Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/489 K.2023/807

T.C. ...14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2019/489 Esas - 2023/807 T.C.

ANKARA

14. ASLİYE TİCARET

MAHKEMESİ "TÜRK MİLLETİ ADINA"

KARAR

ESAS NO

2019/489 Esas

KARAR NO : 2023/807

DAVA

Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 02/10/2019

BİRLEŞEN ...2. ATM'NİN 2019/599 ESAS SAYILI DAVASINDA

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 18/10/2019

KARAR TARİHİ : 21/12/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 12/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

MAHKEMEMİZİN 2019/489 ESAS SAYILI DAVASINDA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin ...Kahramankazan İlçesi Saray Mah. 3670 Ada 2 Parselde gerçekleştireceği inşaat projesinin Prefabrik Betonarme işinin yapımı ile alakalı olarak, müvekkili ile dava dışı Betonel A.Ş. arasında 09.01.2018 tarihinde sözleşme imzalandığını, inşaatın devamı olarak, Cebri Havalandırma projesi, Sıhhi Tesisat uygulama projesi, Elektrik İç Tesisat Şantiye Projesi, Elektrik İç Tesisat Projesi, Kalorifer Tesisat uygulama Projesi, mimari tatbikat planı yaptırılarak, davalı ...

Proje A.Ş. tarafından 3.500.000,00 TL + KDV anahtar teslimi götürü bedelle inşa edilmesine yönelik olarak, müvekkili ile ... Proje A.Ş. arasında 18.07.2018 tarihinde bir sözleşme kurulduğunu, yapım işinin, ... Proje A.Ş.'ne verilmesi sebebinin, ... Proje A.Ş.'nin diğer davalı ... A.Ş.'ne bağlı bir şirket olduğunu, ...

A.Ş.'nin 18.07.2018 tarihli sözleşmenin 27.maddesine göre teminat sağlayıcı olduğundan kaynaklandığını, müvekkilinin taraflarca belirtilen banka hesaplarına, bedelin tamamını yatırdığını, müteakiben de ...

A.Ş.'nin müvekkiline toplamı 3.000.000.00 TL olan 7 adet teminat mektubunu verdiğini, sözleşmenin 22.maddesine göre, işin süresinin 6 ay ve bitim tarihinin 18.01.2019 olduğunu, inşaatın ilerleme hızının yavaş olduğunun tespiti üzerine, müvekkilinin davalı ile şifaen görüşme yaptığını, sözleşmeye göre yükleniciye ait olan bazı gider ve masrafların alacaktan kesmek suretiyle, müvekkili tarafından ödenmesi halinde işin hızlanacağının yüklenici tarafından taahhüt edilmesi üzerine,

müvekkilinin bu maksada yönelik olarak 189.630,67 TL ödeme yaptığını, bu paranın 100.000,00 TL'sının daha sonra yüklenici tarafından müvekkiline ödendiğini, inşaatın hızlanmaması üzerine tedbirler alınması ve süresi dolacak teminat mektuplarının yenilenmesine yönelik olarak ...35. Noterliği 29.11.2018 tarih ve 32054 yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğini, davalı ...

A.Ş.'nin teminat mektubu tutarını 500.000,00 TL eksilterek, 2.500.000,00 TL olarak 6 parça teminat mektubunun süresini 30.04.2019 tarihine kadar uzattığını, sözleşme ile belirlenen süre sona ermesine rağmen işin tesliminin gerçekleşmemesi üzerine ...35.

Noterliği 15.01.2019 tarih ve 04037 yevmiye numaralı ihtarname ile, 10 gün içerisinde edimlerinin yerine getirilmesi, aksi halde sözleşme ve yasal hükümler gereği teminat mektuplarının nakde çevrileceği, her türlü zarar-ziyanın tazmini yoluna gidileceğinin ihtar edildiğini, ihtarnameye rağmen işin tesliminin gerçekleştirilememesi üzerine 26.03.2019 tarihinde teminat mektuplarının nakde çevrildiğini, 27.03.2019 tarihinde Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2019/12 D.İş dosyasında kalan işin tespitine yönelik bilirkişi incelemesi sonucunda,

yapılan işin oranının %15 ve eksik olan işlerin bedelinin de 4.957.595,00 TL olarak tespit edildiğini, müvekkili tarafından ...35. Noterliği 23.05.2019 tarih ve 11724 yevmiye numaralı ihtarname keşide edilerek, fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak suretiyle müspet zararın avans faiziyle birlikte ödenmesinin ihtar edildiğini, davalıların ...22.

Noterliği 17.06.2019 tarih ve 4720 yevmiye ile keşide ettikleri cevabi ihtarnamede, ödeme yapmayacaklarını, alacaklı olduklarını bildirdiklerini belirterek müvekkili tarafından sözleşme gereği ödenen ancak davalının yaptığı işe göre iadesi gereken bedelden 1.000,00 TL, eksik işlerin dava tarihindeki serbest piyasa rayiç bedelleri hesabından doğacak fiyat farkı için 2.350.000,00 TL, sözleşmeye göre uygulanması gereken gecikme cezasından 58.369,33 TL, ...

A.Ş. adına üçüncü kişilere yapılan ödemelerde 89.630,67 TL olmak üzere toplam 2.500.000,00 TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsilini, mahkemenini aksi kanaatte olması halinde ise davalılardan ... A.Ş.'nin sözleşmeye aykırı olarak 500.000,00 TL eksik teminat vermesinden dolayı bu miktara kadar ... A.Ş.'den, kalan bakiye kısmının ... A.Ş.'den tahsilini, fazla ödenen bedel ve ...

A.Ş. adına üçüncü kişilere yapılan ödemeler bakımından ödeme günlerinden, diğer alacak kalemleri bakımından ise temerrüt tarihi olan 18.01.2019 tarihinden itibaren avans faizinin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili tarafından sunulan 20/05/2022 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki eksik işlerin dava tarihindeki serbest piyasa rayiç bedellerinden hesabıyla doğacak fiyat farkı talebini 2.350.000,00 TL'den 3.646.723,92 TL'ye, sözleşmeye göre uygulanması gereken gecikme cezası taleplerini 58.369,33 TL'den 105.000 ,00 TL'ye artırdıklarını bildirmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili ... A.Ş.'nin taraflar arasında kurulu sözleşmenin gereklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, bu kapsamda toplam 3.000.000,00 TL değerinde 7 adet kesin teminat mektubunu davacıya teslim ettiğini, taraflar arasında şifahen yapılan görüşmeler sonucunda işin ve teminat mektuplarının süresinin 30.04.2019 tarihine kadar uzatıldığını, işin zamanında teslim edilememesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, müvekkili ...

A.Ş.'den önce işi yapmayı üstlenen üçüncü bir şirket olduğunu, bu üçüncü şirketin ekonomik sıkıntıya düşmesi sonucunda işten çekildiğini, işten çekilen üçüncü şirketten alacaklı olanların, müvekkilinin sözleşmeye konu şantiyesinde haciz işlemi yaptığını, müvekkilinin bu işlemlere karşı süresinde istihkak davası açtığını, müvekkilinin haciz işlemleriyle uğraşmak zorunda kaldığını, sözleşmede öngörülen tarihte teslim edilememesinden dolayı müvekkilinin kusuru bulunmadığını, davacı tarafın müvekkili ...

A.Ş.'ne herhangi bir ödeme yapmadığını, müvekkili tarafından Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/55 D.İş sayılı dosyası kapsamındaki 28.12.2018 tarihli bilirkişi raporuna göre işin fiziki gerçekleşmesinin %55,17 oranında olduğunun, inşaat seviyesine göre imalat değerinin KDV hariç 1.930.950,00 TL olarak tespit edilmiş olduğunu, bu rakama KDV eklendiğinde 2.278.521,00 TL değer ortaya çıkacağını, ...2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/599 E. Sayılı dosyası ile alacak davası ikame edildiğini, davacı tarafından müvekkili ...

A.Ş.'ne satılan ve bedeli müvekkili tarafından ödenen 1.420.000,00 TL bedelli ikinci el kalıplar, ilk sahibinin borçlarından dolayı haczedilerek muhafaza altına alındığını, müvekkilinin bu kalıplar için yapmış olduğu ödemenin, iade edilmediğini, bu hususta ...5.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/566 Esas sayılı dosyası ile satış sözleşmesinden kaynaklanan zapt nedeniyle alacak davası ikame edildiğini, müvekkilinin o tarih itibariyle başka bir şantiyede kullandığı kalıpların daha sonra da sözleşmeye konu işte kullanılmadığını, bu kalıplar nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kaybın giderilmesi için diğer şantiyelerden kaynak aktarımı yapıldığını, yaşanan süreçte müvekkili ...

A.Ş.'nin sağladığı 2.500.000,00 TL değerindeki teminat mektuplarının, davacı şirket tarafından nakde çevrildiğini, davacı şirket sahibinin oğlu tarafından müvekkillerinin şantiyeye girişlerinin engellendiğini, teminat mektuplarının ve şifahen kararlaştırılan iş bitirme süresinin sona ermesine bir aydan daha fazla mehil mevcut olduğu halde, müvekkili şirket elemanlarının darp edilerek şantiyeye sokulmadığını, sözleşme ilişkisinin davacı tarafından fiilen sona erdirildiğini, dava dilekçesinde, müspet ve menfi zarar kavramlarının birbirine karıştırıldığını, davacı tarafından fiilen sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle,

ancak menfi zarar davası açılabileceğini, davacı tarafından yaptırılan tespitin de kabulünün mümkün olmadığını, bilirkişinin hesap şeklinin sözleşme ve mevzuat hükümlerine uygun düşmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

BİRLEŞEN ...2. ATM'NİN 2019/599 ESAS SAYILI DAVASINDA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile davalı ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti. arasında ...ili, Kahramankazan ilçesi, Saray Mah., 3670 ada, 2 parselde gerçekleştirilecek olan inşaatın yapımına ilişkin 18/01/2018 tarihinde götürü bedelli eser sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 22. maddesinde işin teslim süresinin 18/01/2019 tarihi olarak kararlaştırıldığını, bu tarih itibari ile işin tesliminin mümkün olmadığını, bu nedenle müvekkil şirketçe yüklenici ile görüşmeler yapıldığını lakin davalı yüklenicinin süre uzatımı verilmesine yanaşmadığını, Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığı ile işin götürü bedeline göre gerçekleştirilen toplam imalat bedelinin KDV hariç 1.930.950,00 TL olarak hesaplandığını,

dolayısı ile müvekkil şirketin bu miktarda edimlerini yerine getirmiş olmasına karşılık davalı tarafça herhangi bir ödeme yapılmadığını, ...22. Noterliği aracılığı ile iş bu alacağın ödenmesi için ihtar çekildiğini, davalı tarafın temerrüde düştüğünü belirterek10.000,00 TL alacağın 04/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 19/10/2023 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; yapılan imalata ilişkin eksik ödenen 387.950,00 TL'nin temerrüt tarihinden (04.07.2019) itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkili ... Proje A.Ş.'ne ödenmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, ...14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/489 esas sayılı dosyasında davacıya edimini tam ve zamanında yerine getirmemesi sebebi ile tazminat davası açıldığını, iş bu davada davacının yaptığı iş ve var ise alacağı da yargılama konusu olacağından derdestlik itirazında bulunduklarını ve iş bu davanın bekletici sorun yapılmasını talep ettiklerini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Asıl dava, eser sözleşmesi nedeniyle tazminat istemine, birleşen dava, eser sözleşmesi nedeniyle imalat bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/55 D.iş sayılı, Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/12 D.iş sayılı dosyaları mahkememiz dosyası arasına alınmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 28/12/2020 tarihli raporda özetle; davacı ... Ltd. Şti. ile davalı ...

Proje A.Ş. arasındaki iş ve işlemlere ilişkin yasal defter kayıtlarının 2018 ve 2019 yılı sonu itibariyle, sıfır bakiyeli olduğu, bu haliyle kayıtların birbirlerini teyit ettiği, bu sonuçlar itibariyle yasal defter kayıtlarına göre tarafların birbirlerinden alacak veya borçlarının bulunmadığı, davacı vekilinin dava dilekçesinin 2'nci maddesinde belirtmiş olduğu, davalı ...

A.Ş. adına üçüncü kişilere yapıldığı ifade edilen toplam 189.630,67 TL'sı ödemeye ilişkin kaydın, davacı ve davalı ... A.Ş. yasal defter ve kayıtlarında bulunmadığı, davacı şirket tarafından davalı ... A.Ş. banka hesabına 21.05.2018 Tarihinde 3 parçada 1.100.000,00 TL, 22.05.2018 Tarihinde 400,000,00 TL, 14.06.2018 Tarihinde 2 parçada 1.000.000,00 TL, 18.07.2018 Tarihinde 500.000,00 TL olmak üzere toplam 3.000.000,00 TL gönderildiği, davacı tarafından ...

A.Ş.'ne gönderilen 3.000.000,00 TL havalenin 2.500.000,00 TL'sının, işbu davaya konu sözleşme tarihinden önceki dönemlere ait olduğu, dava tarafları arasında 18.07.2018 tarihinde kurulan sözleşmede, davacı tarafından davalı ... A.Ş.'ne yapılan banka ödemelerine ilişkin bir hüküm bulunmadığından, davacı tarafından ...

A.Ş.'ne yapılan ödemelerin 2.500.000,00 TL'sının sözleşme ile dolayısıyla dava ile irtibatının kurulamadığı, sözleşmede, daha önce yapılan ödemelerin bu sözleşme açısından da herhangi bir sonuç doğuracağının sarih bir şekilde yer almadığı, sözleşmenin 27'nci maddesinde, davalı ...

A.Ş. tarafından davacı şirkete daha önce verilmiş bulunan 3.000.000,00 TL tutarındaki teminat mektuplarının bu iş için de geçerli olduğunun ifade edildiğini, teminat mektuplarının bu sözleşme için de geçerli olduğuna ilişkin bu ifadenin davaya konu sözleşmeden önceki tarihlerde, davacı tarafından davalı ... A.Ş.'ne havale edilen 2.500.000,00 TL'sına da şamil olup olmadığı hususunda takdirin mahkemeye ait bulunduğu, ...

A.Ş.'nin 2018 yılına ait Envanter Defterinin, pasif hesapların listelendiği bölümüne ait 16'ncı sayfasındaki 253'ncü satırında diğer çeşitli borçlar ana hesabı altında ... tali hesabına 3.000.000,00 TL'nin kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin Anahtar Teslimi Götürü Bedel bir sözleşme olduğu, Sözleşme eki Teknik Şartnamede başlıkları altında isimlendirilen imalat kalemlerine ait olmak üzere; miktar, birim fiyat veya pursantaj oranlarının belirlendiği, dava konusu sözleşme ve eklerinde iş ilerleme seviyesini (pursantaj oranları) gösterir bir cetvel, tablo bulunmadığı,

her iki bilirkişi raporunda da işin temellerinin subasman seviyesine kadar yapıldığı, Prefabrik Betonarme Kolon ve Kirişlerin montajının tamamlandığı tespitinde bulunulduğu, bu noktada taraflar arasındaki ihtilafın, prefabrik kolon ve kiriş imalatı ile montajından kaynaklandığı, Betonel firmasının 17.11.2017 tarihinde yapının prefabrik elemanları ve montajını gösterir şekilde 4 adet pafta hazırladığı, 09.01.2018 tarihinde hazırlanan ve sadece Betonel firmasının imzasını havi bir sözleşme metninin dosyaya sunulu olduğu, sözleşme metninde işin başlama ve bitiş sürelerinin sarih bir şekilde belli olmadığı,

Betonel firması ile davacı arasında, sadece Betonel firmasının imzasını havi sözleşmenin projeler başlıklı 7 .maddesinde, yapının statik hesapları ve betonarme uygulama projelerinin Betonel şirketi tarafından hazırlanacağı, davacı şirket tarafından davalı ...

A.Ş. banka hesabına 21.05.2018 Tarihinde 3 parçada 1.100.000,00 TL, 22.05.2018 Tarihinde 400,000,00 TL, 14.06.2018 Tarihinde 2 parçada 1.000.000,00 TL, 18.07.2018 Tarihinde 500.000,00 TL olmak üzere toplam 3.000.000,00 TL banka havaleleri suretiyle gönderildiği, davacının, peşin olarak ödemiş olduğu bedelin iadesini talep etmesi ve bu amaçla vermiş olduğu bedel karşılığında almış olduğu teminat mektuplarını nakde çevirmesi, akdin feshi iradesini içeren bir eylem olduğu hususunun mahkemenin takdirinde bulunduğu,

işin süresi 18.01.2019 olup, sürenin uzatılması bakımından herhangi bir mücbir sebep bulunmaması nedeni ile davalı yüklenicinin bu tarih itibarıyla temerrüde düşmüş olduğu kabul edilebileceğinden davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği sonucuna varılabileceği, davacının, sözleşmeyi feshetmiş bulunduğu kabulünden hareketle süre uzatımının söz konusu olamayacağı, Prefabrik imalatlar dışında, yapının kazı ve temel üst kotuna kadar olan kısmının yapıldığı hususu tartışmasız olduğundan işin fiziki gerçekleşme oranının toplam %21,5 olduğu,

2019/12 D.İş sayılı dosyaya sunulu 29.03.2019 tarihinde yapılan keşif sonucu düzenlenen tespit bilirkişi raporunda da yapılan işin %15 olduğu, buna göre davalı ...

Proje A.Ş.'nin sözleşme bedeline nazaran gerçekleştirmiş olduğu imalat tutarının 752.500,00 TL olarak hesaplandığı, kalan iş tutarının ise 2.747.500,00 TL olduğu, yapılan işin bedelinin 500.000,00 TL'den fazla olması nedeni ile davacı davalılardan, ödemiş olduğu 500.000,00 TL bedeli talep edemeyeceği, davacı, sözleşmenin feshedilmiş olması nedeni ile menfi zarar kapsamında olan, kaçırılan fırsat bakımından doğan zararını talep edebileceği, bu itibarla, hesapta esas alınması gereken tutar, en iyi ikinci teklif tutarı ve ikinci ihale arasındaki fark olması gerektiği, sözleşmeye esas ihale onay tarihi 18.07.2018,

ikinci ihalenin onay tarihi ise (fesih tarihi) 26.03.2019 olduğu, ihale tarihlerinden bir önceki aylar itibariyle Üretici Fiyat Endeksi doğrultusunda gerçekleşen ÜFE artış oranı %16,30 düzeyinde olduğu, sözleşmeye esas ihale tutarı 3.500.000,00 TL, sözleşmeye esas ihale bedeline göre, henüz yapılmayan işin tutarı da 2.747.500,00 TL olduğu,

sözleşmeye esas ihale itibariyle henüz yapılmayan %78,5 seviyesindeki imalat için gereken bedele, fesih tarihi itibarıyla enflasyon artış oranının uygulanması suretiyle, henüz yapılmayan imalatın, fesih tarihi itibariyle yapımı için gereken muhtemel bedelin belirlenebileceği, buna göre, taraflar arasında düzenlenen sözleşme konusu gerçekleştirilmeyen imalatın, fesih tarihi itibariyle yapılabileceği tutarın 3.459.925,00 TL olacağı, davacının kaçırılan fırsat nedeni ile talep edebileceği menfi zararının 447.842.50 TL olarak hesap edilebileceğinin değerlendirildiği, sözleşmenin feshine bağlı olarak,

sözleşmeye dayanarak gecikme tazminatı ve kira kaybı gibi müspet zararların talebi konusunda takdirin mahkemeye ait bulunduğu, asıl dava bakımından, davacının peşin yaptığı 3.000.00,00 TL ödeme karşılığında almış olduğu teminat mektubunu nakde çevirmesi eyleminin, davacının fesih iradesini yansıttığı ve davalının temerrüte düşmüş olması nedeni ile fesihte haklı olduğu, sözleşmenin feshinde davalı yüklenici ...

A.Ş.'nin tam kusurlu olduğu, sözleşme süresinin uzatılmasının söz konusu olmadığı, davacının, davalı ... A.Ş.'ne ödenen 3.000.000,00 TL'sından, davalı ... Proje A.Ş.'nin yapmış olduğu imalatların düşülecek olması nedeni ile davalı ... A.Ş.'den alacaklı olmadığı, davalı ... A.Ş. tarafından sözleşme konusu inşaat işinde meydana getirilmiş imalatlar bedelinin 752.500.00 TL + KDV olduğu, davacının, davalı ...

A.Ş. tarafından işin tamamlanmaması nedeniyle, kaçırılan fiırsat bakımından menfi zararının 447.842,50 TL olduğu, davacı tarafından 26.03.2019 tarih itibariyle sözleşmenin haklı olarak feshi nedeni ile müspet zarar kapsamında olan gecikme ve kira tazminatı talep edemeyeceği, davacının 3. Kişilere yapmış olduğu 89.630,67 TL ile ilgili belge bulunmadığından bu bedeli davalılardan talep edemeyeceği, birleşen dava bakımından, davacı ...

A.Ş.'nin yaptığı iş karşılığında hakettiği bedelin 752.500,00 TL olması ve bu bedelin 500.000,00 TL kısmının peşin olarak ödenmiş olması nedeni ile bakiye 252.500,00 TL davalıdan alacaklı olduğu belirtilmiştir.

Tarafların rapora karşı beyan ve itirazları ile dosyaya sunulan uzman görüşü dikkate alınmak suretiyle düzenlenen 12/04/2021 tarihli ek raporda özetle; davalı tarafından yapılan işin bu iş içindeki oranın %21,5 olduğu, şu durumda davacı tarafından yapılan işin bedelinin kök raporda da belirtildiği üzere 752.500.00 TL olduğu, dosyaya ibraz edilen uzman görüşünde, temel yapımının %5 yerine %4 olarak alındığı,

davaya konu iş ile ilgili sözleşme 18.07.2018 tarihinde yapılmış olup feshin, 26.03.2019 tarihinde gerçekleştiği, bu nedenle davacının, kaçırılan fırsat nedeni ile talep edebileceği bedelin, bu iki tarih arasındaki piyasa rayiç fiyat farkı olduğu, bu fiyatların belirlenmesindeki en önemli faktörün enflasyon oranı olduğu, dolayısı ile iki tarih arasındaki ÜFE oranına göre bulunacak fiyat, piyasa rayicini yansıtacağı, birim fiyatların her zaman için rayiç fiyatın üzerinde olduğu,

takriben 8 aylık sürede %73,5 oranında fiyat farkının, 2018-2019 yılları için mümkün olmayacağı, uzman raporunda yapılan hesaplama, işin %100 oranında (taşıyıcı sistem de dahil) davalı tarafından yapıldığına göre olduğu, oysa temel hariç taşıyıcı sistem davalı tarafından yapılmadığından, hesaplamanın da işin %70'inin davalı tarafından yapılacak olmasına göre yapılması gerektiği, uzman raporundaki hesaplama yöntemine göre bir hesaplama yapıldığında dahi kalan iş bakımından oluşan fiyat farkının, 2.094.456.50 TL değil, 590.853.72 TL olduğu, bilirkişilerce hesaplanan fiyat farkının ise, 447.842.50 TL olduğu,

piyasa rayiçleri birim fiyattan daha düşük olacağından ÜFE oranına göre hesaplanan 447.842.50 TL uygun olacağı, eski taşeronun borçlarından dolayı hacizlerin gelmesinin, işin yapılmasına inşaatın yürütülmesine mani olmadığı, sözleşme gereği, teminat süresi dolmadan 15 gün önce teminat süresinin uzatılması gereği bulunduğu, teminat mektuplarının süresinin uzatılmış olmasının, süre uzatımı ile ilgili radenin ortaya konmuş olduğuna karine teşkil edip etmeyeceğinin mahkemenin takdirinde bulunduğu, her iki tespitte de yapılan işin, prefabrik beton taşıyıcı elemanları dışında aynı olduğu, davalı tarafından 2018/55 D.

İş sayılı dosyadaki tespitin, 12.12.20185 tarihinde, 2019/12 D.

İş sayılı dosyadaki tespitin 27.03.2019 tarihinde yapılmış olup, 3,5 aylık sürede inşaatta herhangi bir ilerleme olmadığı, imalat seviyesinin, prefabrik betonarme taşıyıcı elemanların davalı tarafından yapıldığına göre hesaplanmasının mümkün olmadığı, sözleşmenin ekinde yer alan teknik şartnamede yapılacak işler tadat edilmiş olup yapılacak işlerle ilgili teknik şartnamede prefabrik betonarme taşıyıcı elemanlar ve montajı bulunduğu, dolayısı ile prefabrik taşıyıcı sistemin davalı tarafından yapılmış olmasının söz konusu olmadığı,

kaldı ki “B” başlığı altında belirtilen 14. maddede, “Her türlü prefabrik imalatları sözleşme kapsamı dışında olup ödemeleri haricen işveren tarafından yapılacaktır” denildiği, bu nedenle prefabrik taşıyıcı sistemin davacı tarafından yapılmamış olduğunun kabul edildiği, kök rapordaki görüşlerinde herhangi bir değişiklik olmadığı bildirilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora karşı itirazları ve kök ve ek raporda çelişkili değerlendirmeler yapıldığından gerçeğin daha ziyade tezahürü için mahkememizce görevlendirilen yeni bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 05/11/2021 tarihli raporda özetle; işin tamamlanma oranının %16,07 olduğu, işbu oranın sözleşme bedeli olan 3.500.000,00 TL ile çarpılması sonucu hakediş tutarının KDV dahil 663.715,18 TL olarak hesaplandığı,

dosya kapsamında bakiye avans tutarı 500.000 TL olduğundan davalı yüklenicinin birleşen dava yönünden talep edebileceği tutarın 163.715,18 olacağı, sözleşmenin fesih edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir ihtara veya belgeye rastlanılmadığı, sözleşmenin 22.maddesinde; işin süresinin 6 (altı) ay olarak belirlendiği ve sözleşmeye göre iş bitim tarihinin 18.01.2019, işin ikmal oranının %15 olduğu, yapılan ihtarlara rağmen iş seviyesinde ilerleme olmaması üzerine davacı iş sahibinin teminatları 26/03/2019 tarihinde nakde çevirdiği, ancak sözleşmenin feshine ilişkin bir belgeye rastlanılmadığı,

teminatların nakde çevrilmesinin sözleşmenin feshi anlamına gelip gelmeyeceği hususunun mahkemenin takdirinde bulunduğu, teminat mektuplarının iş sahibi davacı tarafından verilen peşin 3.000.000,00 TL avans ödemesine karşılık verildiği, dosyada işin süresinin uzatıldığına dair bir belgeye rastlanılmadığı, sözleşmenin feshine ilişkin bir belgede bulunmadığına göre sözleşmenin ayakta olduğunun kabulünün gerektiği, işin sözleşmeye göre süresinin 18/01/2019 tarihinde dolduğundan işin zımnen süresinin uzatıldığının kabulünün gerekli olduğu, işin bitim süresinden 3 ay sonrasında da işin %15 seviyesinde olmasında yüklenicinin kusuru olduğu,

işin güncel rayiç fiyatının 10.729.395,74 olduğu, dava tarihi ile geriye dönük fiyatların tespitinin mümkün olmadığı, güncel fiyatın dava tarihine doğru olarak eskale edilmesi durumunda yapının dava tarihi değerinin ise 7.395.991,24 TL olacağı, bu tutardan davalı sorumluluğunda olmayan prefabrik imalat bedelinin düşülmesi ile davacının yapması gereken toplam iş bedelinin 6.718.991,23 TL olacağı, davacının yapmış olduğu iş tutarı 562.470,49 TL olarak hesaplandığına göre kalan iş bedelinin 6.156.520,74 TL olacağı, sözleşme fiyatları ile kalan iş bedelinin ise 2.937.529,51 TL olduğu,

sözleşmenin 22.maddesine göre yüklenicinin nama ifa yolu seçmesi durumunda talep edebileceği tutarın 3.218.991,23 TL olacağı, bu konudaki sözleşme hükmünün yorumunun mahkemeye ait olduğu, sonuç olarak asıl davada, dosya kapsamında işin fesih edildiğine ilişkin bir kanıya varılmadığı, davacı tarafından verilen nakit avanslar karşılığı teminatların irat kaydedilmesinin fesih iradesi olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususu hukuki değerlendirme gerektirip takdirin mahkemeye ait olduğu,

feshin kabulü halinde işin bitim süresinin üzerinden dahi 3 ay geçmesine rağmen işlerin %15 ler seviyesinde olması nedeniyle kusurun davalı yüklenicide olduğu, yapılan işler itibarıyla yapılan 500.000,00 avansa karşılık sözleşme fiyatları ile yapılan iş tutarının KDV dahil 663.715,18.-TL olması nedeniyle fazla ödemenin mevzu bahis olmadığı, kalan işlerin 3. kişilere yaptırılması durumunda hesaplanan davacı zararının 3.218.991,23TL olduğu, talep edilebilecek gecikme cezası tutarının 105.000,00 TL olduğu, 3.kişilere yapılan 89.630,67 TL'ye ilişkin dosyaya müberrez herhangi bir belgeye rastlanmadığı,

işe ait uygulama projelerinin dosyaya sunulması durumunda hesaplamaların yeniden yapılabileceği, projeye göre yapılacak hesaplarda elektrik pursantaj oranının belirlenmesi için heyete elektrik mühendisi eklenmesi gerektiği, birleşen davada, davalının yapmış olduğu iş bedelinin KDV dahil 663.715,18.-TL ve yapılan avans ödemesinin 500.000,00 TL olmakla davalı alacağının 163.715,18 TL olduğu açıklanmıştır.

Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları üzerine düzenlenen 24/04/2022 tarihli ek raporda özetle; dosyaya sunulan projeler kapsamında fabrika binası için kök raporda hesaplanan %19,35 fizik gerçekleşmenin %25,62 olarak hesaplandığı, işin tamamlanma oranının %21,16 olduğu, bu oranın sözleşme bedeli olan 3.500.000,00 TL ile çarpılması sonucu hakediş tutarının KDV dahil 873.892,86 olduğu,

dava tarihine doğru olarak eskale edilmesi durumunda yapının dava tarihi değerinin 7.823.723,919 TL olacağı, bu tutardan davalı sorumluluğunda olmayan prefabrik imalat bedelinin düşülmesi ile davacının yapması gereken toplam iş bedelinin 7.146.723,92 TL olacağı, davacının yapmış olduğu iş tutarı 740.587,17 TL hesaplandığında kalan iş bedelinin 6.406.136,75 TL olacağı, sözleşme fiyatları ile kalan iş bedelinin 2.759.412,83 TL olduğu,

sözleşmenin 22.maddesine göre yüklenicinin nama ifa yolunu seçmesi durumunda talep edebileceği tutarın 3.646.723,92 TL olacağı, sonuç olarak asıl davada, dosya kapsamında işin fesih edildiğine ilişkin bir kanıya varılmadığı, davacı tarafından verilen nakit avanslar karşılığı teminatların irat kaydedilmesinin fesih iradesi olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususu hukuki değerlendirme gerektirdiği, feshin kabulü halinde işin bitim süresinin üzerinden dahi 3 ay geçmesine rağmen işlerin %20'ler seviyesinde olması nedeniyle kusurun davalı yüklenicide olduğu,

yapılan işler itibarıyla yapılan 500.000,00 avansa karşılık sözleşme fiyatları ile yapılan iş tutarının KDV dahil 873.892,86-TL olması nedeniyle fazla ödemenin mevzu bahis olmadığı, kalan işlerin 3. Kişilere yaptırılması durumunda hesaplanan davacı zararının 3.646.723,92TL olduğu, talep edilebilecek gecikme cezası tutarının 105.000,00 TL olduğu, 3. Kişilere yapılan 89.630,67 TL ye ilişkin dosyaya müberrez herhangi bir belgeye rastlanmadığı, kira bedeli için işin teslim tarihinin tespiti mümkün olmadığından hesaplanamadığı, davacının hem müsbet hem de menfi zarar talebinde bulunduğu,

ancak sözleşmenin fesih edilip edilmediğinin dosya kapsamından anlaşılmadığı, takdirin mahkemeye ait olduğu, birleşen davada, davalının yapmış olduğu iş bedelinin KDV dahil 873.892,86-TL ve yapılan avans ödemesinin 500.000,00 TL olmakla davalı alacağının 373.892,86-TL olduğu bildirilmiştir.

Daha önce düzenlenen bilirkişi raporlarında çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin daha ziyada tezahürü için mahkememizce görevlendirilen yeni bilirkişi heyetinin düzenlemiş olduğu 09/01/2023 tarihli raporda özetle.

18.07.2018 tarihli sözleşme ekindeki teknik şartnamede, sözleşme kapsamında yapılacak işlerin 7 bölüme ayrıldığı, ancak, 7 bölümde toplam 110 kalem işin, inşaat, makine ve elektrik tesisatı olarak veya, temel, kaba inşaat işleri ve ince inşaat işleri olarak bir ayrıma tabii tutulmaması ve ayrıca detaylı bir şekilde ifade edilmemesi nedeniyle bu bölüm ve kalem iş kapsamında pursantaj çıkarılmasının mümkün olmadığı, fabrika binasının taşıyıcı sisteminin (Prefabrik elemanların) betonel firması tarafından 380.000,00 bedelle yapılacağının kararlaştırıldığı,

Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/55 D.iş sayılı dosyasında alınan raporda, hesaplamanın taraflar arasında yapılan sözleşmeye uygun olmadığı, taşıyıcı sistemin sözleşme bedellerine göre toplam bedel içindeki oranı %9,79 iken bilirkişi raporunda %40 olarak alındığı, Kahramankazan Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/12 D.iş sayılı dosyasında alınan rapora göre, işin gerçekleşme oranının %15 olduğu hususunun global hesaplandığı, davacı vekili tarafından sunulan uzman görüşüne göre işin gerçekleşme oranının %18,67 olarak belirlendiği,

bu oranın davacı tarafından kabulünde olduğu halde, rapor ile tespit edilen gerçekleşme oranının düşük olduğu sonucuna varıldığı, dosyada alınan 29/12/2020 tarihli kök ve 12/04/2021 tarihli ek raporlarda, %21,5 oranında gerçekleşme hususunun objektif bir şekilde tespit edildiği, uzman görüşü raporunda toplam %75 dahilinde gerçekleşme oranının %18,678 olduğu hesaplanmakla birlikte, toplam %90,21 dahilindeki gerçekleşme oranına göre hesaplanan iş oranının %22,46 orana tekabül ettiğinin belirlendiği, dosyada alınan 05/11/2021 tarihli raporda, yapılan iş oranının %16,07 olduğu,

alınan 24/04/2022 tarihli ek raporda, yapılan iş oranının %21,16 olduğu, dava konusu sözleşme kapsamında taahhüt edilen işin, anahtar teslimi götürü bedel iş olması nedeniyle, sözleşmedeki götürü bedelin, yapılacak imalatlar kapsamında genel bir pursantajın tespit edilmesi ve gerçekleşme oranının bu tespit edilen genel pursantaja göre yapılması gerektiği sonucuna varıldığı, tespit raporlarına göre mekanik tesisat ve elektrik tesisat imalatlarının yapılmadığı, işin tamamlanma oranının %21,50 olduğu,

KDV dahil bedelinin 887.950,00 TL olacağı, dosya kapsamında bakiye avans tutarının 500.000,00 TL olarak dikkate alındığında, davalı yüklenicinin birleşen davada talep edebileceği bedelin 387.950,00 TL olarak hesaplandığı, bu durumda davacının fazladan yaptığı bir ödemenin tespit edilmediği, dosyada 3.kişi ödemesine ilişkin belgeye rastlanılmadığı, sözleşme kapsamında, yapılmayan işlerin tutarının 2.747.500,00 TL olacağı, 18.07.2018 tarihli sözleşmenin 22. maddesine göre, işin süresinin 6 ay olduğu ve bitim tarihinin 19.01.2019 olduğu,

teminat mektubu süresinin uzatıldığı ve ikinci ihalenin onay tarihine olan 26.03.2019 tarihine kadar sözleşmenin geçerli olduğunun düşünüldüğü, sözleşme bedelinin sözleşme tarihi (18.07.2018) itibariyle serbest piyasa şartlarında oluşan bir bedel olduğu, sözleşme kapsamında yapılmayan iş bedelinin Yİ-ÜFE endeksleri ile sözleşme tarihinden dava tarihine (02.10.2019) taşınması halinde 3.327.114,00 TL olacağı, iki bedel arasında fark bedelin davacı tarafın kaybı olduğu düşünülmüş olup, bu fark bedelinin 579.614,00 TL olduğu,

diğer taraftan, sözleşme kapsamında yapılmayan iş bedelinin Yİ-ÜFE endeksleri ile sözleşme tarihinden sözleşmenin fesih tarihine (Yeni sözleşme onay tarihi 26.03.2019) taşınması halinde 3.189.983,00 TL olacağı, iki bedel arasında fark bedelin davacı tarafın kaybı olduğu düşünülmüş olup, bu fark bedel ise 442.483,00 TL olduğu, bu fark bedelin, 28.12.2020 tarihli bilirkişi raporunda, iki süre arasındaki artış %16,30 olarak alınarak, fark bedel 447.842,50 TL olduğu hesap edilmiş olup, %16,30 artışın hangi değerlerden bulunduğunun anlaşılamadığı,

sözleşmede işin süresinde bitirilememesi nedeniyle kira bedeli ödeneceği yönünde bir hüküm bulunmadığı, sözleşmenin 24. Maddesinde süresinde bitirilememesi halinde her takvim günü için sözleşme bedelinin %0,1'i oranında gecikme cezası belirlendiği, hem sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasının hem de yine aynı nitelikte ayrıca kira mahrumiyetinin talep edilip edilemeyeceği hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu,

dava konusu işin bitim tarihi 19.01.2019 olmakla birlikte, bu sürenin teminat süresinin 30.04.2019 tarihine uzatılması ile işin bitim tarihinin 30.04.2019 olacağının kabulünün gerektiği, feshin haksız olması durumunda, davacının ancak yaptığı ödemeden, davalının yaptığı imalat bedelini aşan bir kısım söz konusu ise talep edebileceği, sonuç olarak, asıl davada, davalı tarafından yapılan iş bedeli ile dava tarafından yapılan ödeme ve teminat mektuplarını nakde çevirdiği dikkate alındığında davacının fazladan yaptığı ödeme tespit edilemediği, davalı ...

A.Ş. adına üçüncü kişilere yapıldığı belirtilen ödemelerden kalan bakiye (89.630,67 TL) alacak iddiası yönünden mevcut dosya kapsamına göre bir tespit yapılamadığı, sözleşmenin yürürlükte olduğunun kabul edilmesi halinde diğer alacak kalemleri istemi yönünden, eksik işlerin dava tarihindeki serbest piyasa rayiç bedellerinden hesabıyla doğacak fiyat farkı alacağı istemi yönünden davacı alacağının 579.614,00 TL, sözleşmeye göre uygulanması gereken gecikme cezası istemi yönünden hesaplanan (152 günlük) gecikme cezasının 647.320,00 TL olacağı, ancak mahkemece,

süresi 6 ay olan bir sözleşmede sözleşme süresinin 5/6'sı oranında 152 günlük (5 aylık) cezalı sürenin uygun olmayacağının düşünülmesi halinde ise daha önceki bilirkişi kurulu raporunda hesaplanan 30 günlük gecikmeli sürenin makul olacağı, buna göre 30 günlük gecikme cezasının 127.760,70 TL olacağı, kira tazminatı istemi yönünden; sözleşmede işin süresinde bitirilememesi nedeniyle kira bedeli ödeneceği yönünde bir hüküm bulunmadığı, sözleşmenin 24. Maddesinde süresinde bitirilememesi halinde her takvim günü için sözleşme bedelinin %0,1'i oranında gecikme cezası belirlendiği,

mahkemece davacının hem sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasını hem de yine aynı nitelikte ayrıca kira tazminatı talep edebileceğinin kabul edilmesi halinde ise kira tazminatının 140.500,00 TL olacağı, feshin haklı olması halinde, Yargıtay uygulamasına göre sözleşmenin feshedilmesi halinde ancak menfi zarar talep edilebileceği, sözleşmeyi feshedenin kâr kaybı isteyebilmesi için sözleşmede buna dair düzenleme bulunması gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmede sözleşmenin feshi halinde eksik işler yönünden serbest piyasa rayiç bedelleri yönünden doğacak fiyat farkını talep edebileceğine ilişkin bir düzenlemeye rastlanmadığı,

yine Yargıtay uygulamasına göre; menfi zarar kalemlerinin; sözleşme için yapılan ihtarname vs. masraflar ile kaçırılan fırsat nedeniyle uğranılan zarardan oluşacağı, mevcut dosya kapsamına göre kaçırılan fırsat olarak bir zarar tespiti yapılamadığı, davacının kaçırılan fırsat ve sözleşme için yaptığı masraflara ilişkin belge sunması halinde yeniden değerlendirilebileceği, gecikme cezası ve kira tazminatı istemi yönünden; feshedilen sözleşmedeki gecikme cezası / kira tazminatı istenemeyeceği hususunun mahkemenin takdirinde olduğu,

feshin haksız olması durumunda, davacının ancak yaptığı ödemeden, davalının yaptığı imalat bedelini aşan bir kısım söz konusu ise talep edebileceği, fazla ödemesinin tespit edilemediği, feshedilen sözleşmedeki gecikme cezası / kira tazminatı istenemeyeceği hususunun mahkemenin takdirinde olduğu, birleşen dava yönünden, süresi 6 ay olan sözleşmede teminat mektuplarının süresi uzatılmasına ve dolayısıyla sözleşme süresinin uzatılmasına rağmen davacı tarafından yapılan tüm işin %21,50 seviyesinde kaldığı,

davacının yapılan iş bedeline nazaran eksik ödemenin tahsili talebine nazaran sözleşmenin haklı veya haksız feshedilmesi sonuca etkili bulunmadığı, buna göre davacı yüklenicinin talep edebileceği bakiye imalat bedeli alacağının 387.950,00 TL olacağı bildirilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları sonrasında düzenlenen 29/05/2023 tarihli ek raporda özetle; kök raporda değiştirilecek bir husus olmadığı bildirilmiştir.

Toplanan deliller ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; sözleşmenin 27.maddesine göre davalı ... Plan Yap. Yat. Tek. Dan Tur. En. San. Tic.

A.Ş.'nin tek yükümlülüğünün kesin teminat mektubu sağlamak olduğu, davada teminat mektupları yönünden bir talebin bulunmadığı anlaşıldığından asıl davada işbu davalı hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş, sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihine göre inşaatın geldiği seviye itibariyle, yüklenicinin şantiye sahasına alınmaması, avans teminat mektuplarının nakde çevrilmesi nedenleriyle iş sahibinin eylemli feshinin haklı olduğu,

sözleşmenin haklı olarak feshi halinde menfi zarar talep edilebileceği, dava dilekçesinde ve sonraki dilekçelerde müspet zarar talep edildiği belirtilmiş ise de talep içeriğindeki açıklamalardan bir kısmının menfi zarar niteliğinde olduğu, maddi vakıaları ileri sürüp kanıtlaması taraflara, hukuki vasıflandırmanın hakime ait bulunduğu göz önüne alınarak asıl davada, 442.483,00 TL menfi zarar talep edilebileceği, diğer taleplerin müspet zarar kapsamında kaldığı, birleşen davada ise ödenmeyen iş bedeli olan 387.950,00 TL'nin talep edilebileceği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.