Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/453 K.2024/272

Davacılar tarafından hasımsız olarak açılan zayi belgesi verilmesi davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle davacı şirketin faaliyet gösterdiği ... adresinde 07/06/2022 tarihinde aşırı yağış nedeni ile sel felaketi yaşandığını, davacı ...'ın yetkilisi olduğu ... ile hem de şahıs firması olan ... Restoranta ait arşivin kullanılmaz hale geldiğini, işyerinde bulunan bir takım ticari belgelerin zayi olduğunu ileri sürerek zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 07/03/2023 tarihli dilekçesi ile zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgeleri bildirmiştir.

DELİLLER

... 14/10/2022 tarihli cevabi yazı ile davacı ve davacı şirketin iş yeri tescil bilgilerini ve denetim raporunu göndermiştir. ... 18/08/2022 tarihli cevabi yazı ile davacı ve davacı şirket hakkında devam eden veya tamamlanan bir vergi incelemesi ve raporu bulunmadığını bildirmiştir.

... 02/03/2023 tarihli cevabi yazı ekinde gönderdiği 07/06/2022 tarihli diğer hizmetler raporunda 07/06/2022 tarihinde ... (...) .... adresinde bulunan ... Ltd. Şti. (...) adresinde meydana gelen olayda yapılan çalışma ve hasar durumu olarak ... Ltd. Şti. ( ...) vergi numarası ile kayıtlı bulunan ...) ve ...-... Restorant (.... vergi numaralı) firmaların yetkilisi ...'ın kendi beyanlarına göre ... Ltd.

Şti.'nin 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yılları gelir ve gider faturaları, yevmiye defteri, envanter defteri, ... Ltd.

Şti.'nin 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait defter ve belgelerin zarar gördüğü belirtilmiş, olayın oluş şekli ve çıkış sebebinin aşırı yağan yağmur sularının arşiv olarak kullanılan binaya dolması gösterilmiş ve olay sonrasında işyerine sel, kanalizasyon suları ve çamur dolması sebebiyle belgelerin okunamaz ve kullanılamaz hale geldiği belirtilmiştir.

Bilirkişi ... 25/10/2023 tarihli raporunda eksik belgelerin tamamlanması gerektiğini bildirmiştir.

... tarihsiz cevabi yazı ile davacıların noterlikte yapmış oldukları defter tasdik işlemlerinin iz (log) kayıtlarını göndermiştir.

... 01/12/2023 tarihli cevabi yazı ile davacı ...'ın ...-... Restaurant Kafe ticaret ünvanı ile 09/11/2007 tarihinden beri ticaret siciline kayıtlı olduğunu bildirmiş ve davacıların ticaret sicili bilgilerini göndermiştir.

... 04/12/2023 tarihli cevabi yazı ile davacı şirketin 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait Kdv beyannameleri ile Bs bildirim formlarını göndermiştir.

... 05/12/2023 tarihli cevabi yazı ile davacı ...'ın 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait Kdv beyannameleri ile Bs bildirim formlarını göndermiştir.

... 05/12/2023 tarihli cevabi yazı ile davacı ...'ın 01/11/2007 tarihinden itibaren gelir vergisi mükellefi olduğunu, bilanço usulüne göre defter tuttuğunu ve faaliyetinin tacir boyutunda olduğunu bildirmiştir.

Bilirkişi ... 05/02/2024 tarihli raporunda davacı ... yönünden talep edilen 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları Yevmiye defteri, Defteri Kebir ve Envanter Defteri için zayi belgesi talebinin yerinde olduğunu, davacı ... Ltd.

Şti. yönünden 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yılları gelir Yevmiye defteri, Defteri Kebir ve Envanter Defteri, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 Envanter Defteri için zayi belgesi talebinin yerinde olduğunu, basılı belgeler yönünden gelir faturaları ve kullanılmayan boş faturaların hangilerinin kullanıldığına, hangilerinin kullanılmadığına veya hangilerinin iptal edildiğine ilişkin bilgiler bilinmediğinden zayi belgesi talebinin mahkemenin takdirinde olduğunu, davacı ... yönünden internetten girişi yapılan belgeler talep dönemine ilişkin herhangi bir belge basım bilgisine rastlanılmadığından zayi talebinin yerinde olmadığını, davacı ...

Ltd. Şti. yönünden internetten girişi yapılan belgeler personel ödeme makbuzları, günlük olarak tutulan kasa raporları, 2020 yılına kadar olan tüm personel özlük dosyaları, 2021 yılı dahil fazla mesai formları ücretsiz izin kağıtları, yıllık izin formları, puantaj kayıtlarının resmi belge niteliğinde olmadığını ve zayi belgesi talebinin mahkemenin taktirinde olduğunu,

yazar kasalara ait mali hafıza raporları hususunda hangi seri nolu veya model yazar kasanın kullanıldığına dair bir bilginin mevcut olmadığını ayrıca mali hafıza raporlarının vergi idaresine bildirimleri yapıldığından davacılar tarafından talep edildiğinde veya vergi incelemesine tabii olduğunda vergi idaresi tarafından ulaşılmasının mümkün olacağının, bu talebe ilişkin değerlendirmenin mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince açılan zayi belgesi verilmesi davasıdır.

Dava dilekçesi ile davacılar vekilinin 07/03/2023 tarihli dilekçesindeki açıklamalara göre davanın konusunun davacılar vekilinin 07/03/2023 tarihli dilekçesinde yazılı olan ticari defterler ile belgeler olduğu kabul edilmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır."

Türk Ticaret Kanununun 12., 13., 14., 15. ve 16. maddelerinde tacir olanlar sayılmıştır.

.... 01/12/2023 tarihli cevabi yazısı ile davacı ...'ın ...-... Restaurant Kafe ticaret ünvanı ile 09/11/2007 tarihinden beri ticaret siciline kayıtlı olduğunun bildirilmesi ve .... 05/12/2023 tarihli cevabi yazısı ile davacı ...'ın 01/11/2007 tarihinden itibaren gelir vergisi mükellefi olduğunun, bilanço usulüne göre defter tuttuğunun, faaliyetinin tacir boyutunda olduğunun bildirilmesi nedenleri ile davacı ... tacir olarak kabul edilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillerden 07/06/2022 tarihinde davacıların ... sokak (....) ... adresinde bulunan iş yerinde aşırı yağmurdan dolayı su baskını meydana geldiği, su baskınına aynı gün itfaiye tarafından müdahale edildiği, su baskınında davacı ...

Şirketinin 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yılları gelir ve gider faturaları ile yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları gelir ve gider faturaları ile envanter defteri, kullanılmayan boş faturalar, yazar kasalara ait mali hafıza raporları, personel ödeme makbuzları, günlük olarak tutulan kasa raporları, 2020 yılına kadar olan tüm personel özlük dosyaları, 2021 yılı dahil fazla mesai formları, ücretsiz izin kağıtları, yıllık izin formları, puantaj kayıtları ile diğer belgelerinin, davacı ...’ın ise 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları gelir ve gider faturaları,

yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri, kullanılmayan boş faturalar, yazar kasalara ait mali hafıza raporları, personel ödeme makbuzları, günlük olarak tutulan kasa raporları, 2020 yılına kadar olan tüm personel özlük dosyaları, 2021 yılı dahil fazla mesai formları, ücretsiz izin kağıtları, yıllık izin formları, puantaj kayıtlarının ıslanarak kullanılamayacak durumu geldiği sonuç ve kaanatine varılmıştır.

Dava dilekçesi ile davacılar vekilinin 07/03/2023 tarihli dilekçesindeki açıklamalarda ticari defterler yanında çeşitli belgeler için de zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 64. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında tacirlerin defter tutma ve envanter tutma yükümlüğünün kapsamı şu şekilde belirlenmiştir; "Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.

Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür."

Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesini yalnızca tacirlerin talep edebilmesi, davacı ...'ın yukarıda belirtilen şekilde tacir olması, davanın Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrasında belirtilen yetkili mahkemede ve sürede açılması, dava konusu belgelerden ticari defterler ile borç alacak ilişkisini gösteren belgelerin Türk Ticaret Kanununun 64. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında tacirlerin defter tutma ve envanter tutma yükümlüğünün kapsamında bulunması ve bu defterler ile belgeler hakkında Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesinin olanaklı olması,

resmi kurum yazışmaları ile işletmesel belgeler ise defter tutma ve envanter tutma yükümlüğü kapsamında bulunmadığından bu defterler ile belgeler hakkında Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesinin olanaklı olmaması nedenleri ile davalı ...’ın davasının tamamen kabulüne, diğer davacının davasının ise borç alacak ilişkisini gösteren belgeler ile ilgili kabulüne,

resmi kurum yazışmaları ile işletmesel belgeler hakkındaki davanın ise bu belgeler hakkında Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesinin olanaklı olmaması nedenleri ile reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza