Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/252 K.2024/31

... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : 1- ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI

2- ... -...

DAVA

Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının Kısmen İptali - Markanın Kısmen Hükümsüzlüğü)

DAVA TARİHİ : 26/05/2023

KARAR TARİHİ : 19/01/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 26/01/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının Kısmen İptali - Markanın Kısmen Hükümsüzlüğü) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 26/05/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Davalı yanın ... sayılı “... ...” marka başvurusunun ilanına karşı ileri sürdükleri itirazların Kurum tarafından haksız bir şekilde reddedildiğini, verilen kararın hatalı olduğunu, müvekkilinin tanınmış “...” markalarının sahibi olduğunu, müvekkilinin “...” esas unsurlu markalarını uzun yıllardır tescil ettirmekte ve bu markalar üzerinde büyük yatırımlar yaparak tanıtmakta olduğunu, müvekkilinin çok sayıda “...” esas unsurlu markasının bulunduğunu, yine bu ibarenin ambalaj tasarımları ile de korunduğunu, taraf markaları arasında karıştırılma ihtimali bulunduğunu,

başvuru “... ...” şeklinde bir bütün dahi olsa “...” kelimesinin baskın unsur olarak kullanıldığını, davalı markasında yer alan küçük ... farklılıklarının markaya herhangi ayırt edicilik kazandıracak bir unsur olmadığını, taraf markaları arasında emtia benzerliğinin de bulunduğunu, müvekkilinin “...” markalarının yüksek ayırt edici olduğu gibi kullanım sonucunda da tanınır hale geldiğini, taraf markaları arasında karıştırılma ihtimalinin ortaya çıkacağını, her iki markanın ortalama düzeydeki tüketiciler nezdinde yapılan karşılaştırılması sonucunda “...” ibarelerinin öne çıktığı, dikkati çektiği,

işitsel olarak da kulakta kalan sesin “...” ibaresine odaklandığı ve böylece her iki ibarede de dikkat çeken ve akılda kalan kısmın “...” sözcüğü olduğunu, davaya konu marka başvurusunda yer alan 35.sınıfın ilgili alt sınıfında yer alan 30. Sınıftaki ürünlerin müvekkili markalarındaki ürünler ile benzer olup, birbirleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu, ilgili mal ve hizmetlerin hitap ettiği tüketicilerin genel nitelikteki ortalama tüketiciler olduklarını, davalı marka başvurusunun kötü niyetle yapılmış bir başvuru olduğunu,

iddia ederek ... sayılı ... kararının 30.sınıfın tamamı ile 35.sınıf içerisinde yer alan 30.sınıfın tamamı yönünden iptaline ve yine aynı mal ve hizmetler yönünden başvurunun tescili halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.

CEVAP

Davalı ... vekili 02/06/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu olan diğer davalının "... ..." ibareli başvuru markası ile davacının iltibas tehlikesi bulunduğunu ileri sürdüğü ve itiraz markaları bir bütün olarak karşılaştırıldığında markalar arasında karıştırılmaya yol açabilecek derecede benzerlik bulunmadığını, söz konusu iki marka örneği, aynı firmanın markası/serisi gibi algılanabilecekte nitelikte olmadığı gibi, markaların karıştırılma ihtimallerinin bulunmadığını beyanla; ... kararının iptali isteminin reddine, davacının aleyhlerine olan sair taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ..., dava dilekçesinin kendisine tebliğ edilmesine rağmen yasal süre içinde cevap dilekçesi ibraz etmediğinden, 6100 sayılı HMK m.128 hükmü uyarınca dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmıştır.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının Kısmen İptali ve 6769 sayılı SMK m.25 hükmüne göre açılan Markanın Kısmen Hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın. Davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının "30.SINIF: Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, ... esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis.

Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz.

Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez. 35.SINIF: Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, ... esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler.

Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis. Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar.

Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz. Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç.

Pekmez. mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.)" mal ve hizmetleri bakımından hukuka uygun olup olmadığı, davalı şahsa ait ... sayılı "...+... ..." ibareli marka başvurusu ile davacıya ait itiraza/hükümsüzlüğe mesnet markalar arasında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunup bulunmadığı, davacı markalarının tanınmış olup olmadığı, davalı şahsın kötü niyetli olup olmadığı,

tescili halinde dava konusu markanın yukarıda belirtilen mal ve hizmetler bakımından hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtlar getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin rapor alınmış,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde.

Davalı şahsın ... sayılı "...+... ..." ibareli markanın tescili amacıyla 09.12.2021 tarihinde gerçekleştirdiği marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında 12.01.2022 tarih ve 388 sayılı Bülten’de ilan edildiği, söz konusu ilana karşı davacı yanın 10.03.2022 tarihinde .... sayılı markalarını mesnet göstererek 6769 sayılı SMK’nın m.6/1 hükmü kapsamında itirazda bulunduğu, yayıma yapılan itirazın ...'nca reddedildiği, bu karara karşı davacı şirket tarafından 17.01.2023 tarihinde yeniden itirazda bulunulduğu, yeniden yapılan itirazı değerlendiren ...'nun ... sayılı ... kararı ile itirazın reddine karar verdiği,

bu kararın davacı marka vekiline 10.04.2023 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Dava konusu marka başvurusu 15.10.2023 tarihinde tescil edilmiştir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6.maddesinin 1.fıkrasına göre; Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.

Karıştırma ihtimali, ortalama tüketicilerin, her iki işaret arasında bir şekilde bağlantı kurmasıdır. Bu durum, bir mal veya hizmetin alıcısının bildiği veya duyduğu bir mal veya hizmeti aldığı zannı ile başka bir işletmenin aynı veya benzer malını ya da hizmetini alma ihtimali biçiminde tanımlanmaktadır. Karıştırılma ihtimali, iltibas kavramından daha geniş bir kavram olup, doğrudan ve dolaylı karıştırılma ihtimali olarak ikiye ayrılır.

Bu ayrıma göre eğer mal veya hizmetin aynı işletmeden ileri geldiği yönünde bir algılama ortaya çıkıyor, yani bir işletmeye ait mal veya hizmet, başka bir işletmeye ait mal veya hizmet ile karıştırılıyor ve bu nedenle satın alınıyorsa doğrudan karıştırılma ihtimali söz konusudur.

Buna karşın, eğer mal veya hizmetin markası birbirinden ayırt ediliyor ancak bunların aynı işletmenin markaları olduğu ya da bu mal veya hizmetin aralarında ekonomik veya idari bağlantı bulunan işletmelerden geldiği biçiminde bir algılama oluşuyor ise bu halde de dolaylı karıştırılma ihtimalinden söz edilir.

Karıştırılma ihtimalinden bahsedilebilmesi için öncelikle önceki ve sonraki markalar arasındaki mal veya hizmet sınıflarının aynı ya da benzer olması gerekir.

Mal veya hizmetlerin benzer olup olmadığının belirlenmesinde, karşılaştırılacak mal veya hizmetlerin benzer alıcı çevresine hitap edip etmediği, benzer ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı, aralarında hammadde-yarı mamül-mamül ürün ilişkisi bulunup bulunmadığı, birbirleri yerine ikame ya da tamamlayıcı ürün ya da hizmet olup olmadıkları, dağıtım kanallarının ortak olup olmadığı, marketlerde aynı reyon ya da raflarda satılıp satılmadıkları, aynı toptancılarda satılıp satılmadıkları gibi kriterler göz önünde tutulmalıdır.

Sınıfsal benzerlik karşılaştırmasında gerek Nice sınıflandırması gerekse de ... tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğleri mahkemeler bakımından bağlayıcı değildir. Somut olayın özelliklerine göre ... tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğinde farklı sınıflarda yer almalarına rağmen ilgili alıcısı nezdinde karıştırmaya yol açacak nitelikteki ürün ve hizmet markalarının kapsadıkları mal ve hizmet sınıflarının benzer olarak değerlendirilmesi de mümkündür.

Karıştırılma ihtimali bakımından sınıfsal benzerliğin söz konusu olması halinde önceki ve sonraki markanın aynı ya da benzer olup olmadıklarının incelenmesi gerekir. Markaların aynı ya da benzer olup olmadıkları incelenirken markayı oluşturan her bir unsura göre değil, bir bütün olarak karşılaştırılan markaların bıraktığı genel, global izlenim, markaların bütünü ile bıraktığı etki dikkate alınacaktır.

Markalarda eğer tanımlayıcı unsurlar var ise bu unsurlar değerlendirme dışı bırakılacaktır.

Global değerlendirmeye göre, karşılaştırılan markalar arasında karıştırılma ihtimalinin mevcut olup olmadığı incelenirken, ilgili alıcısı nezdinde bıraktıkları genel intibaya göre markaların benzer olup olmadığı, markalar arasında görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunup bulunmadığı, ortalama alıcısının algısının ve satın alma kararı verirken göstereceği özen ve dikkat derecesinin ne olduğu, markalar veya işletmeler arasında bağlantı ihtimalinin söz konusu olup olmadığı gibi hususlar incelenerek değerlendirme yapılmalıdır.

Bu şekilde inceleme yapılırken, markanın toplumda ne kadar tanındığı, markaların ayırt edici unsurlarının neler olduğu, markanın hitap ettiği ürün ya da hizmetin tüketici kitlesinin kimler olduğu, bu kitlenin satın alma sürecinde göstermeleri beklenen dikkat ve algılama düzeyinin ne olduğu, mal veya hizmetin niteliğinin ve fiyatının ne olduğu, markanın ne kadar özgün, ayırt edici ya da tanımlayıcı olduğu, seri marka algılamasına yol açıp açmadığı gibi hususlar dikkate alınmalıdır.

Belirtilen açıklamalar ışığında, tarafların iddia ve savunmaları, marka işlem dosyası, itiraza/hükümsüzlüğe mesnet markalar, hukuki nitelendirme hali hariç olmak üzere maddi vakıalara ilişkin tespitler barındıran bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre;

Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere; dava konusu marka başvurusu kapsamında 30. sınıfta yer alan emtiaların tamamı, davacı yana ait önceki tarihli markaların tamamı kapsamında birebir yer almakta olup bu çerçevede emtiaların benzerliği noktasında kapsamlı bir inceleme yapılmasına ihtiyaç dahi duyulmaksızın markaların birbiri ile doğrudan rekabet ilişkisi içerisinde bulunan, benzer ihtiyaçlara yönelik, benzer tüketici gruplarına hitap eden emtiaları kapsadıkları değerlendirilmiştir.

Bununla birlikte her ne kadar davacı markaları kapsamında 35. sınıf satış hizmetleri yer almamakta ise de mal üreten işletmenin karineten üreteceği malı da ticari mevkiye çıkartmak suretiyle fiziki olarak veyahut e-ticaret siteleri üzerinden/online satış yöntemi ile satış işlemine konu edeceği kabul edilmektedir. Bu halde bir ürünün marka sahibinin ürün satışı ile bu ürünle ilgili olarak mağazacılık hizmeti sunan kişiler, arzlarını aynı satış yerlerinde gerçekleştirmektedir.

Aynı ürüne ilişkin olarak, ürün ve ürünün satışının gerçekleştiği hizmet arasındaki yakın bağlantı, bunların tamamlayıcı mal/hizmet olduğunu göstermektedir. Zira mağazacılık hizmeti, esasen markalı ürünlerin varlığı hâlinde söz konusudur. Bu itibarla her ne kadar ürün ile ürünün satış hizmeti aynı amaca hizmet etmese, aynı türde olmasa da bunlar tamamlayıcı oldukları için aralarında benzerlik bulunduğu kabul edilir.

Dolayısıyla dava konusu marka başvurusu kapsamında yer alan ve iş bu davaya konu edilen 35.sınıf altındaki 30.sınıf emtiaların satışı hizmetleri ile davacıya ait önceki tarihli markaların kapsamlarında yer alan 30.sınıftaki emtialar arasında benzerlik bulunmaktadır.

Dava konusu marka başvurusunun fiziki bir tabela görselinin fotoğrafının çekimi ile oluşturulduğu değerlendirilen bir marka örneğinden oluştuğu, marka örneğinde çeşitli ürün görselleri ile birlikte lokum, şeker, ... imalat vs. ek ve markasal vasfı bulunmayan sözcüklerin yer aldığı, markanın hakim unsuru olarak, merkez kısmında konumlandırıldığı görülen “... ...” şeklinde bir tamlamaya yer verildiği, tamlamayı oluşturan sözcüklerin bağımsız anlamları olan Türkçe ve günlük dilde kullanılan kelimeler oldukları, bununla birlikte bütün olarak algı yaratacakları ve o şekilde değerlendirilecekleri düşünülmektedir.

Davacı yanın ise münhasıran "..." esas unsurundan oluşan tescilli markası bulunduğu gibi "... ” şeklinde bir tamlama içerisindeki kullanımı bulunan markaları ve ayrıca "... " vb şekillerde (tamamı bilirkişi raporunda yer verilen tabloda gösterilen) “... ...” şeklinde yine farklı bir tamlama oluşturacak şekilde kullanımları bulunan markalarının mevcut olduğu değerlendirilmektedir.

Taraf markalarında “...” kelimesinin ortak unsur olarak kullanıldığı noktasında bir tereddüt bulunmamaktadır. “...” kelimesi “...” kelimesi kökünden çekimlenmiş ve “içerme, bulundurma” ekleri ile nihai halini gelmiş bir kelimedir. “... + ...” şeklindeki tamlamalarda, “...” ibaresinin genel olarak benzetme amaçlı bir kullanımı bulunduğu bilinmektedir.

Örneğin “... ...” denildiğinde, bahsi geçen ürünün (yiyeceğin) ... içerikli veya bu içerikte olmamakla birlikte ... lezzetine sahip gibi bir anlamı tüketiciye verirken, yine “meyve ...” ibaresinin de benzer şekilde bir algı yaratacağı, bununla birlikte söz gelimi davacı markalarındaki gibi “... ...” şeklindeki bir kullanımda, anılan ibarenin mecazi anlamda bir kullanıma evrilerek “sevgi dolu, sevgi içerikli, ... dolu” gibi bir anlamı tüketiciye verdiği, dolayısıyla “... + ...” ibarelerinin farklı ve fakat temelde aynı mesajı tüketiciye vermeye uygun algılar yaratır nitelikte tamlamalarda kullanıma konu olduğu görülmektedir.

Somut olayda da dava konusu marka başvurusunda kullanılan görselde yer alan ek ... ve ... unsurlarının, markasal ayırt ediciliğe katkı sağlar nitelikte olmayan unsurlar olarak karşılaştırmada dikkate alınmasının uygun olmayacağı, zira bu ibarelerin yarattığı algının, “... ...” şeklindeki markanın fiili olarak bir ambalaja/tabelaya yerleştirilmiş hali gibi bir izlenime sebebiyet verdiği,

bu haliyle davaya konu markanın “... ...” şeklinde bir ... grubunu esas ve münhasır ayırt edici unsurları olarak içerdiğinin kabulü gerekeceği değerlendirilmektedir. “... ...” şeklindeki bu tamlamanın da davaya konu mal ve hizmetlerdeki kullanımında yarattığı algı “ ...” gibi bir anlama yol açacaktır.

Dolayısıyla burada da “...” ibaresinin davacı markalarındaki kullanımından bağımsızlaşan ve mevcut anlamından yeterli düzeyde uzaklaşan bir kullanımın varlığından bahsedilmesi mümkün değildir. Davacı yanın münhasıran "..." şeklinde bir tescili varken dava konusu markada bu ibarenin doğrudan markasal algı yaratır nitelikte ve “...” kelimesi ile kullanımında, görsel, işitsel ve kavramsal olarak somut düzeyde farklı algılar yaratır bir markanın ortaya çıkmadığı görülmektedir.

Dava konusu markanın, davacı yana ait sair markaların tamamından asgari düzeyde uzaklaştığı yorumu yapılabilse dahi davacının münhasıran "..." şeklindeki markasının tescil ile koruma altında olduğu ve bu korumasının devam ettiği açıktır.

Bu nedenle dava konusu marka başvurusunun, tam da davacı yanın markası tescilindeki mallar ve bu malların satışına özgülenmiş satış hizmetlerini kapsadığı, dava konusu sonraki marka başvurusunda bu ibarenin doğrudan markasal algı arz etmeyecek nitelikte kullanılmadığı gibi davacı yan markasından derhal ayırt edilebilecek farklı bir kavramsal algı yaratmaya uygun bir tamlamada da kullanılmadığı,

piyasa koşullarında firmaların markalarının sonuna ya da önüne yeni ekler getirerek markalarını güncelledikleri ve farklı ürün seçenekleri için bu şekilde seri marka yaratma yoluna gittikleri bir durumda, davacı yanın “...” ibaresinden oluşan markasının, somut olaydaki gibi bir başvuruya konu edilmesi halinde, davalı markasının, davacı markalarının serisi, devamı olarak algılanması ve aynı/aynı tür ve benzer mal ve hizmetler üzerinde kullanılması halinde iltibasa yol açmasının ihtimal dahilinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

Zira somut olayda taraf markalarını aynı anda ya da ayrı ayrı gören ortalama bir tüketicinin bu markaların ilişkili markalar olduğunu sanması mümkündür. Markanın hitap ettiği tüketici kesimi bu iki markanın farklı markalar olduğunu anlasa bile seri markalar olduğunu düşünebilecek yahut marka sahibi işletmeler arasında idari veya ekonomik bir bağ olduğu yanılgısına kapılabilecektir.

Başka bir ifadeyle daha evvel, önceden beri tescilli davacı markalarını görmüş, davacı markalarının tescilli olduğu hizmetlerden yararlanmış makul derecede bilgili, dikkatli ve ihtiyatlı ortalama tüketicinin, iş bu dava konusu sonraki markayı da aynı ya da benzer mal ve hizmetler üzerinde gördüğünde, önceki deneyimlediği marka ile arasında iktisadi-idari bir bağ bulunduğu yanılgısına düşme ihtimali kaçınılmaz olacaktır.

Zira tüketicinin, iki markayı her durumda yan yana görme ihtimali bulunmadığından önceki markanın zihninde bıraktığı görsel algının kendisini yönlendirmesi ile sonraki marka ile önceki marka arasında ilişki kurması muhtemeldir.

Sonuç olarak; yukarıda izah edilen gerekçelerle, dava konusu marka ile davacıya ait önceki tarihli markalar arasında, davaya konu mal ve hizmetler bakımından ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunduğu kanaatine varılmıştır.

SMK m.6/5 hükmüne göre; Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

SMK m.6/5 hükmü uyarınca; önceki tarihli tescil edilmiş veya tescil başvurusu yapılmış olan bir marka, Türkiye'de ulaştığı tanınmışlık düzeyi sebebiyle, aynı veya benzeri sonraki tarihli marka başvurusunun, aynı veya farklı nitelikteki mal ya da hizmetlere ilişkin tescil talebinin reddini talep edebilir. Bir markanın sadece tanınmış marka niteliğini haiz olması, otomatik olarak o markanın farklı türdeki mal veya hizmetlere ilişkin olarak sonraki tarihli marka başvurusunu engelleme hakkı bahşetmez. Tanınmış marka hakkı sahibinin genişletilmiş korumadan yararlanabilmesi için;

A) Tanınmış markanın itibarından haksız yarar elde edilmesi,

B) Tanınmış markanın itibarına zarar verilmesi,

C) Tanınmış markanın ayırt edici karakterinin zedelenmesi, olasılıklarından en az birinin gerçekleşmesi veya gerçekleşme ihtimalinin bulunması gereklidir. Ayrıca, sonraki tarihli marka başvuru sahibinin, marka başvurusunda haklı bir nedeninin de bulunmaması gerekir.

Tanınmışlık, statik ve dogmatik bir durum değildir. Aksine; sürekli güncellenen, dalgalanabilen, bir çok değişkene bağlı dinamik bir süreci içinde barındırır.

Bir markanın tanınmış marka niteliğinde olup olmadığı; a)Toplumun ilgili kesimince markanın tanınma düzeyi, b) Markanın kullanıldığı coğrafi alan, kullanım süresi ve yoğunluğu, c)Marka promosyonlarının ve reklamlarının süresi, yoğunluğu, hedef aldığı alan, d)Markanın tesciller veya tescil başvuruları ile korunduğu coğrafi alanın büyüklüğü, e) Markanın resmi mercilerce tanınmışlığına delalet eden karar ve uygulamaları, f) Markanın ekonomik değeri, g) Markanın hitap ettiği mal veya hizmetlerin pazar payı, gibi tahdidi olmayan kriterler dikkate alınmak suretiyle,

yapılacak global bir değerlendirme neticesinde her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hemen belirtilmelidir ki; bir markanın tanınmış marka niteliğini haiz olmasının; yukarıda yer verilen tüm kıstasların sağlanması gerektiğini şart koşmadığı gibi, yukarıda yer verilen kıstaslardan yalnızca birinin gerçekleşmesinin mutlak anlamda ilgili markayı tanınmışlık seviyesine çıkaracağını da göstermez.

Burada önemli olan husus; her somut olayda, yukarıda yer verilen kıstaslardan da yararlanarak, global bir değerlendirme yapılması, bunun sonucunda tanınmışlık vasfı ve varsa bu tanınmışlığın etki alanının belirlenmesidir.

Tanınmış markanın itibarından haksız yararlanılmasından söz edilebilmesi için; tanınmış markanın iyi şöhret ve itibar sahibi olması, ilgili tüketici kesimi nezdinde markanın olumlu bir imajının olması gerekir. Bu nedenle imaj transferine konu olabilecek sonraki tarihli marka başvurusunun, tanınmış markanın itibarından haksız yararlanma tehlikesi doğurabileceği söylenebilir.

Burada önemli olan, sonraki tarihli markayı gören tüketicinin, önceki tarihli tanınmış markanın kendi zihninde oluşturduğu olumlu imaj ile sonraki tarihli marka arasında bir bağlantı (link) kurması, imaj transferi ihtimalinin bulunması, böylece tanınmış markanın olumlu imajının sağladığı kolaylıktan yararlanarak sonraki tarihli marka başvuru sahibinin ticari avantaj sağlama ihtimalinin bulunmasıdır.

Böylece, sonraki tarihli marka başvuru sahibi, tanınmış marka sahibinin uzun uğraşlar sonucu oluşturduğu kalite ve güven birikiminden parazitvari yararlanarak, kendi lehine haksız bir avantaj sağlayacaktır.

Tanınmış markanın itibarına zarar verilebilmesi için; Tanınmış markanın, arzu edilmeyen olumsuz imaj tehlikesine maruz kalacağı bir hal olasılığı içerisinde bulunması gerekmektedir. Tanınmış markanın itibarının zarar görme tehlikesi altında bulunup bulunmadığı incelenirken, tescile konu mal ve hizmetlerin kapsamı dikkate alınmalıdır. Örneğin; tanınmış bir içecek markasının, aynı veya benzerinin tuvalet temizliği emtialarında marka olarak kullanılması halinde, böyle bir olumsuz imaj tehlikesi söz konusu olabilir.

Tanınmış markanın ayırt etme gücünün zedelenmesi için; Sonraki tarihli marka başvurusu nedeniyle, tanınmış markanın ayırt etme gücünün zayıflaması ve bu suretle markanın reklam değerinin düşme ihtimali bulunmalıdır. Tanınmışlık derecesi ve karşılaştırılan markaların hitap ettiği mal veya hizmetlerin birbirleri ile yakınlığı arttıkça, markanın ayırt ediciliğinin zedelenmesi ihtimali de artmaktadır. Bu durumda, markanın muhatap çevresi, sonraki tarihli marka nedeniyle, önceki markanın artık sadece tanınmış marka sahibine ve onun ürünlerine ait olmadığı kanısına varmaktadır.

Somut olayda yapılan değerlendirmede; davacı yanın markalarının tanınırlığı hususunda işlem ve dava dosyasına sunduğu delillerden, davacı yanın özellikle bisküvi ürün grubunda “...” markasını kullandığı, bu ürünlerin tanıtım ve reklamlarını yaptığı görülmekle birlikte sunulan bu delillerin, olağan markasal kullanımlar olarak görülmesi gerektiği, dolayısıyla davacı yan markalarının tanınırlığı hususunda somut bir tespit taşımadığı, dosya kapsamında davacı yanın markasının tanınırlığını ortaya koyar yeterli nitelik ve nicelikte delil tespit edilemediğinden SMK m.6/5’te aranılan herhangi bir koşulun da ortaya çıkma ihtimalinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

SMK m.6/9 hükmüne göre; Kötü niyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir.

Kötü niyetli marka başvurusu. Kişiyi, hukuk düzeninin tescil ile elde edilecek hakları kullanması amacı taşımaksızın, hukuka ve ahlaka aykırı olarak, bu hakların hukuk düzenince tasvip edilemeyecek şekilde başka amaçlarla kullanılması olarak tanımlanabilir.

Hangi hallerde kötü niyetli olarak marka başvurusunda bulunulmuş sayılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, genel olarak markayı kullanmaktan ziyade şantaj veya başkasından haksız para elde etmek veya başkalarının ticaretine engel olmak gibi amaçlarla yapılan marka başvuruları kötü niyetle yapılmış başvuru olarak kabul edilmektedir. Kanunun ayrıca müeyyideye bağladığı hususlar tek başına kötü niyet emaresi olarak kabul edilmez.

Zira Kanun tarafından zaten müeyyidesi gösterilmiş marka başvuruları için ayrıca kötü niyeti de sebep göstermek doğru görülmemektedir. (....)

Somut olayda; davaya konu marka ile itiraza/hükümsüzlüğe mesnet markaların iltibas tehlikesi oluşturacak derecede benzer olmalarının haricinde davalı şahsın kötü niyetle hareket ettiğini gösterir somut olgu ileri sürülmediğinden kötü niyet iddiasına dayalı istemler yerinde bulunmamıştır. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davaya konu edilen mal ve hizmetler bakımından, dava konusu marka ile davacıya ait önceki tarihli markalar arasında SMK m.6/1 hükmü uyarınca ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunduğu tespit edildiğinden, davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E imzalıdır Hakim ... · E imzalıdır