Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/217 K.2024/45

.... Av. ... .... DAVALI : 1- .... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : 2- .... VEKİLLERİ : Av. ... ... Av. ...

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali)

DAVA TARİHİ : 03/05/2023

KARAR TARİHİ : 31/01/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 12/02/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 03/05/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ... sayısı ile gerçekleştirdiği şampuan şişe tasarımının, yayın sonrasında davalı tarafça ileri sürülen itiraz sonucunda .... sayılı ... kararı sonucunda reddedildiğini, müvekkili şirketin tescil başvurusunda bulunduğu tasarımın kendisine ait olduğunu, dava konusu tasarımın müvekkil tarafından yurt dışında kullanıldığını tevsik eden belgelerin bulunduğunu, müvekkilinin “...” markası altında satışa sunulan bu ürünleri Irak’ta kullandığını, "..." markasının da müvekkili şirketlerinden biri adına tescilli olduğunu, dava konusu tasarımın müvekkili tarafından uzun zamandır kullanıldığını,

davalı yanın itirazının sebebinin müvekkilinin tescil sahibi olmasını engellemek olduğunu, ... kararında bahsi geçen dava dışı .... A.Ş. adına tescil başvurusu yapılan ... numaralı tasarımın müvekkili tasarımı ile benzer olmadığını, davalı yanın kötü niyetle itiraz ettiğini iddia ederek; ... sayılı ... kararının iptalini talep ettiği görülmektedir.

CEVAP

Davalı ... vekili 16/05/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının .... sıra numaralı tasarım başvurusu incelendiğinde, itiraza mesnet ... web sitesinde kamuya sunulan şişe tasarımının genel izlenim itibariyle benzer olduğu, bu kapsamda ayırt edicilik ve yenilik kriterlerini karşılamadığını beyanla; ... sayılı ... kararının iptali talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Şirketi, dava dilekçesinin kendisine tebliğine rağmen cevap dilekçesi ibraz etmediğinden 6100 sayılı HMK m.128 hükmü gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmıştır.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı tasarımın mutlak anlamda yeni olup olmadığı, bu tasarım ile hükümsüzlüğe mesnet gösterilen tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzerlik bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, redde mesnet tasarım dokümanları celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel veya teknik hususlara ilişkin bilirkişi raporu aldırılmış,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; Davacının 18.04.2022 tarihinde ... sayılı tasarım başvurusunda bulunduğu, başvurunun tescil edilerek 09.05.2022 tarih ve 388 sayılı ...'nde yayımlandığı, davalı şirketin 24.06.2022 tarihli yayına itiraz dilekçesi sunduğu, davacının 15.07.2022 tarihli itiraza karşı görüş bildirme dilekçesi ibraz ettiği, .... sayılı kararı ile itirazın kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne karar verdiği, verilen kararın davacı marka vekiline 03.03.2023 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.

Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez.

Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım işlem dosyası, itiraza/hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre;

Uyuşmazlık konusu tasarım, şampuan ürünleri için tasarlanmış bir pet şişe/ambalaj tasarımıdır. Söz konusu tasarımların, şampuan ürününün özelliklerine uygun olarak yoğunlaştırılmış sıvıları haznesinde kapsayabilecek yapıda ve yine tüketici kullanıcı kullanımına uygun olabilmesi için tek elle tutulabilir nitelikte, silindirik veya köşeli yapıda, sıvı akışkanını sağlayacak nitelikte bir kapak yapısı bulunan teknik özelliklere sahip olması gerekmekte olup şişenin temel formu, üzerindeki desenler, kapak yapısının biçimi gibi unsurlar itibariyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün mevcut olduğu değerlendirilmektedir.

Seçenek özgürlüğüne ilişkin olarak, bilirkişi raporunda örneklendirildiği üzere; ilgili sektör açısından seçenek özgürlüğü oldukça geniş olmakla, farklı markalar altında piyasada satışı bulunan şampuan şişelerinin varlığı, ilgili pazarda tek tip bir tasarım profilinin bulunmadığını, birbirinden farklılaşan özelliklerde birçok alternatifin üretilebileceğini somut bir şekilde ortaya koymaktadır.

Somut uyuşmazlıkta bilgilenmiş kullanıcı; bu tür ürünlerin satışının gerçekleştirildiği herhangi bir bakkal, market, kozmetik dükkanında çalışan bir satış görevlisi olabileceği gibi, bu ürünü satın almak adına araştıran, okuyan, dükkanları ve internet satış mağazalarını ziyaret eden herhangi bir nihai kullanıcı da olabilir. Zira şampuan ürünleri, günlük hayatta olağan şekilde tüketimi bulunan ve nihai kullanıcıların ürün şekil ve ambalajlarına aşinalığının bulunduğu nitelikteki ürünlerdir.

Dava konusu tasarım ile mesnet ... sayılı tasarım görselleri karşılaştırıldığında; her iki tasarımın da benzer bir gövde yapısına sahip olduğu, her iki tasarımda da dip kısımdan orta gövdeye doğru daralan ve sonrasında ağız kısmına kadar tekrar genişleyen basık yapılı elips/silindir şeklinde bir formun bulunduğu, ana gövdenin bitiminde kapak yapısı ile gövdeyi bir araya getiren dişli katmanlar bulunduğu, yine ağız kısmı üzerinde kapağın kitlenmesini sağlayan çapraz dişlerin yer aldığı, her iki tasarımda da gövdenin alt kısmında, gövde yapısı üzerinde parçalı görünüme yol açan, aynı şekilde indirilmiş kesitlerin yer aldığı,

tasarımların yan profil görümlerinden görülebileceği gibi bu kesitlerin her iki tasarımın alt gövde bölümünde uç kısımları kavisli üçgen formunda bir şeklin oluşumuna yol açtığı, tasarımlar arasında ilk anda ve belirgin bir şekilde gözlemlenebilir farklılıkların bulunmadığı, yalnızca uç kapak kısmındaki dişli yapılarında küçük ayrıntı olarak tabir edilebilecek farkların mevcut olduğu,

şampuan şişe ambalaj tasarımları açısından mevcut olduğu görülen seçenek özgürlüğünün varlığı karşısında, bu denli detayda kalan bir farkın, bilgilenmiş kullanıcılar tarafından algılanmasının mümkün olmayacağı, nihayetinde bütünsel algılarda tasarımların sahip olduğu ortak unsurların, tasarıma formunu ve ayırt ediciliğini veren noktalarda bulunması, mezkur farkların ise genel algıyı değiştirmemesi, tasarımların bilgilenmiş kullanıcısı nezdinde de tasarımların birbirleri karşısında ayırt edilemeyecek düzeyde benzer olarak görülmelerine yol açacağı kanaatine varılmıştır.

... kararına gerekçe diğer tasarım olan .... linkinde yer alan tasarımın ise gövde yapısının, dava konusu tasarımdan farklı olarak daha belirgin bir silindirik formda olduğu, ayrıca yine dava konusu tasarımdan farklı olarak gövdenin taban kısmından ağız kısmına doğru yalnızca genişleyen bir forma sahip olduğu, gövde üzerinde kesitlerle oluşturulan formların, dava konusu tasarımdakinden farklı noktalarda gövdeye şekiller kazandırdığı, dolayısıyla bu tasarımın, dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt ediciliğini ortadan kaldıran bir doküman olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.

Son olarak; dava dosyası kapsamında mevcut bilgi ve belgelerden, iş bu ... kararına gerekçe ... sayılı redde mesnet davalıya ait tasarımın iptal edilmiş bir tasarım olduğu, tasarımın iptali gerekçesinin de esasen davacı yanın iş bu dava konusu olan şişe ambalaj tasarımlarının, “...” markası altındaki fiili kullanım görsellerini ihtiva eden eski tarihli sosyal medya paylaşımları olduğu görülmüştür.

Başka bir ifadeyle esasen davacı yan, iş bu dava konusu olan tasarım ile kendi tasarımının reddine gerekçe ... sayılı tasarımın benzer tasarımlar olduğunu kabul eder nitelikte itirazlarını, daha evvel ... sayılı tasarımın işlem dosyasına sunmuştur.

Bizzat davacı yanca ... sayılı tasarımın işlem dosyasına dayanak gösterilen paylaşımın 2020 tarihli olduğu gözetildiğinde, davacı yanın kendisi tarafından piyasaya sürüldüğü belirtilen şampuan şişe ambalajlarının da iş bu dava konusu başvuru açısından da, başvuru tarihinden 12 aydan daha evvel kamuya sunulmuş görseller olması nedeniyle, 6769 sayılı SMK m.57/2 hükmü uyarınca, başvurunun yenilik kriterine haiz olmadığını kendiliğinden ortaya koyan deliller oldukları gözlemlenebilmektedir.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; dava konusu tasarım başvurusunun yeni ve ayırt edici olmadığı tespit edildiğinden, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip .... · E imzalıdır Hakim .... · E imzalıdır