Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/749 K.2022/812

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili tarafından davalıya satım sözleşmesi nedeniyle çek ile ödeme yapıldığını, davalının ise sözleşmede kararlaştırılan emtiaları müvekkiline teslim etmediğini, avans olarak verilen çekin karşılığında mal teslim edilmediğini belirterek davanın kabulü ile davacının davalı şirket lehine keşide etliği çekler karşılığında davalı Şirkete borcunun olmadığının tespitine, 15/12/2021 vade tarihli ... Nolu çek ile 31/12/2021 vade tarihli ... adet kambiyo taahhüdünün bedelsiz kaldığının tespitine, davalıya yapılmış olan 60.000 TL'nin ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalı taraftan istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, ön inceleme duruşmasında, zapta geçen beyanında her ne kadar dava dilekçesinde iki ayrı çek için menfi tespit bir çek için istirdat talebinde bulunulmuşsa da dava konusu yapılan tüm çeklerin bedelinin ödendiğini, bu sebeple davanın istirdat davasına dönüştüğünü bildirmiş ve çek bedellerinin toplamı olan 180.000,00-TLnin davalıdan istirdadını talep etmiştir.

CEVAP

Davalı, yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasında yapılan satım sözleşmesi uyarınca davalıya verilen çekler sebebiyle davacı tarafından edim ifa edilmekle birlikte davalının edimini ifa etmediğinden dolayı haciz baskısı altında ödenen 3 ayrı çekten dolayı çek bedellerinin davalıdan istirdadı istemine ilişkindir.

Dava konusu çeklerin fotokopilerinin incelenmesinden davacı tarafından davalı adına düzenlendiği tespit edilmiştir.

Davalı yana ticari defterlerini ibraz etmesi için meşruhatlı davetiye tebliğ edilmiş olup, davalı yanca süresi içerisinde ticari defterleri ibraz edilmemiştir.

Bankaya yazılan müzekkereye verilen cevapta dava konusu 2 ayrı çekin 15.12.2021 tarihinde ve 31.12.2021 tarihinde Çek takas Merkezi aracılığıyla ödendiği tespit edilmiştir.

Banka yazısı uyarınca ve davacının beyanı doğrultusunda, davacının açmış olduğu menfi tespit davası İİK 72. maddesi gereğince istirdat davasına dönüşmüştür.

Davacıya ait ticari defterler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan 08.06.2022 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinden; Davalıya vermiş olduğu 15.09.2021 Vadeli 255251 nolu 60.000,00 TL * 15.10.2021 Vadeli 255252 nolu 60.000,00 TL * Nakit ödeme 257,34 TL ile toplam 120.257,34 TL ödemenin karşılığının; davalı tarafından 10.09.2021 tarihinde düzenlenen ... defter kayıtlarında davalıdan alacak bakiyesinin mevcut olduğu bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerekir. Dava, avans olarak verildiği iddia edilen çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, yargılama sırasında dava konusu tüm çek bedellerinin ödenmiş olması nedeniyle dava İİK 72 maddesi gereğince istirdat davasına dönüşmüştür.

TBK 207. madde uyarınca davacının davalıya mal alımı için avans ödemesi yaptığını usulüne uygun delillerle ispatlaması gerekir. Zira, aslolan peşin satış olup, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdür. Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerekir.

Bunun aksini iddia eden ve çeklerin sipariş edilen mallara karşılık avans amacıyla verildiğini ve mal teslim edilmediğini ileri süren davacı iddiasını yazılı delillerle ispatla yükümlüdür.

Davacı yanca dosya kapsamına sunulan deliller bu yöndeki iddianin ispatı için yeterli görülmemiş olup, dava dilekçesinde ayrıca ve açıkça yemin deliline de dayanıldığından davacıya yemin delili hatırlatılarak yemin metnini hazırlaması için süre verilmiş ancak yemin metni dosyaya sunulmamıştır. Bu sebeplerle ispat olunamayan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.