Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/41 K.2023/757

2-....

DAVALI VEKİLİ

AV...., ...

DAVA

Araç mülkiyetinin tespiti, tescil ve işletme devir bedelinin tahsili

DAVA TARİHİ : 05/08/2015

KARAR TARİHİ : 03/11/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 29/11/2023

Davacılar tarafından davalılar hakkında açılan araç mülkiyetinin tespiti, tescil ve işletme devir bedelinin tahsili davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacılar vekili .... Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle davacıların ... 1997 yılında açtığı ihaleyi kazanarak .... ilçesinde 2007 yılına kadar özel halk otobüs işletmeciliği yaptıklarını, 2008 yılında ... ... ... tarafından 222 araçlık açılan ihalede özel halk otobüsü sahiplerine öncelik verildiğini, taşımacılık sektöründe hizmet verilmesi şartının aradığını, davacıların daha önce tanıdıkları ... Toplu Taş. Gıda Paz. İnş. ve Tic. Ltd.

Şti. adına ihaleye girdiklerini, 111 aracın ihalesini aldıklarını, araçların çalışmaya başladıklarını, davacıların önceki halk otobüsünden kalan hakları ile ortak olduklarını, alınan araçlar için şirket adına kredi alındığını ancak kredilerin aracın asıl sahibi olan davacılar adına çekildiğini ve davacı ...’nün asıl borçlu, ...’in ise kefil olduğunu ancak araç tescillerinin ihale şartnamesi gereği ... Toplu Taş. Gıda Paz. İnş. ve Tic. Ltd.

Şti. adına yapıldığını, davacıların .... Şubesinden 40.000,00 TL hat işletme ücreti ile 100.000,00 TL araç kredisi çektiklerini, .... Noterliğinin 17/07/2008 tarih ve ... yevmiye numaralı taahhütname gereğince hisseleri oranında hatları devretmeyi kabul ettiklerini, davalı ... Toplu Taş. Gıda Paz. İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin harcamaları neticesinde hacizler geldiğini ve ... plakalı aracı diğer davalı ...'ne ....

Noterliğinin ... yevmiye numaralı hat satış sözleşmesi ile devredildiğini, davacılar tarafından kredilerin ödenmesine rağmen aracın devrinin yapılmadığını, aradaki devre ve kredi borçları ödenmesine rağmen davalılar tarafından araç devrinin yapılmadığını ve aracı kendi nam ve hesaplarına çalıştırdıklarını, araçların aylık kazançlarından da herhangi ödemede bulunmadıklarını, .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı davalı ... Toplu Taş. Gıda Paz. İnş. ve Tic. Ltd.

Şti.’ne ihtar gönderilmesine rağmen cevap verilmediğini ileri sürerek ... plakalı aracın davacılar adına tescili ile aynı araca ait özel halk otobüsü hattının ... hat devir satış bedeli alınmadan davacılar adına tespit ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacılar vekili 10/07/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesindeki talebini 58.000,00 TL artırarak 158.000.00 TL'ye yükselttiğini bildirmiş, artırdığı tutarın peşin harcını ödemiştir.

CEVAP

Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle belediyenin açtığı ihalede şirketleşmeyi şart koştuğunu, davacıların da aralarında bulundukları bir kısım iptal edilen halk otobüslerinde hak sahibi olan kişilerin kendilerinin doğrudan şirket kurmayarak var olan ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve ... Tur. İnş. Ltd.

Şti.'nin ihaleye girerek 222 araçlık ihalenin alındığını, ihaleyi alan bu üç şirketin adi ortaklık oluşturduğunu, kullanılacak araçların alımında kredi bedellerinin hak sahibi olmak isteyen üçüncü kişilerce kullanıldığını, ... plakalı araç için ... tarafından 140,000,00 TL kredi kullanıldığını ve bu krediye davalı ... Ltd. Şti. tarafından garantör olunduğunu, davalı ... Ltd. Şti. tarafından diğer davalı ... Ltd.

Şti.'ye ait olan araçların bir kısmının diğer davalıya bedellerini ödeyerek satın alındığını ve dava konusu aracın da bunlardan olduğunu, aracın alımı aşamasında bankadan muvafakat da alındığını, devir ile birlikte kendisinin ...’ye kefil olduğunu ve devir tarihinden sonra da araç bedellerini kendisinin ödediğini, yapılan devirden sonra davacı tarafından kredi ödemesi yapılmadığını, davacı ...'nün araç satışı yapıldığı dönemde diğer davalının denelim kurulu üyesi olduğunun ticaret sicili kayıtlarından belirleneceğini,

muvazaalı bir satış olması halinde kendisi de muvazaanın tarafı olarak yazılı delille ispatı gerekeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamış ve kendini vekil ile temsil ettirmemiştir.

DELİLLER

... Başkanlığı ... ... hat satış sözleşmesini ve ... şehiriçi toplu taşımasında kiralanacak olan süreli hatlarda çalışacak özel toplu taşıma araçlarının sözleşmesini göndermiştir.

.... Noterliğinin 21/07/2011 tarih ve ... yevmiye numaralı hat satış sözleşmesinde satıcı ... A.Ş., alıcı ... Taşımacılık Ltd. Şti., satış bedeli 30.160,00 TL olup sözleşme ile ... plakalı araçta bulunan ... hattında özel toplu taşıma ve özel çalışma ve hakkı devralınmıştır.

.... Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşımacılık Kooperatifi 14/04/2018 tarihli yazısı ile 2015 yılında ... model ...-... marka aracın çalışması ve yıpranması göz önüne alındığında 2015 tarihi itibari ile değerinin 40.000,00 TL olduğunu, .... hattının ise mülkiyet hakkının ...'da olduğunu, aslında mülkiyet hakkının devri mümkün olmadığını fakat satıcılar arasında kira devir işlemlerinde 2015 senesinde ortalama 30.000,00 TL bedelle devredildiğini bildirmiştir.

Bilirkişi Prof.Dr. ... ... Mahkemesine sunduğu 29/03/2017 tarihli raporunda davacı ... ile davalı ... Ltd. Şti. arasında belediyenin ihalesine girmesi konusunda namı müstear (dolaylı temsil) ilişkisi bulunduğunu, taraflar arasındaki bu ilişki nedeniyle kredi borçlusu dolayısıyla araç ve hat işletim bedellerinin borçlusunun ... olduğunu, açıklanan nedenlerle aracın her ne kadar şekli maliki ... Ltd.

Şti olarak görülmekte ise de gerçek malikinin davacı ... olduğunu, davalılar ... Ltd. Şti. ile ... Ltd. Şti arasındaki devrinin de davacı ... ile ... Ltd. Şti arasında dolaylı temsil ilişkisi gereği gerçekleştirildiğini, dolayısıyla aracın gerçek malikinin davacı ... olduğunu, ... Ltd. Şti.'nin ... adına yapmış olduğu kredi ödemeleri varsa bunları kendisinden dolaylı temsil ilişkisi içerisinde isteyebileceğini bildirmiştir.

Bilirkişi Prof.Dr. ... Mahkemesine sunduğu 26/04/2017 tarihli ek raporunda önceki rapordaki görüş ve kanaatinin değişmediğini bildirmiştir.

Mali müşavir ... ve makine mühendisi ...'dan oluşturulan bilirkişi kurulu 12/02/2018 tarihli raporunda dava konusu ... plaka sayılı büyükşehir belediyesi özel toplu taşıma ruhsatlı ... marka ... tip ... model ... sınıfı, tek katlı, 25 oturarak, 25 ayakta yolcu kapasiteli otobüsün 05/08/2015 dava tarihi itibariyle ikinci el alım satım değerinin 98.000,00 TL olduğunu, ... hat bedelinin 05/08/2015 dava tarihi itibariyle 1.500,000,00 TL olduğunu bildirmiştir.

Mali müşavir ... ve makine mühendisi ...'dan oluşturulan bilirkişi kurulu 05/07/2018 tarihli raporunda dava konusu ... plaka sayılı büyükşehir belediyesi özel toplu taşıma ruhsatlı ... marka, ... tip ... model ... sınıfı, tek katlı, 25 oturarak, 25 ayakta yolcu kapasiteli bakımlı/normal yıpranmış otobüsün 05/08/2015 dava tarihi itibariyle ikinci el alım satım değerinin 938,000,00 TL olduğu yönündeki görüşümüzde değişiklik olmadığını, bu özel halk otobüsünün ... hat bedelinin (taşıma ruhsatının sınırlı olması, mülkiyet hakkının devrinin kısıtlı olması birlikte değerlendirildiğinde) 05/08/2015 dava tarihi itibariyle 60.000,00 TL olduğunu bildirmiştir.

... 13/10/2015 tarihli yazısı ile davalı ... Şirketinin ticari unvanının ... olarak değiştiğini bildirmiştir.

....

Mahkemesinde yapılan yargılama sonunda .... nolu karar ile dava konusu yapılan ... plaka sayılı ... model ... marka şaşe numarası ... ve motor nosu ... olan aracın mülkiyetinin 1/2'şer oranında (eşit olarak) davacılar ... ve ...'e ait olduğunun tespitine, tescil işlemi idari işlem niteliğinde olduğunda tescile ilişkin karar verilmesine yer olmadığına, ... hattının mülkiyeti (Halk otobüsleri karayolu yolcu taşımacılığına dair) ...'ya ait olduğundan ...'nun da bu davada taraf sıfatı bulunmadığından hat mülkiyetinin davacılar adına tescili talebinin bu nedenle reddine, ancak alternatif olarak işletme devir bedeli talep edildiğinden ....

Noterliğince düzenlenen davalılar arasındaki 21/07/2011 tarih ... yevmiye sayılı sözleşme ile işletme hakkı davalılar arasında devredildiğinden dava tarihi itibariyle belirlenen 60.000,00 TL'Lik işletme devir bedelinin 40.000,00 TL'sine dava tarihinden itibaren 20.000,00 TL'sine de ıslah tarihi olan 10/07/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte her iki davalı şirketten müştereken ve müteselsilen tahsili ile ... ve ...'e 1/2'şer oranında (eşit olarak) ödenmesine karar verilmiş, karara karşı davalı ...

Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş, .... nolu kararı ile uyuşmazlığın şehir içi taşımacılıkta kullanılan araç ve işletme hattına dair hattın satışından kaynaklandığı, taşıma işinde kullanılan otobüs ve otobüs hattı işletme devrinden kaynaklandığından ve mutlak ticari dava olduğundan görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiş, dosya ....

Mahkemesinin esas kaydının ....sırasına kaydedilmiş, .... nolu kararı ile asliye ticaret mahkemesi görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş, davacılar vekili Hukuk Muhakemeleri Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasındaki süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmiş, dosya mahkememize gönderilmiş ve mahkememiz esas kaydının 2022/41 sırasına kaydedilmiştir.

.... 18/05/2022 tarihli yazısı ile davalı ...nin halen aktif olduğunu bildirmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, araç mülkiyetinin tespiti, tescil ve işletme devir bedelinin tahsili davasıdır.

.... 13/10/2015 tarihli cevabi yazısı ile davalı ... Şirketinin ticari unvanının ... olarak değiştiğinin bildirilmesi nedeni ile gerekçeli karar başlığına davalı şirketin güncel ticari unvanı yazılmıştır.

.... Mahkemesince yapılan yargılama sırasında 17/03/2016 tarihli ön inceleme tutanağının 1 numaralı ara kararı ile davalı ...nin temsilcilerine duruşma gününü ve saatini bildirir davetiye tebliğ edilmesine karar verilmiş ve yargılama sonunda ... nolu kararın karar başlığında davalı ...nin temsilcileri ayrıca gösterilmiştir.

.... 18/05/2022 tarihli yazısı ile davalı ...nin halen aktif olduğunun bildirilmesi ve aktif bir şirketin temsilcilerinin yetkilileri olması nedenleri ile gerekçeli karar başlığına Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297. maddesinin 1. fıkrasının b bendi gereğince davalı ...nin temsilcileri yazılmamıştır.

Davacı vekili dosyanın görevsizlik kararı ile mahkememize gelmesinden sonra 18/06/2022 tarihinde arabuluculuk son tutanağını sunmuştur.

.... Mahkemesince yapılan yargılama, toplanan deliller ile mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillerden davacı ...'nün 1997-2007 yılları arasında .... hattında özel halk otobüsü işlettiği ancak .... yaptığı düzenleme ile hat işletme yetkisinin sadece şirketlere tahsisi nedeni ile ... özel halk otobüsü hattı işletme ihalesine şahıs olarak giremediği,

bu nedenle ... ile kendisi ve diğer davacı ... ile birlikte anlaşarak dava konusu olan ... plakalı aracın araç bedeli ve hat bedelini kendilerini karşılamak üzere kredi kullandıkları, kredi sözleşmesinin 12. maddesinde düzenlendiği şekliyle rehneden sicilde adına araç kayıtlı olan ...nin sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 90 gün içerisinde kredi kullanan ile aralarındaki hukuki ilişki gereğince kredi kullanana tahsis edilen hat ve araçları kredi kullanana devretmeyi kabul ve taahhüt ettiği, ihaleye bu şirketin girdiği ve ihale üzerinde kaldığı, anlaşmaya uygun olarak aracın ... adına tescil edildiği,

davalı ... ile davacılar arasındaki ilişkinin namı müstear (dolaylı temsil) hukuki ilişkinin kurulduğu, ... ile yapılan toplu taşıma araçları ile ilgili sözleşmenin tarafının ... ve diğer davacı ...'in olamadığı, sadece ...nin taraf olduğu ve aracın ihale ile bu şirket tarafından bir süreliğine çalıştırıldığı, doğrudan belediye ile yapacağı sözleşmeyi kendisi sözleşmede taraf görülmeyerek davalı ... aracılığı ile yaptıkları, her ne kadar bu şirket taraf olarak sözleşmeyi imzalamış ise de davacılar hesabına hareket ederek bu işlemleri yaptığı, davacılar tarafından ... adına ancak kendi hesaplarına hareket edilerek aracın satın alındığı,

hat sözleşmesi gereği de aracın ruhsatının davalı şirket adına alındığı ancak gerçekte araç malikinin davacılar olduğu, diğer davalı ...

Şirketinin kendisi gibi aynı sektörde faaliyet gösteren ...nin dolaylı temsil yoluyla davacı ... ve diğer ortağı olan davacı ile anlaşması sonucu araç alımı ve hat işletimi için ... tarafından kredi çekildiğinin ve diğer davacının da müteselsil kefil sıfatı ile bu sözleşmeyi imzaladığını bildiği, aracın ... tarafından diğer davalı şirkete .... Noterliği vasıtasıyla 16/12/2011 tarihinde devredildiği, sonrasında da 04/01/2012 tarihinde ...'nün borçlusu olduğu davalı ...

Şirketinin kefil olduğu, ... Bankası ile genel kredi sözleşmesinin imzalandığı, davacı ...'nün nam ve hesabına 300.000,00 TL kredi limitinin tanımlandığı, bir kısmının fiilen tanımlandığı, taraflar arasında kredilerin araç ve hat işletim bedeli için kullanıldığı konusunda bir uyuşmazlığın da olmadığı, davalı ... Şirketinin diğer davalı ... ile davacı ... arasındaki "namı müstear" (dolaylı temsil) ilişkisini bilerek ....

Noterliğinin 21/07/2011 tarih ve ... yevmiye nolu hat satış sözleşmesi ile davalı ... bünyesinde bulunan ... plakalı aracın hat devir (işletme hakkı) ... tarafından verilen muvafakatnameye istinaden 30.160,00 TL bedel göstererek davalı ...

Şirketinin devraldığı ancak gerçekte satıcı şirket ile esas malik olan ... ve ortağı olan davacıya bir ödemede bulunulmadığı gibi bulunulduğuna dair bir bilgi belgenin ibraz edilemediği, şeklen malik görünen şirketten resmi kayıtlara devralındığı, davacıların bu devre rıza göstermesi nedeninin ileride onun tarafından kendilerine araç devrinin yapılacağı inancına dayandığı zira kredi borçlarının ... tarafından yapılandırılarak kendisi tarafından yeniden kredi kullanıldığı da anlaşıldığından rızanın bu saike dayalı olarak verildiğini gösterdiği,

hiç kimsenin almadığı bir bedel için aracının devrine rıza göstermeyeceği, namı müstear (dolaylı temsil) ilişkisinin davacılar ile davalı ... Şirketi arasında sürdürüldüğü sonucuna varılmıştır.

İspat yükü kendilerine düşen davacıların dava konusu vakıaları özellikle .... Mahkemesince yapılan yargılamada toplanan deliller ve bilirkişi raporları ile dava konusu olan dava konusu aracın davacılar tarafından ortaklaşa kullanılan kredilere binaen satın alındığı, ihaleye şirketin girme mecburiyeti nedeni ile davalı şirketlerle dolaylı temsil ilişkisine girdikleri, mecburen aracın önce davalı ... ve sonra devir sonucu davalı ...

Şirketi adına tescil edildiği, işletme hakkının da davalılar adına tescil gördüğü, davacıların tescil ve devirdeki rızalarının bilahare şartlar oluştuğunda kendi adlarına davalı şirketlerin devir ve tescil etme mecburiyetine ve saikine dayalı olarak verildiği, ancak davalıların araç devrini ve ayrıca işletme hakkını devirden kaçındıkları vakıalarını ispatladıkları kabul edilmiştir.

Davalı ... Şirketi hakkında açılan davada yukarıda açıklandığı üzere davacılar dava konusu vakıaları ispatladığından davanın kabulüne, dava konusu ... plakalı aracın mülkiyetinin 1/2’şer oranında (eşit olarak) davacılar ... ve ...’ye ait olduğunun tespitine, dava konusu aracın tescilinin idari işlem niteliğinde olması nedeni ile dava konusu aracın tescili talebi ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına, ...

Halk otobüsleri karayolu taşımacılığı hattının mülkiyetinin davacılar adına tescili talebinin hattın mülkiyet hakkının ...'da bulunması, mülkiyet hakkı sahibinin taraf olmadığı davada mülkiyetin devri ile ilgili karar verilmesinin olanaklı olmaması nedeni ile reddine, işletme devir bedeli talebi hakkında ise dava konusu aracın işletme hakkı davalılar arasında devredilmesi ve 05/07/2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda dava konusu hattın bedelinin tarihi itibariyle 60.000,00 TL olduğunun bildirilmesi nedeni ile 60.000,00 TL işletme bedelinin 40.000,00 TL’sinin dava tarihi olan 05/08/2015 tarihinden,

20.000,00 TL’sinin ıslah tarihi olan 10/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte birlikte müştereken ve müteselsilen diğer davalı ile birlikte alınarak davacılar ... ve ...’ye 1/2’şer oranında (eşit olarak) verilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Davalı ... hakkında açılan davada ... nolu kararının tebliğ edilmesi sonrasında davalı ...nin istinaf kanun yoluna başvurmamış olması, aynı şekilde davacılar tarafından da bu davalı hakkında istinaf kanun yoluna başvurulmamış olması ve kararın davalı ... açısından bu şekilde kesinleşmiş oması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza