Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2020/377 K.2023/122

... 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2020/377

KARAR NO : 2023/122

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - (T.C.:...)

VEKİLİ

Av. ... -....

DAVALI

... - (Mersis:...) ...

VEKİLİ

Av. ... - ....

DAVA

Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/11/2020

KARAR TARİHİ : 30/03/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 30/03/2023

DAVA

Davacı vekili 27/11/2020 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle; davacı ile davalı arasında “mali hakların devrine ilişkin” yapılan sözlü akit ve bunu teyit eden iletiler doğrultusunda ...serisine ait yayınlar arasında yer alan, davacının müellifi olduğu eserlerin basım ve yayımını davalının üstlendiğini, Davacının piyasada ve öğrencileri vasıtasıyla yapmış olduğu araştırmalar sonucu, davalının kendisine bildirdiği eserleriyle ilgili almış olduğu bandrol sayısının gerçeği yansıtmadığı, dolayısıyla kendisine ödenmesi gereken komisyon tutarının söylendiği gibi olmadığını, bu nedenle ....

Noterliği’nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile alınan bandrol sayısının bildirilmesi ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak davalı tarafından ödenmeyen 22.053,04 TL’nin ödenmesini, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiğini, davalı tarafından gönderilen cevab-ı ihtarnamede talep edilen bedelin davacı hesabına ödendiği,

çeşitli tarihlerde toplam 24.500 adet bandrol alındığını bildirdiğini, ...’ne yapmış oldukları başvuru sonucunda davalının 31.700 adet eser için bandrol aldığının öğrenildiğini, davacının yaptığı yüzeysel araştırma sonucunda eserlerinin internet üzerinden çok sayıda satıldığını, bu satışlarda ilgisiz bandrollerle kitapların alıcıya ulaştırıldığını, bir kısım kitapların ise bandrolsüz olduğunu, davalının davacıya göndermiş olduğu mesajlarda sözleşme süresinin 10 yıl olduğunu, bu sürenin tamamlanmadığını, bundan ötürü büyük ölçüde yatırımlar yaptığını çeşitli mecralarda ücretli olarak reklamlara yöneldiğini,

sözleşmenin feshi halinde 251.749,40 TL’nin tahsilini talep edeceğini söyleyerek davacı üzerinde baskı unsuru kurduğunu, bu baskı nedeniyle davacının manevi olarak yıprandığını, davacının %70 engelli olduğunu, davalının söylem ve eylemleri nedeniyle davacının fikir üretiminin baltalandığını iddia ve beyan ederek 20.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle,davacının aynı konuda ... sayılı dosya ile dava açtığını, bu nedenle derdestlik itirazında bulunduklarını, davacının iddialarının soyut ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının işbu davayı açmaktaki amacının imzalanan sözleşmelere aykırı hareketlerini bastırma ve müvekkilinin açacağı davaları bastırma çabası olduğunu, davacının müvekkili ile sözleşmesi devam ederken başka firmalarla pazarlığa girdiğini, daha fazla fiyat teklifi aldığı iddiasıyla öncelikle kendisini serbest bırakmasını istediği,

daha sonra sözleşmeyi feshetmek için soyut bahaneler ürettiğini, müvekkili şirketin yoğun ilgi gören ve yurt çapında birçok bayisi bulunan, tescilli birçok markası altında yayıncılık faaliyeti sürdüren tanınmış bir yayınevi olduğunu, müvekkilinin hazırladığı profesyonel çalışmalardan birinin de ...isimli ticari tescilli çalışma olduğunu, davacı ile bu çalışma kapsamında Tarih branşında üç ayrı eser ile ilgili mali hak devir sözleşmesi ve adi ortaklık sözleşmesi imzalandığını, imzalanan sözleşmeler kapsamında baskılar yapıldığını ve tüm sürecin şeffaf bir şekilde davacı ile yürütüldüğünü,

taraflar arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca telif bedelinin satılan kitaplar üzerinden olacağının kararlaştırıldığını, ancak davacı hem gönderdiği ihtarda hem de dava dilekçesinde henüz satılmamış kitapların telifini talep ettiğini, sözleşmelerde telif alacağının ödenmesi için müvekkiline 4 haftalık süre verileceği ödeme olmazsa sözleşmenin feshedileceğinin kararlaştırıldığı,

bunun sebebinin net satış rakamlarının bayi ve dağıtıcılardan gelen bilgilerden sonra tespit edilebilecek olması olduğunu, davalının aldığı bandrol, çoğaltım sayısı, satış, iade ve stok sayısının net olduğunu, davacının ilgisiz bandrol ve bandrolsüz kitap iddialarını somut bir şekilde ispat etmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

YARGILAMA VE DELİLLER

Mahkememizce tarafların sav ve savunmaları dinlenmiş, delilleri toplanmış; konunun teknik yönlerine ilişkin bilirkişi raporu alınmış; raporlarda ortaya konulan görüşlerin teknik yönünden mahkememizin aşağıda açıklanacak kısmen kabulü doğrultusunda yararlanılmıştır.

GEREKÇE

Uyuşmazlığın Tespiti ve Uygulanacak Hükümler, Delillerin Değerlendirilmesi ve Kabul

Dava, taraflar arasında davacı tarafından hazırlanan eserlerin basım ve yayımına ilişkin sözlü anlaşmaya aykırılık dolayısıyla maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Dava dosyası, taraflarca sunulan deliller, iddia ve savunma ile konunun teknik yönlerinin aydınlatılması için alınan bilirkişi raporu ve ek raporu çerçevesinde değerlendirilmiş buna göre;

... ...’nün 08.12.2020 tarihli yazısı 08.12.2020 tarihli yazıda; söz konusu kitaplara ait alınan bandrol talep formu ve taahhütname suretleri ile davacının başvurusu üzerine verilen cevap yazısının dosyaya gönderildiğinin bildirildiği, Bandrol Talep formu ve taahhütnamelerinin incelenmesinde;

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...DERS NOTLARI TARİH isimli eser için 07.11.2018 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...TARİH SORU BANKASI isimli eser için 27.06.2018 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...DERS NOTLARI TARİH isimli eser için 03.04.2020 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 500 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan .... KARMASI 30 ÇÖZÜMLÜ DENEME SINAVI TARİH isimli eser için 10.04.2020 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 2100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...TARİH SORU BANKASI isimli eser için 11.06.2018 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 2100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...SORU BANKASI TARİH isimli eser için 11.03.2020 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...TARİH SORU BANKASI isimli eser için 09.01.2020 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...SORU BANKASI TARİH isimli eser için 02.09.2019 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 1570 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...SORU BANKASI TARİH isimli eser için 11.10.2019 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan .... KARMASI 30 ÇÖZÜMLÜ DENEME SINAVI TARİH isimli eser için 13.11.2019 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 5100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan .... KARMASI 30 ÇÖZÜMLÜ DENEME SINAVI TARİH isimli eser için 22.03.2019 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...DERS NOTLARI TARİH isimli eser için 02.09.2019 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 1730 adet,

Davalı ... Yay. Dağ. Tic. Ltd. Şti tarafından, eser sahibi ... olan ...SORU BANKASITARİH isimli eser için 13.12.2018 tarihli bandrol talep formu ile ... bandrol seri no. aralığında 3100 adet, bandrol alındığı anlaşılmıştır.

06.11.2018, 10.12.2018 Tarihli Adi Ortaklık Mukaveleleri

... Yay. Dağ. Eğt. Tic. Ltd. Şti ile ... arasında imzalanan sözleşmede ...SORU BANKASI TARİH, ...DERS NOTLARI TARİH, isimli kitapların fiziken ve dijital ortamda satışının artırılması, bu konuda sosyal medyada ve diğer mecralarda reklam ve tanıtım faaliyetlerinin yapılması ile eserin bilinirliğinin artırılmasına yönelik her türlü paylaşım, video, GIF hazırlanması, eserde yer alan soruların ve konu anlatımlarının canlı anlatım şeklinde yapılması hususunda tarafların yükümlülüklerini düzenlendiği sonucuna varılmıştır.

Bila Tarihli Muvafakatname Başlıklı Belgeler

Davacının imzasını taşıyan belgelerde; ...SORU BANKASI TARİH, ...DERS NOTLARI TARİH isimli eserlerde, müfredat değişikliği ve benzeri güncellemeler nedeniyle eser üzerinde değişiklik yapılması, ekleme, çıkarma yapılması, eser adına ekleme çıkarma yapılması, eser üzerinde veya künye kısmında yazarın adının belirtilip belirtilmemesi ya da komisyon şeklinde belirtilmesi, ...DERS NOTLARI TARİH isimli eserin 1730 adet için kapak değişiminden ötürü yeniden bandrol alımı yapılması konularında yayıncıya muvafakat verildiği, sonucuna ulaşılmıştır.

06.11.2018, 10.12.2018 Tarihli Mali Hakların Münhasıran Devrine İlişkin Tam Ruhsat Mukavelesi Sözleşmelerin incelenmesinde; ...TARİH SORU BANKASI, ...DERS NOTLARI TARİH isimli eserlerin yazarı olan ... tarafından eserin mali haklarının (çoğaltma, yayma, umuma iletim, işlenme, temsil) davalı yayınevine süre sınırı olmaksızın devredildiği, sözleşmenin 6. Maddesinde telif ücreti yer, adet, baskı ve süre sınırı olmaksızın …… TL olarak belirtildiği, …… şeklinde boşluk bırakılan kısma herhangi bir açıklama ya da rakam yazılmadığı anlaşılmıştı

Kitap adı- sıra no

Yazar Yayınevi Bandrol

ISBN

...Dikkat Çıkabilir ... TARİH Sıra no:16

...

Uzman Kariyer

...

... ...Dikkat Çıkabilir ... TARİH Sıra no:15

...

Uzman Kariyer

...

... ... Dikkat Çıkabilir ... TARİH Sıra no:14

...

Uzman Kariyer

...

... ...Dikkat Çıkabilir ... TARİH Sıra no :13

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:12

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:11

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:10

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:9

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:8

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:7

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:6

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:5

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:4

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:3

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:2

...

Uzman Kariyer

YOK

... ...TARİH SORU BANKASI Sıra No:1

...

Uzman Kariyer

YOK

... Yukarıda tablo halinde gösterilen kitapların incelenmesi neticesinde; davacı tarafından sunulan ... sıra no.lu kitapların (kitap numaraları kitaplar üzerinde yazılıdır.) bandrolsüz olduğu, ... sıra no.lu kitaplar üzerinde bulunan bandrollerin ise davalı yayınevi tarafından yayınlanan başka kitaplara (... ÖĞRETMENİN SORU BANKASI TARİH) ait bandroller olduğu tespit edilmiştir. Davaya konu kitapların eser niteliği

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun (...) 1/B maddesinde eser, “Sahibinin hususiyetini taşıyan, ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri” olarak tanımlanmıştır.

Buna göre; bir fikir ve sanat ürününün eser olarak kabul edilmesi ve telif hakkı korumasından faydalanabilmesi için; “...’te öngörülen eser kategorilerinden birine girmesi” ve “meydana getirenin hususiyetini taşıması, yani özgün olması” gerekmektedir. Diğer yandan, ... md 2’nin birinci fıkrasında, herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler, ilim ve edebiyat eserleri arasında sayılmıştır.

Kanunun 8. maddesi ise “Bir eserin sahibi, onu meydana getirendir.” hükmünü haizdir. Bu kapsamda, dava konusu olan “...TARİH SORU BANKASI”, “...Dikkat Çıkabilir ... TARİH”, “TAMAMI EL YAZMASI TARİH NOTLARI” isimli kitapların sahibinin hususiyetini taşıdığı ve... uyarınca “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.

Eser Sahipliği Bakımından Değerlendirme ... md.8 uyarınca “Bir eserin sahibi, onu meydana getirendir”. Eser sahipliğinin belirlenmesi konusunda... md.11 karineler öngörmüştür. Buna göre, aksi ortaya konmadıkça sahibinin adı belirtilen eserlerde eser sahibi olarak kimin adı veya müstear adı yer almışsa, bu kişi eser sahibi sayılmıştır. Bu doğrultuda; “...TARİH SORU BANKASI”, “...Dikkat Çıkabilir ... TARİH”, “TAMAMI EL YAZMASI TARİH NOTLARI” isimli eserlerin eser sahibinin yazar davacı ... olduğuna kanaat getirilmiştir. Eser Üzerindeki Haklar

... madde 13’ün birinci fıkrası.

“Fikir ve sanat eserleri üzerinde sahiplerinin mali ve manevi menfaatleri bu kanun dairesinde himaye görür.” hükmünü haiz olup, 14. 15. 16 ve 17. maddelerinde “umuma arz yetkisi”, “adın belirtilmesi yetkisi”, “eserde değişiklik yapılmasını yasaklama yetkisi” ve “eser sahibinin zilyet ve malike karşı hakları” başlıklı manevi haklar ile 21, 22, 23, 24, 25 ve 45. maddelerinde “işleme hakkı”, “çoğaltma hakkı”, “yayma hakkı”, “temsil hakkı”, “işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı” ve “pay ve takip hakkı” gibi mali haklara ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

Manevi haklar, eser sahibinin şahsına sıkı sıkıya bağlı olan haklar olup, bu hakların üçüncü kişilere devredilmesi mümkün değildir. Mali haklar ise münhasıran eser sahibine ait olup, ... md. 18 kapsamında sözleşme ve tasarruflarla üçüncü kişilere devredilebilir nitelikte haklardır. Somut olayda bu kapsamda; “...TARİH SORU BANKASI”, “...Dikkat Çıkabilir ...

TARİH”, “TAMAMI EL YAZMASI TARİH NOTLARI” isimli eserler üzerinde davacının eser sahibi olarak manevi ve mali haklarının bulunduğu kanaatine varılmıştır.

Davaya Konu Fiilin Niteliği, İhlal Edilen Haklar ve Tazminata İlişkin Değerlendirme Davacı iddialarının; davacının yaptığı yüzeysel araştırma sonucunda eserlerinin internet üzerinden çok sayıda satıldığını, bu satışlarda ilgisiz bandrollerle kitapların alıcıya ulaştırıldığını, bir kısım kitapların ise bandrolsüz olduğunu, davalının hukuka aykırı gerçekleştirdiği baskılar nedeniyle eserden kaynaklanan haklarının ihlal edildiğini iddia ve beyan ederek maddi ve manevi tazminat talep etmiştir.

Somut olayda, davacı tarafından sunulan ... sıra no.lu kitapların bandrolsüz olduğu,... sıra no.lu kitaplar üzerinde bulunan bandrollerin ise davalı yayınevi tarafından yayınlanan başka kitaplara (... ÖĞRETMENİN SORU BANKASI TARİH) ait bandroller olduğu, dolayısıyla kitapların hukuka aykırı şekilde çoğaltıldığı tespit edilmiştir.

Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 16 adet kitabın hukuka aykırı şekilde çoğaltılmış kitaplar olduğu tespit edilmişse de; söz konusu kitapların dava dışı 3. Kişilere ait web sitelerinden satın alındığı, 16 adet kitabın davalı yayınevi tarafından çoğaltıldığı, yayınlandığı veya satıldığı konusunda bir bilgi ya da belge olmadığı gibi davacı tarafından bildirilen web sitelerinde davacıya ait kitabın e-ticaret yoluyla satışa sunulması işlemlerinde web sitesi işletmecisi kişi yada kişiler ile davalı şirket arasında kitap temini ve teslimi konusunda bir sözleşme olup olmadığı,

davalı tarafından web sitesinin işletmecisine kitap teslimi yapılıp yapılmadığı, satışı gerçekleştirilen kitapların ücretinin davalı tarafından tahsil edilip edilmediği hususlarında herhangi bir delil sunulmamıştır.

Bu açıklamalar doğrultusunda; dava konusu 16 adet kitabın haksız ve hukuka aykırı şekilde çoğaltılması, yayılması eyleminin davalı tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, başka bir deyişle davacıya ait kitapların taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı şekilde davalı tarafından çoğaltıldığı hususu ispatlanmamıştır.

Maddi - Manevi Tazminat İstemi

Davacı vekili dava dilekçesinde; ilgisiz bandrollerle kitapların alıcıya ulaştırıldığını, bir kısım kitapların ise bandrolsüz olduğunu iddia ve beyan ederek 20.000 TL maddi tazminat talep etmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde davalının davacıya göndermiş olduğu mesajlarda sözleşmenin feshi halinde 251.749,40 TL’nin tahsilini talep edeceğini söyleyerek davacı üzerinde baskı unsuru kurduğunu, bu baskı nedeniyle davacının manevi olarak yıprandığını, davacının %70 engelli olduğunu, davalının söylem ve eylemleri nedeniyle davacının fikir üretiminin baltalandığını iddia ve beyan ederek 50.000 TL manevi tazminatın avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.

Yukarıda detaylıca açıklandığı üzere; dava konusu 16 adet kitabın haksız ve hukuka aykırı şekilde çoğaltılması, yayılması eyleminin davalı tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, başka bir deyişle davacıya ait kitabın taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı şekilde çoğaltılıp çoğaltılmadığı hususu tespit edilemediğinden, maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır.

Telif Oranı

Taraflar arasındaki 06.11.2018, 10.12.2018 Tarihli Mali Hakların Münhasıran Devrine İlişkin Tam Ruhsat Mukavelesi isimli sözleşmelerde telif ücreti yer, adet, baskı ve süre sınırı olmaksızın ……… TL olarak belirtildiğinden, ……… şeklinde boşluk bırakılan kısma herhangi bir açıklama ya da rakam yazılmadığından, uygulamadaki teamüllere göre değerlendirme yapılabilecektir. Bu doğrultuda uygulamada bu tür kitaplar için %5 olarak belirlendiği değerlendirilmiştir.

Bu açıklamalar doğrultusunda her bir kitap için ortalama telif aşağıda hesaplanmıştır;

...DERS NOTLARI TARİH (Tarih Canlı Ders Notu)

Kitabın Üzeri Fiyatı X Satış Adedi X Telif Oranı

29,90 X 3481 X %5 = 5.204,09 TL

...TARİH SORU BANKASI (Efsane Tarih Soru Bankası)

Kitabın Üzeri Fiyatı X Satış Adedi X Telif Oranı

36,45 X 8940 X %5 = 16.293,15 TL

...SORU BANKASI TARİH (Dikkat Çıkabilir)

Kitabın Üzeri Fiyatı X Satış Adedi X Telif Oranı

22,90 X 7091 X %5 = 8.119,19 TL

Toplam Telif = 29.616,43 TL olarak hesaplanmıştır.

Ancak davalı tarafından dosyaya sunulun banka ödeme dekontları incelendiğinde, davalı tarafından davacının IBAN hesabına telif ücreti olarak yatırdığı, 30/04/2020 tarihinde 3.000,00 TL, 07/09/2018 tarihinde 2.000,00 TL, 17/06/2019 tarihinde 7.500,00 TL, 25/01/2019 tarihinde 2.000,00 TL, 24/08/2020 tarihinde 22.053,44 TL olmak üzere toplamda 36.553,44 TL ödeme yapıldığı görülmekle, davacı hesaplanan telif ücretinden fazlasını ödediğinden, telif alacağının olmadığı kanaatine varılmıştır.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup yukarıda açıklanan gerekçelerle, davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.