Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/204 K.2023/68

... 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO : 2022/204

KARAR NO : 2023/68

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVA

Endüstriyel Tasarım Hükümsüzlüğü

DAVA TARİHİ : 26/05/2022

KARAR TARİHİ : 02/03/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 02/03/2023

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Endüstriyel Tasarım Hükümsüzlüğü istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, davalının 2019 00431 sayılı tasarım tescilinin sahibi olduğunu, ancak davalıya ait tescilli tasarımın 6769 Sayılı SMK hükümlerine göre yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığını, zira tasarımın tescil edilmeden 1 yıl öncesinde Türkiye de başka firmalarca üretilip satıldığını, sosyal medyada paylaşıldığını, dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olmadığını, özgün tasarımlar olmadığını, ayırt edici niteliğe sahip olmayan davalıya ait 2019/00431 sayılı tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmişitr.

CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin mobilya sanayinde tasarım faaliyetinde bulunmakta olduğunu, dava konusu tasarımının 2019/00431 tescil numarası ile müvekkili adına tescilli olduğunu ve kamuoyuna ilk kez müvekkili şirket tarafından sunulmuş olduğunu yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip, kanun tarafından koruma kapsamında kalan bir tasarım olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, davalı adına tescilli tasarımın hükümsüzlüğü koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

Yasal Düzenlemeler

Hükümsüzlük hâlleri

MADDE 77- (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:

a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.

b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse.

c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.

Hükümsüzlük talebi

MADDE 78- (1) Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında menfaati olanlar tarafından istenebilir.

(2) Tasarımın hükümsüzlüğü, 77 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre sadece önceki hak sahibi; 70 inci ve 73 üncü maddelere göre ise ancak tasarım hakkına sahip kişiler tarafından ileri sürülebilir.

(3) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava açılabilir.

(4) Hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca bu kişilere bildirim yapılır.

Davalı Adına Tescilli ve Hükümsüzlüğe Konu Tasarım tescilinin 21.01.2019 tarihinden itibaren 2019/00431 sayı ile davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Genel Olarak Tasarım Niteliği

6769 sayılı SMK’nın 55/1 maddesine göre tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Görüleceği üzere mülga KHK’da olduğu gibi SMK’da da “ürün” ve dolayısıyla “tasarım” kavramları oldukça geniş kapsamda ifade edilmiştir. Bu geniş yorumlamaya karşın kanun kapsamında “tasarım”dan bahsedebilmek için birtakım şartların bulunması gerekmektedir ki bunlardan tasarımın ürünün kullanıcısı tarafından görülebilir olma özelliğidir.

Yine, tasarım kavramının niteliğinden hareketle kabul edilen bir diğer özellik ise tasarım tesciline konu ürünün görsel özelliklerinin tekrarlanabilir nitelikte olmasıdır.

Bu kapsamda somut uyuşmazlığa bakıldığında, dosya kapsamında sunulan tasarım görsellerinden görüleceği üzere davalıya ait dava konusu tasarımın kolaylıkla tüketici tarafından fark edilebilir olduğu, tekrarlanabilirlik ve görünürlük kriterlerini sağladığı anlaşılmıştır.

DEĞERLENDİRMELER

Yenilik ve Ayırt Edicilik Kriterleri ;

6769 sayılı SMK’nın 56/1 maddesi uyarınca tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Madde metninden de açıkça anlaşılacağı üzere aranan şartlar “yenilik” ve “ayırt edicilik”tir.

Yenilik İncelemesi

SMK Md. 56/4’de yenilik kriteri şu şekilde düzenlenmiştir: “Bir tasarımın aynısı; Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir”. Dolayısıyla, bir tasarımın aynısı veya sadece küçük ayrıntılarda farklı olanı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise yenidir.

İfade etmek gerekir ki, tasarımın öncekilerden tamamen farklı olması beklenmez. Başka bir deyişle, tasarımda tüm özelliklerin, öncekilerden farklı olması gerekmez. Yenilik için tasarımın esası tasarımcının kendisi tarafından oluşturulmalıdır. Bu şekilde ortaya çıkan tasarım, yeni ve ayırt edici nitelik arz ediyorsa, bilinen özelliklerden oluştuğu düşüncesiyle korumadan mahrum bırakılamayacaktır.

Dolayısıyla bir tasarımı benzerlerinden ayıracak ölçüde özelliklere sahip olması o tasarımın yeni sayılması için gerekli ve yeterlidir. Tasarımların mukayesesinde, taraf ürünlerine önce ayrı ayrı bakılarak ve sonra her iki ürün birlikte incelenerek benzerlik ve farklılıklar bir bütün olarak değerlendirilir. Yenilik araştırması yapılan tasarıma adeta fotoğrafı çekilircesine bakılarak, yüzeysel bir bakış açısıyla kendinden önceki bir tasarıma benzeyip benzemediği tespit edilir.

Yenilik kriterinden kasıt mutlak yeniliktir ve tasarımın sadece Türkiye değil tüm dünyada yeni olması gerekir.

Ayırt Edicilik İncelemesi

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 56/5. maddesi: “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” hükmünü havidir.

“Genel izlenimde farklılık” ile ifade edilmek istenen husus tasarımın bütün olarak bıraktığı etkidir. Bu kapsamda ayrıntılara girilmeyecek, genel görünüme etkisi olmayan unsurlar dikkate alınmayacaktır. Yine aynı kanunun 56/6 maddesi: “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” hükmünü havidir.

Bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu tasarımın yönelik olduğu ürün grubu hakkında bilgi sahibi olan ve daha önce o ürünü kullanmış, piyasayı tanıyan, bilen, herhangi bir sebeple benzer tasarımlar hakkında bilgi ve/veya kullanım deneyimine sahip olmuş farazi bir kişi olarak kabul edilmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı ise, ne ayrıntılarda boğulur ne de önemli plan özellikleri ve ayrıntıları kaçırır. Gerçekten, bir ya da birkaç ayrıntı tasarımda can alıcı noktayı teşkil edebilir. tüketicinin bu ürünlerle daha önce en azından bir kez karşılaşmış olabileceği, bilgilenmiş kullanıcının bu kimseler olacağı düşünülmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı kitlesinin bu denli geniş ve spesifik kriterlere sahip olmadığı durumlarda farklılıkların daha somut ve fark edilebilir olması gerekmektedir.

Bu noktada değinilmesi gereken bir başka kavram da tasarım özgürlüğü kavramıdır. Zira tasarım korumasının hedefi yeniliğe teşvik olup kendinden sonrakilere tasarım özgürlüğü bırakmayan bir tasarım tekelleşme sağlayacaktır. Önemle ifade edilmelidir ki ürünün teknik fonksiyonunu icra edebilmesi için o şekilde tasarlanması zorunluysa, o ürünü herkes aynı şekilde tasarlayacaktır ve bu halde bu tasarımın özgünlüğünden (ayırt ediciliğinden) bahsedilemeyecektir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.

Tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarım özgünse bu özgünlüğün derecesinin, ilgili tasarımın tasarımcının özgün yaratımı olarak mı yoksa ürünün teknik olarak o şekilde üretilmesinin zorunluluğundan kaynaklı olarak mı ortaya çıktığının belirlenmesi gerekir.

Yukarıda değinilen açıklamalar dahilinde davacı yan tarafından dosyaya sunulan:

... ... ... ... ... ... ... ... yer alan dava konusu tasarımla benzer ürünler teknik bilirkişlerce incelenmiştir.

...markasına ait katalog incelendiğinde,"oluşturulma tarihinin 2019/01/09" olduğu ve başlık(title) kısmının ise "schede tecniche 2018 "italyanca-türkçe çevirisinin" veri sayfası 2018" olduğu, söz konusu durumda açıkça davaya konu benzer nitelikteki ürünlerin 2018 yılında üretilmiş ve 2019 yılı Ocak ayı itibari ile son tüketicinin kullanımına, dolayısıyla kamuya sunulduğunun anlaşıldığı,

... ... ...

İnternet sitesindeki resimler indirilip, dosya özellikleri, ayrıntılar kısmı incelendiğinde çekim tarihinin 01/08/2018 tarihi olduğunun anlaşıldığı,

Bu belgelerdeki tasarımlar içerisinde “... ” isimli instagram sayfasındaki ürünler ile yine w... üzerinde yer alan ürünler ve yine... .com sayfasındaki KLT-04 kodlu ürünün dava konusu tasarımla bilgilenmiş kullanıcı gözü ile kıyaslanması neticesinde genel görünüm özelliklerinin ayırt edilemeyecek derecede aynı olduğu,

Sunulmuş olan belgelerdeki tarihlerin 2018 yılına ait olması dolayısıyla da, dava konusu tescilli tasarımın başvuru tarihinin 21.01.2019 olduğu göz önüne alındığında dava konusu tescilli tasarımın başvuru sahibi olan davalının tescil başvuru tarihinden önceye ait olması babıyla dava konusu tasarımın yukarıda belirtilen sosyal medya hesapları üzerinden kamuya açıklanmış olan aynı görünüm özelliklerindeki ürünler dolayısıyla yeni ve ayırt edici niteliğe haiz olmadığı,

Davalı vekili her ne kadar davacı tarafından delil olarak sunulan internet görüntülerinin delil niteliği taşımadığı, kendi ürünleri olduğu, hükümsüzlük değerlendirmesinde dikkate alınamayacağı yönündeki itirazlarında bulunmuş ise de bu itirazların yerinde olmadığı,

Davalı, tasarım için 20.01.2018 tarihinde sipariş aldığını ve ürünü 18.02.2018 tarihinde teslim ettiğini beyan etmektedir. Beyan edilen sipariş tarihi(20.01.2018) SMK 57 /2 kapsamında hoş süresi olarak kabul edilen başvuru tarihinden(21.01.2019)önceki 12 aylık sürenin 1 gün öncesine ait olması sebebiyle( hoş görü süresinden önce alınan sipariş konusu ürünün siparişe konu olabilmesi için daha önceden kamuya sunulması gerektiği de dikkate alındığında) davalının tasarımı tescile konu edemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle,

• Davaya konu 2019/00431 sayılı ve 06-01 Locarno sınıflı, “Koltuk” başlıklı tasarımın, dosyaya sunulan belgelerin 2018 yılına ait olması ve bu belgelerdeki ürünlerin tescilli tasarımla aynı genel izlenime sahip olması dolayısıyla, yeni ve ayırt edici olmadığı,

• Ayrıca yukarıda hoş görü süresi ile ilgili yapılan açıklama doğrultusunda da tasarımın yeni olmadığı sonuç ve kanaatlerine varılmış aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

MASRAF DÖKÜMÜ

İlk Masraf : 172,90.-TL Bilirkişi Ücreti :4.500,00.-TL

P.P : 124,50.-TL

TOPLAM :4.797,40.-TL