Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/254 K.2024/62

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı tarafından davacı müvekkili aleyhine 08.03.2023 tarihinde .... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin halen derdest olduğunu, ancak davacı müvekkilinin takip alacaklısı şirkete böyle bir borcu bulunmadığını, müvekkili davalı şirketten araç kiraladığını, aracı kiralarken matbu olarak hazırlanan ve herkese imzalatılan, uygulamada da ... şirketlerinin sıklıkla kullandığı bir yol olan açık senedi imzaladığını, müvekkili kiralanan araç ile kaza yaptığını, kaza sonucu davalı aracı yaptırmak üzere ustaya aracı götürdüğünü, aracın yaklaşık 1,5 gün içerisinde yapılıp, davalıya teslim edildiğini,

araca yapılan ustanın talep ettiği toplam masraf miktarı 5500 TL olduğunu, bu miktar ustanın düzenlediği hasarlı araç ön ekspertiz raporunda da görüleceğini, müvekkilinin babası ... bu miktarı tamirci ...'a ödediğini, davalı tarafın tüm zararı giderilmesine rağmen kendi menfaatleri doğrultusunda haksız ve kötü niyetli olarak müvekkiline başka başka sebepler ileri sürdüğünü, müvekkilinin babasından mesaj yolu ile 7700TL daha talep ettiğini, daha sonra da müvekkilinin açık ve boş olarak imzalattığı senedi 11.500TL olarak doldurduğunu, ....

Esas sayılı dosyasıyla müvekkiline karşı takip başlattığını, söz konusu senet müvekkilinin imzaladığı anda kurucu unsurları mevcut olmadığını, şöyle ki müvekkili, imza dışında herhangi bir yeri doldurmadığını, davalı tarafın imzayı kötüye kullandığını, bu sebepten hakkında TCK m. 209 gereğince .... şikayette bulunulduğunu, zaten senet kambiyo vasfına uygun olmadığından geçersizliği nedeniyle müvekkilinin davalıya herhangi bir borcu da bulunmamasına rağmen başlatılan işbu icra takibi nedeniyle eldeki davayı açmak zorunluluğunun hasıl olduğunu,

açıklanan nedenlerle müvekkili hakkında kötü niyet ile başlatılan ve halen derdest olan icra dosyasında takibin durdurulması gerektiğini, arz ve izah edilen mahkemece re’sen göz önünde bulundurulacak nedenler dahilinde; müvekkilinin davalıya borcunun bulunmadığının tespitine, dava konusu senedin iptaline, takibin tedbiren teminatsız olarak, mahkeme aksi kanaatte ise uygun görülecek teminat karşılığında durdurulmasına, alacaklı olmadığını bildiği halde haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi yapan davalı aleyhine takibe konu alacak miktarının %20'sinden az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesine,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı taraf, dava konusu kambiyo senedine ilişkin bir borcunun olmadığını, buna rağmen kambiyo senedinin icra takibine konu edildiğini, bu sebeple borcu bulunmadığının tespitini ve senedin iptali talebini içerir işbu davayı ikame ettiğini, dava konusu bono, ...

E. sayılı Kambiyo Senetlerine özgü icra takibine konu edildiğini ve takibin kesinleştiğini, davacı için yapılan tüm haciz işlemlerinin neticesiz kaldığını, davacının borç ödemeden aciz durumda olduğunu, dava konusu bono, kambiyo senedinin tüm vasıflarını taşıdığını, senet üzerinde de "bedeli nakten ahzolunmuştur" ifadesinin yer aldığını, kambiyo senetlerinin illetten mücerret (sebebe bağlı olmama) olması nedeniyle davacı tarafın, para borcunu ödendiğine ilişkin ispat yükü bulunduğunu, davacı taraf, müvekkiline para borcunu ödemediğini,

zaten dava dilekçesinde de ödeme yapıldığına ilişkin bir beyan ve deliller kısmında bir delil ibraz edilemediğinin anlaşıldığını, davacı tarafın, senet, yemin veya kesin hüküm gibi bir delili olmadan işbu davayı ikame ettiğinin anlaşıldığını, davacı tarafın, müvekkili şirketten ... plakalı aracı kiraladığını, bu araç ile bir suça karışması nedeniyle polisin dur ihtarına uymayarak kolluk kuvvetlerinden kaçarken trafik kazası yapması ve bu kaza nedeniyle müvekkili şirkete ait aracı adeta pert vaziyetine getirmesi, bu olay nedeniyle ...

07.01.2023 tarihinde gözaltına alınması nedeniyle günlerce kendisine ulaşılamamasına ilişkin hukuki ihtilaf, bu davanın konusu olmadığını, davalı müvekkili şirketin bu kaza nedeniyle uğradığı zararlar, davacının iddia ettiğinin çok üzerinde bir meblağ olduğunu, söz konusu aracın, davacının yaptığı kaza nedeniyle, halen nedeni bulanamayan bir takım arızaları bulunduğunu, ve zararın hesaplanabilir olması durumunda tazminine ilişkin ayrıca dava ve talep haklarının saklı olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde bahsettiği ...

Hukuk Genel Kurulu kararı, "malen" kayıtlı bir kambiyo senedinde talile ilişkin olduğunu, bu sebeple dava konusu ile ilgisi bulunmadığını, davacı tarafın tedbir talebi hukuki dayanaktan yoksun bulunduğunu, bu sebeple reddini talep ettiklerini, davacı aleyhine yüzde 20' den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep ettiklerini, açıklanan gerekçe ve nedenlerle davanın reddine karar verilmesini, davacı aleyhine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davadaki uyuşmazlığın; Davalı tarafından davacı hakkında senede dayalı başlatılan icra takibinde borçlu olmadığının tespitı, senedin iptali ve tazminat davalı tarafından kötü niyet tazminatı istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında yazılı sözleşme olup olmadığı, senedin bedelsiz kalıp kalmadığı, takip konusu senedin hangi sözleşme kapsamında kullandırıldığı, muacceliyet ve temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediği, hangi tarihte gerçekleştiği, varsa asıl alacak ve işlemiş faiz tutarının ne olduğu konularında toplanmaktadır.

.... sayılı dosyasının incelenmesinde Alacaklı ... Otom. Rek. İnş. Eml. San ve Tic Ltd Şti tarafından davalı ... aleyhine 14.03.2023 tarihinde yapılan takipte 11.500,00 TL bono bedeli 142,25 TL işl faiz olmak üzere toplam 11.642,25 TL nın tahsili talep edilmiş, borcun sebebinin 11.500 TL bedelli 20.01.2023 tanzim 25.01.2023 vade tarihli senet olduğu belirtilmiştir.

İlgili senet fotokopisi incelendiğinde; senetin 20.01.2023 tanzim tarihli borçlusunun ..., alacaklısının ... Ltd Şti olan 25.01.2023 vadeli 11.500,00 TL bedelli senet olduğu görülmüştür.

Hasarlı Araç Ön Ekspertiz Raporunda müşteri ... ... , ... plakalı araç, servise geliş 18.01.2023, tahmini teslim 21.10.2023 tarihi olduğu kaporta 2500, boya 3000 olarak belirtilmiştir.

Dosyaya sunulan SMS yazışmalarında; " ... bey oğlunuz ... beye ulaşamıyoruz. 7700 TL mevcut bakiyeniz var. Avukat icra tebliğ masrafları ile borcunuz 2 veya 3 katına çıkabilir. Acil iletişim kurup bizimle hallederseniz elimizden geldiği kadar yardımcı olmaya çalışırız. Pazartesi gününe kadar ödeme ve dönüş yapılmazsa avukatmız işlemlere başlayacaktır." şeklinde mesaj gönderildiği Cevaben" Ben arabanızı yaptırdım yürüyen aksamında bir sorun yoktu ... eve gelmiyor davacı olabilirsiniz selamlar" şeklinde cevap verildiği görülmüştür.

Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Bilirkişi heyetinden alınan 05/12/2023 tarihli raporda: Davacının davalı şirketten ... plakalı aracı 17.12.2022- 17.01.0223 tarihleri arasında kiralamış olduğunu, davacının araçla kaza yaparak 18.01.2023 tarihinde aracı tamire götürmek suretiyle 5500 TL tamir bedelini ödeyerek davalıya teslim ettiğinin anlaşıldığını, takibe konu edilen senedin araç kiralama ilişkisi esnasında alınıp alınmadığına yönelik belge bilgi bulunmadığını, ancak taraflar arasında araç kiralama ilişkisinden başka ilişki olduğu da tespit edilemediğini,

takip konusu senedin "bedeli nakden ahzolunmuştur" ifadesine bakılarak senedin sebepten mücerret olduğu ilkesi gereğince bedelinin ödenmesi gerektiğine mahkemece karar verilmesi halinde davacının 11.500 TL borçlu olduğunun kabul edileceğini,

ancak taraflar arasında araç kiralama ilişkisinden başkaca ilişki olduğu tespit edilemediği nazara alınarak bu senedin davacının beyanı gibi araç kiralamaya ilişkin olarak verildiğinin kabulü halinde aracın kazaya karışması neticesi tamir bedelinin davacı tarafça ödendiği ve davalı tarafça başkaca bir alacakları olduğu belirtilmemiş olduğundan davacının bu senetten dolayı borçlu olmadığı kabul edileceğini, ancak bu araçla ilgili başkaca bir borç olduğuna dair davalı tarafça belge sunulması halinde değerlendirme yapılacağı bildirilmiştir.

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer.

Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (....). (... Hukuk Genel Kurulu,.... sayılı kararı)

Somut olayda dava İİK 72/3 maddesi gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit talebine ilişkindir. Açığa senet düzenlenmesi mümkün olup, senedin tedavüle çıkarılırken anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden davacının, bu yöndeki iddiasını yazılı delille ispatlaması gerekir. Dava konusu senetteki imzanın davacı keşideciye aidiyeti konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.

İhtilaf; senedin davacının rızası hilafına düzenlenip düzenlenmediği, bu hususta ispat yükünün kimde olduğu, davacının dava konusu senet nedeniyle borçlu bulunup bulunmadığı hususlarının tesbitine ilişkin bulunmaktadır. Açık bono düzenlenmesi durumunda ise açık bononun aradaki anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası kural olarak hamile karşı ileri sürülemez.

Sadece hamilin senedi iktisabı sırasında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunun ispat edilememesi durumunda hamile karşı ileri sürülebilir. HMK'nın ispat yükünü düzenleyen 190. maddesine göre ispat yükü; kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Keza, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu ispat külfeti HMK’nun 201. maddesine göre yazılı delille olmak kaydıyla davacı keşideciye aittir.

Davacı ile davalı arasında yazılı bir araç kiralama sözleşmesi bulunmadığı ve söz konusu takibe dayanak yapılan senet incelendiğinde keşidecisinin davacı ..., lehdarının davalı ... Ltd Şti olduğu, 25.01.2023 vadeli 11.500,00 TL bedelli olan senette “Bedeli Nakten Ahzolunmuştur” yazdığı ve senet sebepten mücerret olduğundan davacı keşideci bu hususlardaki iddiasını usulüne uygun delillerle kanıtlayamamıştır.

Davacının davasının reddine karar verilmiş, davalının icra inkar tazminatı talebinin icra takibi durmadığından ve tazminat şartları oluşmadığından tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .... · ¸[e-imzalıdır] Hakim ... · ¸[e-imzalıdır]