Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/800 K.2025/87

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO

2024/800 Esas

KARAR NO : 2025/87

HAKİM : ...... KATİP : ......

DAVACI :...... VEKİLİ : Av. ...... DAVALI : ...... VEKİLİ : Av. ......

DAVA

Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 25/03/2024

KARAR TARİHİ : 14/02/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 27/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı şirket nezdinde müdür ve teknik personel olarak görev yaptığını, 20/03/2013 tarihinde emekli olduğunu, emekliliğinden sonra da aynı unvanlar ile görevine devam ettiğini, acentelik faaliyetlerinde davacıya ait ...... kullanıldığını, davacıya emeklilik sonrasında kullanılan unvanlar ve faaliyetlerden dolayı herhangi bir alacak ödenmediğini, emeklilik sonrası süreçte şirket sermaye ve pay arttırımı yapıldığını, Müdürler Kurulu kararıyla şirket adres değişikliği yapıldığını, bu Kurul kararlarından müdür unvanı olan davacının haberi olmadığını ve imzasının bulunmadığını,

davacının hem müdür unvanında hem de teknik personel unvanında 10 yıl boyunca çalışmasına rağmen ödeme almadığını, ödeme talep ettiğinde tüm unvanlarına son verilip 19/10/2023 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesinden de kaydının silindiğini belirterek 1,00TL maddi tazminatın faizleriyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirket nezdinde 30/09/1987 tarihinde dava dışı ...'nda garson olarak çalışmaya başladığını, 20/03/2013 tarihinde kadar farklı pozisyonlarda görev yaptığını ve sonrasında emekli olduğunu, davacının dava dilekçesinde isteminin hizmet sözleşmesine dayanmadığını belirttiğini, davacının talebinin açık ve net olmadığını, talep sonucunun ve gerekçesinin anlaşılamaması nedeni ile eksikliklerin giderilmesini aksi halde davacının açılmamış sayılmasına karar verilmesini, işbu davada iş mahkemelerinin görevli olmadığını bu nedenle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini,

davacının dava konusu taleplerinin zamanaşımına uğradığından davanın reddine karar verilmesini, davalı şirketin taraf sıfatı bulunmadığından davanın taraf sıfatı yokluğundan usulden reddine karar verilmesini, davanın sebepsiz zenginleşmeye dayalı olduğundan esastan reddine karar verilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava işçi alacağının tahsili talebine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 1/(1) maddesinde "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir." hükmü düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 114/(1)-c maddesine göre, görev hususu dava şartlarından olup aynı kanunun 115. maddesine göre dava şartlarının mevcut olup olmadığının mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılması ve gözetilmesi gerekmektedir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin, tarafların her ikisinin birden ticari işletmesi ile ilgili olması yada tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunun veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.

Diğer taraftan 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri içinde ticari iş sayılması davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, 6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar dışında, ticari davayı ticari iş esasına göre değil ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

Kanunun 2 nci maddesinde bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. İşçi ve işveren sıfatları aynı kişide birleşemez.

Yasanın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.

İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede, iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.

İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukukî-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukukî bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirir. İşçinin işverene karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır.

İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini, işçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır.

İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, işçinin bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli, kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin ölçüt teşkil etmez.

İşçinin işverenin belirlediği koşullarda çalışırken kendi yaratıcı gücünü kullanması ve işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kâr ve zarara katılıp katılmaması, karar verme özgürlüğüne sahip bulunup bulunmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.

Eldeki dosyanın incelenmesinde, davacı yan tarafından davacının davalı şirketten emekli olduktan sonra, çalışmasına devam ettiği, devam eden çalışmasında ise acentelik faaliyetleri sırasında ... kullandığı ancak emek ve mesaisinin karşılığının ödenmediğini iddia etmiş olup dosya kapsamında taraflar arasındaki Sözleşme başlıklı iş akitleri de mevcuttur. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümünde 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşıldığından mahkememizin karşı görevsizliğine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.