Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/381 K.2022/289

Davacı vekilli 16/12/2021 harç tarihli dava dilekçesi ve beyanlarında özetle; müvekkilinin TÜRKPATENT nezdinde ... ve ... numaraları ile tescilli tasarımların sahibi olduğunu, kendi ve ... ... Ahşap Ürünleri İmalatı Ltd. Şti. ile Amerika Birleşik Devletleri menşeili WLO ...

LLC adına satış yaptığını, müvekkilinin en büyük gelir kaynağının, www...com üzerinden yaptığı satışlar olduğunu, müvekkilince ....com online Pazar yeri üzerinde yapılan araştırma neticesinde, sahibi olduğu tescilli tasarımların ayırt edilemeyecek derecede benzerlerinin davalı tarafından satışının yapıldığının tespit edildiğini, bunun üzerine müvekkilinin öncelikle, ....com üzerinden yasal haklarını koruma yoluna gittiğini ve ....com’a tasarım ihlali bildirimlerinde bulunduğunu, ....com tarafından müvekkiline, davalı yanın ihlale konu ürünlerinin yayınının 10 gün süreyle askıya alındığı,

bu süre zarfı içerisinde (28.12.2021 tarihine dek) müvekkilince hukuki yollara başvurulması gerektiğinin bildirildiğini, davalının buna karşı beyanda bulunduğunu, ... tarafından uyuşmazlığı Türk mahkemelerince çözümlenmesi gerektiğinin bildirildiğini, bunun üzerine,

huzurdaki davanın ikamesi zaruretinin hasıl olduğunu, davalının müvekkilinin tescilli tasarımlarının ayırt edilemeyecek derecede benzerini üretip ..., Instagram gibi sosyal mecralarda pazarlayıp satış yapmasının, tasarım hakkına aleni bir tecavüz niteliğinde olduğunu ve tespiti ile men’inin gerektiğini, davalının ... mağazası adı altında, online olarak Müvekkile ait tasarımları kendi tasarımıymışçasına sergileyip, üretip piyasaya sunarak haksız kazanç elde ettiğini, öncelikle belirttikleri linklerde davalıya haber vermeden tespit yapılmasını talep ettiklerini belirterek,

müvekkiline ait ... ve ... tasarım tescil numaralı tasarımlara karşı davalı tarafından https://www...com/shop/..., https://www.instagram.com/.../ alan adlarında gerçekleştirilen tasarım hakkına tecavüzün, dava dilekçesinin tebliği öncesinde tespitini, müvekkiline ait ... ve ... tasarım tescil numaralı tasarımlara karşı davalı tarafından https://www...com/shop/..., https://www.instagram.com/.../ alan adlarında gerçekleştirilen tasarım hakkına tecavüz fiillerinin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı şahıs vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın özellikle yurt dışında yaşayanların birbirlerine en çok hediye aldıkları Paskalya Döneminde müvekkilinin satışa sunduğu ürünlerin, tasarım hakkını ihlal ettiğini bildirerek şikâyet ettiğini, bunun üzerine, müvekkili tarafından yapılan şikâyete itiraz edildiğini ve itirazın ....com tarafından kabul edilerek,

ürünlerin tekrar listelendiğini, müvekkilinin, satıcısı olduğu evcil hayvan kulübelerini 2020 yılından itibaren ...’de satışa sunduğunu, davacının bu satışlara 2021 yılına kadar itirazda bulunmadığını, bu davanın açılmasının sebebinin, davacının ....com nezdinde yaptığı şikâyete yine itiraz edilirse, müvekkilin satışa sunduğu ürünlerin tekrar listelenmesini engellemek olduğunu, çünkü ....com’un, bir yargılama sürecinin varlığı halinde, ürünlerin listelenmesini yargı sürecinin sonuçlanana kadar ertelediğini, diğer taraftan, müvekkilinin ürünlerin tedarikçisi ile iş ilişkisini tamamen sona erdirdiğini, evcil hayvan kulübesi satmadığını,

dolayısıyla, artık bir müdahaleden söz etmenin de mümkün olmadığını, hukukumuzda yenilik bakımından tasarım korumasında “mutlak yenilik” şartının benimsendiğini, davacının tasarım sahibi olduğunu iddia ettiği ürünlerin, özellikle bilirkişi raporu ile benzer olduğu iddia olunan tasarımların önceki tarihli pek çok benzerinin tespit edildiğini, bilirkişi raporunda benzer olduğu bildirilen ürünler bakımından, halen ...Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyasında, hükümsüzlüğe ilişkin karşı davanın bulunduğunu, anılan dosyanın bu dava bakımından bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerin, bilirkişi raporunda müvekkilinin satışa sunduğu ürünlerden 7 tanesinin, tasarımı ihlal eden ürünler olarak bildirildiğini, ancak bu ürünlerin davacı tasarımlarından farklı olduğunu ve raporda tasarımlarda benzer olarak bahsedilen hususların (ürünün çatısının olması, yastığının olması) zaten bir köpek kulübesinde bulunması gereken teknik işlevler olduğundan, anılan raporla isabetli tespitler yapılmadığının açık olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE DELİLLER

Mahkememizce deliller toplanmış, bu kapsamda davaya konu ... ve ... sayılı tasarım işlem dosyası getirilmiş, taraflarca sunulan belgeler ile toplanan deliller incelenmiş, çözümü teknik ve özel bilgiyi gerektirdiği düşünülen konularda bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan e-tespit raporu ve asıl rapor dosyadaki kanıtlarla tutarlı, delillerin değerlendirilmesi aracı olarak denetim ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlığın Tespiti ve Uygulanacak Hükümler, Delillerin Tartışılması ve Kabul

Dava, davacı adına tescilli ... ve ... sayılı tasarımlara yapılan tecavüz fiillerinin durdurulması istemlerinden ibarettir.

Davacıya ait ... sayılı tasarım başvurusunun 05/06/2020 tarihinde gerçekleştiği, davaya dayanak tasarımın köpek yatağı tasarımı olduğu, 24/07/2022 tarih ve 345 sayılı Bültende ilan edildiği ve dava tarihi itibariyle geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Davacıya ait ... sayılı tasarım başvurusunun 02/10/2020 tarihinde gerçekleştiği, davaya dayanak tasarımın köpek kulübesi tasarımı olduğu, 24/02/2021 tarih ve 359 sayılı Bültende ilan edildiği ve dava tarihi itibariyle geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamı, toplanan deliler ve bilirkişi raporları çerçevesinde incelenmiş, buna göre;

Mahkememizce alınan e- tespit bilirkişi raporunda özetle; http://www.instagram.com/... adresinde tespit edilen davalının köpek yatağı tasarımları ile davacı adına 2020 03767/3 ve 4 sıra numarası ile tescilli köpek yatağı tasarımlarının genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzer tasarımlar olduğu, davalıya ait http://www...com/shop/... adresinde tespit edilen köpek yatağı tasarımları ile davacı adına 2020 03767/3 ve 4 sıra numarası ile tescilli köpek yatağı tasarımlarının genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzer tasarımlar olduğu ve davalının yukarda belirtilen internet adreslerindeki köpek yatağı tasarımlarının davacı adına 2020 03767/3 ve 4 sıra numarası ile tescilli köpek yatağı tasarımlarına tecavüz oluşturduğu bildirilmiştir.

Davalı tarafından satışa sunulan ürünlerin belirlenmesi amacıyla http://www.instagram.com/..., http://www...com/shop/... adreslerinde bilirkişi heyetince 30/07/2022 tarihinde yapılan inceleme neticesinde: ....com e-mağazasının ve instagram hesabının incelemenin yapıldığı tarih itibariyle aktif olmadığı tespit edilmiştir. Buna karşılık dava dosyasında mevcut 21/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda ....com mağazasında ve instagram hesabında bulunan davacı ürünlerinin davacı tasarımları ile benzer görüldüğü tespit edilmiştir.

Bilindiği gibi tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümünü ifade etmekte, ürün ise, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade etmektedir.

Mer’i 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca, yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımlar belge verilmek sureti ile korunur. Bu kapsamda kanunda yenilik; bir tasarımın aynısı; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir şeklinde tanımlanmıştır. Kanuna göre, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Ayırt edicilik ise kanunda: Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir şeklinde tanımlanmıştır. Kanuna göre, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

Yine SMK uyarınca; Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı SMK’dan doğan haklarını kullanabilir. Bu kapsamda, Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz.

Tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller ise Kanunda; “Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak.” şeklinde belirtilmiştir.

Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan incelemede önce bilgilenmiş kullanıcı profili belirlenmiş ve akabinde seçenek özgürlüğü ve teknik zorunluluk dikkate alınarak dava dosyasında bilirkişi e- tespit raporunda saptanan davalı ürünlerinin davacı tasarımlarından doğan hakları ihlal edip etmediği hususu irdelenmiştir.

Bilgilenmiş Kullanıcı Profilinin Belirlenmesi

Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımın uygulandığı ürün hakkında belli bir bilgi birikimi olan, ancak bilgi birikimi bir uzmanın bilgi birikimi seviyesinde olmadığı gibi ürünü hiç tanımayan bir kişininki kadar da düşük seviyede olmayan kişidir. Bilgilenmiş kullanıcı kavramı ile bir uzman ifade edilmediği gibi ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketicinin algılanması gerekmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı, dikkatli bir kullanıcıdır.

Bilgilenmiş kullanıcının ürünün doğası ve görünümü hakkında bilgi sahibi olması, ürünü daha önce belli bir süre kullanmış olması gerekir. Bilgilenmiş kullanıcı ürünün görünümünden tamamen habersiz olan nihai tüketici değildir. Ayırdedici nitelik incelemesi yapılırken de birbiriyle kıyaslanan tasarımların birbirlerinden farklı unsurlarının değil, ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir.

Somut uyuşmazlığa konu tasarımlar köpek kulübesi/köpek yatağına ilişkindir. Uyuşmazlık konusu ürünler bakımından köpek kulübesi/köpek yatağını daha önce kullanan ve o konuda belli bir bilgi birikimi olan herkesin bilgilenmiş kullanıcı oldukları kabul edilmiştir.

Seçenek Özgürlüğü ve Teknik Zorunluluk

Yine Kanunda geçen “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Madde 56’da “(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” hükmü düzenlenmiştir. Koruma dışı hallerin değerlendirildiği 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Madde 58. maddesinde; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri" koruma kapsamı dışında kalmaktadır.

Uyuşmazlık konusu ürün köpek kulübesi/köpek yatağı tasarımı olup, bu tasarımda seçenek özgürlüğünün olduğu ve bu ürünlerde tasarımı şekillendiren teknik bir zorunluluğun bulunmadığı kabul edilmiştir.

Tasarımların Karşılaştırıldığında; Bu kapsamda ilk olarak belirtilmesi gereken husus davacı adına tescilli 2020 03767/3 ve 2020 03767/4 sıra numarası tasarımlar arasında ayniyet derecesinde benzerlik olduğu, tasarımlar arasında fark bulamadığıdır.

Davalı ürünleri incelendiğinde, tümünün harcıalem nitelikteki kulübe siluetini yansıtan beşgen prizma yapısında olduğu, bu prizmatik yapının üst alt ve yan yüzeylerinin yüzey elemanlarla kaplandığı, ön ve arka yüzlerinde de dokulu yüzeyler ve kapıların kullanıldığı, bir üründe de ön ve arka yüzeylerin boş bırakıldığı görülmektedir. Davalının bu ürünleri tarafından numaralandırılmış ve davacı adına 2020 03767 ve 2020 07090 numaralarıyla tescilli tasarımlarla teker teker karşılaştırılmıştır.

Davalının http://www.instagram.com/... ve http://www...com/shop/... adreslerinde yayınlanan ürünleri (1-2-3), kapılı beşgen prizmatik yapıdadır. Ürünlerin sağ ve sol yüzeyleri, zemine 90°’lik açı yapmaktadır. Ürünün arka yüzeylerinde çarpı şeklinde profil destek elemanları bulunmaktadır. 1 ve 3 numaralı ürünlerin arka yüzeyleri kapalıdır. Her üç üründe de ön yüzeyde ortada birleşen iki kanatlı kapılar bulunmaktadır.

Kapılarda çarpı şeklinde profil destek elemanları kullanılmıştır. Beşgen yapısı itibari ile bu ürünler, davacı adına tescilli altıgen prizmatik yapıdaki .... numaralı tasarımlardan, üçgen prizmatik yapıdaki 2020 03767-5, 2020 03767-6 ve 2020 07090-4 numaralı tasarımlardan, dikdörtgenler prizması yapısındaki 2020 07090-2 numaralı tasarımdan ve yatak formundaki 2020 07090-5 numaralı tasarımdan farklıdır.

Ürünler, beşgen prizmatik yapısı itibari ile davacı adına tescilli ve beşgen prizmatik yapıdaki 2020 03767-3, 2020 03767-4 ve 2020 07090-3 tescil numaralı tasarımlarla karşılaştırılmıştır. Davacı adına tescilli 2020 03767/3 sıra numaralı tasarım, üst-alt-yan ve arka yüzeyleri kapalı beşgen prizma yapıdadır. Tasarımın ön yüzünde birbiriyle ortada birleşen iki kapak, birbirine menteşe ile bağlı ikişer kanattan oluşmaktadır. Kapaklar şeffaf malzemedendir.

Çatıyı oluşturan ön yüzey tepe noktasında üçgen isimlik bulunmaktadır. Davalının 1-2-3 numaralı ürünleri, 2020 03767/3 tescil numaralı tasarımdan kapak yapısı itibari ile farklıdır. Davacı adına tescilli 2020 03767/4 sıra numaralı tasarım, üst-alt-yan ve arka yüzeyleri kapalı beşgen prizma yapıdadır. Tasarımın ön yüzünde birbiriyle ortada birleşen iki kapak, birbirine menteşe ile bağlı ikişer kanattan oluşmaktadır. Kapaklar şeffaf malzemedendir.

Ön yüzey tepe noktasında üçgen isimlik bulunmaktadır. 2020 03767/3 sıra numaralı tasarıma benzemekle birlikte, 2020 03767/4 sıra numaralı tasarım zeminden ayaklar kullanılarak yükseltilmiştir. Taban ve her iki yanındaki yüzeyler de 90°’lik açılarla birleşmektedir. Davalının 1-2-3 numaralı ürünleri, 2020 03767/4 tescil numaralı tasarımdan da kapak yapısı itibari ile farklıdır.

Davacı adına tescilli 2020 07090-3 sıra numaralı tasarım, beşgen prizmatik yapıdadır. Tasarımın çatıyı oluşturan üst yüzeyleri yüzey elemanlarla kapatılmıştır. Arka, ön ve yan yüzeyleri ızgara yapıdadır. Ön yüzeyin sağında tek kanatlı bir kapı bulunmaktadır. Taban ve her iki yanındaki yüzeyler de 90°’lik açılarla birleşmektedir. Çatıyı oluşturan ön yüzey tepe noktasında kemik şeklinde isimlik bulunmaktadır. Davalının 1-2-3 numaralı ürünleri, 2020 07090/3 tescil numaralı tasarımdan kapak yapısı ve ön-arka-yan yüzlerin yüzey niteliği itibari ile farklıdır.

Davalının http://www.instagram.com/... adresinde yayınlanan 4 ve 5 numaralı ürünleri, beşgen prizmatik yapıdadır. Ürünün sağ ve sol yüzeyleri, zemine 90°’lik açı yapmaktadır. 4 numaralı ürünün arka yüzeyinde çarpı şeklinde profil destek elemanları bulunmaktadır. Her iki ürünün ön ve arka yüzeyleri açıktır, kapı ve yan yüzey elemanlarla kapatılmamıştır.

Beşgen yapısı itibari ile bu ürünler, davacı adına tescilli altıgen prizmatik yapıdaki 2020 03767-1, 2020 03767-2 ve 2020 07090-1 numaralı tasarımlardan, üçgen prizmatik yapıdaki 2020 03767-5, 2020 03767-6 ve 2020 07090-4 numaralı tasarımlardan, dikdörtgenler prizması yapısındaki 2020 07090-2 numaralı tasarımdan ve yatak formundaki 2020 07090-5 numaralı tasarımdan farklıdır.

Ürünler, 2020 03767-3, 2020 03767-4 ve 2020 07090-3 tescil numaralı tasarımlar gibi beşgen prizmatik yapıda olmakla birlikte ön ve arka yüzeylerdeki boşluk itibari ile adı geçen tasarımlardan farklıdır.

Davalının http://www.instagram.com/... ve http://www...com/shop/... adreslerinde yayınlanan 6-7-8-9-10 numaralı ürünleri kapılı beşgen prizmatik yapıdadır. Ürünün sağ ve sol yüzeyleri, zemine 90°’lik açı yapmaktadır. Üst ve yan yüzeyler yüzey malzeme ile kapatılmış, ön ve arka yüzeyler boşluklarla dokulandırılmıştır.

Dokular 6 numaralı üründe diyagonal çizgilerle, 7 ve 9 numaralı ürünlerde yatay çizgilerle, 8 numaralı üründe diyagonal çizgilerden oluşturulan yıldız örüntüsüyle, 10 numaralı üründe elips şekilleriyle oluşturulmuştur. Bu ürünlerde ön yüzeyin ortasına yerleştirilen kapılar tek kanattan oluşmakta, sola doğru açılmaktadır.

Beşgen yapısı itibari ile bu ürünler, davacı adına tescilli altıgen prizmatik yapıdaki 2020 03767-1, 2020 03767-2 ve 2020 07090-1 numaralı tasarımlardan, üçgen prizmatik yapıdaki 2020 03767-5, 2020 03767-6 ve 2020 07090-4 numaralı tasarımlardan, dikdörtgenler prizması yapısındaki 2020 07090-2 numaralı tasarımdan ve yatak formundaki 2020 07090-5 numaralı tasarımdan farklıdır.

Ürünler, 2020 03767-3, 2020 03767-4 ve 2020 07090-3 tescil numaralı tasarımlar gibi beşgen prizmatik yapıda olmakla birlikte ön ve arka yüzeylerdeki dokular ve kapak yapısı itibari ile adı geçen tasarımlardan farklıdır.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup yukarıda açıklanan gerekçelerle, davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.