Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/720 K.2026/118

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda; Dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE İSTEK

Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle.

Dava dışı...Sanal Mağazacılık Kozmetik Elek.Teks.İletişim Kimya Gıda İnş İth.İhr.San ve Tic.Ltd Şirketinin müvekkili tarafından Kobi Paket Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, davalı tarafa ait ve sigortalı binaya bitişik nizamda bulunan ...isimli işyerinde meydana gelen yangın neticesinde aynı adrese komşu olan 105 ve 107 No.lu adreslerde bulunan dava dışı sigortalı da yangından etkilendiğini ve maddi hasarlar meydana geldiğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından rizikonun gerçekleşmesi nedeniyle sigortalı şirkete hasar tazminatı ödemesi yapıldığını ve müvekkilinin zarar sorumlusu konumundaki davalıya TTK 1472.

M. Gereğince rücu hakkının doğduğunu beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 3.905.540,19-TL alacağın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ve yargılama giderinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı vekili sunduğu beyan dilekçesinde özetle; dava konusu rücu istemine dayanak yangın olayının dava dışı Mindersan Tekstil Mobilya Tasarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şirketine ait adreste gerçekleştiğini beyanla müvekkilinin aleyhine açılan davada müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin mevcut olmadığını beyanla haksız davanın öncelikle taraf sıfatı (husumet) yokluğu sebebiyle usulden aksi takdirde ise; esastan reddini talep etmiştir.

DELİLLER

-Davacı şirket tarafından dava dışı...Sanal Mağazacılık Kozmetik Elek.Teks.İletişim Kimya Gıda İnş İth.İhr.San ve Tic.Ltd Şirketi lehine tanzim edilen Kobi Paket Sigorta Poliçesi örneği. -Sigorta hasar dosyası örneği ve ödeme dekontu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ticari paket sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar etmiştir.

Dosyamızda husumet yöneltilen davalının gerçek kişi olması nedeni ile tacir sıfatının mevcut olup-olmadığının araştırılması için... Ticaret Sicil Müdürlüğü ile Esnaf ve Sanatkarlar Odasına ve davalının kayıtlı olduğu vergi dairesine müzekkereler yazılmıştır.

Dosyamıza Ostim Vergi Dairesi Müdürlüğü

tarafından gönderilen müzekkere yanıtınndan; davalı ...'in dairelerinde 07/09/2015-31/12/2020 tarihleri arasında

kayıtlı olup vergi mükellefi olduğunun bildirilerek sicil kaydının gönderildiği, 07/09/2015 tarihinden itibaren 139202 - yorgan, kuştüyü yorgan, minder, puf, yastık, halı yastık, uyku tulumu

ve benzerlerinin imalatı

işinde vergi mükellefi olarak tesis ettiği vergi mükellefiyetinin 31/12/2020 tarihi itibariyle terkin edildiği, işbu davanın açıldığı tarih itibariyle ve halihazırda vergi mükellefiyet kaydının mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğünden gönderilen müzekkere yanıtında ise; müzekkere yanıtında adresi bildirilen ...-...isimli ticari işletmenin sahibi olarak davacının ortak ve yetkilisi olduğu ticari işletmesi yönünden tacir kaydının mevcut olduğunun bildirildiği görülmüştür.

Dosyamıza... Esnaf ve Sanatkarlar Odasından gönderilen müzekkere yanıtında ise; davalının Esnaf ve Sanatkârlar Sicil

kaydına ait bilgi ve belgeler gönderilmiş, terk mükellef olarak esnaf sicil kaydının mevcut olduğunun bildirildiği saptanmıştır.

Bilindiği üzere; TTK 1472/1.m. gereğince; "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir." Somut olayda davacı sigortacı, dava dışı sigortalısına sigorta poliçesi kapsamında rizikonun gerçekleşmesi nedeni ile yaptığı ödeme sonrasında sigortalının haklarına halef olarak davalı zarar sorumlusundan rücuen tazminat talep etmektedir.

Konu ile ilgili olarak, 22.03.1944 tarih ve 37 E., 9 K. Sayılı Y.İ.B.K. uyarınca, TTK m.1472 uyarınca rücuen tazminat davaları, sigorta şirketince halefiyet hakkına dayalı olarak açılmış olup, sigorta poliçesinden doğmadığından, mutlak ticari dava olduğu söylenemez. Bu davalarda davacı sigorta şirketinin halefi olduğu sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine göre, görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir.

Bir başka deyişle bu tür davalarda görev konusu, sigortalının zarardan sorumlu olan kişi veya kuruma açtığı dava gibi değerlendirilip belirlenmelidir. Nitekim, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 29.11.2016 tarih ve 13158 E., 9204 K., Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 11.02.2016 tarih ve 1084 E., 1497 K., aynı dairenin 20.09.2016 tarih ve 6280 E., 7990 K., 20. Hukuk Dairesi'nin 10.02.2016 tarih ve 2015/15593 E., 2016/1517 K. sayılı ilamları da aynı yöndedir.

Bu doğrultuda, davacı sigorta şirketi halefiyet ilkesine dayalı olarak bu davayı açtığı için halefi olduğu dava dışı sigortalı ile tacir sayılan davalı arasındaki ilişkinin niteliğine bakılarak görevli mahkemenin tespiti gerekmektedir. Somut uyuşmazlıkta, dava dışı...Sanal Mağazacılık Kozmetik Elek.Teks.İletişim Kimya Gıda İnş İth.İhr.San ve Tic.Ltd Şti. müvekkil şirket tarafından 26/04/2023 - 26/04/2024 vadeli, 0123860622 poliçe numaralı Kobi Paket Sigorta Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesinde birinci sınıf tacirler tanımlanmış olup, 178/2. maddesinde de işletme hesabına göre defter tutanların ikinci sınıf tacir olduğu belirtilmiştir. Yasal mevzuata göre; esnafların ticari defter tutma yükümlülüğü ise; bulunmamaktadır.

Dosya kapsamına Ostim Vergi Dairesinden intikal eden müzekkere yanıtına göre; davalı ... dava tarihi itibariyle terk mükellef olup kendisi tarafından dava tarihi itibariyle vergi dairesine sunulan vergi beyannameleri mevcut olmamasına ve halihazırda tutulmakta olan ticari defterlerin de bulunmamasına göre; tacir-esnaf ayrımında kendisinin vergiye esas gelirinin tespitine de olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, davalının vergi mükellefiyetinin terkini öncesinde yürütüğü ticari faaliyetinin hacminin de tacir sayılmasını gerektirecek nitelikte ve parasal hadlere uygun olduğuna yönelik bir iddia ve delilin de dosyamıza sunulmadığı, salt ticaret sicil müdürlüğünde davalının ticari işletmesinin kayıtlı olmasının yerleşik içtihatlar da gözetildiğinde ticaret hukukunun genel ilkeleri ve TTK 12.m. bağlamında (greçek kişi) tacir olarak kabulünü gerektirmeyeceği tartışmasızdır.

Yine, davalının ticari işletmesine ilişkin adres değişikliğinden önce... Esnaf ve Sanatkarlar Sicilinde esnaf olarak kaydının bulunduğu da gözetildiğinde; dava tarihi itibariyle davalının tacir olmadığı kanaatine varılmıştır.

Bilindiği üzere; TTK 5.m. gereğince iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili davalar ticari dava sayılır (TTK m.4) ve ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir (TTK m.5). Ancak temelde haksız fiilden kaynaklanan işbu davada davalının tacir sıfatı bulunmadığından ve ortada TTK 4 ve 5.m. gereğince Mahkememiz görev alanında görülerek karara bağlanması gereken mutlak ve nispi ticari dava mevcut olmadığından, davaya bakmaya görevli Mahkemenin Mahkememiz değil; Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 1. maddesindeki göreve ilişkin kuralların kamu düzenine ilişkin olduğu açık olup re'sen gözetileceği tartışmasızdır.

Açıklanan gerekçelerle; göreve ilişkin dava şartı yokluğu sebebiyle davanın HMK'nın 114/(1)-c ve 115/(2). maddeleri uyarınca usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.