Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/568 K.2023/709

Mahkememize açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ayrıntısı dava dilekçesinde yazılı olduğu üzere, taraflar arasında değişen dönemlere ilişkin olarak hizmet sözleşmeleri imzalandığını, dava dışı işçi ...'nın imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında yüklenici işçisi olarak çalışmakta iken hizmet sözleşmesinin işçilik alacaklarına hak kazanacak şekilde sonlandırıldığını, dava dışı işçi tarafından işçilik alacaklarının ödenmesi için dava açıldığını, açılan dava sonucunda belirlenen işçilik alacaklarının başlatılan icra takibi sırasında işveren davacı tarafından ödendiğini,

hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnameler uyarınca yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemelerden yüklenicilerin sorumluluklarının bulunduğunu belirterek 11.811,21 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlulukları oranında davalılardan alınarak davacıya verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılara usulüne uygun olarak dava dilekçesi ile duruşma günü tebliğ edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanmıştır. Usulüne uygun tebligat yapılan bir kısım davalılar tarafından davaya karşı herhangi bir şekilde beyanda bulunulmamıştır.

Davalı ...Süt Ürünleri Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili ayrıntısı cevap dilekçesinde yazılı olduğu üzere, yetkili mahkemenin ...

Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, 4857 sayılı Kanunun 112. maddesi uyarınca kıdem tazminatına ilişkin ödemenin rücu edilmesinin mümkün olmadığını, dava dışı işçinin kendilerine bağlı olarak çalışmadığını, talimatların işveren davacı tarafından verildiğini, şartnamenin ve ihalenin davacı tarafından lehine maddeler içerecek şekilde hazırlandığını, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde hükümlerin bulunduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin taşeronluk sözleşmesi olarak adlandırıldığını, ancak muvazaalı şekilde işlemlerin gerçekleştirildiğini belirterek davanın reddine,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet sözleşmesi kapsamında iş sözleşmesi sona eren dava dışı işçiye yapılan işçilik alacağına ilişkin ödemenin sorumlulukları oranında davalılardan alınmasına yönelik alacak davasıdır.

Hizmet alım sözleşmeleri, idare tarafından ihale yoluyla yapılan ilanda belirtilen işlerin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yüklenici tarafından yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Sözleşme kapsamında yüklenicinin edimi kendi işçisi ile hizmetin yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçileri tarafından yerine getirilecektir.

Sözleşme kapsamında çalıştırılacak işçiler ile yüklenici arasında iş sözleşmeleri imzalanmaktadır. Çalıştırılan işçiye ait sosyal güvenlik kurumu kayıtları ile de işçilerin iş sözleşmelerini yüklenici ile imzaladıkları anlaşılmaktadır. Hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde işverenin yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesi hükmüne göre işveren idare ile yükleniciler arasında imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmakla çalıştırılan işçiye karşı işçilik alacakları nedeniyle işveren ve yüklenici birlikte sorumlu bulunmaktadır. Bu sorumlulukları çalıştırılan işçiye karşı olan sorumluluklarıdır.

Ancak, kendi aralarında oluşacak uyuşmazlıklarda ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile sözleşme ve eki şartname hükümlerinin uygulanması ve asıl işveren (idare) ile alt işveren (yüklenici) arasında oluşan uyuşmazlıkların bu şekilde çözülmesi gerekecektir.

Sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiye yapılacak ödemelerden sorumluluğun tamamen taraflardan birine ait olacağına ilişkin hüküm bulunması halinde ise yapılan ödemelerden sözleşme kapsamında sorumluluğu belirlenen taraf yükümlü olacaktır.

İdare tarafından bir işin görülmesine ilişkin olarak yapılan hizmet alımlarına ilişkin sözleşmeler devamlı olarak belli bir yüklenici ile imzalanabileceği gibi dönemlere göre değişen yükleniciler ile de imzalanabilecek ve yerine getirilebilecektir.

Değişen dönemlerde farklı yükleniciler ile hizmetin yürütüldüğü durumlarda iş sözleşmesi sonlanan işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesinden işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler, ihbar tazminatı ödemesi ile yıllık izin ücreti ödemesinden son yüklenici, ücret alacağı ödemesi, hafta tatili ücreti ödemesi, fazla mesai ücreti ödemesi, ulusal bayram ve genel tatil günleri ödemesi ve sair adlar altında yapılan ödemelerden ise işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak yükleniciler sorumlu olacaklardır.

İşveren işçilik alacakları nedeniyle yapmış olduğu ödemeleri ve ferilerini, sözleşmelerde ödemelerden işverenin sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmaması halinde işçiyi çalıştıran yüklenicilerden sözleşme hükümlerine uygun olarak talep edebilecektir.

Hizmet alım sözleşmeleri kapsamında işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan alacak yada tazminat davalarında yükleniciler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı gibi borçtan işverene karşı müteselsilen sorumlu olmalarını gerektiren bir kanun yada mevzuat hükmü de yoktur. Bu kapsamda ise yapılacak yargılama sonucunda yüklenicilerin sorumlu olduklarının kabul edilmesi halinde her bir yüklenici açısından ayrı ayrı sorumluluklarını belirtir şekilde hüküm kurulması gerekmektedir.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, dava dışı işçi tarafından işçilik alacakları nedeniyle açılan davaya ilişkin dava dosyası ve mahkeme kararı uyarınca ödemelerin yapılmasına ilişkin icra dosyasının dosya kapsamına getirildiği anlaşılmıştır.

Dava dışı işçiye ait iş yeri unvan listesini gösterir hizmet dökümü dosya arasına alınmıştır. Davalı ...Süt Ürünleri Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından yetki itirazında bulunulmuş ise de, dosyada bulunan diğer davalıların yetki itirazında bulunmadığı gibi taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında Ankara Mahkemelerinin yetkili olarak belirlendiği anlaşıldığından yargılamaya mahkememizde devam olunmuştur.

Dava dışı işçi ... tarafından işçilik alacaklarına yönelik olarak ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/140 esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, davalıların ...

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve ...Süt Ürünleri Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, mahkemece yapılan yargılama sonucunda 15/03/2016 tarih, 2013/140 esas, 2016/224 karar sayılı kararı ile 1.664,16 TL brüt kıdem tazminatı, 897,68 TL brüt ihbar tazminatı, 347,51 TL brüt fazla çalışma ücreti, 304,08 TL brüt ulusal bayram ve genel tatil günleri alacağı, 614,46 TL brüt yıllık izin ücreti alacağı, 234,58 TL yargılama gideri, 1.800,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verildiği,

dava dışı işçi tarafından mahkemece hüküm altına alınan alacakların Şanlıurfa 2. İcra Dairesinin 2020/9045 esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiği, icra takibi sırasında davacı tarafından 10/08/2020 tarihinde 10.134,20 TL, 17/08/2020 tarihinde 1.677,01 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde, davacı ile ...Süt Ürünleri Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 24/12/2008 - 31/07/2012 tarihleri arasında, diğer davalılar ile ise 01/01/2013 tarihi ve sonrası tarihlere ilişkin dönemleri kapsayan şekilde hizmet alımına ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, dava dışı işçi ...'nın iş sözleşmesi karşılığında hizmet sözleşmesini yüklenici olarak imzalayan davalılar yanında çalıştığı ve iş sözleşmesinin işçilik alacaklarına hak kazanacak şekilde sona erdiği,

dava dışı işçi tarafından 24/12/2008 - 31/07/2012 tarihleri arasını kapsayan döneme ilişkin işçilik alacaklarının ödenmediği iddiası ile ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/140 esas sayılı dosyasında dava açıldığı, açılan dava kapsamında yapılan bilirkişi incelemesinin 24/12/2008 - 31/07/2012 tarihleri arasını kapsayan döneme ilişkin olarak yapıldığı ve mahkemece de bu döneme ilişkin olarak hesaplanan işçilik alacaklarının ödenmesine karar verildiği, dava dışı işçinin davalılar ...Tekstil İnşaat Tarım Gıda Kimya Petrol Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile ...Temizlik Nakliyat Gıda Orman İnşaat Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketindeki döneme ilişkin işçilik alacakları ile ilgili bir kararın verilmediği,

mahkemece verilen karar gereğince belirlenen döneme ilişkin alacakların başlatılan icra takibi sırasında davacı tarafından ödendiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin tip sözleşmeler olduğu, sözleşmelerin ve eki şartnamelerin yüklenicinin sorumluluğunu belirleyen maddeleri uyarınca sözleşmeler kapsamında çalışan işçilerin her türlü özlük ve işçilik alacaklarında yüklenici konumunda bulunan ...Süt Ürünleri Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin sorumlu olduğu,

4857 sayılı İş Kanununun 112/1-a maddesi ile sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde işveren tarafından dava dışı işçiye yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemeyi yükleniciden talep etme hakkının bulunduğu, sözleşme kapsamında sorumluluğun kime ait olacağına dair hüküm bulunması nedeniyle Türk Borçlar Kanununda yer alan birlikte sorumluluk hükümlerinin uygulanamayacağı anlaşıldığından davanın kabulü ile davacı tarafından yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...Süt Ürünleri Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden alınarak davacıya ödenmesinde,

dava dışı işçiye yapılan ödemelere ilişkin dönemde davalılar ...Tekstil İnşaat Tarım Gıda Kimya Petrol Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile ...Temizlik Nakliyat Gıda Orman İnşaat Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin sorumluluğu bulunmadığından bu davalılar yönünden davanın reddine vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM ; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, A) Davalılar ...TEKSTİL İnşaat Tarım Gıda Kimya Petrol Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ...TEMİZLİK Nakliyat Gıda Orman İnşaat Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi yönünden, 1) Dava dışı işçiye ödenen bedellerden sorumluluklarının bulunmaması nedeniyle DAVANIN REDDİNE, 2) Bu davalılar yönünden yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

B) Davalı ...SÜT ÜRÜNLERİ Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden,

1) Davanın KABULÜ ile toplam 11.811,21 TL alacağın, 10.134,20 TL'sinin ödeme tarihi olan 10/08/2020 tarihinden, 1.677,01 TL'sinin ödeme tarihi olan 17/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ İLE BİRLİKTE davalı ...SÜT ÜRÜNLERİ Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 806,82 TL harçtan, dava açılışında alınan 269,85 TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 536,97 TL harcın davalı ...SÜT ÜRÜNLERİ Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.360,00 TL arabuluculuk ücretinin, 1.680,00 TL'sinin DAVACIDAN, 1.680,00 TL'sinin davalı ...SÜT ÜRÜNLERİ Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

4) Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 269,85 TL peşin harç, 269,85 TL başvurma harcı, 435,00 TL tebligat ücreti, olmak üzere toplam 974,70 TL yargılama giderinin davalı ...SÜT ÜRÜNLERİ Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

5) Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 11.811,21 TL vekalet ücretinin davalı ...SÜT ÜRÜNLERİ Tarım İnşaat Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

6) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANLARA İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, HMK'nin 341/2. maddesi uyarınca miktar itibari ile KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/11/2023

e - imzalıdır e - imzalıdır

Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.