Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/67 K.2021/364

Davacı vekili 23/02/2021 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle; .../... ELMASININ 22.04.2019 tarihinde ...

Tescil Numarası ile TÜRKPATENT nezdinde “... adı” olarak tescil edilmiş bir Coğrafi İşaret olduğu, ...nın bu işaretin hem başvuru sahibi hem de tescil ettireni olduğu, Coğrafi İşareti kullanım hakkının tescil ettirene bildirim yaparak, üretici listesine alınan üreticilere ait olduğu, yine coğrafi işaret hakkına tecavüz durumunda dava yoluna gitme hakkı ve sorumluluğunun 6769 sayılı SMK 53/2 maddesi uyarınca öncelikli olarak coğrafi işareti tescil ettiren ...na ait olduğu, Coğrafi işaret hakkına tecavüz eden fiillerin; ...

Elmasının özellikle Coğrafi İşaret olarak tescilini müteakip, bu elmanın üstün özelliklerinden kaynaklanan ününden yararlanmak isteyenlerin, coğrafi işaret hakkına tecavüz edecek şekilde bir takım haksız fiillere giriştiği, ... Elmasının Ardahan ili, ... ilçesine özgü, bu bölgenin mikroklima özelliği, toprak ve iklim özellikleri sayesinde sadece bu bölgede yetişen özel bir elma olduğu, ...

Elmasının antosiyanin ve toplam fenolik madde içerdiği ile antioksidan kapasitesinin yüksek olması, ayrıca meyve kabuğunda olduğu gibi meyve etinde de yüksek oranda antosiyanin bulunması nedeniyle antioksidan aktivitesinin arttırıcı olduğu, buna karşın anaç ağaç sayısının sınırlı olması sebepleriyle meyvelerinin yüksek fiyattan alıcı bulduğu (Kg fiyatının 50-60 TL yi bulabildiği) ... elmasının bu özellikleri sebebiyle tanınması ve yüksek fiyatlarla tüketici bulabilmesini fırsata çevirmek isteyen bazı firmaların, aslında ...

Elması olmayan elma fidanlarını, “... elması” etiketiyle pazara sunduğu, hem tüketicileri yanıltarak tüketicilere sahte ürünler sattığı, hem bu sayede haksız. kazanç elde ettiği, hem de bu özellikleri taşımayan elmaları “... elması” adı altında tüketicilere sunarak bu kalitesiz ürünlerle tescilli coğrafi işaret ürününün halk nezdinde ki itibarına zarar verdiklerini, bu kapsamda son dönemde bir çok satıcının ihtar edilmiş olsa da fidancılık sektöründe kısa sürede yaygınlaşan u ihlallerin önüne geçmek adına, tecavüzlere karşı davaya gidilmesinin zaruri hale geldiği ,

davalının da bu kapsamda müvekkilinin coğrafi işaret haklarına tecavüz oluşturan fiiller icra ettiği , şirketine ait internet satış sayfaları üzerinde “... Elması” fidanı satışı yağan davalının, bu yollla haksız rekabet hükümlerine aykırı olarak ticari faaliyet yürütmekte olduğu, haksız kazanç elde ettiği ve müvekkili Ardahan Ticaret Odası ve bu hakka sahip olan kayıtlı üreticilerin haklarına tecavüz ettiği, davalı ...

Fidancılık Peyzaj (...) kendisine ait olduğunu değerlendirdikleri internet satış sitesinde; https: /...sitesinde “Ürünün cinsi ve özellikleri: açık kök İçi Dışı Kırmızı ...

Elma Fidanı İç dışı kırmızı ... elma fidanı son dönemde fazlası ile rağbet gören özel bir üründür.” İbarelerine yer verildiği “Aşı durumu: sertifikalı aşılı fidan” ve “Resmiyeti : Sertifikalı Ürün 4 100 Faturalı gönderim” tüketiciyi yanıltıcı gerçek dışı bilgiler yer aldığı, coğrafi işaretin yine açık olarak haksız şekilde kullanıldığı, bu kullanıma ilişkin noter kanalıyla e-tespit belgelerinin ekte sunulduğu, 22.04.2019 tarihinde ... tescil numarası ile içi dışı kırmızı “...

ELMA/... ELMASI” coğrafi işaretini kullanma hakkının, tescil ettiren Müvekkili ... ve üretici listesinde bulunan üreticilere ait olduğu, “.../... ELMASI” coğrafi işaretinin bir menşei işaret olduğu, coğrafi sınırı “Ardahan İli ...

İlçesi” olarak tescil edildiği, bu coğrafi alanla sınırlanmış, Türkiye menşeili içi dışı kırmızı tek ve özel bir elma çeşidi olduğu, menşei işaret olması sebebi ile üretim ve denetim işlemlerinin tamamının bu coğrafi sınırda yapılmış olması gerektiği, davalının ticari amaçlı satışlarında bu coğrafi işareti kullanmasının açık şekilde, müvekkili ve kayıtlı üreticilere ait olan coğrafi işaret hakkına tecavüz niteliğinde olduğu,

bu sebeplerle, davanın kabulü ile maddi tazminat konusu hakları saklı kalmak kaydıyla davalının açık, devam eden tecavüzleri karşısında müvekkili ve hak sahibi üreticilerin coğrafi işaret haklarının korunması amacıyla, coğrafi işaret haklarına tecavüz ve haksız rekabetin SMK 149.

Md. ve TTK 56. Md. gereğince tespitine, tecavüz teşkil eden fiillerin, elektronik ticaret sitesi üzerinden satış yapılması suretiyle gerçekleştirildiği göz önüne alınarak, bu tespitin öncelikle bilirkişi marifetiyle davalı tarafa tebligat yapılmaksızın gerçekleştirilmesine, bilirkişi raporunu müteakip davalıya tebligat çıkartılarak davadan haberdar edilmesine, tecavüzün ref'ine, tecavüzün men'ine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı şahıs vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline coğrafi işaretin diğer fikri ve sınai haklardan farklı olarak tescil ettirene tekel hakkı sağlamadığını, coğrafi işareti, tescil şartlarına uygun olarak kullanan herkesin hukuka ve tescil ilkelerine uygun davranmış sayıldığını, tescil ettirenden herhangi bir izin alma zorunluluğu bulunmadığını, müvekkilinin .../ ... elmasını satmak gibi bir girişimi olmadığını, sadece bu ürününün fidesini tescile konu edilen şekilde satışa sunduğunu, fidanın ne şekilde yetiştirileceği ya da dikiminin yapılacağı coğrafi işaret başvurusunda yer almadığını,

... elmasının kendine ait kullanılan görseller, coğrafi işaret tescilinde de görülebileceği üzere içi dışının kırmızı olduğunu, müvekkilinin elma satışı değil fidan satışı yaptığını, yine tescil şartlarında yer alan sınırlar içerisinde dikim mesafesini belirttiğini, üretim yönteminin ise diğer elma çeşitlerinden farklı olmadığının tescil belgesinde belirtildiğini, dolayısıyla aşılama ya da dikim alanlarının diğer elmalarla aynılık gösterdiği belirtildiğine göre müvekkilinin sitesinde yer alan bilgilerin coğrafi işaretin aleyhine bir durum oluşturmadığını,

haksız rekabet ve tecavüzden bahsedilebilmesi için kişinin kötü niyetli bir yaklaşımda bulunduğunun ispatı gerektiğini, oysa müvekkilinin iyi niyetli bir şekilde ... elması coğrafi işaretinin tesciline hiçbir aykırılık bulunmadan ... elma fidanının satışı için sitesinde yer vermiş olsa da numune olarak çok cüzi miktarda satışı yapılan bu fidanın ... adı davacı tarafından açılan dava sonrası siteden kaldırıldığını, beyan ederek davanın reddini istemiştir.

GEREKÇE

Dava tescilli coğrafi işaret haklarına tecavüzün tespiti, önlenmesi, haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi, tecavüzün ve haksız rekabetin sonuçlarının ortadan kaldırılması isteminden ibaret olduğu anlaşılmıştır. Toplanan kanıtlar ve dosya kapsamı değerlendirilmiş, buna göre; dava dosyası ve Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaret sicil kaydının incelenmesi sonucunda;

TÜRKPATENT’ den getirtilen C2017/183 sayılı coğrafi işarete ilişkin işlem dosyası incelendiğinde, davacı şirketin 17/11/2017 tarihinde ".../... ELMASI+şekil" ibaresinin coğrafi işaret tescili istemiyle TÜRKPATENT'e başvuruda bulunduğu, coğrafi sınırının "Ardahan ili ... ilçesi olduğu", tescil kapsamında ürünün özellikleri "Ürünün tanımı ve ayırt edici özellikleri; ... Elması / ...

Elması, içi kırmızı uruset elma çeşidinden elde edilir. ..., ... ilçesinin meyve bahçeleri ile ünlü olan bugünkü adıyla Türkgözü köyünün eski adıdır. ... Elması olarak da tanımlanan ... Elmasının ilk defa bu köyden çıktığı bilinir. ... Elması / ... Elmasının diğer elmalardan farkı, temel olarak ürünün doğal ve beşeri faktörlerinden kaynaklanmasıdır.

Doğal faktör coğrafi sınırın mikroklima iklim özelliklerin sahip olması, beşeri faktör ise aşılama ile diğer kültürel işlemlerdeki bilgi ve birikimdir. ... Elması / ... Elmasının antosiyanin ve toplam fenolik madde içeriği ile antioksidan kapasitesinin yüksek olması, ayrıca meyve kabuğunda olduğu gibi meyve etinde de yüksek oranda antosiyanin bulunması nedeniyle antioksidan aktivitesini arttırıcı olması ürünün ayırt edici özelliğidir. ... Elması / ...

Elmasının fenolik madde içerikleri meyve kabuğunda 578,7 mg/100 g ve meyve etinde 112,2 mg/100 g'dır. ... Elması / ... Elmasının meyve kabuğunda antosiyanin içeriği en yüksek 49,1 mg/100 g, meyve etinde ise 35,9 mg/100 g'dır. ... Elması / ... Elmasının fiziksel özellikleri: ... Elması / ... Elmasının ağırlığı 58,34 - 172,62 g, yüksekliği ve çapı 4,5 - 7 ve 8,5 - 5 cm arasındadır. ... Elması / ... Elması, diğer sofralık elmalara göre biraz daha basık bir görünüme sahiptir.

Diğer bir morfolojik özellik çiçek çukurunun normal elmalara göre çok az olması ve neredeyse çiçek çukurunun yüzeyle aynı hizada olmasıdır. Tam olgun ... Elması/ ... Elmasının dış kabuk rengi koyu kırmızı (şarap kırmızısı renkte), iç meyveeti kırmızı ve meyvesi tatlıdır. Daha az olgun meyvede dış kabuktaki renk yeşil-kırmızı ve meyve eti ise açık kırmızı ve tadı ekşidir. ... Elması / ...

Elmasının; kırmızı renk yoğunluğu kabuğa doğru daha yoğun ve çekirdek yuvasın doğru ise daha açık renkte dağılım gösterir. Üretim Metodu: ... ilçesinde elma üretim metodu, diğer elma üretim metotlarından farklı olmamakla birlikte kuşaklar boyu aktarılan geleneksel yöntemlerle elma yetiştiriciliği devam etmektedir. ... ilçesinde yetişen yabani elma ve yabani armut ağaçlarına yarma ve kakma aşılama yapılmakta olup hayvansal gübre kullanılır.

Ayrıca gübreleme nedeni ile aşılanan ağaç diplerinde yetişen yabani otlar, sezon boyunca çapalanır. ... ilçesinde yetişen yabani elma ve yabani armut ağaçlarının anaç tür olması sayesinde elma ağaçlarından birkaç kuşak boyunca verim alınabilir. Bununla birlikte ... ilçesinde ekilen zirai ağaçlara yapılan aşılamalarda da ürünün ayırt edici özellikleri değişmez.

Coğrafi sınır içerisinde arazi yüzey topografyasının çok hafif düzeyde mikro rölyefe sahip olduğu bahçelik alanlarda, sert çekirdekli meyveler uzmanı tarafından seçilen ağaçlardan alınan aşı kalemleri Eğridir Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsüne ya da uygun görülen bir kuruma gönderilerek ve burada uygun anaç türleri üzerine aşılama yapılarak üretilir. Fidanlar 5m X 3m aralıklı olarak dikilir.

Aşılama zamanı nisan ayı ortasında başlayıp, ağustos ayı ortasına kadar sürmektedir. Aşılama yapılan ağaçtan yaklaşık bir yıl içerisinde ürün alınmaktadır. Yetişkin ağaçlardan elde edilen ... Elması / ... Elması, en geç ağustos ayının sonu ile eylül ayının başında hasat edilir. Hasat edilen elmanın ayırt edici özelliklerine bağlı olarak soğuk ve nemli koşullarda depolanır. Tescil sahibi olarak ... girişimiyle 17 Kasım 2017 tarihinde başvurusu yapılan ...

Elması: 22 Nisan 2019 yılında ... nolu coğrafi işaretimiz ... olarak Türk Marka Patent Kurumu tarafından tescil edilmiştir. ... Elması / ... Elması, içi kırmızı uruset elma çeşidinden elde edilir." şeklinde yer aldığı, başvurunun ... tescil numarası ile 22/04/2019 tarihi itibariyle tescil edildiği görülmüştür.

Davalı taraf coğrafi işaret kullanımı:

“....com” alan adlı internet sitesinde dava konusu .../ ... Elması satış ilanı bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi;

1-Satış İlanında Coğrafi İşaretin Kullanılıp Kullanılmadığının Değerlendirilmesi:

Açık Kök İçi Dışı Kırmızı ... Elma Fidanı ( 2 Yaşında Boy 120 cm ) 54,00 TL ye satışta olduğu, açık Kök Yarı Bodur İçi Dışı Kırmızı ... Elma Fidanı ( 2 Yaşında Boy 120 cm ) 54,00 TL ye satışta olduğu, Tüplü İçi Dışı Kırmızı ... Elma Fidanı( 3 Yaşında Boy 120 cm) 65,88 TL ye satışta olduğu tespit edilmiştir.

2-https://www...com/ sitesinin kullanım yönünden incelenmesi; davalı tarafın https://www...com/ sitesinde arama motorunda “... Elma” anahtar kelimesi ile 3 çeşit kullanım olduğu tespit edilmiş ve içeriklerine aşağıda yer verilmiştir.

a. Açık Kök İçi Dışı Kırmızı ... Elma Fidanı ( 2 Yaşında Boy 120 cm )

b. Açık Kök Yarı Bodur İçi Dışı Kırmızı ... Elma Fidanı ( 2 Yaşında Boy 120 cm )

c. Tüplü İçi Dışı Kırmızı ... Elma Fidanı( 3 Yaşında Boy 120 cm)

Bu 3 kullanımda; 3 çeşit ... Elma çeşidinden bahsedilmektedir. Bu sayfada ürünlerle ilgili; ürünün cinsi ve özellikleri, aşı durumu, ürün yaşı, çiçeklenme zamanı, hasat zamanı, tozlayıcısı, ürünün durumu, ürün üretimi yöntemi, resmiyeti, ürünün budaması, tavsiye edilen dikim yerleri, saksıda yetiştiriciliğe, hobi amaçlı dikim rakımı, ürün gönderimi, ürünün dikimi ve mesafesi, yaşı, boyu, morfolojik özellikleri ve satış ücretleri bilgilerine yer verilmiştir. Ayrıca bu üç ... elma çeşidi aynı resim ile ilgili sitede yer aldığı tespit edilmiştir.

Davacı Coğrafi İşaret Tescili İle Davalı İnternet Sitesinde Kullanımının Karşılaştırılması

“... ELMASI” coğrafi işaret ... sayılı tescilinde, coğrafi işaret belgesinde kullanım biçimi açıklanmıştır. Davalı adına kayıtlı internet sitesinde ürünün sertifikalı ürün olduğu belirtilmesine rağmen, ilgili coğrafi işaret amblemine yer verilmemiş, yalnızca lafzi olarak “...

ELMA FİDANI” olarak belirtilmiştir. “... elması” tescilli coğrafi işaret olması ve davalı kullanımında sertifikalı olduğu belirtilip, coğrafi işaret olması ve logonun kullanımı beklentisi karşılanmadığı görülmüştür. “... ELMASI” coğrafi işaret ... sayılı tescilinde ... Elması / ...

Elmasının fiziksel özellikleri diğer sofralık elmalara göre biraz daha basık bir görünüme sahip olduğu belirtilmiş, diğer bir morfolojik özellik çiçek çukurunun normal elmalara göre çok az olması ve neredeyse çiçek çukurunun yüzeyle aynı hizada olması olarak belirtilmiş ve tescil belgesinde yer alan fotoğraflarla bu hususlar desteklenmiştir.

Davalı kullanımında yer alan ürün dalında görsellerde normal elma morfolojisinde olduğu, basık şekilde olmadığı, baş ve uç kısımlarının girinti ve çıkıntılı olarak görüntülenmediği görülmektedir. Davalıya ait görselde dilimlenmiş elma görselinin kırmızı renk yoğunluğu ve çekirdek yuvasına doğru açık renk dağılımı görünmektedir.“...

ELMASI” coğrafi işaret ... sayılı tescilinde yer alan ürün özellikleri ile davalı internet sitesinde yer alan ürünün rengi bilgilendirmesi aynı şekilde olup, elmaların içinin ve dışının kırmızı olduğu belirtilmiştir. “...

ELMASI” coğrafi işaret ... sayılı tescilinde fidanların dikim aralıkları 5m X 3m olarak belirtilmiş, davalı internet sitesindeki bu bilgi aralık olarak değişken olabileceği şekilde belirtilmiş, 5m X 5m olarak veyahut tescilde belirtilen mesafeyi kapsayacak şekilde olacağı şekilde bir bilgi de yer almıştır. “...

ELMASI” coğrafi işaret ... sayılı tescilinde aşılama yöntemi olarak yarma ve kakma aşılama kullanılırken, davalı taraf aşılama yöntemi olarak yongalı göz , dilcikli aşı veya t göz aşı yöntemlerini belirtmiştir. “... ELMASI” coğrafi işaret ... sayılı tescilinde ürünün yetiştiricilik alanı coğrafi sınırı belirtilmesine rağmen, davalı taraf açıklamasında istenilen ilde ürünün yetişebileceği, dikimin illere göre değişiklik göstereceğini belirtmiştir.

Coğrafi İşaret Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller

MADDE 53- (1) Tescilli coğrafi işaretin aşağıda belirtilen biçimdeki kullanımları coğrafi işaret hakkına tecavüz sayılır:

a) Coğrafi işaret tesciline konu ürünün özelliklerini taşımadığı hâlde, coğrafi işaretin ününden yarar sağlayacak şekilde ya da tescil kapsamındaki ürünler veya bunlarla ilişkilendirilebilecek nitelikteki ürünlerle ilgili olarak coğrafi işaretin veya 46'ncı madde uyarınca kullanılması öngörülen amblemin ticari amaçlı olarak doğrudan veya dolaylı kullanımı.

b) Ürünün gerçek menşeini veya coğrafi işaretin tercümesini veya stilinde, tarzında, tipinde, türünde, yöntemiyle, orada üretildiği biçimde gibi açıklamaları içerse bile coğrafi işaretin kötüye kullanımı, taklidi veya coğrafi işareti çağrıştıran şekilde kullanımı.

c) Coğrafi işareti taşıyan ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtımında ya da ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede, ürünün tescil kapsamındaki nitelikleri ile menşeine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama ya da işarete yer verilmesi.

ç) Coğrafi işarete ilişkin amblemin tüketiciyi yanıltıcı biçimde kullanımı.

Somut olayda “....com” Alan adlı internet sitesinde dava konusu .../... Elması fidanı satış ilanının ilgili sitede üç ayrı yerde bulunduğu, satış ilanında coğrafi işaretin “... Elma fidanı” ifadesi ile doğrudan kullanıldığı ancak coğrafi işaret amblemine yer verilmediği, menşei adı olarak “... Elma” ibaresinin kullanıldığı ancak üretim yöntemi olarak farklı önerilerin bulunduğu, satış ilanındaki üründe coğrafi işaretin tescilinde belirtilen renk özellikleri olarak “içi ve dışının kırmızı” olduğu, davalı ürünlerinde coğrafi olarak herhangi bir sınır belirlenmediği görülmüştür.

6769 sayılı SMK'nın 44/7. maddesi " Tescil edilen coğrafi işaret tescil ettirene inhisari hak sağlamaz." demektedir. O halde coğrafi işaret diğer fikri ve sınai haklardan farklı olarak tescil ettirene tekel hakkı sağlamamaktadır. Dava da, davacının bir tekel hakkının korunması değil, bizzat tescile konu ürünün tescile uygun kullanımının ihlal edilip edilmediğidir. Coğrafi işareti, tescil şartlarına uygun olarak kullanan herkes hukuka ve tescil ilkelerine uygun davranmış sayılmakta ve tescil ettirenden herhangi bir izin alma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Smk Uygulama yönetmeliği 44(1). Maddesinde yalnızca satış faaliyetinde bulunanların tescil ettirene bildirim zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir.

Coğrafi işaretleri kullananların, coğrafi işaret tescil belgesinde belirtilen özelliklerde üretim yapmaları koşulu ile coğrafi işaret tescil sahiplerinden herhangi bir izin alma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Davalı tarafından satışı yapılan elmanın meyve olarak kendisi değil, elmanın fidanıdır. ... elmasına ait kullanılan görseller, coğrafi işaret tescilinde de görüleceği üzere içi dışı kırmızı şekildedir.

Elma satışı değil fidan satışı yapan davalı tescil şartlarında yer alan sınırlar içerisinde dikim mesafesini belirtmiştir. Üretim yöntemin ise diğer elma çeşitlerinden farklı olmadığı tescil belgesinde belirtilmiştir. Dolayısıyla aşılama ya da dikim alanlarının diğer elmalarla aynılık gösterdiği belirtildiğine göre davalı sitesinde yer alan bilgiler coğrafi işaretin aleyhine bir durum oluşturmamıştır.

Coğrafi işaretin, tecavüz davasına konu edilebilmesi için ortaya çıkan ürünün coğrafi işaret tescilinde belirtilen ürünün özelliklerini taşıyıp taşımadığına bakılmalıdır. Tescil kapsamındaki özelliklerin bulunup bulunmadığının tespiti yapılmak zorundadır. Coğrafi işaret sahibinin sadece dava konusu ürünü belgede belirtildiği şekilde üretilip üretilmediğini kontrol edebileceği, bu kontrollerde belgede belirtilen özelliklerde üretimin yapılmadığının tespiti halinde ise tecavüzün söz konusu olacağı, mevcut durumda ise tecavüz tespit edilmediğinden davanın reddine karar verilmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.