Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2019/59 K.2022/177

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 18/09/2019 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin mühendislik üzerine bilgisayar yazılımı üreten sayılı firmalardan biri olduğunu ve lisans hakkı kendilerine ait olan ... isimli bilgisayar yazılımın FSEK uyarınca eser sahibi olduğunu, müvekkili şirketin yazılım sektörünün kendine has özellikleri nedeniyle Türk Patent Enstitüsü’nden ... isim hakkını marka olarak aldığını ve tescil ettirdiğini, müvekkilinin, bu programın kullanılması ve sair şekilde çoğaltılması, değiştirilmesi, işlenmesi, tersine mühendislik işlemine tabi tutulması,

tamamının veya bir bölümünün başka bir şekilde kullanılması vs. konularda ülkemizde veya yurt dışında hiçbir kişi ya da kuruluşa izin ya da yetki vermediğini, ... Sulh Ceza Hakimliği'nin 08.08.2018 tarih ve ... D. İş sayılı kararı ile yapılan arama ve inceleme sonucunda düzenlenen arama ve el koyma tutanağında belirtildiği üzere karşı tarafa ait "TOKİ ...

İnşaat Şantiyesi Çambel Mevkii ... / İzmir" adresinde yer alan işyerinde; davalı yana ait ... marka bilgisayarda ve markası tespit edilemeyen bir diğer bilgisayarda mali hakları müvekkil şirkete ait olan ... yazılımı (toplam 2 adet yazılım) ile bir takım modüllerin kurulu ve çalışır durumda olduğunun tespit edildiğini, bu şekilde müvekkil şirket yazılımlarının izinsiz olarak,

korsan diye tabir edilen biçimde yüklenmiş ve kullanmakta olduğunun tespit edildiğini, şahıslar hakkında yapılan şikayetin devam ettiğini ceza davası açılması halinde bilgi verileceğini, bu nedenle, davalıların, davacı şirketin sahibi olduğu bilgisayar yazılımlarını herhangi bir sözleşme ve izne tabi olmaksızın, şifre kırmak suretiyle bilgisayarlarında kullandıklarını ve faaliyet alanı gereği bu programlardan haksız kazanç elde ettiklerini.

FSEK’e aykırı hareket etmek suretiyle müvekkil şirketin mali haklarına tecavüz ettiklerini, davalılar aleyhine FSEK m.68/2 uyarınca, davaya konu bilgisayar programının satımı konusunda sözleşme olması halinde belirlenecek mutad bedelin 3 katı tutarında tazminat talebinde bulunduklarını belirterek,

davacı şirkete ait bilgisayar programlarının davalılar tarafından izinsiz ve lisanssız kullanılması ve müvekkili şirketin mali haklarının ihlal edilmesi nedeniyle, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin, öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (reeskont) faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 05/05/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile; talep sonucunu 21.519,20 TL arttırmak suretiyle toplam 31.519,20 TL'nin haksız eylemin gerçekleştiği 08.08.2018 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ..., dava dilekçesine karşı yasal süre içerisinde cevap dilekçesi ibraz etmediğinden, HMK m.128 hükmü gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmıştır. Davalı ..., dava dilekçesine karşı yasal süre içerisinde cevap dilekçesi ibraz etmediğinden, HMK m.128 hükmü gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmıştır.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.68 hükmünden kaynaklı Telif Tazminatı istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davacı yanın sahipliğini iddia ettiği "..." isimli yazılımların davacıya ait olup olmadıkları, söz konusu yazılımların eser mahiyetinde olup olmadıkları, bu yazılımların hukuka aykırı olarak davalılarca çoğaltılıp çoğaltılmadığı, bu suretle davacının mali haklarının ihlal edilip edilmediği, mali haklar ihlal edildiyse bu ihlal eylemlerinin tarihi, mali hakları ihlal edildiyse davacının talep edebileceği telif tazminatı bedelinin ne kadar olabileceği hususlarına ilişkin olduğu tespit edildi.

Davanın açılmasını müteakip dava dilekçesi davalılara tebliğ edilmiş, davalılar cevap dilekçesi sunmadığından dilekçe teatisi tamamlanmış, davacının ibraz ettiği deliller alınmış, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...

Soruşturma sayılı dosyası UYAP ortamında temin edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilmiş, bundan sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden maddi vakıalar hakkında kök ve ek raporlar aldırılmış,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek yargılamaya katılan taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İncelenen dosya kapsamına, benimsenen bilirkişi heyeti görüşlerine ve toplanan delillere göre;

5846 sayılı FSEK’in 2/1 maddesi uyarınca, bilgisayar programlarının ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu, aynı yasanın 1/B-g maddesi gereğince bilgisayar programının.

“Bir bilgisayar sisteminin özel bir işlem veya görev yapmasını sağlayacak bir şekilde düzene konulmuş bilgisayar emir dizgesini ve bu emir dizgesinin oluşum ve gelişimini sağlayacak hazırlık çalışmaları” şeklinde tanımlandığı; şu halde bilgisayar programının bizzat kendisi ve bunun hazırlık çalışmalarının bu tanım içinde yer aldığı, FSEK’in 2/1.madde hükmünde bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları birer fikri eser olarak koruma altına alındıkları, bir bilgisayar programının esas olarak dört bölümden oluştuğu;

bunların program akışı, algoritma, kodlar ve kullanıcı ara yüzlerden oluştuğu, bilgisayar programının değişik aşamalardan geçerek oluşan bir mimari yapı gibi olduğu; ortaya çıkartılan bu yapıda programın esasını ve bunun temelinde yatan düşünceleri okumanın mümkün olduğu; aslında bu düşünce ve fikirler tek başlarına korunmasalar da programlara özgünlük veren ve korunmasını gerekli kılan bu fikir ve düşüncelerin “bilgisayar programı” olarak somutlaştıklarında, nesnel fikri ürünler olarak korunmalarının kabul edildiği,

Program akışının, sistem analizlerinin yapılıp, gereksinimlerin belirlendiği ve işletim kavramının oluşturulduğu bölüm olduğu; bu bölümde programcının sistem mimarisini kurmakta, verilerin ve girdilerin değerlendirilmesini yapıp, somut problemin çözümü ile ilgili sistem mimarisinin mantıksal dizilimini yapmakta olduğu; böyle bir sonucun ise bir fikri çaba gerektirip, elde edilen sonucun bir fikrin ifadesi olduğu; şu halde yazılımın program akışı bölümünün koruma altında olduğu,

Kod yazılımının teknik anlamda program yazılımının en önemli bölümlerinden biri olduğu, toplam çalışmanın yaklaşık yüzde ellisini oluşturduğu; hazırlanan program ve hazırlık tasarımlarının gerek insan, gerekse donanım (hardware) tarafından okunup, girdi ve verilerin istenilen şekilde çıktılarının alınmasını sağlayan bölüm kodlaması ile mümkün olabildiği; açıklanan nedenle programın kod bölümünün de, kaynak (source) veya amaç (object) kod ayırımı yapılmadan koruma altına alındığı,

Algoritma ve arayüz veya kullanıcı arayüzü diye bilinen son iki unsurun ise koruma kapsamı dışında oldukları,

Bu bağlamda bilirkişi kurulu tarafından incelenen ... ismi ile üretilip pazarlanan bilgisayar programının, sahibinin hususiyetini yansıtacak biçimde şekillenmiş bulunması, FSEK’de öngörülen eser türlerinden birinin içine girmesi ve fikrî bir çabanın ürünü olması nedeniyle ilim eseri vasfında bulunduğu,

Aksi ispat olunmayan kanıtlar kapsamına göre, anılan bilgisayar programının, davalı kullanımının tespiti tarihinden de evvel, davacı şirket ve onunla birleşen şirket tarafından hazırlatıldığı ve pazarlandığı, şu hâle göre FSEK’in 12. maddesi hükmü de nazara alındığında, eserle ilgili hakların ve kullanım yetkisinin sahibinin davacı şirket olduğu,

5846 sayılı Yasa’nın 38. madde hükmü uyarınca bir bilgisayar programının, herhangi bir şekilde bir bilgisayara yüklenmesi ve çalıştırılmasının, ancak programı yasal yoldan edinmiş ve lisans hakkı elde etmiş kişilere ait bulunduğu,

Aynı Yasa’nın 22/son maddesi uyarınca, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerinin, bilgisayar programının çoğaltılması niteliğinde bulunduğu,

Bilgisayar programının yasal yollardan edinmemiş olanların yazılımı kişisel kullanım amacıyla bile çoğaltamayacağı,

Davacı tarafın iş bu davayı açmadan evvel, ... Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 08.08.2018 tarih ve ... Soruşturma sayılı talep, ... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... Değişik İş sayılı kararı ile "Toki ... İnşaatı Şantiyesi Çambel Mevkii ... / İzmir" adresinde 08.08.2018 tarihinde arama yapıldığı, işyerinde yapılan arama sonucunda kolluk kuvvetlerince hazırlanan arama ve el koyma tutanağında. 7 adet bilgisayarın kontrol edildiği, yapılan kontrole istinaden.

2 adet bilgisayarın imajının alındığı (1.... marka ... model 18699907646 seri numaralı SN: 8L9FX032MFGYR 2017 Notebook, 2.S188 etiketli seri numaralı yazmayan markasız bilgisayar.), İzmir Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü Adli Bilişim Büro Amirliği'nin hazırladığı İnceleme Raporunda.

1 nolu materyalin WD marka 164709448914 seri numaralı 240 GB kapasiteli hard diske ait adli kopya, 2 nolu materyalin WXG1A57C2CT7 seri numaralı 1 TB kapasiteli hard diske ait adli kopya olduğu, 1 nolu materyal incelemesinde.

Harddisk içerisinde ... isimli klasör olduğunun görüldüğü ve klasör içeriği incelendiğinde, ... isimli program kurulduğunda disk içerisinde oluşan alt klasörler olduğunun anlaşıldığı, soruşturmaya konu ... isimli yazılımın kurulu olduğu ve masaüstü de programa girişi için kısa yol bulunduğunun tespit edildiği, 2 Nolu materyal incelemesinde.

Harddisk içerisinde ... isimli klasör olduğunun görüldüğü ve klasör içeriği incelendiğinde, ... isimli program kurulduğunda disk içerisinde oluşan alt klasörler olduğunun anlaşıldığı, Harddisk içerisinde oluşturulan ... 5.1 isimli klasör içerisinde soruşturmaya konu olabileceğinden şüphelilen ... isimli yazılım ile alakalı olabileceği değerlendirilen yazılımlara ait kurulum dosyaları olduğu tespit edilmiştir.

... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... Değişik İş sayılı kararı ile davalı şirketin hakimiyetinde bulunan "Toki ... İnşaatı Şantiyesi Çambel Mevkii ... / İzmir" adresinde 08.08.2018 tarihinde yapılan arama sonucunda, programın yüklü olduğu belirtilen iki bilgisayarın imajının alındığı, alınan imajların İzmir Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadale Şube Müdürlüğü Adli Bilişim Büro Amirliği'nce incelenerek hazırlanan inceleme raporunda.

2 bilgisayarda ... programının kurulu olduğunun belirtildiği, bu kapsamda yapılan değerlendirmelerde anılan 2 adet bilgisayarda ... programının kurulu olduğu, ancak programların çalışabilir durumda olduğuna dair arama raporunda, inceleme raporunda herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanmadığı, hak ihlalinden bahsedebilmek için öncelikle programların kurulu ve çalışır durumda olmasının gerektiği, bu kapsamda mahkememizce dava konusu programların kurulu ve çalışır vaziyette olup olmadığının tespiti için ilk olarak ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...

Soruşturma sayılı dosyasında bulunan adli imajların temini halinde bilirkişi heyetinin bu adli imajlar üzerinden teknik değerlendirme yapılıp yapılamayacağına ilişkin olarak 6100 sayılı HMK m.279/1 hükmü uyarınca bilirkişi heyetinden yazılı görüş alındığı, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 08/12/2021 tarihli yazılı görüşe göre; dava konusu programların çalışır durumda olup olmadığının tespiti, hangi sürümün yüklendiği, kurulum tarihi gibi unsurların teknik olarak tespitinin; imajı alınan harddiskin bulunduğu orijinal bilgisayara takılarak, işletim sistemi açılarak, ilgili program çalıştırılarak mümkün olduğu,

adli kopyalar üzerinden yapılan incelemede, programın veya ek modüllerin çalışır durumda olup olmadığının tespitinin mümkün olmadığının bildirildiği, bilirkişi heyetinin söz konusu görüşüne istinaden teknik olarak tespiti mümkün olmadığından ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın hazırlık dosyasında bulunan adli imajların mahkememize celbi sağlanmadığı, bunun yerine, mahkememizin 03/03/2022 tarihli ara kararı ile;

Davalılara muhtıra çıkartılmasına, çıkartılacak muhtıra içeriğinin; "Dava konusu uyuşmazlığın çözümü bakımından, davaya konu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu'nun ... Soruşturma sayılı dosyasında bulunan 08/08/2018 tarihli arama ve el koyma tutanağında belirtilen; a-"... marka ... model ....

b- "Üzerinde Intelcare İ5 yazıları bulunan siyah, arkasında "Made in China" yazısının olduğu, S 188 etiketli, seri numarası yazmayan, markası belli olmayan bilgisayar kasası" nın incelenmesinin, davacı yanın ileri sürdüğü hususların ispatı bakımından 6100 sayılı HMK m.220/1 hükmü uyarınca zorunlu olduğu,

bu nedenle iş bu muhtıranın tarafınıza tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde, söz konusu bilgisayarları mahkememize ibraz etmeniz gerektiği, bilgisayarlar elinizde bulunmuyorsa yine aynı süre içerisinde buna ilişkin inkâr beyanında bulunmanız gerektiği, inkâr beyanında bulunduğunuz takdirde, bu bilgisayarların elinizde bulunmadığına, özenle aradığınız hâlde bulamadığınıza ve nerede olduğunu da bilmediğinize ilişkin tarafınıza yemin teklif edileceği, kendinize verilen sürede bu bilgisayarları ibraz etmemeniz ve aynı sürede,

delilleriyle birlikte ibraz etmemeniz hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermemeniz ya da bilgisayarların elinizde bulunduğunu inkâr etmeniz ve teklif edilecek yemini kabul veya icra etmemeniz halinde, mahkememizce, davacı yanın davaya konu ettiği ve yukarıda belirtilen iki adet bilgisayarda tespit edilen "...

5.1" yazılım ve ekli modüllerin "kurulu" ve "çalışır" olduğuna ilişkin davacı iddiasının sübut bulduğu kabul edilerek yargılamaya devam olunacağı hususu tarafınıza İHTAR OLUNUR." şeklinde düzenlenmesine, muhtıraların HIZLI TEBLİGAT yolu ile tebliğe çıkarılmasına, karar verildiği, zira; ancak, adli imajların alındığı orijinal bilgisayar sistemi üzerinde teknik inceleme yapılmak suretiyle dava konusu programların kurulu veya çalışır vaziyette olup olmadıklarının tespitinin mümkün olduğu, davalılara çıkartılan bu ihtarata rağmen, davalıların herhangi bir beyanda bulunmadıkları, bu nedenle 6100 sayılı HMK m.220/1 hükmü uyarınca dava konusu ...

5.1 yazılımlarının "kurulu" ve "çalışır" halde tespitinin yapıldığının mahkememizce kabul edildiği,

Buna göre. 1 nolu materyalin yükleme tarihinin 24.11.2017 olduğu, 2 nolu materyalin yükleme tarihinin tespit edilemediği, bu nedenle haksız fiilin başlangıç tarihinin, arama tarihi olan 08.08.2018 tarihi olarak baz alınması gerektiği, arama esnasında tespit edilen iki bilgisayara ayrı ayrı ...

5.1 sürümü yüklendiği, yüklü ek modüller konusunda herhangi bir tespit yapılamadığı, ... yazılımın lisanslı olarak alınmasıyla, Anahtar, Token, Dongle, Aladdin gibi isimlerle adlandırılan programa özel USB cihazı verildiği, bu anahtar olmadan programın çalışmadığı, lisanslı yazılımlarda, lisanslı ürünlerin kullanımı tanımlanarak müşteriye verildiği lisanssız yazılımlarda bu USB cihazının bulunmadığı, yazılımın, “kırık (Crack)” olarak tabir edilen bir kurulum dosyasından kurulduğu,

diğer bir ifadeyle, yazılımın lisanslı alınması halinde yazılım CD’si ve beraberinde gelen kilit aparatı (dongle) mevcut olmadığı halde, bilgisayarca “varmış gibi algılanacak şekilde düzenlenmiş bir kurulum dosyasından” yüklendiği, nitekim harddisk imajlarında crack’leme işlemi için kullanılan dosyaların bulunduğu, bu nedenle iki adet bilgisayarda tespit edilen yazılımların lisanssız olduğunun tespit edildiği, davalı şirket bilgisayarlarında tespit edilen lisanssız yazılımlar bakımından davalı şirketin hukuki sorumluluğunun yanı sıra davalı ...'ın da hukuki sorumluluğunun bulunduğu,

zira adı geçen davalı şahsın, diğer davalı şirketin yetkili temsilcisi olduğu, davalılar eylemlerinin davacıya ait eser sahipliğinden kaynaklı çoğaltma hakkını ihlal mahiyetinde olduğu, bu nedenle, davacı yanın telif tazminatı istemine hak kazandığı, 2017 ve 2018 yıllarında ... 5.1 programının davacı tarafından satılmadığı, güncel sürümün satıldığının davacının ticari kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde anlaşıldığı, ...

5.1 anamodül için indirimli birim lisans bedelinin KDV hariç birim fiyatı dava konusu yazılımların yükleme tarihleri olan 2017 ve 2018 yılları için sırasıyla. 6.533,50 TL ve 6.599,50 TL olduğu, 2 adet için toplam tutarın 13.133,00 TL olduğu, bunun üzerinden eski versiyon olması nedeniyle %20 indirim yapıldığında, 2 adet yazılım için toplam tutarın 10.506,40 TL olduğu hesaplanmış olup;

Sonuç olarak; davacının, davalılardan 5846 sayılı FSEK m.68 uyarınca 10.506,40 TL X 3 = 31.519,20 TL telif tazminatı isteminde bulunabileceğine kanaat getirilmiştir. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın kabulü ile; 31.519,20 TL telif tazminatının 08/08/2018 tarihinden itibaren değişik reeskont faiz oranları üzerinden işleyecek temerrüt faizi ile birlikte müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E-imza Hakim ... · E-imza