Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/387 K.2023/506

....

DAVALI

1- ... -....

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVALI

2- ... -... ...

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali - Tasarımın Hükümsüzlüğü)

DAVA TARİHİ : 17/10/2022

KARAR TARİHİ : 24/11/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 27/11/2023

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali - Tasarımın Hükümsüzlüğü) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 17/10/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, diğer davalının tasarım tescil başvurusunda bulunmuş olduğu ... sıra numaralı salıncak tasarımına karşı itiraz ettiğini, mesnet olarak müvekkili ... numaralı tasarımı, müvekkili şirketin 2020 yılına ait ... ürün kataloğunda yer alan .... adlı ürünü, .... URL adreslerinde yer alan tasarımları sunduklarını, kurumca ilgili itirazın reddedildiğini, davalı tasarımının aynısının üçüncü kişi tarafından da kamuya, davalının tasarım tarihinden önce sunulduğunun, müvekkilinin, dava dışı üçüncü kişi aleyhine başvurmuş olduğu ....

D.İş sayılı tespit dosyasında yer alan üçüncü kişiye ait görsellerden de anlaşılacağını, davalının ... sıra nolu tasarımının yenilik ve ayırt edicilik içermediğinin müvekkilin ... nolu tasarımlarını da kopyalama ve taklit suretiyle gerçekleştirmiş olduğunun yapılacak inceleme ile de ortaya çıkacağını belirtip, .... Karar sayılı ... kararının iptalini, ... sıra numaralı tasarım tescilinin sicilden terkinini talep ettiği görülmüştür.

CEVAP

Davalı ... vekili 01/11/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanca Kurum nezdinde yapılan itirazın reddedildiğini, davaya konu ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen 2020 yılına ait ... kataloğunda yer alan ... adlı ürünün genel izlenim itibarıyla farklı olduğunun değerlendirildiğini, ortak özellikleri salıncak üretiminde teknik olarak zorunlu sayılabilecek ayak, gövde ve sallanma aparatından oluşmasından ibaret olduğunu, bu parçaların ise birbirlerinden tamamen farklı olarak değerlendirildiğini, davaya konu tasarımın, itiraz gerekçeleri karşısında yeni ve ayırt edici olduğu sonucuna ulaşılmış olduğunu belirtip, davanın tüm talepler açısından reddini talep etmiştir.

Davalı ..., davaya cevap dilekçesi ibraz etmediğinden 6100 sayılı HMK m.128 hükmü gereği, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmıştır.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.77 hükmüne göre açılan Tasarımın Hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davalı şirkete ait .... sayılı tasarımın yeni ve ayırt edici olup olmadığı, buna bağlı olarak; söz konusu tasarımın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel ve teknik hususlara ilişkin bilirkişi heyetlerinden raporlar alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ...

Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; Davalı şahsın 06.11.2021 tarihinde ... sayılı tasarım başvurusunda bulunduğu, ...'nın 09.12.2021 tarih 378 sayılı ...'nde başvurunun ve tescilin yayımlandığı, davacının 08.03.2022 tarihli dilekçesi ile ... sayılı tasarımın yayınına itiraz ettiği, davalı şahsın 05.04.2022 tarihli itiraza karşı görüş ibraz ettiği, .... sayılı kararı ile; "İtirazın reddine ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına" karar verildiği, verilen kararın davacı marka vekiline 16.08.2022 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, ...’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.

Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez.

Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım işlem dosyası, itiraza/hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamına göre;

Dava konusu tasarım; "salıncak" tasarımıdır. Tasarım ürününün, ... olarak anılan salıncak türü olduğu, metal malzemeden yapıldığı, iki ayak kullanıldığı ve oturma yerinin metal çubukların bağlanarak oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Piyasadaki benzer salıncaklar incelendiğinde, özellikle ayak kısmı ile oturma yeri formları tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir.

Dava konusu "salıncak" tasarımının teknik zorunlulukları incelendiğinde; antropometrik ve fonksiyonel gerekçeler ile oluşan ölçü sınırları ve damla tipi salıncak olması nedeniyle kullanılması zorunlu bulunan ayağı oturma yerine bağlayan parça ve ayak ile oturma yerini birbirine bağlayan ara bağlantı parçaları, tasarımlarda benzerliği zorunlu kılacak teknik zorunluluk olarak değerlendirilmiştir.

Dava konusu “...” tasarım ürününün, tüketicinin bu tarz ürünlerin satıldığı mağazalarda temininin kolay olduğu, bu bakımdan günlük hayatta ihtiyaç olması halinde hemen her kesimden tüketicinin bu ürünlerle daha önce en az bir kez karşılaşmış olabileceği, öyleyse, tarafların tasarımları açısından, başta daha önce bu ürünlerden satın almış kullanıcılar olmak üzere bu ürünleri bilen, deneyen herkesin bilgilenmiş kullanıcı olarak kabul edilebileceği kanaatine varılmıştır.

Dava konusu tasarım ile davacının gerek tasarım işlem dosyasında, gerekse dava aşamasında mesnet gösterdiği dokümanlar karşılaştırıldığında;

Davalıya ait ... no’lu tasarımın birbirine ara çubuk ile bağlantılı çiftli ayak yapısına sahip olduğu, buna karşılık itiraza ve davaya mesnet tasarımların dairesel ve tekli ayak yapısına sahip olduğu,

Davalıya ait ... no’lu tasarımın oturma alanının kafes çubuklarıyla oluşturulduğu, davacının mesnet tasarımlarından 08.10.2019 tarih ve ... no’lu tescilli tasarım, 15.10.2019 tarih ve ... no’lu faydalı model belgesine konu buluş, 15.10.2019 tarih ve ... tescil no’lu faydalı model belgesine konu buluş, bafsalincak.com.tr adresindeki görsellerde yer alan ürün, davacıya ait 26.06.2019 tarih ve ... no’lu tasarımlar, davacıya ait 20.10.2020 tarih ... no’lu tescilli tasarım, .... D.İş dosyasında yer alan “...” ürünlerinin dikey çubuklarla kafes şeklinde tasarlandığı, buna karşılık davacıya ait 31.10.2019 tarih ve ... no’lu tescilli tasarımın yatay kafeslerle oluşturulduğu, ... adlı ürünün ise örme iplerle oluşturulduğu,

Davalıya ait ... no’lu tasarımın oturma yerinin form olarak oval şekilde tasarlandığı, üst ve alttan hafif basıklık verildiği, ancak oturma yerinde herhangi bir düzleşme bulunmadığı, buna karşılık 08.10.2019 tarih ve ... no’lu tescilli tasarım ve 15.10.2019 tarih ve ... no’lu faydalı model belgesine konu buluş, 15.10.2019 tarih ve ... tescil no’lu faydalı model belgesine konu buluş dışında kalan ürünlerde oturma alanında düzleşme yapılarak tasarlandığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenlerle davalı tasarımının yukarıda mesnet gösterilen ürünlere nazaran ayak yapıları, kafes yapıları ve oturma yerlerindeki basıklık ve düzleşme dikkate alındığında; tasarımlar arasında ayniyet derecesinde benzerlik bulunmadığı ve dava konusu tasarımın yeni kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Ayırt edici nitelik bakımından ise, davalıya ait ... no’lu tasarımın özellikle ayak yapısındaki belirgin farklılığın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibariyle diğer ürünlerden farklılaşma sağlayacağı tespit edildiğinden, davalıya ait ... no’lu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edici olduğu değerlendirilmiştir.

Davacının dava dosyasına sunduğu katalogta (... K) ve mahkememizce oluşturulan bilirkişi heyetince re'sen yapılan mutlak yenilik araştırmasında ise; ... isimli ürün ile davalı tasarımı arasında yapılan karşılaştırmada, her iki ürünün de eğimli hatlı, ortadan birleşen çift ayaklı yapıya sahip olduğu, oturma yerinde dikey kafes yapısı kullanıldığı ve üst ve alttan hafif basıklık verildiği görülmektedir. Ürünler arasındaki farklılık ise davaya konu tasarımın metal malzemeden, ... adlı ürünün ise ahşap malzemeden yapılmış olmasıdır. Bu husus da iki tasarım arasında genel görünüm itibariyle ayniyet derecesinde bir benzerliğin bulunmadığı kanaatine varılmasına yol açmaktadır. Bu nedenle iki tasarımın kıyaslandığında sonraki tasarımın yeni olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak; dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu tespit edildiğinden, açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E-imza Hakim ... · E-imza