Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/487 K.2024/304

Davacı vekili 22/12/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle: Davalının, ... nezdinde ... başlıklı tasarımını ... kayıt numarasıyla tescil ettirdiğini, ancak belirtilen tasarımın SMK'da öngörülen yenilik şartını taşımadığını, ürünün müvekkili tarafından uzun yıllardır ... markasıyla ve "..." adı altında satışa sunulduğunu, delil olarak müvekkilin 2023 yılı e-kataloğunu ve ...'ün 2016 yılına ait broşürlerinin sunulduğunu, davalı tarafın tescil ettirdiği ürünün birebir aynısının müvekkili tarafından satışa sunulduğunu ve katalogda yer aldığını,

müvekkilin ... markası ve ... adı altında ürettiği ürünün çok uzun zamandır (dünya çapında) piyasada bulunduğunu (2016’dan beri), bunun web sitesi aramalarından görülebileceğini, 2018-2019 yıllarında çok fazla veri girişi olduğunu ve müvekkilin bu ürünleri dünyanın birçok ülkesinde sattığını, hem renk seçiminin hem de ürünün teknik ürün tasarımının teknik gerekliliğin ötesinde müvekkil ürününün taklidi olduğunu ileri sürerek; davalının .... sayılı tasarımlarının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle: Her ne kadar dava konusu yapılan tasarım müvekkili adına tescil edilmiş ise de bu tasarıma dair üretimin müvekkili tarafından yapılmadığını ve satış gerçekleştirilmediğini, SMK m. 9’un uygulanması gerektiğini, kullanmama definde bulunduklarını, kesinleşen tescil işlemi üzerinden yaklaşık 4 yıl sonra açılan davanın yerinde olmadığını, tasarımın özgün bir çalışma olup, davacıların kendilerine ait olduklarını iddia ettikleri fayans ve seramik kesme makinası ile bire bir aynı olmadığını,

fayans kesme makinasının SMK 26 / 6 maddesinde belirtildiği şekli ile yaygın bir ad haline gelen yaygın bir kullanıma sahip bir alet haline gelmiş bulunduğunu, davacı tarafından sunulan kataloğun 2023 yılına ait olduğunu, davacının ürününün Türkiye’de tescilli olmadığını beyan etmesine rağmen başka ülkelerde de tescil ettirdiğine dair bir kanıt sunamadığını, müvekkili ile davacının ortak bir iş ilişkisi ve pazarı bulunmadığını, bu anlamda haksız rekabet hükümlerinin uygulanması da mümkün bulunmadığını, savunarak davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME

HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR

Dava; tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığı iddiasına dayalı SMK'nın 77 hükmüne göre açılan tescilli tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalıya ait ... sayılı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olup olmadığı ve davalıya ait dava konusu tasarımın hükümsüzlük koşulunun oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olunmuş, sundukları deliller toplanmış, tasarım konusu bilgi ve belgeler ...'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi Türkiye’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez. Öte yandan.

SMK m. 56/f.2-a gereği, birleşik ürünün parçasının tasarım konusu olması durumunda, birleşik ürünün normal kullanımında görünüyor olması gerekir. Aksi halde yasa gereği yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olmadığı kabul edilecektir.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen SMK'nın 56/f.5, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir.

Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslamada ölçü "bilgilenmiş kullanıcı"dır. Bilgilenmiş kullanıcının tanımı SMK'da yer almamakla beraber, tasarımın ayırt ediciliğinde "ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin" yapacağı değerlendirme esas alınacaktır (...). Öte yandan, SMK 56/f.6'ya göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.

Bilgilenmiş kullanıcı, yukarıda da ifade edildiği gibi tasarım hakkında temel bilgilere sahip, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez, ayrıntıları bilmesi beklenmez.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgesi, hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre; davaya konu hükümsüzlüğü istenen ... tescil numaralı tasarım seramik ve fayans kesme makinesi tasarımıdır

Dava konusu tasarımın seramik ve fayans kesme makinası olarak tasarlanması nedeniyle işlevini yerine getirmek bakımından tasarımın teknik fonksiyonun da bulunduğu değerlendirilmiştir. İncelemeye geçmeden önce dava konusu ürünlerde teknik zorunluluk araştırması değerlendirildiğinde ürünlerin antropometrik ve fonksiyonel gerekçeler ile oluşan ölçü sınırları ve ürünün ana formu dışında tasarımda benzerliği zorunlu kılacak teknik bir zorunluluk olmadığı değerlendirilmiş olup tasarım hakkına konu ürün olan, seramik ve fayans kesme makinesi tasarımları bakımından, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu denetlendiğinde (bknz. rapor s.3), tasarımcının seçenek özgürlüğünün geniş olduğu değerlendirilmiştir.

.... (...) tasarım hukukuna ilişkin hükümsüzlük davalarında yenilik kriterinin belirlenmesinde bilirkişi incelemesini aradığından (... , 14.12.2002 tarihli ve .... sayılı ilamı ve daha birçok emsal ilam), alanında uzman bilirkişi heyetinden (endüstriyel tasarımcı-marka ve patent vekili, tasarım uzmanı ve yine tasarım konusunda uzman öğretim üyesi) rapor alınmış, rapor denetlenebilir ve tutarlı olduğundan hükme esas alınmıştır.

Bilirkişi heyetinden alınan 06/06/2024 havale tarihli raporda özetle;

".... sıra numaralı tasarımların, davacı tarafından sunulan belgelerde yer alan ... "...” adlı ürün karşısında yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığı," ifade edilmiştir.

Davalı vekilinin, yeni heyetten rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.

KARŞILAŞTIRMALAR

Davacının tasarımın hükümsüzlüğü talebine dayanak gösterdiği ... markasıyla ve "..." adı altında satışa sunduğu ürünün kamuya sunma tarihi bakımından mesnet tescilli tasarım ile karşılaştırılabilir olup olmadığı bakımından yapılan inceleme şu şekildedir:

Davacının ilk sunduğu delil "...." web sitesidir. Buna karşılık dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, davacı tarafından gösterilen web sitesine ulaşım sağlanamadığı tespit edilmiştir (Mahkememizce yapılan denetlemede de belirtilen linke ulaşılamamıştır).

Davacı yanın kamuya sunma bakımından dayanak gösterdiği "..." adresinde yer alan videoya da bilirkişilerce erişim sağlanamamıştır (Mahkememizce yapılan denetlemede de belirtilen linke ulaşılamamıştır). Buna karşılık "...." adresli videoya erişim sağlanmıştır.

Davacı vekili tarafından sunulan diğer deliller ise ...'ün 2016 yılına ait broşürleridir. Bunun yanı sıra .... 'nın 2016 yılından bu yana bu ürünü sattığını kanıtlayan aynı referansla ... ve ... ticari adı altında yapılan satışlara ait eski tarihli faturaların da sunulduğu belirtilmiştir. Ayrıca Google web sitesinde yapılan aramada mesnet ... adlı ürünün davalı tasarım tescil başvurusundan önceki tarihli aramalarda da görüntülendiğini belirtmiştir. Bilirkişi heyetince yapılan Google arama motoru aramasında, 04.05.2020 ve 04.05.2019 tarihleri arasında yapılan aramada, ... adlı ürünün görüntülendiği belirtilmiştir.

... ibareli ürün ile ... sıra numaralı tasarımların ortak özellikleri; iki borudan oluşan ray sisteminin ön ve arkasında yer alan parçanın alt kısmının girintili çıkıntılı, kenarları önce düz, sonra içeri doğru eğimli, üst tarafta iki kenarda daire şeklinde çıkıntıların olması, bu çıkıntıların arasının yarım daire şeklinde girintili olması, alta dayalı ters şekilde duran asimetrik 5'gen (elmas şeklinde) kabartmanın ve ikisi tam delik biri içeri göçük üçer adet girintinin bulunması, cıvataların açıkta olması, kırmızı, siyah ve gri renk kombinasyonu, kenarda kürek şeklinde çıkıntıların olması,

rayda ileri geri oynayan kısmın formu, kırmızı şekillerin arasında yer alan yüzeyin alt kısmında girintilerin olması, kulpun formudur. Aralarında baş ve sonda bulunan parçalardaki deliklerdeki minik farklılar, ibareler, yana doğru olan çıkıntıların formundaki minik farklıklar, sap rengi gibi farklılıklar mevcuttur.

Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yeni ve ayırt edicilik kazandıramadığı ve kıyaslanan tasarımların yüksek oranda benzer olduğu yönünde bilirkişi heyetince görüş bildirilmekle, mahkememizce yapılan denetleme neticesinde de aynı kanaate varılmıştır.

Davalı vekilince kullanmama def'i savunması yapılmış ise de tasarım hükümsüzlüğü davalarında kullanmama def'i dinlenmeyeceğinden, bu bakımdan değerlendirme yapılmamıştır. Ayrıca davalı vekilince kesinleşen tescil işlemi üzerinden yaklaşık 4 yıl sonra açılan davanın yerinde olmadığı yönünde savunma yapılmış ise de SMK'nın 78/3. maddesi "Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava açılabilir." hükmünü haiz olduğundan bu yöndeki savunma yerinde değildir.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş; alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup, dava konusu tasarım hakkında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır. Davacı Masraf Dökümü: · İlk Masraf 578,10.-TL · Posta Masrafı 90,00.-TL · Bilirkişi Ücreti 7.500,00.-TL · Toplam 8.168,10.-TL