Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/857 K.2023/835

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 01.12.2012 tarihinden geçerli olmak üzere, Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirket tarafından davalıya taraflar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi gereğince 18.000,00 TL nakit bazlı katkı sağlandığını, ancak, davalının öncelikli edim borçlusu olmasına, müvekkili şirket tarafından sözleşmenin 12. maddesinde kararlaştırılan katkının verilmiş olmasına,

sözleşme süresi devam etmekte olmasına rağmen, Açık Satış Noktası Sözleşmesi (Standart Sözleşme-Miktar Taahhütlü) ile yüklendiği edimlerini yerine getirmediğini, 01.12.2012 tarihinden geçerli sözleşme konusu bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almadığını, müşteri taleplerini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmadığını, 2016 yılında 4 defa ürün alımında bulunduğunu, 2017 yılında hiç ürün alımında bulunmadığı,

2018 yılında ise sadece Eylül ayında 1 defa ürün alımında bulunduğunu, sonrasında ise ürün alımında hiç bulunmadığını, müvekkili şirketin yetkilendirdiği bayi veya distribütörden satın almadığını, sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, müvekkili ile davalı yan arasında imzalanmış olan sözleşmenin 20. ve 21. maddelerine göre, .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, yine iş bu ihtarname ile,

sözleşmenin 21. Maddesi gereği 18.000,00 TL nakit bazlı katkı tutarlarının verildikleri tarihlerden itibaren işlemiş ticari faizi ile birlikte ve ayrıca 15.000,00 ABD Doları(165.119,60 TL) cezai şartın, iş bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesi gerektiği, aksi halde yasal yollara başvurulacağının davalıya bildirildiğini, ihtarnamenin sonuçsuz kalması karşısında,.... sayılı dosyasından icra takibine geçildiğini davalı tarafın borcun tamamına ve tüm ferilerine itiraz etmesi üzerine icra takibinin durdurulmasına karar verildiğini beyanla; açıklanan nedenlerle;

itirazın iptaline, takibin devamına, itiraz konusu alacağın % 20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama masraf ve harçları ile vekâlet ücretinin davalı borçlu yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı taraf yasal süre içerisinde cevap dilekçesi sunmamıştır. .... Esas sayılı takip dosyasının tetkikinden; davacının, 165.119,60 TL cezai şart alacağı, 18.000,00 TL nakit/nakit bazlı kredi alacağı, 17.352,44 TL işlemiş faiz, 881,77 TL ihtarname masrafı ile 496,80 TL tespit ücreti olmak üzere toplamda 201.850,61 TL üzerinden davalı aleyhine ilamsız icra takibinde bulunduğu, davalı borçlunun süresi içerisinde itirazı üzerine takibin durdurulduğu görülmüştür.

08/09/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; davacı vekili tarafından dava dışı bayi/distribütör şirket olan ... yasal defterleri için adres ve irtibat telefonu bildirildiği halde, dava konusu ile ilgili olarak bilirkişiliğimizce istenilen belgelerin dosya hazırlamak için Sayın Mahkemece verilen süre ve ek sürede taraflarına ibraz edilmediği, davalı şirketin ise belirlenen adreste bulunmadığından defter ve belgeleri incelenemediği,

davalı şirketin ekonomik durumunun tespiti açısından 2012 ve sonraki yıllara ait Kurumlar Vergisi Beyannamesi eki Bilanço ve Gelir Tablosuna ihtiyaç duyulduğundan davalı... vergi kimlik numaralı ....'nin bağlı bulunduğu Ostim Vergi dairesinden söz konusu belgelerin istenilmesi gerektiği, söz konusu eksikliklerin tamamlanması halinde inceleme yapılabileceği görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

06/02/2023 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; davacının 2013 ve 2014 yılı defterlerinin 6102 sayılı TTK'nun 64 ve müteakip maddelerinde belirli kanuni şartları tam olarak taşıdığı ve lehlerine delil teşkil edeceği, davalı tarafından düzenlenen faturalara istinaden, davacı tarafından ödenen (satış geliştirme payı) mali yardım/katkı tutarları olan 18.000,00 TL'ye ilişkin faturaların davacı tarafın yasal defterlerine kaydedildiği, davalı tarafa ulaşılamadığından yasal defter ve belgelerinin incelenemediği, davacının kayıtlarına göre, davalıya 11.120,48 litre miktarında ürünün gönderildiği,

bu suretle davalı tarafından taahhüt edilen miktarda ürün satılmadığı ve davalının davacıdan ürün satın almayı durdurduğunun tespit edildiği, davalının ekonomik durumunu ayrıntılı olarak tespiti ile bilanço ve gelir tablosu verilerine göre borç ödeme gücünün olmadığı tespitinden, davacı tarafından istenen ve sözleşmede kararlaştırılan cezai şart miktarı olan 15.000,00 USD tutarı karşı 165.119,60 TL tutarın, davalının ekonomik yıkımına neden olabileceği bildirilmiştir.

19/06/2023 tarihli bilirkişi heyeti 2. ek raporunda özetle; yapılan hesaplamaya göre; takdiri Mahkemeye ait olmak üzere takip tarihi itibari ile asıl alacak ve işlemiş faiz tutarının; (184.498,17+15.773,61) = 200.271,78 TL olacağı bildirilmiştir. Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağı ile katkı payı alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Eldeki davada, 30/11/2012 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi"nin (2.) maddesi ile davalı işletici şirketin bayi vasıtasıyla dağıtımını yaptığı ürünlerini tüketicilerin taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri taleplerini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı taahhüt ettiği, aynı sözleşmenin 3.maddesi ile,

işleticinin, işletmekte olduğu işyerinde şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 35000 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiği, iş bu sözleşmenin herhangi bir süre sınırlaması olmadan satış miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona ereceğinin düzenlendiği, davacı kayıtlarına göre davalıya 11.120,48 litre ürün gönderildiğinin tespit edildiği, bu suretle davalı tarafından taahhüt edilen miktarda ürünün satılmadığı ve sözleşmeye aykırı hareket edildiği anlaşılmakla;

davacının sözleşmenin (21.) maddesine istinaden cezai şart, sözleşmenin (12) maddesine göre davalı şirkete ödenen işletme faaliyetlerine katkı payını yine sözleşmenin (20.) maddesine göre talep edebileceği kabul edilmiştir.

Bu kabulden hareketle, her bir talep yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerekmiştir. (a) Nakit/nakit bazlı katkı tutarı yönünden yapılan değerlendirmede,

Bilirkişi heyetine ait 06/02/2023 tarihli rapor ile, davacı şirketin 2013-2014 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde yaptırıldığı, davacı şirket ticari defterlerine göre, davacı tarafından davalı şirket adına "Satış Geliştirme Payı" adı altında 18.000,00 TL'lik fatura düzenlendiği ve ticari defterlerinde kayıt altına alındığı, davalı tarafın ticari defter ve belgelerini ibraz etmediği, davacı tarafça ödenen nakit/nakit bazlı kredi tutarının akdedilen sözleşmenin (11) ve (20) maddeleri gereğince davacının davalı şirketten talep edebileceği kanaatine varılmış olup;

.... yevmiye no'lu ihtarname ile sözleşmenin davacı tarafça feshedildiği, nakit bazlı kredi tutarı ve cezai şartın ödenmesi için davalıya ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 günlük mehil tanındığı, iş bu ihtarnamenin 02/11/2020 tarihinde temsile yetkili davalı şirket müdürüne tebliğ edildiği,

3 günlük mehil sonrası 06/11/2020 tarihi itibariyle davalının temerrüde düştüğü, iş bu tarih ile takip tarihi olan 16/11/2020 tarihi arasında nakit bazlı kredi tutarı için işlemiş avans faizinin re'sen hesaplandığında 49,32 TL olduğu anlaşılmakla, davacının 18.000,00-TL nakit/nakit bazlı kredi tutarı, 49.32-TL işlemiş faiz istemi yerinde görülmüş, fazlaya ilişkin işlemiş faiz yönünden itirazın iptali isteminin reddine karar verilmiştir.

b)Cezai şart alacağı yönünden yapılan değerlendirmede;

Davacının akde aykırı nedeni ile davalı şirketten sözleşmenin (20) maddesi gereğince 20.000 USD cezai şart isteminde bulunabileceği, yine her ne kadar tarafların tacir olması sebebi ile cezai şarttan indirim yapılamayacağı ve sözleşmenin (20) maddesine göre davalı şirketin cezai şart için tenkis isteminde bulunamayacağı belirtilmiş ise de, cezai şartın bir kimsenin ekonomik mahvına sebep olacak kadar yüksek olması halinde cezai şartın miktarı ahlaka aykırı sayılmakta ve cezai şartı içeren sözleşme hükmünün kısmen ya da tümden geçersizliği sonucunu doğurmaktadır.

Ancak bu çerçevede değiştirilebilir kısmi hükümsüzlük uygulaması ile aşırı yüksek olan cezai şartın tenkisinin mümkün olduğu kabul edilmektedir.

Bu çerçevede mahkememize ibraz edilen 06/02/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalı şirketin bilanço ve gelir durumuna göre cezai şart miktarının davalının ekonomik mahfına sebep olabileceği belirtilmekle, mahkememizce cezai şarttan takdiren % 30 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak neticeden davacının 14.000 USD cezai şart alacağı talep edebileceği, bu tutarın takip tarihi olan 16/11/2020 tarihi itibariyle efektif satış kuru(7.7004) üzerinden TL karşılığının 107.805,60 TL olduğu anlaşılmakla, davacının 107.805,60 TL tutarındaki cezai şart alacağı isteminin kabul edilmiş, fazlaya ilişkin istemi yerinde görülmemiştir.

Davacının davalı şirketten cezai şart alacağını,.... yevmiye no'lu ihtarnamesi ile talep ettiği, cezai şartın ödenmesi için davalıya ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 günlük mehil tanındığı, iş bu ihtarnamenin 02/11/2020 tarihinde temsile yetkili davalı şirket müdürüne tebliğ edildiği, 3 günlük mehil sonrası 06/11/2020 tarihi itibariyle davalının temerrüde düştüğü, iş bu tarih ile takip tarihi olan 16/11/2020 tarihi arasında cezai şart alacağı için işlemiş avans faizinin re'sen hesaplandığında 295,36 TL talep edebileceği belirlenmiş olup, davacının talebi ile bağlı kalınarak 271.43 TL işlemiş faiz istemi yerinde görülmüştür.

(c) İhtarname masrafı ve tespit gideri yönünden yapılan değerlendirmede,

Davacının takip talebi ile ihtarname masrafı adı altında talep ettiği 881,77 TL'lik ücrete ilişkin Noterlik makbuzunu mahkememize ibraz ettiği dikkate alınarak, iş bu alacak kalemi yönünden istemi yerinde görülmüştür. Ancak; her ne kadar tespit gideri olarak 496,80 TL talep edilmiş ise de, .... D.İş sayılı dosyasında davacı tarafın delil tespiti isteminin reddine karar verildiğinden, davacının tespit dosyası giderlerinin davalıdan tahsili istemi yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan alacağın likit olduğu, İİK'unun 67.maddesinde düzenlenen yasal koşulların oluştuğu dikkate alınarak, davacının icra inkar tazminatı isteminin kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ

Bilirkişi Ücreti : 4.000,00 TL · Posta Masrafı : 312,10 TL · Başvurma Harcı : 59,30 TL · Vekalet Harcı : 8,50 TL