Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/239 K.2024/12

Av. ... -...

DAVALI

1- ... - ...

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVALI

2- ... - ... ...

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali)

DAVA TARİHİ : 16/05/2023

KARAR TARİHİ : 12/01/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 15/01/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 16/05/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ... başvuru numarası ile 10 farklı sweatshirt tasarımı için başvuruda bulunduğunu; bu tasarımlardan 7 tanesinin (.... nolu tasarımlar) ... kararı ile hükümsüz kılındığını; davalı ...’ın, dava konusu tasarım başvurularına SMK m.56/4 56/5 58/4-ç ve kötü niyet hususlarını gerekçe göstererek haksız bir şekilde itiraz ettiğini; ...’nın ... sayılı 16.03.2023 tarihli kararı ile ...-.... numaralı tasarımların hükümsüz kılınmasına, ...-.... sıra numaralı tasarımlar bakımından ise tescil işlemlerinin devamına karar verildiğini; .... , sıra numaralı tasarımların hükümsüz kılınmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu;

devamına karar verilmesi gerektiğini (görsellerle birlikte kıyaslamalar sunulduğu da görülmüştür); hükümsüz kılınan tasarımlarla, itiraza gerekçe gösterilen tasarımın benzerliğinin bulunmadığını; kabul anlamına gelmemesi kaydıyla, müvekkili ...’un, itiraza gerekçe gösterilen .... kodlu (numaraların dilekçede detaylı verildiği görülmüştür) tasarımların sahibi ...’un oğlu olduğunu; hükümsüz kılınan başvuruları ...’un genel vekaleti ve bilgisi dahilinde yaptığını; öyle ki, müvekkilinin babası olan ...’un ilgili tasarımlarına ilişkin ... nezdinde itirazı da olmadığını;

itiraz eden ...’ın itirazındaki gerçek amacın, kendi ailesi ile müvekkilinin ailesi arasında, son bulmuş eski tarihli ortaklıklarından dolayı ticari ve hukuki ihtilaflar bulunması ve husumet taşıması hasebiyle ticari açıdan müvekkili ve ailesini zor durumda bırakmak olduğunu; sadece iş bu tasarım başvurusuna değil müvekkilinin daha bir çok tasarım hatta marka başvurularına haksız şekilde itiraz ettiğini; ortaklığın son bulmasından bu yana taraflar arasında görülmekte olan birden çok soruşturma ve dava dosyasının bulunduğunu belirterek;

... sayılı ve 16.03.2023 tarihli ... kararının, hükümsüz kılınan ...-.... başvuru numaralı 7 tasarım yönünden iptaline ve .... başvuru numaralı 7 tasarım yönünden tescil işlemlerinin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili 26/05/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu; reddine karar verilmesi gerektiğini; ... vekili tarafından 19.04.2022 tarihinde yapılmış olan söz konusu başvurunun ... kod numarası verilerek işleme alındığını; ilan edildiğini; üç aylık yasal süresi içerisinde SMK m.67/2 uyarınca ... vekili tarafından 14.09.2022 tarihli dilekçe ile önceki tarihli kamuya sunulan ürünler mesnet gösterilmek üzere itirazda bulunulduğunu.

16.03.2023 tarihli ... sayılı ... kararı ile itirazın kısmen kabulüne, ...- .... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne ve ...-4, 9, 10 sıra numaralı tasarımların tescilinin devamına karar verildiğini; davalının, davacıya ait tasarımların yenilik ve ayırt ediciliğini ortadan kaldıracağını iddia ettiği tasarımların ve önceki tarihli kamuya sunulan ürünlerin, davacının başvuru konusu olan tasarımının başvuru ve kamuya sunum tarihinden daha eski tarihi taşımakta olduğunu;

müvekkili kurum ... tarafından yapılan incelemede de dava konusu tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen .... sıra nolu yurt dışı tasarımlar ve önceki tarihli kamuya sunulan ürünler arasında, küçük ayrıntılarda farklılık seviyesini aşacak değişiklikler bulunmadığı gözlendiğini ve davacıya ait ...-.... sıra nolu tasarımların, daha önce kamuya sunulan.... sıra nolu yurt dışı tasarımlar ve önceki tarihli kamuya sunulan ürünlerin görünümünden hareketle yapılmış olduğu veya ona eklenen küçük değişikliklerle veya ondan meydana getirilmiş bir tasarım olduğu kanaatine varıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili 21/06/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilinin babası ... ve davacının babası (müvekkilinin amcası) ... tarafından ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak olarak kurulduğunu; aynı dönemde davalı tarafın da ortak olduğu ... İç e Dış Tic. San. Ltd.

Şti.’nin kurulduğunu; bu şirkete ise müvekkilinin 2013 yılında ortak olduğunu; dolayısıyla tarafların hem akraba hem iş ortağı olarak uzunca bir süre tekstil sektöründe faaliyet gösterdiklerini; taraflar arasındaki bu ticari ilişkinin 15.10.2020 tarihli ticaret sicil gazetesinden de görülebileceği üzere ortaklık ilişkisinin sona erdiğini; müvekkilinin şirketteki birlikteliğinden fiili olarak da 2021 yılı itibariyle tamamen ayrıldığını; bu dönemde müvekkilinin de içinde bulunduğu bir oluşum ile İngiltere merkezli ... isimli bir şirket kurulduğunu ve yukarıda bahsi geçen şirketlerle birçok ithalat, ihracat ilişkisi gerçekleştirildiğini;

ancak yakın bir zaman önce taraflar arasında çeşitli uyuşmazlıkların çıktığını ve ticari ortaklıkların sona erdirildiğini; akabinde ise gerek davacı gerekse davacı yanın babası ... tarafından, müvekkilinin abisi ve aile şirketlerine karşı akrabalık bağlarını dahi zedeler düzeyde hukuki müdahaleler gerçekleştirilmek suretiyle müvekkili ve ailesinin tüm ticari faaliyetlerinin engellenmeye çalışıldığını beyanla; dava konusu tasarımların yeni olmadıkları açık olduğundan, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının davalı şahsın itirazının kabulüne ilişkin kısmının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait .... sayılı tasarımların mutlak anlamda yeni olup olmadıkları, bu tasarımlar ile hükümsüzlüğe mesnet alınan tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer olup olmadıkları hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, redde mesnet tasarım dokümanları celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel veya teknik hususlara ilişkin bilirkişi raporu aldırılmış,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; Davacının 16.04.2022 tarihinde .... sayılı çoklu tasarım başvurusunda bulunduğu ve tescil edilerek 09.08.2022 tarih ve 394 sayılı Resmi Tasarım Bülteni'nde yayımlandığı, davalı şahsın 14.09.2022 tarihli yayına itiraz dilekçesi sunduğu, davacının 17.10.2022 tarihli itiraza karşı görüş bildirme dilekçesi ibraz ettiği, ... sayılı kararı ile itirazın kısmen kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne ve .... sıra numaralı tasarımların tescilinin devamına karar verdiği, verilen kararın davacı marka vekiline 16.03.2023 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.

Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez.

Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım işlem dosyası, itiraza/hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre;

Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere; davaya konusu tasarımlar ve mesnet tasarımların kapüşonlu, uzun kollu ve benzer modellere -kesimlere- sahip tasarımlar oldukları görülmektedir. Tüm tasarımların ön kısımlarında, benzer konumlarda Paris, Barcelona vb. kent isimleri ve kentlerin yer aldığı ülkelerin adlarının yer aldığı görülmektedir. Bu adları ifade eden yazıların benzer yazı karakterinde yazıldığı da görülmektedir.

Davaya konu tasarımlar ile mesnet tasarımlar arasındaki farkların, bu ifadelerdeki farklılıklar, yazıların orta kısmında yer alan görsellerdeki farklılıklar ve kolda ek bir unsurun yer alıp almamasından ibaret olduğu görülmektedir. Diğer unsurların ise belirgin şekilde benzer olduğu görülmektedir.

Bu çerçevede yapılan değerlendirmede, davaya konu .... nolu tasarımların, görünüm özellikleri bakımından, mesnet tasarımlar olan, önceki tarihli .... nolu tasarımlar karşısında yalnızca küçük ayrıntıda farklılıklar gösterdikleri ve yenilik koşulunu sağlamadıkları; bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattıkları genel izlenimlerin de belirgin şekilde benzer olması sebebiyle ayırt edici nitelik koşulunu da sağlayamadıkları görüşüne varılmaktadır.

Zira bilgilenmiş kullanıcı, dava konusu tasarımları ve uygulandıkları ürünleri bilen, tanıyan, piyasaya belirli ölçüde hâkim, deneyimli bir kimsedir. İş bu dava konusu tasarımlar açısından bilgilenmiş kullanıcı, sweatshirt piyasasını ve ürün çeşitliliğini bilen; bu türden, yani önünde çeşitli kent ve ülke adları yazılı olan spor model tasarımları tanıyan, deneyimli bir kimse olarak kabul edilmiştir.

Bu tür ürünleri satın almak amacıyla veya farklı amaçlarla incelemiş, bu pazarı takip etmiş bir nihai tüketici veyahut bu tür tasarımların uygulandıkları ürünlerin satışını yapan bir kimse bilgilenmiş kullanıcı niteliğini haizdir.

Davacı vekili tarafından beyan edilen itiraza gerekçe tasarımların sahibinin müvekkilinin babası ... olması, ...’un müvekkilinin yaptığı tasarımların tesciline muvafakat vermesi veya itiraza sadece ...’un yetkili olduğu biçimindeki iddialar ise tasarım hukukunda mutlak yenilik ve ayırt edicilik arandığından değerlendirmeyi etkiler nitelikte bulunmamıştır. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davaya konu tasarımların yeni ve ayırt edici olmadıkları tespit edildiğinden, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E imzalıdır Hakim ... · E imzalıdır