Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/612 K.2025/157

... DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ : 01/10/2021

KARAR TARİHİ : 25/02/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 20/03/2025

Davacı tarafından davalı hakkında açılan alacak davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacı ile arsa sahibi davalı arasında 15/09/2010 tarihinde 2 ayrı yapı denetim hizmeti sözleşmesi imzalandığını, davacının sözleşmelerin 2. maddesine göre ... m2 yapının ve... parsel numaralı taşınmaz üzerinde yapılacak bodrum katları dahil 11 kat toplam 6591 m2'lik yapının projelerinin ruhsat ve eklerine uygun olarak denetlenmesi işini üstlendiğini, davacının sözleşmelere göre yapı denetimi hizmetini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalının yapı denetim hizmeti bedelini ödemediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 10/05/2022 harç tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 244.934,25 TL olarak ıslah ettiğini bildirmiş ve artırılan tutarın peşin harcını ödemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, davalının maliki olduğu ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde daire karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vadi sözleşmesi imzaladığını, sözleşmenin 1. maddesine göre yapı denetim şirketine yapılacak ödemelerin yüklenici tarafından karşılanacağını, bu kapsamda davalının yükleniciye vekaletname verdiğini, yapı denetim hizmeti bedeline ilişkin hakediş raporlarının bazılarında davalının yetkililerinin kaşeli çift imzaları mevcut iken bazı hakediş raporlarında ise kimin attığı belli olmayan tek imzanın bulunduğunu,

yapı denetim bedelinin yüklenicinin sorumluluğunda olduğunu, davacının denetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, inşaatta projeye aykırı hususları görmezden geldiğini, yetkili şantiye şefi olmadan inşaatın devamına göz yumduğunu, yüklenici ile birlikte hareket edip usulsüz hakediş raporları düzenlediğini, davacının yapılan usulsüz işlemlere göz yumması sonucunda davalının büyük zararlara uğradığını savunarak davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili ıslah dilekçesine karşı beyan dilekçesinde özetle dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuştur.

DELİLLER

Davacı vekili 07/10/2021 tarihli dilekçesi ekinde davacı ile davalı arasındaki yapı denetimi hizmet sözleşmelerini ve delillerini sunmuştur.

...Esas nolu dosyasında davalı tarafından ihbar olunan ...hakkında eser sözleşmesine dayanarak alacak davası açılmıştır.

... 18/04/2022 tarihli raporunda davacının sözleşmesel yükümlülüklerini inşaatı % 95 seviyesine kadar denetleyerek yerine

getirdiğini, her iki blok/sözleşme açısından 95-10=% 85 oranında denetim hizmet bedelini

hakkettiğini, ulusal yapı denetim sistemi kayıtlarının da bu hususu teyit ettiğini ancak inşaatın tamamlanarak iskan ruhsatı alıp almadığı hususunun dosya kapsamından

anlaşılamadığını, ... belgelerine göre inşaatın % 95 seviyesine kadar davacı

tarafından denetlendiğini, bu kayıtlara göre A blok için ifa edilen hizmet oranının % 85 ve buna karşılık hakkedilen tutarın 208.484,33 TL olduğunu, buna karşılık yapılan ödeme tutarının 161.365,08 TL göründüğünü, davacının bakiye alacağının A blok

için 47.119,25 TL, B blok için ifa edilen hizmet oranının % 85 ve buna karşılık hakkedilen tutarın 197.815,00 TL, buna karşılık yapılan ödeme tutarı bulunmadığından bakiye alacağın B blok için 197.815,00 TL olduğunu, yapı denetim hizmet sözleşmelerinin tarafının davalı olduğunu bildirmiştir.

İnşaat yüksek mühendisi bilirkişi ... 18/12/2022 tarihli ek raporunda kök rapordaki görüşlerinin değişmediğini bildirmiştir.

İnşaat mühendisi bilirkişi ... 05/02/2024 tarihli raporunda davacı yapı denetim şirketinin sözleşmeye göre yükümlülüklerini yerine getirerek inşaatı % 95 seviyesine kadar denetlediğini, A ve B blok açısından % 85 oranında denetim hizmet bedelini hakkettiğini, davacı yapı denetim şirketinin yapı denetimi hizmet sözleşmesi gereği A blok için bakiye alacak tutarının 18.992,36 TL, B blok için ise bakiye alacak tutarının 197.815,06-70.000,00=127.815,06 TL olarak hesap edildiğini, Yapı Denetimi Hakkında Kanun gereğince yapı denetim hizmet sözleşmelerinin taraflarının yapı denetim şirketi ile yapı sahibi olduğunu, Kanun, yönetmelik ve hizmet sözleşmesi gereğince yapı denetim hizmet bedelinin ödenmesinden yapı sahibinin sorumlu olduğunu bildirmiştir.

... 26/04/2024 tarihli cevabi yazı ile dava konusu inşaatlar için yapılan yapı denetim bedeli ödemelerine ilişkin belgeleri göndermiştir.

İnşaat mühendisi bilirkişi ...10/06/2024 tarihli ek raporunda davacı yapı denetim şirketinin sözleşmeye göre yükümlülüklerini yerine getirerek inşaatı % 95 seviyesine

kadar denetlediğini, A ve B blok açısından % 85 oranında denetim hizmet bedelini hakkettiğini, dosyaya sonradan kazandırılan belgeler değerlendirildiğinde davacı yapı denetim şirketinin yapı denetimi

hizmet sözleşmesi gereği bakiye alacak tutarının 11.068,03 TL olarak hesap edildiğini, Yapı Denetimi Hakkında Kanun gereğince yapı denetim hizmet sözleşmelerinin taraflarının yapı denetim şirketi ile yapı sahibi olduğunu, Kanun, yönetmelik ve hizmet sözleşmesi gereğince yapı denetim hizmet bedelinin ödenmesinden yapı sahibinin sorumlu olduğunu bildirmiştir.

İnşaat mühendisi bilirkişi ... ve inşaat yüksek mühendisi bilirkişi ...'dan oluşturulan bilirkişi kurulu 14/12/2024 tarihli raporunda davacı yapı denetim şirketinin sözleşmeye göre yükümlülüklerini yerine getirerek inşaatı % 95 seviyesine

kadar denetlediğini, A ve B blok açısından % 85 oranında denetim hizmet bedelini hakkettiğini,

denetim hizmeti karşılığı hakediş tutarının 406.299,39 TL olduğunu, ... tarafından bildirilen

kayıtlara göre yapılan ödemelerin yükünün 205.739,39 TL’nin hakediş bedelinden düşülmesi sonucu

denetim hizmeti karşılığı hakediş bakiye alacağının 200.560,00 TL olarak hesaplandığını, daha fazla ödeme yaptığına ilişkin ispat yükümlülüğünün davalıda olduğunu, yapılan ödemelerin belediye

hesaplarının ve taraf defterlerin incelenmesi neticesinde belirlenmesi için dosyaya mali müşavir

görevlendirilmesi hususundaki takdirin mahkemeye ait olduğunu, Yapı Denetimi Hakkında Kanun gereğince yapı denetim hizmet sözleşmelerinin taraflarının yapı denetim şirketi ile yapı sahibi olduğunu, Kanun, yönetmelik ve hizmet sözleşmesi gereğince yapı denetim hizmet bedelinin ödenmesinden yapı sahibinin sorumlu olduğunu bildirmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, yapı denetimi hizmeti sözleşmelerinden kaynaklanan alacak davasıdır.

Davacı, davalı ile aralarında 2 ayrı yapı denetimi hizmeti sözleşmesi kurulduğu, sözleşmelerdeki edimlerini ifa ettiği, davalının hizmet bedeli borcunu ifa etmediği vakıasını ileri sürmüş ve hizmet bedeli alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ise zamanaşımı defini ileri sürmüş, ihbar olunan... ile aralarındaki sözleşmeye göre hizmet bedelini ödeme sorumluluğunun ihbar olunanda bulunduğunu ve davacının edimini gereği gibi ifa etmediğini savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesindeki talebi doğrultusunda dava ... ihbar edilmiş, ihbar olunan vekili beyan dilekçesi sunmuş ancak davaya katılmamıştır. İhbar olunanın davaya katılmaması nedeni ile ihbar olunan Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297. maddesinin 1. fıkrasının b bendi gereğince gerekçeli karar başlığına yazılmamıştır.

Uyuşmazlık davacının edimlerini sözleşmeye uygun olarak ifa edip etmediği ve davalının davacıya hizmet bedeli ödeme borcunun olup olmadığı hususlarındadır.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile ıslah dilekçesine karşı beyan dilekçesinde zamanaşımı defini ileri sürmüştür.

07/12/2021 tarihli celsenin ... numaralı ara kararı ile davalının zamanaşımı itirazının alınacak bilirkişi raporu ile işin yapıldığı tarihin tespiti sonrası değerlendirilmesine karar verilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlığın sözleşmeden doğması ve delillere göre 10 yıllık zamanaşımı sürenin dava ve ıslah tarihlerinde dolmaması nedeni ile Türk Borçlar Kanununun 146. maddesi gereğince davalı vekilinin cevap dilekçesi ile ıslah dilekçesine karşı beyan dilekçesinde ileri sürdüğü zamanaşımı defileri yerinde görülmemiştir.

Türk Medeni Kanununun 6. maddesi gereğince kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer, davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.

Davacı ve davalı arasında uyuşmazlık konusu olan ve olmayan vakıalara göre genel kurala uygun olarak edimini sözleşmeye uygun olarak ifa ettiğini ispat yükü davacıdadır.

4708 nolu Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. maddesinde yapı denetimi hizmet sözleşmeleri şu şekilde düzenlenmiştir;

"Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri

Madde 5 – (Değişik birinci fıkra:... md.) Yapı denetim hizmet sözleşmeleri, yapı sahipleri ile Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşları arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir. Yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez.

Bu sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır.

İlgili idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alan hükümlere, yapı sahibinin uymaması halinde yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı durdurur, yapı denetim kuruluşunun uymaması halinde ise yapı denetimi komisyonuna bildirimde bulunur.

(Mülga dördüncü fıkra: ...md.)

(Değişik beşinci fıkra: .... md.) Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. (Değişik cümle:... md.) Bu bedel, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5’i kadardır. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi iki yılı aşan iş için yıllık %5 artırılır ve yapım süresi iki yıldan daha az olan işler için yıllık %5 azaltılır.

Bu bedele, laboratuvarlara yaptırılacak olan taşıyıcı sisteme ilişkin deneylerden Bakanlıkça belirlenenlerin masrafları dâhil olup, katma değer vergisi ile yapı denetim kuruluşu tarafından talep edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan malzeme ve imalâtlar konusunda yapı müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar deneylerinin masrafları dâhil değildir. Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibinden başka bir ad altında, ayrıca hiçbir bedel talebinde bulunamaz.

Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli, ...onaylı sınırı içerisinde yer alan tüm yapılar için %50’yi geçmemek üzere indirimli uygulanır. (Ek cümle:... Bu indirim oranlarına ilişkin usul ve esaslar ... görüşü alınarak ... belirlenir.

(Değişik altıncı fıkra: ...) Yapı denetim hizmet bedeli, yapı denetim kuruluşlarının hizmet bedellerinin ödenmesinde kullanılmak üzere yapı sahibince il muhasebe birimlerinde açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılır. Yatırılan tutarların %3’ü ruhsatı veren idarenin, %3’ü Bakanlık bünyesinde bulunan döner sermaye işletmesinin hesabına aktarılır.

(Mülga yedinci fıkra:...

Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillerden davacı ile davalı arasında 15/09/2010 tarihinde 2 ayrı inşaat için yapı denetimi hizmet sözleşmesi imzalandığı, davacının yükümlülüklerini yerine getirerek inşaatı % 95 seviyesine

kadar denetlediği, A ve B blok açısından % 85 oranında denetim hizmet bedelini hakkettiği,

denetim hizmeti karşılığı hakediş tutarının 406.299,39 TL, ... tarafından bildirilen

kayıtlara göre yapılan ödemelerin yükünün 205.739,39 TL’nin hakediş bedelinden düşülmesi sonucu denetim hizmeti karşılığı hakediş bakiye alacağının 200.560,00 TL olduğu sonucuna varılmıştır.

İspat yükü kendisinde olan davacının dava konusu vakıayı sunulan deliller özellikle dava konusu sözleşmelerde belirtilen inşaatların sınırları içinde bulunduğu Yenimahalle Belediye Başkanlığının cevabi yazıları ekinde gönderilen belgeler ile davacı ve davalı vekillerinin itirazlarının değerlendirilmesi sonrasında hazırlanan inşaat mühendisi bilirkişi ... ve inşaat yüksek mühendisi bilirkişi ...oluşturulan bilirkişi kurulunun 14/12/2024 tarihli ayrıntılı ve delillere uygun raporu ile ispatlaması, Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. maddesinde göre yapı denetimi hizmet sözleşmelerinde hizmet bedeli ödeme yükümlüğünün arsa sahisinde olması,

davacı ve davalı arasındaki sözleşmelerde de aynı yönde hüküm bulunması, davalının ihbar olunan ile yaptığı sözleşme ile borcun ihbar olunan tarafından üstlenilmesinin davacı açısından sonuç doğurmasının Türk Borçlar Kanununun 196. maddesine göre davacının onayı olmadan olanaklı olmaması nedenleri ile bilirkişi kurulu raporu ile ispatlanan kısım yönünden davanın kısmi dava olması da dava ve ıslah tarihleri göz önünde bulundurularak davanın kabulüne, diğer kısım yönünden ise bilirkişi kurulu raporuna ve dosya kapsamına göre ispatlanamaması nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...