Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2020/300 K.2024/241

2- ... VEKİLLERİ : Av. .... Av. ... DAVALI :.... VEKİLLERİ : Av. ... Av. .... Av. ... Av. ... Av. ....

DAVA

Fikir ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli), Fikir ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.)

DAVA TARİHİ : 30/09/2020

KARAR TARİHİ : 25/06/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 19/07/2024

TALEP

Davacı vekili 30/09/2020 harç tarihli dava dilekçesi ve beyanlarında özetle: Davacıların ... isimli video paylaşım sitesinde 693 videosu ve ... abonesi bulunan “...” isimli kanalın sahipleri olduğunu, davacıların birlikte çektikleri, kurguladıkları, montajladıkları ve yönettikleri videoları bu kanal vasıtasıyla izleyicileriyle paylaştıklarını, davacılara ait olan “....” başlıklı videonun 4 dakika 39 saniyelik kısmının 22 Mart 2020 tarihinde ...

Gazetesi’nin “...” isimli Instagram hesabında izinsiz olarak değiştirilmek suretiyle, videonun ...

Gazetesi çalışanlarınca meydana getirilmiş gibi ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletildiğini, ayrıca haberde videoyla ilgili kaynak gösterilmediğini, aksine müvekkillerinin kanalının logosunun buzlandığını, yine müvekkillerine ait olan ve müvekkillerinin kendi ... kanallarından umuma iletilen “....” başlıklı videonun 5 dakika 4 saniyelik kısmının, 17 Ağustos 2020 tarihinde ... Gazetesinin “...

Gazetesi” isimli ... sayfasında izinsiz olarak değiştirilmek suretiyle-video âdeta ... Gazetesi çalışanlarınca meydana getirilmiş gibi umuma iletildiğini, ayrıca haberde videoyla ilgili kaynak gösterilmediğini, aksine müvekkillerinin kanalının logosunun buzlandığını; bahsi geçen videonun ... Gazetesinin hem “...” isimli Instagram hesabında hem ...

Gazetesi isimli ... kanalında ayrı ayrı umuma iletildiğini, davaya konu videoların sinema eseri mahiyetinde kabul edilmesi halinde, 5846 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinde düzenlenen mali ve manevi hakların ihlali dolayısıyla FSEK uyarınca 3 kat telif tazminatı ile manevi tazminat, sinema eseri mahiyetinde kabul edilmeyerek sinema mahsulü kabul edilmesi halinde, FSEK m.84/2-3 atfı ile 6102 sayılı TTK uyarınca haksız rekabetten doğan maddi ve manevi tazminat ile davalının elde etmesi mümkün görülen menfaat karşılığının iadesini,

bunun da mümkün olmaması halinde 4721 sayılı TMK kişilik haklarının ihlali ile 6098 sayılı Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uyarınca maddi ve manevi tazminat ile elde edilen kazancın iadesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava konusu görüntülerin hususiyet taşımaması sebebiyle eser niteliğinde olmadığını, dava dilekçesinde videoların eser olarak kabul edilmemesi halinde sinema mahsulü olarak kabulünün ve haksız rekabet hükümlerinin uygulanmasının talep edildiğini, ancak bu talebin de kabulünün mümkün olmadığını, zira eser sayılmayan bir ürünün haksız rekabet hükümlerine göre değerlendirilebilmesi için bu ürünün yine sahibine aitliğini ortaya koyacak bir işaret gerektiğini, davacının bunu videoda bulunan “...” logoları ile açıkladığını, ancak bunun kabulünün mümkün olmadığını, mahkemenin görevsiz olduğunu,

anılan videoların müvekkiline ait sitelerde erişime açık olmaması sebebiyle davanın konusuz kalması sebebiyle de reddi gerektiğini, uyuşmazlık konusu yayınların hiçbir zaman .... adresinde yayınlanmadığını, bu videoların ... Instagram ve ... sayfalarından yayınlandığının taraflarınca tespit edilemediğini, davacının bunu ispatla yükümlü olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME

HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ

Davanın, davacıların 22.03.2020 ve 17.08.2020 tarihli videoların davalı tarafından izinsiz olarak yayınlandığından bahisle videoların sinema eseri olarak kabul edilmesi halinde 5846 sayılı FSEK ilgili hükmü uyarınca sözleşme yapılmış olması halinde istenebilecek bedelin 3 katı maddi tazminat ve manevi tazminat veya sinema mahsulü olarak kabul edilmesi halinde FSEK 84/2-3 maddesi atfı dolayısıyla TTK ilgili hükümleri uyarınca haksız rekabetten doğan maddi ve manevi tazminat ile elde edilen kazancın iadesi hakkında terditli isteme ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Bilirkişi heyetinden alınan 27/04/2021 havale tarihli raporda özetle: Dava konusu röportajların hususiyet unsuru taşımadığı, fikri çaba sonucu meydana getirilmediği, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartları taşımadığı anlaşılan dava konusu videoların eser niteliğinde olmadıkları, davaya konu röportajların, davalı tarafından kullanılıp kullanılmadığına ilişkin herhangi bir tespitin yer almaması karşısında, davalının hukuka aykırı bir kullanımının bulunup bulunmadığı hakkında bir değerlendirmenin yapılamadığı; buna bağlı olarak, davacının haksız rekabet ve kişilik haklarının ihlaline bağlı tazminat talepleri ile ilgili bir hesaplamanın yapılmasının da mümkün olamadığını raporlarında belirtmişlerdir.

Bilirkişi heyetinden alınan 02/08/2021 havale tarihli ek raporda özetle: Mahkeme tarafından verilen görev kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, kök raporda varılan sonucu değiştirecek bir durumun bulunmadığı kanaatine ulaştıklarını, takdirin mahkemeye ait olduğunu belirtmişlerdir.

Bilirkişi heyetinden alınan 29/12/2023 havale tarihli raporda özetle (bilişim uzmanı bilirkişilerden alınan teknik rapor): Davacı tarafın dilekçesi ile belirttiği 4 adet internet sitesi adresinin incelendiği, ilgili linklerin 26.12.2023 tarihi itibari ile aktif olmadığı, internet ortamından yapılan geçmiş tarihli arşiv araştırmasında geçmişteki hallerine ulaşılamadığı, yayımcısının kim olduğu bilgisine ulaşılamadığı, .... isimli linkin geçmiş tarihli verilerinin bir kısmına ulaşılabildiği ancak bu içeriği yükleyen kişi ya da kurumun kim olduğuna dair net bir delil tespit edilemediği, davacıya ait olduğu belirtilen .... Linkinin halen aktif olduğu, .... linkinin ise yayından kaldırılmış olduğunu raporlarında belirtmişlerdir.

DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:

Eldeki dava, yayınlandığı iddia edilen videoların (sokak röportajı) eser niteliğine sahip olduğu iddiası temelinde 5846 sayılı FSEK kapsamında açılmış, terditli bir davadır. Dolayısıyla, eser niteliğine haiz olup olmadığı hususu ihtisas mahkemesince tartışılacağından, mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmiştir. Nitekim, yerleşik .... kararları ve ... kararları da bu yöndedir.

Davaya Konu Videoların Eser Mahiyetinde Olup Olmadığı Hususunda Yapılan Değerlendirme:

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1/B maddesinin a bendinde "eser" kavramının tanımı yapılmıştır. Buna göre eser: “Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini” ifade eder. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, bir fikri emek ürünün, eser olarak addedilebilmesi için birtakım şartların kümülatif olarak bir arada bulunması gerekmektedir.

Bu koşullardan en başta geleni; eserin, sahibinin özelliğini/hususiyetini taşıyor olmasıdır. Sahibinin hususiyetini taşımaktan kasıt, herkes tarafından vücuda getirilememe, yani fikri bir çalışmada ortaya konulan bağımsız bir bilgi, hüner, beceri, yorum, düşünce, özel çaba ve emeğin bulunması ve eser sahibinin bilimsel erkini ortaya koyarak, ortalama nitelikteki bir insanın sergileyebileceğinden daha yaratıcı niteliğe sahip olması demektir.

Diğer bir şart ise "Kanunda Belirtilen Eser Kategorilerinden Birine Dahil Olma" koşuludur. Sahibinin hususiyetini taşıyan yani orjinallik niteliğini haiz bir fikri emek ürününün, eser olarak addedilebilmesi için, aynı zamanda 5846 Sayılı FSEK'de dört ana kategori altında ifade edilen "ilim ve edebiyat eseri, musiki eser, güzel sanat eseri ya da sinema eseri kategorisinden birine dahil olması gerekmektedir.

Bu açıklamadan da anlaşılacağı üzere, bir fikri çabayı diğerlerinden ayıran ve eser olarak korunur hale getiren en önemli unsur, sahibinin hususiyetini yansıtacak düzeyde şekillenmiş olmasıdır. Şüphesiz, "hususiyetini' daraltıcı anlamda yorumu suretiyle, mutlaka üst düzeyde yaratıcılık ve orijinallik içermesi gerektiği düşüncesi benimsenemez. Öte yandan, 'hususiyetin” geniş anlaşılması da eser olmayan ürünlere bu niteliğin tanınması aracı yapılmamalıdır (....).

Röportaj, bir gazete veya dergide, herhangi bir tanınmış kurumu veya kişiyi, çeşitli yönleriyle ve belli konular etrafında tanıtmak amacıyla yazılmış yazılardır. Kelimenin sözlük anlamı; günlük not, günün raporu demektir, Röportajın yapılış, işleniş şekli mülakat şeklindedir. Röportajın bir diğer tanımı da radyo ve TV habercisinin araştırma ve soruşturma sonucunda hazırlamış olduğu program, mülakattır. (.... ) Röportaj için, mülakat yapılacak kişiye sorulacak sorular önceden hazırlanır. Görüşmenin seyrine göre yeni sorularla, yeni fikirler ortaya çıkarılır.

FSEK'in "Sinema Eserleri" başlıklı 5. maddesi "Sinema eserleri, her nevi bedii, ilmi, öğretici veya teknik mahiyette olan veya günlük olayları tespit eden filmler veya sinema filmleri gibi, tespit edildiği materyale bakılmaksızın, elektronik veya mekanik veya benzeri araçlarla gösterilebilen, sesli veya sessiz, birbiriyle ilişkili hareketli görüntüler dizisidir.” hükmünü amirdir. Röportaj niteliğinde olan, halkın günlük olaylara ilişkin görüşlerini yansıtan filmler; yukarıda belirtildiği üzere, FSEK 1/B-a'da ifade edilen "sahibinin hususiyetini" taşıması halinde, FSEK kapsamında sinema eseri olarak kabul edilir ve FSEK'te öngörülen korumadan yararlanır.

Dava konusu videolarda yer alan görüntüler incelendiğinde; bunların sokak röportajı niteliğinde olduğu; sokakta rastlanan vatandaşlara, hayat pahalılığı, geçim sıkıntısı ve Covid19 ile ilgili sorulan sorulara verilen yanıtlardan oluştuğu anlaşılmıştır.

Dava konusu videolarda yer alan açıklama ve görüşlerin FSEK uyarınca eser olarak korunabilmesi için gerekli "hususiyet" unsurunun belirlenmesinde, açıklamalardaki bütünlük, anlatım tarzı, program ile uyumlu bir biçimde ve akıcı bir şekilde ifade edilmesi gibi sahibine özgü ve orijinallik içeren hususların varlığı göz önüne alınmalıdır, Bu kriterler dikkate alınarak; davaya konu videoda yer alan kaydın sokaktaki vatandaşlarla yapılan soru-cevap şeklinde röportaja ilişkin olduğu, soruların ve açıklamaların güncel ve gündemde olan olaylara ilişkin günlük havadis niteliğinde olduğu,

video kaydının sahibinin hususiyetini taşımadığı değerlendirilmiştir.

Yukarıda belirtilen açıklamalar karşısında, dava konusu videoların hususiyet unsuru taşımadığı, fikri çaba sonucu meydana getirilmediği, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartları taşımadığı anlaşıldığından, dava konusu videoların FSEK kapsamında eser niteliğinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

Dava Konusu Videoların Davalı Tarafça Yayınlanıp Yayınlanmadığı Hususunda Yapılan Değerlendirme:

Davacıların dava dilekçesinde belirttiği linkler olan; .... ve .... şeklindeki linkler ve flaş bellek içinde sunulan dava konusu videolar, teknik bilirkişilerce 29/12/2023 havale tarihli raporda geriye dönük incelenmiştir ve aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

İlgili videoların çekildiği, kaydedildiği, zaman ve tarih bilgisi bulunmamaktadır. Üzerinde zaman damgası bulunmadığı, verinin dijital imzalanmış bir veri olmadığı sebebi ile delil niteliğinde olmadığı değerlendirilmiştir. Davaya konu asıl video link ve görüntüsünün; "Neden Evde Değilim Dinleyin Diyen Pazarcı Genç Öyle Bir Konuştu ki Soluksuz İzleyeceksiniz! (Pazarcı Genç)" başlıklı videonun .... şeklinde olduğu belirtilmiştir.

İhlal olduğu belirtilen .... linki araştırılmış ve linkin yayından kaldırıldığı gözlenmiştir.

"Çocuğuma Doğum Gününde Pasta Alamadım Diyen Abi Yardım Beklerken Dövülmekten Beter Vatandaş)”başlıklı videonun .... olduğu linki tespit anı itibari ile aktif olmadığı, kaldırılmış olduğu belirtilmiştir.

"...." linkinin tespit anı itibari ile aktif olmadığı, kaldırılmış olduğu belirtilmiştir.

"...." linkinin tespit anı itibari ile aktif olmadığı, kaldırılmış olduğu belirtilmiştir.

"...." linkinin tespit anı itibari ile aktif olmadığı belirtilmiştir.

İnternet sitelerinin geçmiş tarihli güncelleme ve veri içeriklerini görüntüleme için kullanılan "web.archive.org" isimli site üzerinden yapılan arşiv araştırmasında, "...." linkinin geçmiş tarihli olarak 17/08/2020 tarihine ait kaydına ulaşılmış olduğu belirtilmiştir. İlgili linkin açıklama kısmında; 17 Ağustos 2020'de yayımlandığı, 212 adet izlenme aldığı gözlenmiş olup, ilgili ... kanalının gerçek sahibinin kim olduğuna dair net bir kanıt elde edilemediği belirtilmiştir.

Sonuç olarak: Davacı tarafın dilekçesi ile belirttiği 4 adet internet sitesi adresi incelenmiş olup; ilgili linklerin 26/12/2023 tarihi itibari ile aktif olmadığı, internet ortamından yapılan geçmiş tarihli arşiv araştırmasında geçmişteki hallerine ulaşılamadığı, yayımcısının kim olduğu bilgisine ulaşılamadığı, .... isimli linkin geçmiş tarihli verilerinin bir kısmına ulaşılabildiği ancak bu içeriği yükleyen kişi ya da kurumun kim olduğuna dair net bir tespit yapılamadığı anlaşılmıştır.

Neticeten; dava konusu videolardaki sokak röportajlarının eser mahiyetinde olmadığı kanaatine varılmakla, bu videoların davalı tarafından yayınlandığının tüm dosya kapsamı ve bilhassa teknik bilirkişilerce yapılan detaylı inceleme dikkate alınarak; net, tartışmasız ve kesin olarak ispatlanamadığı anlaşılmakla, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur:

Katip .... · e-imzalı Hakim .... · e-imzalı