Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/463 K.2023/96

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili kurumun İktisadi Devlet Teşekkülü (İDT) olarak T.C.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu olduğunu ve ana statüsü uyarınca kuruluş amacının “tarım ve tarıma dayalı sanayiinin ihtiyacı olan her türlü mal ve hizmetleri üretmek" olarak düzenlendiğini, müvekkili idarenin ülke çapına yaygın kendisine bağlı halen 17 Tarım İşletmesi ile faaliyetlerini sürdürdüğünü, Karacabey Tarım İşletmesi Müdürlüğünün de bu işletmelerden biri olduğunu, Müvekkili idareye bağlı Karacabey Tarım İşletmesi Müdürlüğünde 09.08.2018 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan İthal Ticari Etçi Sığır Satış İhalesi neticesinde davalı ...'ye 40 baş düve ve 200 baş boş düve satışının gerçekleştirildiğini,

taraflar arasında ihale sözleşmesinin imzalanmasının ardından 19.09.2018 tarihinde 98 baş, 21.09.2018 tarihinde 102 baş ve 04.10.2018 tarihinde 40 baş olmak üzere sözleşme konusu hayvanların tamamının teslim edildiğini, taraflar arasında akdedilen 04.09.2018 tarihli ihale sözleşmesi gereğince satış bedelinin 1.580.400,00-TL*15.804,00-TL KDV olmak üzere toplam 1.596,204-TL olduğunu, sözleşmenin ödeme şartları başlıklı 4.maddesinde yer alan düzenleme kapsamında alıcının toplam satış bedelinin yarısı otan 798.102,00-TL'yi ilk taksit bedeli olarak müvekkili idareye ödediğini, kalan yarısı içinse banka teminat mektubu sunduğunu,

sözleşme konusu hayvanların davalıya teslim edilmesinin ardından 3 aydan fazla bir zaman geçtikten sonra davalının 09.01.2019 tarihli dilekçesi ile müvekkiline başvurduğunu, satın aldığı 200 baş boş düvenin kesimine başlandığında bu hayvanların gebe olduklarının tespit ettiğini, yaptırdığı muayene sonucu 190 adet düvenin gebe olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle kesimlerin ertelendiğini, bu süreçte hayvanların yavru atmaya başladığını ve bu nedenle brucella hastalığından şüphelendiklerini, 1 atıktan numune alarak Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğüne gönderdiklerini, rapor sonucunda brucella hastalığının pozitif sonuç verdiğini,

bunun üzerine Kemalpaşa İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından teşhis amaçlı olarak tüm hayvanlardan swap alındığını ve sonucunda 7 adet pozitif sonuç çıktığını, bu nedenle oluşan maddi zararının karşılanması ve kesin teminat mektubunun tarafına iade edilmesini talep ettiğini ve davalı vekilininise 15.01.2019 tarihli dilekçesi ile satış konusu hayvanlara ait giderler ve gelirlerini gösteren maliyet tablosunun müvekkili idareye sunulduğunu, davalının söz konusu şikayetleri üzerine komisyon görevlendirildiği ve yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan raparda, boş olarak satılan 200 baş besilik etçi sığırdan 8 başının öldüü,

19 - 21.09.2018 tarihleri arasında sevk edilmiş boş düvelerden 28 baş düvenin 30.10.2018 tarihinde normal kesim yaptırıldığının belirlendiği, abortların başladığı 21.11.2018 tarihinden sonra vaginal swap alınan ve pozitif sonuç veren 10 baş düvenin şartlı ve tazminatlı kesim yaptırıldığı, kalan 154 baş besilik etçi ırk düveden ise 27 başın 4-5 aylık gebe olduğu, 9 başının da abort yaptığının belirlendiği,

ihalede baş olarak satılan sığırlardan ...'nin dilekçesinde belirttiği gibi 190 baş sığırın değil, 36 başının (27 gebe*t9 abart) gebe çıktığının tepit edildiğini, ihaleye çıkmadan önce yapılan gebelik muayenelerinde 3 aydan büyük gebelik tespit edilemediğinden sığırlar boş olarak ihaleye çıkıldığını, gebe olarak satılan ve 04.10.2018 tarihinde teslim edilerek sevk edilen 40 baş gebe düveden muhtelif tarihlerde 35 başının abort yaptığı, 1 başın öldüğü, 2 başın tazminatlı olarak kestirildiği, 2 başın ise halen 6-7 aylık gebe olduğunun tespit edildiği,

abortlar meydana geldikten sonra İzmir Kemalpaşa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 18.12.2018 tarihinde tüm sığırlardan teşhis amaçlı vaginal swap alındığı, gönderildiği Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürtüğünde pozitif sonuç veren 11 baş besilik etçi sığırın tazminatlı olarak şartlı kesim yaptırıldığı ve pozitif sonuç vermiş ancak ölen 1 baş sığırın da tazminatının ödendiğinin belirlendiğini,

Karacabey Tarım İşletmesinde ithal edilen besilik etçi sığırların bulunduğu TR16300889 nolu işletmede ihale ile satış aşamasının öncesinde ve hayvanların satıldıktan sonraki sevk tarihlerinde Karacabey Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü tarafından herhangi bir hastalık nedeniyle karantina-kısıt tedbiri konmadığı HAYBİS sisteminin kontrolünden anlaşıldığını, yetiştiricinin satın aldığı 40 baş gebe düveyi sevk ettiği 04.10.2018 tarihinden 48 gün sonra 21.11.2018 tarihinde ilk abort vakası gerçekleştiğinin anlaşıldığı,

brucella hastalığının kuluçka süresinin iki hafta ile bir yıl arasında değişiklik gösterebilmekle beraber ortalam 30 gün olduğundan yetiştiricinin satın almış olduğu besilik etçi sığırların brucella hastalığı ile gittiği ilk işletmede enfekte olmuş olabileceği gibi hiçbir hastalık belirtisinin görülmediği kuluçka süresi içinde sevk edilmiş olabileceğinin ihtimal dahilinde olduğu,

yetiştiriciye ait işletmede görülen brucella hastalığının kaynağının kesin tespitinin mümkün olmadığı ancak Kuruluşlarının prestij ve marka değerinin korunması amacıyla mevcut 191 baş besilik etçi sığırın bir an önce kestirilerek zararın telafisi yoluna gidilmesinin uygun olacağı kanaatinin bildirikdiği,

davalıya satışı yapılan 240 baş sığırın brucella hastalığı olmayan hayvancılık tesislerinden TR350000877839 numaralı Gökhan GÜNEŞ adlı şahsa ait İzmir'in Kemalpaşa İlçesi Halilbeyli Mahallesindeki hayvancılık işletmesine nakledilmesine rağmen, ...'nin şikayetlerini incelemek için üzere teşekkül eden idari komisyonun söz konusu hayvanları İzmir'in Kemalpaşa İlçesinin Mehmet Akif Ersoy Mahallesinde bulunan TR350000908818 numaralı işletmede bulunduğunu, söz konusu sığırların müvekkili idarece anlaşılamayan bir şekilde davalı tarafından iştetmeler arasında yer değiştirildiğinin anlaşıldığını,

brucella hastalığının bu işletmelerden de bulaşmış olabileceğinin kuvvetle muhtemel olduğunu, yine Karacabey Tarım İşletmesine ait 500 baş ithal ticari etçi trk sığırın 19.07.2018 tarihinden başlayan satış ihale sürecinde ...'ye satılan 240 baş ithal etçi ırk dişi hayvanda brucella hastalığı şikayetinde bulunulmuş olmasına rağmen aynı ihalede kaları 260 baş sığırı alan kişilerden bu yönde bir şikayet alınmadığını, bu nedenle somut olaydaki - brucella hastalığının müvekkili idare ile ilişkilendirilemeyeceği,

sığırların sebebi anlaşılamayan bir şekilde davalı tarafından ilk gittikleriişletmeden başka bir işletmeye nakledilmiş olması da dikkate alınarak bu işletmelerden hastalığın bulaşmış olabileceği kanaatinin oluştuğunu, 6098 sayılı TBK'nın 220 ve 224.maddeleri birlikte değerlendirildiğinde müvekkili idarenin ayıptan sorumluluğunun bulunmayacağını, tüm bu hususlarla birlikte bir kamu kurumu olan müvekkili idarenin kamu kurumlarına duyulan güvenin, kurumsal prestijin ve marka değerinin korunması için davacının zararının telafi edilmesini kararlaştırıldığını,

somut olayda davalı tarafın 1.596,204-TL olan toplam satış bedelinin birinci taksit tutarı olan 798.102,00-TL'yi müvekkili idareye ödediği, ikinci taksit bedeli için 798.102,00-TL'lik temninat mektubu sunduğu, davalının zararının giderilmesi kapsamında müvekkili idare tarafından ikinci taksit bedeli için verilen teminat mektubunun davalıya iade edildiği,

birinci taksit tutarı olarak ödenen 798.102,00-TL'den Denizli Et ve Süt Kurumu'na kestirilen ve bu kurumca davalıya ödenen 427.401,21-TL sığır bedeli düşülerek geriye kalan 370.700,79-TL bedel, borsa rüsumu bedeli olan 439,21-TL ile birlikte toplam 371.140,00-TL olarak 04.02.2019 tarihinde davalının ekli dilekçesinde belirttiği banka hesabına müvekkili idare tarafından iade edildiğini, böylelikle davalının dava konusu satış işlemi için yaptığı tüm ödemelerin kendisine iade edilerek zararının giderildiğini, müvekkil idareye sunduğu teminat mektubunun da kendisine iade edildiğini,

ancak müvekkil idare söz konusu ödemeleri yaptıktan sonra davalının 28 baş sığırı normal kesim yoluyla kestirip 180.000,00-TL gelir ekde ettiğini yine 10 baş sığırı da tazminatlı olarak kestirerek 59.400,00-TL gelir elde ettiğini, toplam 239.400,00-TL olan bu gelirin davalı tarafa yapılacak ödemeden mahsup edilmesi gerekirken sehven bu mahsup işlemi yapılmaksızın ödeme yapıldığının fark edildiğini, söz konusu gelirin davalının ve vekilinin müvekkili idareye sunduğu ve ekli dosyada yer alan dilekçelerine ekli tabtolarda “GELİRLER” başlığı altında açıkça ikrar edildiğini,

hal böyle iken davalıya yapılan iade ödemesinde işbu 239.400,00-TL'nin mükerrer ödeme teşkil ettiğinin açık olduğunu, davacı yanın hem kesim bedellerini almak hem de aynı hayvanlar için müvekkil idareden iade bedeli almak suretiyle haksız gelir elde ettiğini bu nedenle dava açmak suretiyle davacıya fazla ödenen 239.400,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işteyecek ticari avans faiziyle birlikte müvekkili idare ödenmesi ile avukatlık ücreti ve yargılama giderlerinin karşı yan üzerinde bırakılmasına kara verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin tacir sıfatına haiz okduğunu, ihale neticesinde 12.34.56.7.8.38.40.41 42.43 44 45.46 47.48.49.50.51.52.53.54.55 ve 56. Parti hayvanlar için müvekkili tarafından verilen toplam 1.580.400-TL'lik fiyat teklifinin davacı ... tarafından uygun bulunduğunu ve anılı partilerde mevcut sığırların satışının yapıldığını ve taraflar arasında 04.09.2018 tarihli “İthal Etçi Sığır Satış İhatesi Sözleşmesi” imzalandığını, ihale neticesinde 40 baş gebe ve 200 baş kesimlik düve satın alınarak İzmir Kemalpaşa İlçesi Mehmet Akif Ersoy Mahallesinde bulunan TR35908815 numaralı işletmeye getirildiğini, T.C.

Gıda ve Tarım Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen Yurtiçi Hayvan Sevklerine Mahsus Veteriner Sağlık Raporunda 76412441341441305240 sığırın sağlıklı olduğu belirtilerek nakillerine müsaade edildiğini, etiçin alınan kesimlik düvelerin, kesim öncesi gebelik muayenelerinin yaptırılması üzerine gebe olmaması gereken düvelerin 190 tanesinin gebe olduğunun tespit edildiği,

2018 Eylül ayında bu düvelerden 40 tanesinde abort meydana geldiğini, 2 adet düvenin öldüğünü, 28 tane düvenin zorunlu kesime tabi tutulduğunu, düvelerden alınan swapların tahlilleri neticesinde 2018 Aralık ayında 210 hayvandan 12 adet düvede brusella hastalığının tespit edildiğini, 2018 Kasım ve Aralık aylarında 5 adet düvede daha ani ölüm vakası meydana geldiğini, düvelerde abort sayısı yükselince 194 düveden kan örneği alındığını ve bu düvelerin ise 165 tanesinin brusella hastalığına yakalandığı,

29 tanesinin hasta olmadığının tespit edildiğini, 2019 Ocak ayında da 4 adet daha düvenin öldüğünü, bu hususta toplam 240 sığırdan 28 tanesinin zorunlu kesildiği, 11 tanesinin öldüğü, 12 tanesinin kavurmalık olarak sevk edildiği ve 189 düvenin kaldığını, bakiye 189 düvenin ise 15.01.2019 tarihine ... Hayvancılık Şefi ile ...

Veteriner Hekim tutanağı ile Efkar Et Kombinasına nakledildiğini, davacı ... tarafından ithal edilen hayvanların hastalıklı olarak ithal edildiğini, hasta sığırlar nedeniyle müvekkilinin büyük Zzarara uğradığını, davacı Tarım İşltetmeleri Genel Müdürlüğü tarafından taahhütname verildiğini ancak davacının bu taahhüdü yerine getirmediğini, gerekli dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal ederek yurt dışından hastalıklı hayvan ithal ederek gerek ülke gerekse müvekkil ekonomisine zarar verdiğini, müvekkilinin hastalıklı hayvan ihalesi neticesinde şartnameye,

taahhütnameye ve sözleşmeye aykırı aykırı davranan ...'e yazılı başvuruda bulunarak zararının giderilmesini talep ettiğini ve müvekkilinin zararının giderilmesi, kesin teminat mektubunun iadesi, 04.01.2019 tarihinden ödenmesi gereken bakiye ihale bedelinin ertelenmesi talepli 24 Aralık 2018 tarihli dilekçesinin bulunduğunu, müvekkilinin bu tatebinin davacı ...'in 11.01.2019 tarih ve 903.07.02 sayılı yazısı ile reddedildiğini, müvekkili tarafından ihale neticesinde ...'e 200 adet kesimlik düve için 1.300.000 TL, 40 adet düve için 280.400 TL.,3 adet rüsum için 680,00 TL, karar pulu için 8.992,50 TL, sözleşme damga vergisi için 14.892,20 TL,

nakliye bedeli için 27.376,00 TL, finansman gideri için 67.500 TL, banka teminat mektubu gideri için 4.600 TL, noter masrafı için 1.410,02 TL, hayvan sevk evrak masrafı için 240 TL, ahır kiralama için 280.000 TL, personel gideri için 15.000 TL, veteriner için 15.000 TL, ilaç gideri için 22.000 TL, yem gideri için 500.000 TL buzağı atığı ve ölüm masrafları için 108.000 TL KDV hariç 2.645.613,13 TL ödeme yapıldığını, hayvanların ihalede taahhüt edildiği gibi olmaması ve hastalıklı olarak satışının yapılması üzerine müvekkili tarafından yapılan başvuru üzerine hayvan alım bedellerinin ... tarafından müvekkiline ödendiğini,

... tarafından hesaplama yapılarak müvekkiline iade edildiğini, ancak bu hastalıklı ve kesime uygun olmayan düveler nedeniyle nakliye giderleri, finansman giderleri, banka teminat mektubu giderleri, noter masrafları, hayvan sevk giderleri, ahır kiralama gideri, personel gideri, veteriner gideri, ilaç gideri, yem gideri, buzağı atağı ve ölüm gideri, bakım hizmetleri gideri, sözleşme maliyet gideri, eksik iade edilen hayvan tazminatları, zarara dair faiz gideri bu süreçte yapılan işletme harcamalarının müvekkiline ödenmediğini, ... tarafından belirlenen ve takdir editen tazminatın da eksik hesaplandığını,

davacı ... tarafından iade ödemesi yapıldığına göre ... tarafından da müvekkile verilen zararda kusurlu olduklarının kabul edildiğini, iş bu davada haklılık ve kusur durumunun tespitine gerek olmadığını, kusurlu olduklarının ... tarafından da kabul edildiğini, olayda ...'in Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Alım-Satım ve İhale Yönetmeliği, Hayvan Hatalıklarında Tazminat Yönetmeliği, Tazminatlı Hayvan Hastalıkları ve Tazminat Oranlarına Dair Yönetmelik, Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği, Hastalıktan Arilikte Bölümlendirme Yönetmeliği ve Genelgesi,

Hayvan Hastalıkları ile Mücadele ve Hayvan Hareketleri Kontrolü Genelgesi uyarınca tam kusurlu olduğunu, davacı tarafından müvekkilinin zararlarının karşılanmadığını, söz konusu zarara davacı şirketin kusurlu eyleminden kaynaklandığını, davacı ... tarafından finansman giderleri, ahır kiralama gideri, personel gideri, veteriner gideri, ilaç gideri, buzağı atağı ve ölüm gideri, bakım hizmetleri gideri, depodan kullanılan yem gideri ve eksik iade edilen hayvan tazminatlarının ve müvekkilinin bu hastalıklı hayvanlar medeniyle mahrum kaldığı kâr miktarının müvekkiline ödenmesi gerektiğinden müvekkilinin borçlu değil atacaklı olduğunu,

bu nedenle davanın reddi gerektiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalma kaydıyla, davacı ... tarafından 09.08.2018 tarihinde yapılan ithal ticari etçi sığır satış ihatesinde, müvekkile ihale edilen hayvanların taahhüt edildiği gibi olmaması ve hastalıklı olarak satışının yapılması nedeniyle müvekkilin, nakliye giderteri, finansman giderteri, banka teminat mektubu giderleri, noter masrafları, ihale masrafları, hayvan sevk giderleri, ahır kiralama gideri, persoönel gideri, veteriner giderleri, ilaç gideri, yem gideri, buzağı atağı ve ölüm gideri, bakım hizmetleri gideri, sözleşme maliyet gideri, hayvan tazminatları,

mahrum kalınan kâr ve bu süreçte yapılan işletme harcamaları vb. giderler müvekkiline ödenmediğinden, müvekkile fazla ödeme bulunmadığından, müvekkil borçlu değil alacaklı olduğundan davanın reddine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ

Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde.

Dava konusu hayvanların davalıya hastalıklı olarak satıldığı ve bu durumun müvekkil idare tarafından kabul edilmediği iddialarının asılsız olduğunu, taraflar arasında ihale sözleşmesinin imzalanmasının ardından 19.09.2018 tarihinde 98 baş, 21.09.2018 tarihinde 102 baş ve 04.10.2018 tarihinden 40 baş olmak üzere toplam 240 baş sözleşme konusu hayvanın davalıya teslim edildiğini, davalının cevap dilekçesinde de ifade edildiği üzere davalıya teslim edilen hayvanların teslim aşamasında sağlıklı oldukları hususunun Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda Kontrol Müdürlüğü tarafından düzenlenen sağlık raporuyla sabit olduğunu,

komisyon raporunda da ifade edildiği üÜzere somut olayda brucella hastalığının kaynağının kesin olarak tespitinin mümkün olmadığını, müvekkili idareye bağlı Karacabey Tarım İştetme Müdüdüğüne ait TR16000030089 ve TR 160000000752 numaralı hayvancılık işletmelerinde brucella hastalığına karşı Karacabey tarım İlçe ve Orman Müdürlüğü tarafından uygulanan herhangi bir kordon, karantina gibi kısıtama işleminin bulunmadığını, hayvanların satıldığı dönemde Karacabey Tarım İşletmesine ait hayvancılık işletmelerinde brucella hastalığına rastlanılmadığını,

bu nedenle davalıya satılan sığırlarda görülen brucella hatalığının kaynağının müvekkili idareye bağlı Karacabey Tarım İşletmesi olduğunu kanıtlayan bir veri bulunmadığını, davalıya satışı yapılan 240 baş sığırın davalının isteği üzerine TR350000877839 numaralı İzmir'in Kemalpaşa İlçesi Halilbeyli Mahallesindeki hayvancılık işletmesine nakledilmesine rağmen davalının şikayetlerini incelemek için teşekkül eden komisyonun söz konusu hayvanları İzmir'in Kemalpaşa İlçesi Mehmet Akif Ersoy Mahallesinde bulunan TR350000908818 numaralı işletmede bulduğunu,

söz konusu sığırların müvekkil idarece anlaşılamayan bir nedenle davalı tarafından işletmeler arasında yer değiştirildiğinin anlaşıldığını ve brucella hastalığının bu işletmelerden bulaşmış olabileceğinin kuvvetle muhtemel olduğunu, müvekkili idareye bağlı Karacabey Tarım İşletmesine ait 500 baş İthal Ticari Etçi Irk Sığırın 19.07.2018 tarihinde başlayan satışı ihale sürecinde davalıya satılan 240 baş etçi erk dişi hayvanda brucella hastalığı şikayetinde bulunulmuş olmasına rağmen aynı ihalede kalan 260 baş sığırı alan kişilerden bu yönde bir şikayet alınmadığını,

bu nedenle somut olaydaki brucella hastalığının müvekkili idare ile ilişkilendirilemeyeceğini, müvekkili idare tarafından davalıya yapılan iade ödemesinin samut olayda kusurun kabulü anlamına geldiği şeklindeki davalı savunmalarının kesinliklte kabul edilmediğini, davalıya yapılan iade ödemesinin tek nedeninin tarım ve hayvancılık sektöründe önce nitelik taşıyan müvekkili idarenin prestij ve marka değerinin, bir kamu kurumu olması sebebiyle kendisine duyulan güvenin korunmak istenmesi olduğunu,

komisyon raporunda yer alan ifadelerle de sabit olduğu üzere müvekkili idare tarafından davalıya yapılan ödemenin sebebinin hastalığın kaynağının kesin olarak tespit edilmesinin mümkün olmaması sebebiyle müvekkili idarenin iyiniyetli yaklaşımla hareket etmesi olduğunu, ancak bu iyiniyetin suiistimal edilmesi anlamını taşıyan davalı yan savunma ve taleplerinin hukuk düzenince kabulünün mümkün olmadığını, kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için hayvanların ayıplı olduğu düşünülecek olsa dahi müvekkil idarenin bu ayıptan sorumlu tutulması için gerekli yasal şartların somut olayda bulunmadığını,

somut olayda davalının şikayetlerinin hayvanlarının tesliminin üzerinden 3 ayı geçen bir süre sonra yapıldığı dikkate alındığında muayene ve ihbar külfetinin yasal sürede yapılmamış olduğunun açık olduğunu, keza müvekkilinin ayıptan sorumluluğu yazılı olarak üstlenmesinin de söz konusu olmadığını, ağır kusuru bulunmadığını, bir kamu kurumu olan müvekkili idarenin kastının veya aldatma gayesinin bulunmasının söz konusu olmadığını, davalının alacak iddialarının asılsız olduğu, somut olayda davalı tarafın 1.596,204 TL olan toplam satış bedelinin birinci taksit tutarı olan 798.102,00 TL'yi müvekkili idareye ödediği,

ikinci taksit bedeli için 798.102,00 TL'lik teminat mektubu sunduğu, müvekkili idarenin ikinci taksit bedeli için verilen teminat mektubunu davalıya iade ettiğini, birinci taksit tutarı olarak ödenen 798.102,00 TL'den ise Denizli Et ve Süt Kurumuna kestirilen ve bu kurumca davalıya ödenen 427.401,21 TL sığır bedelini mahsup ederek geriye kalan 370.700,79 TL bedelin, borsa rüsum bedeli olan 439,21 TL ile birlikte toplam 371.140,00 TL olarak 04.02.2019 tarihinde davalının banka hesabına iade edildiğini,

bu şekilde davalının dava konusu satış işlemi için yaptığı tüm ödemeler ve müvekkili idareye sunduğu teminat mektubunun kendisine iade edildiğini, ancak müvekkili idare tarafından söz konusu ödemelerin yapılmasından sonra davalının 28 bağ sığırı normal kesim yoluyla kestirip 180.000,00 TL gelir elde ettiği, yine 10 baş sığırı da tazminatlı olarak kestirerek 59.400,00 TL gelir elde ettiğini, toplam 239.400,00 TL olan bu gelirin davalı tarafa yapılacak ödemeden mahsup edilmesi gerekli iken sehven mahsup işlemi yapılmaksızın ödeme yapıldığının fark edildiğini, bu durumun cevap dilekçesinde davalı tarafından da kabul edildiğini,

davalının ve vekilinin dilekçelerine ekli tablolarda “GELİRLER” başlığı altında da açıkça ikrar edildiğini ve davalıya yapılan iade ödemesinde işbu 239.400,00 TL'nin mükerrer ödeme teşkil ettiğini, davalının hem kesim bedellerini almak tem de aynı hayvanlar için müvekkili idareden iade bedeli almak suretiyle haksız gelir ekle ettiğini, davalının davaya cevap dilekçesinde alacaklı olduğu iddialarıyla ileri sürdüğü taleplerinin hukuken geçerliliğinin bulunmadığını, müvekkili idarenin samut olayda kusurunun bulunmadığını,

ayıptan sorumluluğa ilişkin yasal şartların somut olayda mevcut olmadığından davalının hiçbir talep hakkının bulunmadığı bildirmiştir.

İKİNCİ CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili ikinci cevap dilekçesi vermemiştir.

DAVANIN NİTELİĞİ VE UYUŞMAZLIK

Dava; davacı tarafından davalıya pazarlık usulü ile satılan düvelerin satımı ve teslimi sonrası 28 baş sığırın normal kesim yoluyla kesilmesine, 10 baş sığırın da tazminatlı kesilmesine ilişkin geliri düşülmeden brusella hastalığı nedeniyle sehven tüm hayvanları itlafı dikkate alınarak davalının tüm ödemelerinin iade edildiği, dolayısıyla fazla ödenen alacağın tahsili istemine ilişkin olduğu görüldü. Mahkememiz yetkisine itiraz edilmemiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının yapmış olduğu fazla iade olup olmadığı, davalının bu satım sözleşmesi ve iade sonucu elde ettiği bir gelir var ise tespiti, gelirden düşülmesi gereken bir zararının olup olmadığının tespiti ile davacının alacak isteminin yerinde olup olmadığı ve miktarına ilişkin olduğu tespit edildi.

DELİLLER

Davacı vekili tarafından ihale sözleşme ve şartnameleri, banka ödeme dekontu, taraflar arasındaki yazışma suretleri, Genel Müdürlük kayıtlarının suretleri dosyaya delil olarak sunulmuştur.

Davalı vekili tarafından davaya konu edilen ihale nedeniyle yapmış olduğu giderlere ilişkin bir kısım evrak sureti dosyaya delil olarak sunulmuştur.

Tüm deliller toplandıktan sonra dosyada hukukçu veteriner bilirkişi aracılığıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi Alkım Aydaş 18/03/2021 tarihli raporunda; Davacı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından davalı ... ile akdedilen 04.09.2018 tarihli “Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Karacabey Tarım İşletmesi Müdürlüğü İthal Ticari Etçi Sığır Satış İhale Sözleşmesi” nden dönülmesi suretiyle satım bedelinin iadesinde davacı Tarım işletmeleri Genel Müdürlüğünce davalı ...'ye fazladan yapılan bir ödemenin bulunmadığı, Davalı ... vekili Mücahit YILDIZHAN tarafından davacı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne sunulan “İbraname" başlıklı belgenin takdir ve değerlendirmesinin sayın mahkemeye ait bulunacağı mütala edilmiştir.

Dosya davacı vekilinin itirazlarını ve özellikle davalının mahsuba konu edilen ödemelerinin açıklanması hususunda ek rapor düzenlenmesi için bilirkişi Alkım Aydaş'a tevdi edilmiş, bilirkişi 18/03/2021 tarihli raporunda.

Davacı kuruma bağlı Karacabey işletmesinden davalı yana satışı yapıldıktan sonra teslim edilen 200 baş boş ve 40 baş gebe etçi besilik düvenin davacı kurum nezdinde oluşturulan komisyon raporlarında tespiti yapılan kusurlar nedeniyle ayıplı mal kapsamında değerlendirilerek davacı kurumun kurumsal prestij ve marka değerinin korunması ve sonucu bugünden tahmin edilemeyecek bölge hayvan hastalıklarının önüne geçilmesi için satım sözleşmesinden taraflarca dönülmesi ve bu kapsamda da davalı yan tarafından davacı kuruma satım bedelinin 1.taksiti olarak ödenen 798.102,00 TL ile yine satım bedelinin 2.taksiti için verilen 798.102,00 TL tutarındaki

banka teminat mektubunun ve yine davalı yan tarafından kuruma bildirilen 965.213,13 TL tutarındaki giderlerin, bu giderlere ilişkin ilgili belgelerin sunulması neticesinde davalı yana iadesinde, davalı yan uhdesinde kalan ve ayıplı mal kapsamında sözleşmeden dönülmesi nedeniyle davacı kuruma iadesi gereken 185 baş düvenin tazminatlı kesimi nedeniyle davalı yanca elde edilen 427.401,21 TL tutarındaki gelir ile yine sözleşmeden dönülmesine kadar olan süreçte davalı yan tarafından kesimi yaptırıldığı belirtilen 28 baş düvenin normal (180.000 TL), 2 baş düvenin tazminatlı (12.600,00),

8 baş düvenin tazminatı (46.800,00 TL) kesiminden elde ettiğini bildirdiği 239.400,00 TL tutarındaki gelir olmak üzere davalı yanın ele ettiği toplam (427.401,214239.4007) 666.801,21 TL gelirin de davalı yana yapılacak bu ödemelerden mahsup edilmesine ilişkin olarak yürütülen işlemler kapsamında satım bedelinin davacı yan tarafından iadesinde, davalı yan tarafından davacı kuruma dava tarihinden önce bildirilen ve bu kapsamda da davalı yan tarafından cevap ve savunmalarında açıklanarak dosyaya sunulan belgeler uyarınca dava dosyasına beyan edilen giderlerin,

alıcının satılan için yaptığı ve dava açma ya da takip yapma koşula bağlı olmayan giderler oldukları, tüm bu nedenlerle bilirkişi kök ve ek raporda yer verilen tespitler uyarınca (davalı yan beyanlarında tutarları belirtilerek dosyaya sunulan ancak fotokopi şeklinde olup okunamayan ilgili belgelerin okunaklı suretlerinin dosyaya kazandırılması durumunda) davacı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünce davalı ...' ye satım bedelinin iadesinde fazladan yapılan bir ödemenin bulunmadığı ve bu nedenlerle 18.03.2021 tarihli bilirkişi (kök) raporuna yapılan söz konusu davacı yan itirazlarının,

kök raporda belirtilen görüş ve kanaati değiştirecek nitelikte somut belgelerle kanıtlanmadığı mütala edilmiştir.

Akabinde dosya ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkları, alınan kök ve ek bilirkişi raporlarına karşı beyan ve itirazları karşılar şekilde rapor düzenlenmesi için borçlar mevzuatı konusunda nitelikli hesap uzmanı ve veteriner hekim bilirkişilerinden oluşan heyete tevdi edilmiş, veteriner bilirkişi Sedat Aşkın Uğur ve borçlar mevzuatı konusunda nitelikli hesap uzmanı bilirkişi Mehmet Kılıç 28/02/2022 tarihli raporlarında.

Davacı ve davalının mali kayıtlarının incelenerek davacı kurumun davalıya yapmış olduğu iadede fazla bir miktarın olup olmadığını ve davalının yapmış olduğu masraflar şeklinde ortaya çıkan fiili zararlar ve kar mahrumiyetinin bulunup bulunmadığının hesaplanması için tarafların mali kayıtları üzerinde uzman incelemenin yapılmasının gerektiği.

Bunun için de bilirkişi heyetine bir mali müşavir bilirkişinin de eklenmesi gerektiği tarafların mali kayıtları üzerinde inceleme yapıldıktan sonra nihai bir değerlendirmenin yapılmasının daha isabetli olacağı mütala edilmiştir.

Dosya Bilirkişi kuruluna SMMM bilirkişi eklenmek suretiyle tarafların celse arasında itiraz dilekçesi sunması halinde taraf itiraz ve beyanlarını da karşılar şekilde raporun sunulması için yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, SMMM bilirkişi İnci Çamalan, veteriner bilirkişi Sedat Aşkın Uğur ve Borçlar Mevzuatı konusunda nitelikli hesap uzmanı bilirkişi Mehmet Kılıç bila tarihli ek raporlarında;

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü 17.01.2019 tarihli komisyon kararı da dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda davalı alacağının 725.812,75 TL hesaplanmış olduğu, Sayın Mahkeme dava konusu olayda, davalı masraflarının dikkate alınmaması yönünde kanaate varması durumunda davacı şirket alacağının 239.839,89 TL olacağı mütalaa edilmiştir.

Dosya taraf vekillerinin beyan ve itirazlarını karşılar nitelikte ek rapor düzenlenmesi için yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, SMMM bilirkişi İnci Çamalan, veteriner bilirkişi Sedat Aşkın Uğur ve Borçlar Mevzuatı konusunda nitelikli hesap uzmanı bilirkişi Mehmet Kılıç 16/01/2023 tarihli 2. Ek raporlarında;

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü 17.01.2019 tarihli komisyon kararı da dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda davalı alacağının 725.812,75 TL hesaplanmış olduğu, Sayın Mahkeme dava konusu olayda, davalı masraflarının dikkate alınmaması yönünde kanaate varması durumunda davacı şirket alacağının 239.839,89 TL olacağı, Mali Müşavir bilirkişi tarafından, tarafların dosyaya ibraz ettikleri mali kayıtların incelenmesi ile bu sonuçlara ulaşılmış olup; bunun dışında ek raporda değişiklik yapmayı gerektirecek bir husus bulunmadığı soncuna ulaşıldığı mütala edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Toplanan delillere, alınan gerekçeli bilirkişi raporları ile tarafların beyan ve itirazlarına göre; Taraflar arasındaki 04/09/2018 tarihli sözleşme kapsamında, davacı şirket tarafından

davalıya 3 adet ve toplam 1.596.204,00 TL tutarında fatura kesildiği, bu faturalara karşılık, davalı ... tarafından I. Takside istinaden 798.102,00 TL

ile 798.102,00 TL değerinde 19.02.2018 tarih 1643089 no.lu. Teminat mektubu olmak üzere

toplam 1.596.204,00 TL ödeme yapıldığı, davalı ... tarafından, davacı şirkete hitaben gönderilen 24/12/2018 tarihli

Brucella Hastalığı konulu yazı sonrasında, 798.102,00 TL değerinde 19.02.2018 tarih 1643089 no.lu. Teminat mektubunun davacı tarafından davalıya iade edildiği, davalı tarafından bahse konu ayıplı hayvanların 427.401,20 TL tutarlık kısmının

Denizli Et Kombinası Müdürlüğü'ne kesildiğinin anlaşıldığı, davalı tarafından 28 baş sığırı normal kesim yoluyla 180.000,00 TL’lik gelir elde

edildiği, 10 baş sığırı tazminatlı olarak kestirme suretiyle de 59.400,00 TL’lik gelir elde edildiği, ancak davalı tarafından ayıplı hayvanlar ile ilgili olarak toplam 965.213,43 TL gidere

katlandığı dikkate alındığın da davacının davalı yandan herhangi bir alacağının bulunmadığı, davalının ayıplı hayvanlar ile ilgili giderinin dikkate alınması gerektiği mahkememizce kabul ve tespit edilmiş olup; davacının davalı yana fazladan iade yapmış olduğundan bahisle açmış olduğu alacak istemine yönelik davasını ispat edemediğinden davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle; 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 179,90 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 4.088,36 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 3.908,46 TL'nin karar kesinleştiğinde talebi halinde davacıya iadesine, 3-Davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olması nedeniyle, suç üstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL zorunlu alabuluculuk ücretinin haklılık durumuna göre davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, red edilen miktar üzerinen hesap ve takdir edilen 36.516,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-HMK'nun 333 ve GAT'nin 5. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kalan kısmının hüküm kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/02/2023

Katip 186081 · ¸ Hakim 137382 · ¸