Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/181 K.2024/654

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın iptali (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili tarafından, ... A.Ş. nin keşideci, ... A.Ş'nin lehtar olduğu 30.365,00-TL bedeli çeke bağlı olarak .... Müdürlüğü’nün 2007/10855 sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ve ihtiyati haciz kararına bağlı olarak haciz işlemlerinin yapıldığını, ... A.Ş'nin haciz tehdidi olmaksızın 07.11.2007 tarihinde 5.000,00 TL ödediğini, icra dosyasının kalan bakiyesinin de ...

A.Ş. tarafından ödendiğini, ... tarafından ödeme yapılmasına rağmen hem imzaya itiraz ettiklerini ve hem de suç duyurusunda bulunulduğunu, .... Mahkemesinin 2008/606 esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada, ...’ın mahkumiyetine müvekkilinin beraatına karar verildiğini, ...9.İcra Mahkemesinin ... ... ... esas sayılı dosyasında da ... A.Ş. adına atılan imzanın şirket yetkilisine ait olmadığına dair Ceza dosyasına dayanarak borca itirazın kabulüne karar verildiğini, ...

A.Ş'nin ceza ve icra mahkemesi kararına dayanarak ödediği bedelin faiziyle birlikte istirdadı için .... .... ... Müdürlüğü’nün 2011/112 dosyası ile müvekkili hakkında icra takibi yapıldığını, itiraz üzerine .... .... .... karar sayılı kararla itirazın iptaline ve inkar tazminatına hükmedildiğini ve bu nedenle müvekkili tarafından ... A.Ş. ye 03.07.2013 tarihinde 80.833,00 TL ödendiğini, davalı ...

A.Ş.nin de aynı şekilde Ceza ve İcra Mahkemesi kararlarına dayanarak, borca karşılık ödediği 5.000,00-TL nin faiziyle birlikte tahsili için icra takibi yaptığını itiraz üzerine .... .... .... esas sayılı dosya ile itirazın iptali davası açtığını, Mahkemece davanın kabulüne ve inkar tazminatına hükmedildiğini, .... .... .... Hukuk mahkemesi kararının Yargıtay .... .... ...

Dairesince imzaların istiklali ilkesi gereğince sorumlu olduğu gerekçesiyle bozulduğunu, bozma sonrası ..... .... .... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, müvekkilinin çek keşidecisi ... A.Ş. ye ait imzanın olmadığını bilmesinin mümkün olmadığını, iyi niyetli 3.Kişi olduğunu, müvekkilinin ... A.Ş ye ödediği bedel kadar zarara uğradığını, Sulh Hukuk Mahkemesi kararma göre de ...

A.Ş nin müvekkile karşı sorumlu olduğunu beyanla, davalının .... Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyaya yaptığı itirazın 51.346,66-TL'lik bölümünün iptaline ve inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ödemenin ... A.Ş.ye yapılması nedeniyle, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, takip konusunun zaman aşımına uğramış kambiyo senedi olduğunu, eldeki dava da temel ilişkiye dayanmaması nedeniyle zaman aşımının gerçekleştiğini, dayanak çekteki keşideci imzasının sahte çıktığının ceza yargılaması ile anlaşıldığını, bedeli ispatlanamamış çek olduğunu, davacının çek keşide tarihinde ve öncesinde bu meblağlı çeke dayalı iş yapabilecek ekonomik durumunun da olmadığını beyanla, davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İş bu davanın .... .... .... sayılı kararı ile mahkememize geldiği anlaşılmıştır.

.... Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası mahkememiz dosyası arasına kazandırılmış olup, dosyanın incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlu ... Enerji San. ve Tic. A.Ş. aleyhine, .... Müdürlüğü’nün .... .... .... sayılı dosyasına mahsuben ... A.Ş den tahsil edilen paranın .... .... .... Mahkemesinin .... .... .... karar sayılı kararı doğrultusunda ...Müdürlüğünün .... .... .... esas sayılı dosyasına yapılan 80.833,00-TL asıl alacak ve 9.028,94-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 89.861,94-TL yönünden 29.09.2014 tarihinde ilamsız icra takibinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin ..... .... .... Esas sayılı dosyası mahkememiz dosyası arasına alınmış, davacı ... Elektrik Müh. San. Tic. A.Ş. tarafından ... aleyhine açılan itirazın iptali davası olduğu, dava konusunun davacının .... Müdürlüğü’nün ... .... ... sayılı dosyasına yaptığı ödemelerin iadesine ilişkin ...Müdürlüğü’nün 2011/112 esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali olduğu ve anılan Mahkememizin 05.04.2012 gün ve ... .... .... karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile 34.265,00-TL asıl alacak 9.481,66 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 43.746,66 TL yönünden itirazın iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına ve asıl alacak üzerinden %40 inkar tazminatına karar verildiği ve kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası arasına kazandırılan .... ... ... Hukuk Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacı ... Enerji San. Tic. A.Ş. tarafından ... aleyhine açılan itirazın iptali davası olduğu, dava konusunun davacının ..... .... .... sayılı dosyasına yaptığı 5.000,00 TL ödemenin iadesine ilişkin ...Müdürlüğü’nün ... .... ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali olduğu ve anılan Mahkeme’nin 20.03.2013 gün ve ...-308 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası arasına kazandırılan .... .... .... Esas sayılı dosya suretinin incelenmesinde davacı ... Elektrik Müh. San. Tic. A.Ş. tarafından ... aleyhine açılan imzaya itiraz davası olduğu, dava konusunun .... Müdürlüğü’nün 2007/10855 sayılı dosyası olduğu ve anılan Mahkeme’nin .... .... .... Karar sayılı kararı ile borca itirazın kabulüne karar verildiği ve kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası içerisine kazandırılan .... Müdürlüğü’nün ... .... .... saydı dosya suretinin incelenmesinde, Alacaklı ... tarafından borçlular ... Enerji San. ve Tic. A.Ş. ... ...A.Ş. ..., ...Ve ... Onaran aleyhine, 24.10.2007 keşide tarihli ve 30.365,00 TL bedelli çek ve ihtiyati haciz kararına bağlı olarak 07.11.2007 tarihinde toplam 32.478,79 TL yönünden kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası içerisine kazandırılan ....Müdürlüğü’nün 2011/113 saydı dosya suretinin incelenmesinde; Alacaklı ... Enerji San. ve Tic. A.Ş. tarafından, borçlu ... aleyhine, ...6. İcra Müdürlüğü’nün 2007/10855 sayılı dosyasına mahsuben yapılan ödemenin .... esas sayılı dosyasından verilen kararına istinaden iadesini teminin 5.000,00 TL asıl alacak ve 3.441,10 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 8.441,10 TL yönünden 05.01.2011 tarihinde ilamsız icra takibinin yapıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası içerisine kazandırılan ....Müdürlüğü’nün 2011/112 saydı dosya suretine göre; Alacaklı ... Elektrik Müh. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından, borçlu ... aleyhine, .... .... ... sayılı dosyasına mahsuben yapılan ödemenin ..... .... .... esas sayılı dosyasından verilen kararına istinaden iadesini teminin 34.265,00 TL asıl alacak ve 22.727,55 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 56.992,55 TL yönünden 05.01.2011 tarihinde ilamsız icra takibinin yapıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, .... .... .... ibraz edilerek inkar tazminatı ve yargılama giderleri olmak üzere toplam 23.563,64 TL yönünden aynca icra emri gönderildiği ve yine davacı tarafça sunulan Makbuz-ibraname başlıklı belgeye göre 03.07.2013 tarihinde 80.833,00 TL nin haricen ödendiği anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası içerisine kazandırılan .... Mahkemesi’nin 2008/606 Esas sayılı dosya suretinin incelenmesinde, Şüpheliler; ..., ... ve ... hakkında görevi kötüye kullanmak ve resmi evrakta sahtecilik suçundan dolayı açılan kamu davası sonucunda; anılan Mahkeme’nin 27.05.2009 gün ve 2008/606 Esas 2009/621 Karar sayılı kararı ile Sanıklar ... ve ...’nın sahte çek tanzim etme suçuna iştirakten beraatlarına, Sanık ...’m hizmet nedeniyle görevi kötüye kullanma ve resmi evrakta sahtecilikten mahkumiyetine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.

Görevsiz mahkeme tarafından alınan bilirkişi raporunda 19/06/2017 tarihli bilirkişi raporunda "...Takip ve davaların dayanağı .... .... ... esas sayılı dosyasının tamamı ve ....Müdürlüğü’nün 2010/112 esas sayılı dosyasının dosyaya kazandırılması ve eksikliğin tamamlanmasından sonra esas rapor için/ dosyanın yeniden tarafıma tevdiine" talebinde bulunmuş, eksiklikler tamamlandıktan sonra dosya yeniden aynı bilirkişiye tevdi edilmiş, alınan 27/10/2018 tarihli raporunda "...Takibin dava dışı keşideci yönünden iptal edilmesi nedeniyle eldeki davanın açılmasında hukuki yararın bulunup bulunmadığının takdirinin Mahkemeye ait olduğuna,

Dava konusu takip dosyasında ödeme emri tebliğine ilişkin, tebligat parçası olmadığından itirazın süresinde olup olmadığı yönündeki araştırma ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğuna, Hukuki yararın varlığının kabulü halinde davacının davalıdan talep edebileceği tutarın 26.372,86 TL asıl alacak ve 9.029,94 TL işlemiş faiz olmak üzere 35.402,80 TL olduğuna, İİK. nun 67/2 maddesi uyarınca asıl alacak tutarının %20 oranındaki inkar tazminatı takdirinin Mahkemeye ait olduğu" sonuç ve kanaatinde olduğunu belirtmiştir.

Mahkememiz dosyasında alınan 04/09/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda Takibin dava dışı keşideci yönünden iptal edilmesi nedeniyle eldeki davanın açılmasında hukuki yararın bulunup bulunmadığının takdirinin Mahkemeye ait olduğuna, Hukuki yararın varlığının kabulü ve sorumluluğunun devam ettiğinin kabulü halinde davacının davalıdan talep edebileceği tutarın 26.372,86-TL asıl alacak ve 9.029,94-TL işlemiş faiz olmak üzere 35.402,80 TL olduğuna, İİK. nun 67/2 maddesi uyarınca asıl alacak tutarının %20 oranındaki inkâr tazminatı takdirinin Mahkemeye ait olduğu" mütalaa edilmiştir.

Mahkememizin 09/06/2022 tarih.... .... .... K sayılı davanın usulden reddine dair verilen karar ... .... ... sayılı ilamı ile kaldırılmıştır.

Mahkememizce kaldırma ilamı doğrultusunda alınan 02/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalının asıl alacak tutarı olarak 30.365 TL, asıl alacağa işleyen faiz tutarının 3.376,75 TL'lik kısmına yönelik itirazının yerinde olmadığı, bu tutarlar bakımından itirazın iptalinin gerekeceği mütalaa edilmiştir. Alınan rapor dosya içeriğine uygun denetime açık yeterli görüldüğünden hükme esas alınmıştır.

Taraflar arasında uyuşmazlık, keşidecinin imzasının sahteliği durumunda davacının alacağın tahsili için lehtar-ciranta olan davalıya başvurup başvuramayacağı noktasında toplanmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir (6102 TTK' nın 778, eTTK. 690, 730).

6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. maddesi uyarınca ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez'' İmzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını,

geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz.

İmzaların bağımsızlığı ilkesi, ciro zincirinde bulunan imzalardan birinin veya bazılarının sahteliğine dayanılarak menfi tespit davası açılmasına olanak sağlamaz. Diğer bir deyişle, “imzaların istiklali (bağımsızlığı)” ilkesine göre senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Poliçeye imza koyan kişi, diğer imzaların geçersiz veya sahte ya da mevhum kişilere ait olmasının riskini de taşır. Buna göre her imza kendi sahibini, diğer imzalardan bağımsız olarak bağlar. Poliçe üzerinde şekil bakımından tamam ve görünüşe göre sahibini bağlayan bir imzanın bulunması yeterlidir. Kanun yapıcı, 6102 sayılı TTK'nun 677. maddesinde senedin geçerliliğinin, sorumluluktan tamamen bağımsız şekilde mevcut olabileceğini kabul etmiştir.

Çekteki imzalar, bu imzalarda ismi geçen şahıslar yönünden herhangi bir sorumluluk yaratmasa bile, senet yine de geçerli kalır. Çekin geçerli kalmasının sonucu ise, diğer imzaların sahiplerinin sorumluluklarının devam etmesidir. (Reha Poroy/ Ünal Tekinalp. Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, 17. Baskı, İstanbul 2006, s. 141-142; .... .... .... 1998, s.58 vd; ... .... ... Türk Ticaret Kanunu Şerhi, c.II , 3. Baskı, ...1990 s.1611 vd.).

Sahte imza bir başkasının imzasının taklit edilmesi hali olup, takip tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı yasanın TTK'nın 677. maddesi hükmü gereğince. Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse ,diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.

Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez (Hulusi Gürbüz.

Yargıtay Uygulaması Işığında Ticari Senetlerin iptali Davaları ve Ticari Senetlere Özgü Sorunlar, İstanbul 1984, s.295. Doğanay s.1646-1647. Murat Alışkan. Kambiyo Senetlerinde Temlik Cirosu, İstanbul 1998, s. 255 vd; Tarık Başbuğoğlu. Uygulamalı Türk Ticaret Kanunu, 1.cilt ...1988, sh. 807. Erol Ertekin/İzzet Karataş. Uygulamada Ticari Senetler: ...1998, s. 363).

Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; davalı lehtar kendi imzasını inkar etmediğine göre çek bedelini ödemekle yükümlü olup imzaların istiklali ilkesi gereğince keşidecinin imzasının sahteliği sebebiyle sorumluluktan kurtulamaz.

Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu da değerlendirilerek; davacının çeke dayalı keşideci, lehtar ve cirantalar aleyhine .... .... ...

Esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlattığı, icra takibi sırasında alacağını keşideci ve lehtardan tahsil ettikten ve icra dosyası infazen işlemden kaldırıldıktan sonra, keşidecinin imza inkarına dayalı olarak açtığı davalar sonucunda ödediği bedeli davacıdan geri tahsil ettiği, davacının keşideciye iade ettiği bedel için davalı lehtar aleyhine davaya konu .... Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlattığı anlaşılmıştır. Davalı lehtar kendi imzasını inkar etmediğine göre çek bedelini ödemekle yükümlü olup imzaların istiklali ilkesi gereğince keşidecinin imzasının sahteliği sebebiyle sorumluluktan kurtulamaz. Bu kapsamda davacının ödediği çek bedelini ve bu alacağa işleyen faizi isteyebileceği kanaatine varılmıştır.

Diğer taraftan davacı her ne kadar dava dışı keşidecinin imzasının sahteliği sebebi ile açılan davalar üzerine çekin keşidecisi konumundaki ... Şirketine ödenen yargılama gideri, vekalet ücreti ve faizin davalı cirantadan tahsilini talep etmiş ise de söz konusu davaların açılmasına davalı ciranta sebep olmadığından bu giderleri isteyemeyeceği anlaşılmıştır.

Bu açıklamalar ve 02/07/2024 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile takibin 30.365-TL asıl alacak, 3.376,75-TL faiz olmak üzere toplam 33.741,75-TL üzerinden devamına karar verilmiş, alacağın miktarı yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır