Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/802 K.2023/59

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO

2022/802 Esas

KARAR NO : 2023/59

DAVA

Menfi Tespit/istirdat

DAVA TARİHİ : 01/06/2018

KARAR TARİHİ : 30/01/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit/istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

D Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı şirket ile davalı kurum arasında 16000 ve 34000 ton karkas et ithaline ilişkin yapılan ihaleye istinaden 28.09.2017 ve 05.10.2017 tarihli 2 ayrı sözleşme akdedildiğini, davalı kurumun sözleşmeye konu olan etlerin geç teslim edildiği iddiası ile sözleşmenin 22.3 maddesine göre %0,5 oranında para (1.537.274 Euro) cezasına hükmettiğini, sözleşmeye konu olan etlerin davalı idarenin kusuru ve davacının iradesi dışında gelişen olaylara istinaden geciktiğini, davalı idareye ait veteriner hekim komisyonunun 9 gün gecikmeli olarak Polonya'ya gidip kesimhaneye onay verdiğini,

Kapıkule sınır kapasında davacının iradesi dışında tırların bekletildiğini, yurda giriş yapan tırların varış noktalarında etlerin boşaltılacağı kombinelerin yetersiz olması nedeniyle günlerce bekletildiğini, davacının etleri boşaltamadığını, sözleşmenin zamanında ifa edilmemesi ve edimin yerine getirilememesine neden olanın davalı kurum olduğunu, davalının sözleşmenin 22.3 maddesini hatalı yorumlayarak fahiş miktarda para cezasına hükmettiğini, para cezasının davacının mahvına neden olduğunu belirterek davacının davalı kuruman borçlu olmadığının tespitine para cezasının iptaline,

davacının hakedişlerinden kesinti yapılması halinde yapılan kesintinin Euro olarak mahsup tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın hukuki yarar dava şartı bakımından reddedilmesi gerektiğini, işbu davanın taraflarının tarafı bulunduğu bir icra takibinin mevcut olmadığını, davacının menfi tespit talep etmekte korunmaya değer güncel bir hukuksal yararının bulunmadığını, sözleşmenin 22. maddesinde gecikme cezası olarak vakfedilen hususun teslimin zamanında gecikmeye bağlanan ve ifaya eklenen cezai şart olduğunu, sözleşmenin 14. Maddesine göre firmanın heyet gönderme taleplerine en az 7gün önceden kuruma yazılı olarak bildirmesi gerekirken bu süre dikkate alınmayıp Cuma günü mesai saati bitimine doğru kesimhane denetimi için heyet talebinde bulunulduğunu,

kontrol belgesi talebinin 02.10.2017 Pazartesi günü heyet görevlendirme talebinin de 03.10.2017 Salı günü hazırlanarak bakanlığa gönderildiğini, kesimhanelere uygunluk verilmesi veya uygunluklara iptal verilmesi davalı kurumun inisiyatifinde olmadığını bu hususun bakanlıkta tayin edildiğini, ayrıca söz konusu kesimhanenin uygunluğunun iptal edildiği tarihte 8 adet kesimhanenin bakanlıkça onaylı olduğunu ve buralarda iş ve işlemlerin sürdürülebilecek olduğunu, sözleşmenin 6.4 maddesinde bahsi geçen DAP teslim şeklinde tüm gümrük işlemleri masraflar gümrükten doğan vergi resim ve harçların alıcıya ait olduğunu,

malların belirlenen yere taşıma maliyetleri terminal bağlantılı zarar risklerinin satıcıya ait olduğunu, Kapıkule sınır kapısındaki beklemelerin edimin geç ifası bakımından davacı yararına yorumlanamayacağını, varış tarihleri ile muayene rapor tarihlerinin genellikle aynı gün olduğunu yada bu tarihler arasında bir iki günlük farklar olduğunu, nadir olarak görülen dört beş günlük beklemelerin kombinalardan kaynaklanmadığını evrak eksikliğine dayandığını,

sözleşmelerin 22.3 maddesindeki teslim programının ihlaline bağlanan gecikme cezasının davacı alacaklarından tahsil olunmasının sözleşmeye ve hukuka aykırı durumunun söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraf delilleri toplanmış ..., Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü cevabi yazıları dosya kapsamına alınmış, Ankara 4 ATM 2018/137 esas sayılı dosya örneğini mahkemesinden temin edilerek tüm dosya kapsamı ve davalı yanın defter kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle kök ve ek rapor tanzim edilmiştir.

Dava; satım sözleşmelerine dayalı ifaya ekli cezai şart nedeniyle menfi tespit/istirdat talebine ilişkin olup yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara BAM 22. Hukuk Dairesinin 2021/766 esas 2022/1336 karar sayılı ilamı ile mahkememizce verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/758 esas (Eski 2018/137 esas) sayılı dosya örneğinin uyap sisteminden celbi ile incelenmesinde davacı ... tarafından davalı ... hakkında taraflar arasında imzalanan 02.10.2017 tarihli karkas et satımına ilişkin tedarik sözleşmesine dayalı olarak ifaya ekli cezai şart niteliğindeki gecikme cezası ve teminat mektubunun nakde çevrilmesine dayalı menfi tespit ve istirdat talebine ilişkin açılan davanın yargılaması sonucunda verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara BAM 22. H.D 2021/1442 esas 2022/1335 karar sayılı ilamı ile kaldırılmasına karar verildiği yargılamanın 2022/758 esas numarası üzerinden devam etmekte olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememize açılan işbu davada davacı ... ile davalı ... arasında imzalanan 28.09.2017 ve 05.10.2017 tarihli karkas et satımına ilişkin sözleşmeler nedeniyle ifaya ekli cezai şart niteliğinde gecikme cezası uygulanması kapsamında menfi tespit/istirdat talep edilmiş,

Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/758 Esas sayılı davasında ise aynı taraflar arasında karkas et satımına ilişkin imzalanan 02.10.2017 tarihli sözleşmeye dayalı olarak ifaya ekli cezai şart niteliğindeki gecikme cezası ve teminat mektubunun nakde çevrilmesine dayalı menfi tespit ve istirdat talebinde bulunulmuş olmakla her iki davaya konu sözleşmelerin tarihleri itibariyle sözleşmelere dayalı kimi uygulamaların iç içe geçtiği ayrıca 4 ATM 2022/758 esas sayılı davaya ilişkin Ankara BAM 22. Hukuk Dairesinin karar içeriğinde mahkememiz dosyasında alınan bilirkişi heyeti raporunun değerlendirilmesi hususuna işaret edilmiş olduğu

anlaşılmakla aynı davacı tarafından aynı davalı hakkında karkas et satımına ilişkin sözleşmeler nedeniyle ifaya ekli cezai şart niteliğindeki gecikme cezası uygulanmasına yönelik menfi tespit/istirdat hukuksal nedenine dayalı açılmış olan davaların birisi hakkında verilecek karar diğerini etkileyeceğinden aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu,

öte yandan delillerin birlikte değerlendirilmesinin HMK 30 maddesi uyarınca usul ekonomisinede uygun düşeceği sonuç ve kanaatine varıldığından HMK 166/1 maddesi uyarınca mahkememizde açılan davanın daha önce açılmış olan Ankara 4. Asliye Ticaret mahkemesinin 2022/758 esas sayılı dava ile birleştirilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

26/01/2023 Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 03.02.2023 Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...