğini taleplerinin zamanaşımına uğradığına beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Kiralama 13.11.2019 tarihinde sona ermiş davacı cihaza malik olmuştur. Kiracı olduğu dönemde cihazı uzunca bir süre kullanmıştır. Davacının beyanına göre 39 aylık fatura döneminde beş kez servise gönderilmiş, üç kez servis formu düzenlenerek teslim edilmiştir.

Ticari satımlarda TTK nın 25/3 e göre ayıp ihbarı süresi geçmiştir.

Ticari satışlarda ayıptan sorumluluk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda m.219 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir. Ayıptan sorumluluk satıcının, satılanın, hasarın geçtiği anda alıcıya bildirdiği veya dürüstlük kuralları gereğince ondan beklenen vasıfları taşımamasından dolayı sorumlu olmasıdır. Satıcının ayıptan doğan sorumluluğunun oluşması için birtakım şartların oluşmuş olması gerekir. Buna göre hasarın geçtiği anda satılan ayıplı olmalı ve alıcı bunu bilmiyor ve ayıbı kabul etmemiş olmalıdır.

Dava konusu cihaz eski bir cihaz olup kendisinden beklenen faydayı uzunca bir süre sağladığı anlaşılmaktadır.

Ayıplı mal iddiasında olan tacir, satış sözleşmesi sonucunda ayıplı mal ile karşılaştığında düzenlenen seçimlik haklarını kullanabilmesi için satıcıya bu ayıbı ihbar etmelidir. Yapılan bu ihbara ayıp ihbarı denir.

Ticari satışlar yönünden ayıp ihbarının hangi sürede yapılması gerektiği TTK m.23’de düzenlenmiştir. Buna göre; malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür.

Malın teslimat sırasında belli olmayan ancak kullanım sonrası ortaya çıkabilecek bir ayıp söz konusu ise ayıbın gizli nitelikte olması ve 8 günlük süre içerisindeki incelemede de tespit edilememesi gibi durumlarda TBK m. 223 hükümleri uygulanır. Buna göre alıcı, ayıbın ortaya çıkmasını hemen satıcıya bildirmekle yükümlüdür.

Satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile satılanın alıcıya devrinden itibaren 2 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede kira süresi içinde davacı kiracı durumunda olduğundan menkul malın kiralanması hükümlerine tabidir. Dava tarihi itibariyle kira süresi sona erip malik olduğundan bu tarihten sonra satış sözleşmelerindeki iki yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, davanın 24.08.2021 tarihinde açıldığı zamanaşımı süresinin dolmadığı kabul edilmiştir.

Dosyadaki delillere göre keşifte de tespit edildiği üzere cihazdan istenen verim alınamasa da gözlükçülerde bulunması zorunlu olamayan bir cihaz olup davacı kira süresi bitince iade etmeyip uhdesinde bıraktığından ve 2. El cihazların garantisi bulunmadığından , ticari defterlerde cironun düştüğü, gözlük satışlarının azalması gibi somut bir zarar da tespit edilemediğinden davacının zararını somutlaştırması istendiğinde soyut ifadelerle cihazın karlılık artışı sağladığı kabul edilemeyeceğinden sözleşmeden dönerek ödediği bedelleri geri istemesi hukuka uygun görülmediğinden açılan davanın reddine karar verilmiştir.