Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/362 K.2023/560

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 09/08/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili davacı şirketin 11.02.2022 tarihinde yapmış olduğu ... başvuru numaralı ve "... ..." ibareli marka başvurusu, ...'nun, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 5/1-(ç) bendi gereğince verilen kısmi ret kararına karşı yapılmış olan itirazın incelenmesi neticesinde, 07.06.2023 tarihli, "..." sayılı ve "... sayılı ... Kararı" konulu, "itirazın reddine" şeklindeki nihai kararıyla sonuçlanmış olduğunu, anılan kararın hukuka aykırı olduğunu, hukuka uyarlık bulunmayan bu işlemin iptalinin gerektiğini beyanla; ..., , ...'nun, 07.06.2023 tarihinde vermiş olduğu, "..." sayılı ve "... sayılı ... Kararı" konulu kararın iptaline ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili 15/08/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili Kurumun, tescilli bir markanın aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerinin tesciline re’sen engel olmakla yükümlü olduğunu, dolayısıyla somut olayda da müvekkili kurumun, Kanundan doğan sorumluluğu gereği, ayırt edilemeyecek derecede benzer markaya dayanarak başvuruyu reddetmiş olduğunu, müvekkili ... tarafından alınan kararın usule ve yasaya uygun olduğu gözetilmek suretiyle, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalının tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı "...+... ..." ibareli marka başvurusu ile redde mesnet alınan ... ve ... sayılı markalar arasında "Radyo ve televizyon yayın hizmetleri.Film, televizyon ve radyo programları yapım hizmetleri. ... muhabirliği hizmetleri, foto-muhabirliği hizmetleri." bakımından 6769 sayılı SMK m.5/1-ç hükmü uyarınca ayırt edilemeyecek derecede benzerlik bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka başvuru dosyası ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; Davacının 11.02.2022 tarihinde ... sayılı "...+... ..." ibareli marka tescil başvurusunda bulunduğu, ...'nca SMK m.5/1-ç hükmü gereği marka tescil başvurusunun kısmen reddine karar verildiği, "Radyo ve televizyon yayın hizmetleri.Film, televizyon ve radyo programları yapım hizmetleri. ... muhabirliği hizmetleri, foto-muhabirliği hizmetleri." hizmetlerinin başvurudan çıkartıldığı, redde mesnet olarak ... ve ... sayılı markaların gösterildiği, davacının 22.08.2022 tarihinde karara itiraz dilekçesi sunduğu, itirazı değerlendiren ... ...'nun ... sayılı ... kararı ile; itirazın reddine karar verildiği, bu kararın davacıya 09.06.2023 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler marka olarak tescil edilmezler. (6769 sayılı SMK m.5/1-ç)

Mutlak red nedenleri, marka olarak seçilmiş bulunan işaretin niteliğinden kaynaklı, yetkili mercilerce re'sen incelenmesi gereken tescil engelleridir. Söz konusu engellerin dayanağı kamu menfaati ve kamu düzenidir.

Bu kategori içerisine giren işaretlerin, başka bir kişiye ait oldukları veya üzerlerinde üçüncü kişilerin hakları bulunduğu için değil, aksine herkesin kullanımına açık tutulmaları gerektiğinden üzerlerinde hiç kimsenin hak iddia edemeyeceği mülahazasıyla marka olarak tescilleri reddedilmektedir.

Bunun tek istisnasını, daha önce, aynı türdeki mal ya da hizmetler için tescil olunmuş veya tescili için müracaat edilmiş bulunan bir markanın aynısı ya da ayırt edilemeyecek derecede benzeyen marka başvuruları oluşturmaktadır. Bu olasılık, üçüncü bir kişinin marka hakkı temeline dayanmakla birlikte mutlak red nedenleri arasında sayılmıştır. (...) Marka hukukunda öncelik ilkesi hakimdir.

Bu ilkeye göre, marka olarak tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir işaret, aynı mal ya da hizmetler için başkası tarafından tescil ettirilemez. Bu ilkenin görünümlerinden birini 6769 sayılı SMK m.5/1-ç bendinde düzenlenen mutlak red nedeni oluşturur.

SMK'nin 5.maddesi mutlak red nedenlerini düzenlemiş olup, bu maddede sayılan hususlar gerek ..., gerekse mahkemelerce resen gözetilmesi gerekir. SMK'nin 6.maddesi ise, nisbi red sebeplerini düzenlemiş olup, bu maddede düzenlenen hususlar resen gözetilemez, ancak ilgili kişiler tarafından ileri sürülebilir.

SMK'nin 5/1-ç bendinde belirtilen "aynı" olma; karşılaştırılan işaretlerin özdeş, birbirinden farksız, birebir aynı, taklit v.b. olmalarını ifade eder. Bunun yanında, işaretlerin örneğin farklı renk veya büyüklükte olması, yazı karakteri ya da tipinin farklılaştırılması gibi değişiklikler de "aynı" olma durumunu etkilemez.

"Ayırt edilemeyecek kadar benzerlik" ise, karşılaştırılan işaretler arasındaki farklılıkların markanın kapsadığı mal ve hizmetin orta düzeydeki alıcı kitlesi üzerinde bıraktığı genel izlenim itibariyle önemsenmeyecek derecede düşük olması nedeniyle aynı işaret gibi algılanmasıdır.

Bu durumda, karşılaştırılan işaretlerin "aynı" ya da "ayırtedilemeyecek kadar benzer" olması halinde, markayı oluşturan işaretler arasında iltibasın varlığı ayrıca bir inceleme yapılmasını gereksiz kılacak derecede güçlü ve açık olduğu peşinen kabul edileceğinden; anılan Kanunun 5/1-ç bendinde ayrıca iltibas tehlikesi bulunup bulunmadığı hususlarının da araştırılması gibi bir koşul yer almamıştır.

Bu bakımdan, yukarıda da ifade edildiği gibi bir ayniyet veya ayırt edilemeyecek derecede benzerlik mevcut ise ... tarafından re'sen başvurunun 6769 sayılı SMK 5/1-ç bendi uyarınca reddine karar verilebilecektir.

Ancak, marka tescilinde nispi ret nedeninin düzenlendiği 6769 sayılı SMK 6/1 fıkrasına göre başvurunun reddedilebilmesi için, başvurunun bültende ilanı üzerine yasal sürede ilgililerin itirazı halinde Kurumca işaretler arasında bağlantı olduğu ihtimali de dahil halk tarafından karıştırılma ihtimaline neden olacak derecede benzerlik bulunup bulunmadığı hususu incelenecektir.

Bir başka deyişle, anılan madde hükmüne göre yapılacak benzerlik incelenmesinde asıl olan karıştırılma ihtimalidir.

Bu nedenle, 6769 sayılı SMK m.18. maddesi uyarınca Kurum tarafından 6. madde yönünden inceleme yapılırken, başvuru konusu işaretin üzerinde kullanılacağı mal veya hizmetlerin ortalama tüketicileri nezdinde sicilde daha önce tescilli bir marka veya marka başvurusu ile karıştırılma ihtimaline yol açılıp açılmayacağının da değerlendirilmesini gerektiren derecede, yani Kurumca takdir yetkisinin kullanılacağı bir benzerlik mevcut ise, bu takdirde işaretler arasında güçlü ve açık bir iltibasın varlığı peşinen kabul edilmiş sayılamayacağından "ayırt edilemeyecek kadar benzerlik" bulunduğundan bahisle re'sen, başvurunun reddine karar verilemez.

Çünkü, böyle bir durumda işaretlerin 6769 sayılı SMK m.6/1 fıkrası anlamında bir "benzer"liği söz konusu olacağından, artık bu husus nispi ret nedeni olarak ve ancak başvuruya itiraz halinde Kurumca değerlendirilebilecektir. Zira, nispi red sebepleri kamu menfaati ile ilgili olmadığından, mahkeme veya ... tarafından re'sen dikkate alınması mümkün değildir.

Bunların mutlaka 6769 sayılı SMK'nin düzenlediği prosedür çerçevesinde ilgili kişiler tarafından itiraz olarak ileri sürülmesi gerekir. SMK'nin 6/1 fıkrası kapsamında karıştırılma tehlikesine yol açıp açmadığının değerlendirilebilmesi ise ancak ilgililer tarafından anılan Kanun çerçevesinde itirazda bulunulmasına bağlıdır. Böyle bir değerlendirme yapılırken her tescil başvurusunun somut koşullarının gözetilmesi gerekliliği de göz ardı edilmemelidir.

(Mülga KHK dönemine ilişkin değerlendirme; ... 05/10/2012 tarih ...)

Ayırt edilemeyecek kadar benzerlik incelemesinde, markaların kapsadıkları mal veya hizmet gruplarına göre belirlenecek olan ortalama tüketiciler esas alınacak ve yapılacak karşılaştırma sırasında markalardaki ayırt edici özellik taşımayan tali ve jenerik unsurlar değerlendirme dışı bırakılacaktır. Ortalama tüketicinin dikkat ve algı düzeyi, mal veya hizmetin niteliğine, türüne ve fiyatına göre değişebilmektedir.

Markaların ortalama tüketici tarafından ne şekilde algılandıkları, ayırt edilemeyecek kadar benzerlik incelemesinde yapılacak global değerlendirme bakımından belirleyici role sahiptir. Ortalama tüketici. "İyi bilgilenmiş, makul derecede gözlem yapan, makul derecede dikkatli, makul derecede tecrübeli ve makul derecede ihtiyatlı kimse"dir. Bu farazi kişi, markayı bir bütün olarak algılar, değişik markalar arasında karşılaştırma imkanını nadiren bulabilir.

Daha çok, markaları, hafızasında tutabildiği kadar görüntüsüne göre değerlendirme yapar, detayların analizine girmez. (...)

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, celp edilen marka işlem dosyası, redde mesnet marka tescil belgeleri ve tüm dosya kapsamına göre;

Dava konusu marka başvurusundan çıkartılan ve iş bu davaya konu olan "Radyo ve televizyon yayın hizmetleri.Film, televizyon ve radyo programları yapım hizmetleri. ... muhabirliği hizmetleri, foto-muhabirliği hizmetleri." ile redde mesnet ... sayılı marka kapsamında yer alan "Televizyon yayıncılığı, radyo yayıncılığı film yapımcılığı hizmetleri." ve redde mesnet ... sayılı marka kapsamında yer alan "Canlı çekim, komedi, drama, animasyon ve realite televizyon dizileri şeklinde eğlence hizmetleri; film ve televizyon alanında elektronik bir global bilgisayar ağı vasıtasıyla bilgi sağlama hizmetleri;

güncel olaylar, eğlence ve eğitim ve kültürel etkinliklere ilişkin bilgiler hakkında global bir bilgisayar ağı vasıtasıyla haberlerin tedarik edilmesi hizmetleri; ... muhabirliği hizmetleri; foto-muhabirliği hizmetleri." aynı veya aynı türdür.

Dava konusu marka başvurusu incelendiğinde; "...+... ..." ibaresinden oluştuğu, "..." unsurunun; gri renkli bir dünya figürü üzerinde sarı renk ile gösterilmiş kara parçalarından oluştuğu, "..." ibaresinin beyaz renk ile bu dünya figürünün üzerinde yer aldığı, "..." sözcüğünün altında koyu gri renk ile "..." ibaresine yer verildiği tespit edilmiştir.

Redde mesnet markalar incelendiğinde; ... sayılı markanın "...+..." ibaresinden oluştuğu, "..." unsurunun; sağ üstten sağ alta daire çizerek kıvrılan siyah renkli ok figüründen oluştuğu, bu ok figürünün içinden başlayıp dışına taşacak şekilde "..." ibaresine yer verildiği, ... sayılı markanın "...+..." unsurundan oluştuğu, "..." unsurunun; çember figürünün üstünde yer alan şimşek görselinden oluştuğu, "..." unsurunun üstünde "..." ibaresine yer verildiği tespit edilmiştir.

Dava konusu marka başvurusu ile redde mesnetlar global olarak karşılaştırıldığında; "..." ibaresinin müşterek bulunmasından kaynaklı, aralarında yüksek düzeyde benzerlik bulunsa da, karşılaştırılan markalar tıpa tıp aynı değildir. Dava konusu marka başvurusu ile redde mesnet markalar kelime unsurunun yanı sıra ... unsurundan da oluşmaktadır.

Redde mesnet markalarda yer alan ve yukarıda tasvir edilen ... unsurları, bu markaların genel görünümüne asgari düzeyde somut ayırt edicilik katmaktadır. Kaldı ki; başvuru markasında yer alan "..." unsurunun redde mesnet markalarda yer alan "..." unsurları ile herhangi bir benzerlik ihtiva etmediği de düşünüldüğünde, markalarda yer alan "..." unsurlarının, markaları genel olarak ayırt edilemeyecek derecede benzer olmaktan çıkardığı kabul edilmelidir.

Ayrıca; kelime ibaresinden kaynaklı benzerliğin ilgili tüketiciler nezdinde bağlantı kurma ihtimali dahil karıştırılma tehlikesine yol açabileceği düşünülse bile, bu husus SMK m.6/1 hükmü bağlamında ancak nispi tescil engeli oluşturabilecektir.

Bu durumda, davalı ...'in SMK m.6/1 hükmü kapsamı içerisine girecek şekilde benzerlik değerlendirmesi yapması, gerek SMK m.5/1-ç bendinde belirtilen düzenlemeye, gerekse SMK m.5/1-ç bendinin uygulanmasını gösterir yerleşik yargı içtihatlarına aykırılık teşkil etmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki.

SMK m.5/1-ç bendinde belirtilen mutlak tescil engeline ilişkin düzenleme, SMK'nin genel gerekçesinde AB mevzuatıyla uyumunun arttırılmasını amaçladığını belirten açıklama karşısında, AB'nin ... sayılı topluluk marka direktifi ile ... sayılı topluluk marka tüzüğünde mutlak tescil engeli olarak değil, nispi tescil engeli olarak düzenlenmiştir.

SMK'nin AB mevzuatıyla uyumunun arttırılmasına ilişkin ... amacı doğrultusunda SMK m.5/1-ç bendinin dar yorumlanması, ... amacına uygundur. Esasında markaların benzerliği problemi, içerisinde subjektif unsurları barındırdığından SMK m.5/1-ç bendi kapsamında yapılacak değerlendirmede ilk bakışta ve hemen aynılık veya ayırt edilemeyecek derecede benzerlik olgularının mevcudiyetinin aranması elzemdir.

Somut olayda, yukarıda yer verilen maddi tespitler karşısında, ilk bakışta ve hemen markaların aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer bulunmadıkları, markalar arasında bulunan ve yukarıda açıklanan farklılıkların, marka başvurusunun yayıma çıkartılmasını zaruri kıldığı, davalı ...'ce SMK m.5/1-ç bendi dayanak gösterilerek yapılan değerlendirmenin belirtilen gerekçelerle hatalı olduğu kabul edilmiştir.

Nitekim eldeki uyuşmazlığa emsal olabilecek nitelikteki bir uyuşmazlıkta; ...Dairesi'nin 15.02.2021 T ... sayılı kararı ile; ... markası ile ... (Şekilli yazım karakterinde) markası arasında, SMK m.5/1-ç hükmü uyarınca iltibas bulunmadığı yönünde karar verilerek, SMK m.5/1-ç hükmü, yukarıda ifade edildiği üzere, dar yorumlanarak mesele çözümlenmiştir. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın kabulü ile, ... sayılı ... kararının iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E-imza Hakim ... · E-imza