Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/339 K.2024/64

KÜNYE

Mercii: Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
Esas No: 2022/339
Karar No: 2024/64
Karar tarihi: 5 Şubat 2024

Karar metni, UYAP Emsal Karar Arama kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

3.023 kelime·15 dk okuma·13 bölüm

T.C. ...2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/339 Esas - 2024/64

TÜRK MİLLETİ ADINA

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN

T.C.

ANKARA

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2022/339 Esas

KARAR NO : 2024/64

DAVA

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/04/2022

KARAR TARİHİ : 05/02/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 21/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 233 sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olup, bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması hizmetinin ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın alındığını, her bir yüklenici firmanın ihale konusu güvenlik hizmetini yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini, söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumlulukların da bu firmalara ait olduğunu, dava dışı.... ... ... .. . daha ödeme yapılmış olduğunu,

müvekkili tarafından dava dışı işçiye yürürlükte bulunan TİS hükümleri gereğince ödenen kıdem tazminatı farkının davalı şirketlerden tahsilinin gerektiğini, davalı şirketler ile davacı müvekkil arasında imzalanan hizmet alım sözleşmelerinin 22. maddesinde “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin 6. Bölümünde belirlenmiş olup,

Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.” hükmünün yer aldığını ve bununla birlikte söz konusu sözleşmeler ve sözleşmelerin eki niteliğinde bulunan teknik şartnamelerin ilgili maddelerinde.

“Sosyal Sigortalar Mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuata göre işçi alınması, işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması ve benzeri konularda tüm sorumluluk Yükleniciye ait olup, İdare (TMO) sorumlu tutulmayacaktır.” ve “Yüklenici çalıştırdığı elemanların her türlü özlük haklarını karşılamak ve ödemek zorundadır.

İş, sosyal güvenlik ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yüklenici istihdam edilen hizmet personelinin işvereni olarak kabul edilecek ve mevzuattan doğan bütün borç ve yükümlülükler ile istihdam edilen Personelin özlük, yıllık ücretli izine ilişkin hakları ile ilgili Kanun ve bunlara ilişkin tüzük, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tüm yükümlülükler, yüklenici tarafından yerine getirileceği” hususlarına da yer verildiği,

dolayısı ile imzalanan hizmet alım sözleşmeleri ve eki niteliğinde bulunan teknik şartnamelerin ilgili maddeleri göz önüne alındığında taraflar arasında imzalanan sözleşmeler gereğince sözleşme konusu işlerin yapılması ve çalıştırılan işçiler bakımından iş kanunu veya benzer mevzuatın işverenlere yüklediği yükümlülüklerin yerine getirmekten yüklenici firmaların sorumlu olduğunu ve davacı müvekkilin bir sorumluluğu olmadığını belirterek,

davacı müvekkili tarafından dava dışı işçi Şevket EVCİ'ye ödenen brüt 3.061,34-TL kıdem tazminatı farkının ödeme tarihlerinden itibaren davalı şirketlerden imzaladıkları sözleşmeler gereği sözleşme faizleri ile birlikte sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde avans faizi ile sorumlulukları oranında tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davacı arasında imzalanan hizmet sözleşmelerinde yetkili yerin belirlendiğini ve yetkili yer sözleşmesi yapıldığını, buna göre taraflar arasında çıkacak herhangi bir uyuşmazlıkta yetkili yer mahkemesi olarak ...mahkemelerinin belirlendiğini, yetkisiz yerde açılan iş bu davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini,

Özel Güvenlik Hizmeti Sayın Alımı İhalesine Ait Teknik Şartnamenin 14. Maddesinin 6. Fıkrasında kıdem tazminatı hariç olmak üzere çalıştırılan işçilerin sayılan haklarından yüklenicinin sorumlu olduğuna yer verildiği dikkate alınarak bu cihette yapılacak inceleme ve değerlendirmenin sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğini, İş Kanunu 2. Maddesi'nde;"Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmü amir olup,

asıl işverenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunu gösterdiğini, ayrıca asıl işverenin alt işverene rücu etmesine imkan veren bir kanun maddesi de olmadığını, ayrıca alacakların zamanaşımına uğradığını ve rücu imkanı da bulunmadığını, davacının TİS farkı talebi hukuka aykırı olup toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ek ödemelerin idarenin yükümlülüğünde olduğunu belirterek, açıklanan nedenlerle; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

31/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava dışı işçiye davacı tarafından ödenen net 3.061,24 TL tutarındaki kıdem tazminatından; ...Özel Güv. Danış. Eğ. Alarm Cih. ve S.T. Ltd. Şti’den 3.057,81 TL’nin (Sayın Mahkemece yarı yarıya sorumlu olunduğuna kanaat getirilirse 2.458,765 TL) 17.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, ... Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti.’den ...Özel Güv. Danış. Eğ. Alarm Cih. ve S.T. Ltd.

Şti. ile birlikte sorumlu olduğu 2.923,69 TL’nin (Sayın Mahkemece yarı yarıya sorumlu olunduğuna kanaat getirilirse 1.461,845 TL) 17.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, ...Güv. Sis. Özel Güv. Tic. Ltd. Şti.’den ...Özel Güv. Danış. Eğ. Alarm Cih. ve S.T. Ltd. Şti. ve ... Özel Güv. Hiz. Ltd.

Şti. ile birlikte sorumlu olduğu 929,86 TL’nin (Sayın Mahkemece yarı yarıya sorumlu olunduğuna kanaat getirilirse 464,93 TL) 17.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, rücu talebinde bulunulabileceği kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

11/12/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; dava dışı işçiye davacı tarafından ödenen net 3.061,24 TL tutarındaki kıdem tazminatından; ...Özel Güv. Danış. Eğ. Alarm Cih. ve S.T. Ltd. Şti’nin 3 yıl 5 ay 5 günlük hizmet süresi karşılığında sorumlu olduğu tutarın 2.208,42 TL, ... Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti.’nin 3 yıl 5 ay 5 günlük hizmet süresi karşılığında ...Özel Güv. Danış. Eğ. Alarm Cih. ve S.T. Ltd. Şti. ile birlikte sorumlu olduğu tutarın 2,208,42 TL, ...Güv. Sis. Özel Güv. Tic. Ltd. Şti.’nin 1 yıl 5 ay 10 günlük hizmet süresi karşılığında ...Özel Güv. Danış. Eğ. Alarm Cih. ve S.T. Ltd. Şti. ve ... Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti. ile birlikte sorumlu olduğu tutarın 929,86 TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.

Dava rücuen alacak istemine ilişkindir.

Dava dışı işçi ... 'ye ilişkin hizmet döküm cetveli, işyeri ünvan listesi celp edilerek incelenmiştir.

Rücu alacağına ilişkin olarak 6098 sayılı Kanunun 73. maddesinde yapılan düzenlemeye göre, “rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak 10 yılın geçmesi ile zamanaşımına uğrar” hükmü uyarınca iki yılık ve 10 yıllık zamanaşımı süreleri uygulanacaktır. Somut davada, ödeme tarihi olan 17/01/2018 tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmadığından, davalı tarafın ileri sürdüğü zamanaşımı def'i yerinde görülmemiştir.

Sözleşmeye dayalı para alacağının tahsili istemi ile açılan davalarda, davacı alacaklının ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olduğundan, davalı tarafın yetki itirazı da yerinde görülmemiş ve davanın esası incelenmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur,” hükmü bulunmaktadır.

Öte yandan, 6552 sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112.maddesine eklenen 8. maddenin gerekçesinden, alt işveren işçilerinin hak kazandıkları kıdem tazminatının alamamalarının büyük sorun olduğu, alt işverenlerin her yıl değişmesinin bu şirketlerde çalışan işçilerin bir yıllık çalışma şartını sağlamalarını zorlaştırdığı, aynı şekilde kıdem şartını yerine getirse dahi işçilerin kıdem tazminatlarının birçok alt işveren tarafından ödenmediği, herhangi bir uyuşmazlık durumunda alt işverene ulaşılamadığı, özellikle kamu sektöründe iş alan alt işverenlerin işçilerinin hak ettiği kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından doğrudan işçinin banka hesabına aktarılarak sorunun çözümleneceğinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre, alt ve üst işverenin, işçiye karşı dış ilişkide birlikte sorumlu olmasına, hatta İş Kanunu'nun 6552 sayılı Yasa ile değişik 112.maddesi uyarınca işçinin kıdem tazminatını üst işveren kamu kurumunun ödemesi gerekmesine rağmen, iç ilişkide tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacaktır. Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi, tarafların birbirlerine karşı hak, borç ve yükümlülüklerini düzenlemekte olup, işçiye karşı yükümlülüklerin düzenlendiği İş Kanunu hükümlerine aykırılığının ileri sürülmesi mümkün değildir.

Bu açıklamalar ışığında; TMO Genel Müdürlüğü 01/01/2012 (Dahil) - 31/12/2013 (Dahil) Dönemi Özel Güvenlik Hizmeti Satın Alımı İhalesine Ait Teknik Şartname'nin 15. maddesinde,

"Madde 15 – Yüklenicinin Sorumluluk Esasları

4. Görevlendireceği özel güvenlik görevlilerine ilişkin olarak; 4857 sayılı İş Kanunu ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Mevzuatının gereklerini yürütmek ve gerekli tüm önlemleri almakla, yüklenici özel güvenlik şirketi yükümlü ve sorumludur.

5. İş, sosyal güvenlik ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yüklenici istihdam edilen hizmet personelinin işvereni olarak kabul edilir edilecek ve mevzuattan doğan bütün borç ve yükümlülükler ile istihdam edilen tüm Personelin özlük, yıllık ücretli izine ilişkin hakları ile ilgili Kanun ve bunlara ilişkin tüzük, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tük yükümlülükler, yüklenici tarafından yerine getirilecektir.

6…… Hizmet personelinin maaşları, yol, yemek, ödül, ceza, maaş artışı ve buna benzer tüm sosyal hakları ile iş hukuku kanunlarında, yönetmelik ve tüzüklerde belirtilen her türlü sorumluluk, vergi, harcama işlemleri yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacaktır."

TMO Genel Müdürlüğü 01/01/2014 - 31/12/2015 Dönemi 1.796 Kişilik Özel Güvenlik Hizmeti Satın Alımı İhalesine Ait Teknik Şartname'nin 15. maddesinde,

"Madde 15 – Yüklenicinin Sorumluluk Esasları

4. Yüklenici, görevlendireceği özel güvenlik görevlilerine ilişkin olarak; 4857 sayılı İş Kanunu ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Mevzuatının gereklerini yürütmek ve gerekli tüm önlemleri almakla, yükümlü ve sorumludur.

5. İş, sosyal güvenlik ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yüklenici istihdam edilen hizmet personelinin işvereni olarak kabul edilir edilecek ve mevzuattan doğan bütün borç ve yükümlülükler ile istihdam edilen tüm özel güvenlik personelinin özlük, yıllık ücretli izine ilişkin hakları ile ilgili Kanun ve bunlara ilişkin tüzük, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tük yükümlülükler, yüklenici tarafından yerine getirilecektir.

TMO Genel Müdürlüğü 01/01/2016 - 15/03/2016 Dönemi 2.103 Kişilik Özel Güvenlik Hizmeti Satın Alımı İhalesine Ait Teknik Şartname'nin 14. maddesinde,