Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/370 K.2025/37

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 06/09/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirkete ait ... sayılı "..., ...'nde "...... " ibareli marka başvurusunda “...” ibaresi geçmekle birlikte başvuruda yer alan ibarenin ...’ün şahsı, tarihi kişiliği veya toplum nezdindeki yeri ile ilgili bir ibare olmadığını, başvuruda yer alan ibarenin konum belirten bir ibare olup, temelde bir kültür merkezi ile ilgili olduğunu, bu kültür merkezine halihazırda "..." adı verilmiş olduğunu, müvekkili şirketin ... ile "..." içerisinde bir proje yapmakta olup projesine ilişkin marka başvurusunda projeyi tanımlayıcı şekilde konum ismini kullanmış olduğunu, dolayısıyla başvurunun "..." olarak,

hatta markadaki asıl unsur olan “...” ibaresi ile birlikte bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup bu yönüyle değerlendirilmeden verilen 19/07/2024 tarih ve ... sayılı ... kararının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu beyanla; davalı ... ’nın 19/07/2024 tarih ve ... sayılı ... kararının iptaline, müvekkili şirketin ... ... nezdinde ... başvuru numaralı "..., ...'nde ..." ibareli marka tescil başvurusunun bütünüyle kabulü ile tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili 16/09/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Başvuru konusu işaretin beyaz zemin üzerine siyah renkte, düz yazı stilinde “..., ...'nde ...”

ibaresini içerdiği, başkaca renk ve/veya şekil unsuru ihtiva etmediği, bu çerçevede yapılan değerlendirme neticesinde, başvurunun "..." kelimesini içerdiği,

dolayısıyla kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş,

Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurucusu olan Türk büyüğünün ismini içerdiği, bu itibarla

başvurunun SMK 5/1-(ğ) kapsamında tescilinin mümkün olmadığı, bu doğrultuda müvekkili kurum tarafından 6769 sayılı SMK'nın 5/1-(ğ) bendi gereğince verilen

başvurunun reddi kararının yerinde olduğunu beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalının tesis ettiği ... sayılı ... kararının davacının itirazlarının reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı "..., ...'nde ..." ibareli marka başvurusunun 6769 sayılı SMK m.5/1-ğ hükmü uyarınca tescil engeli barındırıp barındırmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtlar getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; davacının "..., ...'nde ...... " ibareli 04.10.2023 tarihinde gerçekleştirdiği ... sayılı marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında ...'nca SMK m.5/1-b ve m.5/1-ğ hükmü uyarınca marka tescil başvurusunun reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı şirket tarafından 13.02.2024 tarihinde itirazda bulunulduğu, karara yapılan itirazı değerlendiren ...'nun ... sayılı ... kararı ile; 5/1(b) bendi kapsamında verilen ret kararının kaldırılmasına, 5/1(ğ) bendi kapsamında verilen ret kararının devamına ve başvurunun reddine karar verdiği, bu kararın davacı marka vekiline 22.07.2024 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

6769 sayılı SMK m.5/1-ğ bendine göre; ... Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler, marka olarak tescil edilemezler.

SMK m.5/1-ğ hükmü düzenlemesi ile; kamuya mal olmuş, bir milletin kültürel ve tarihsel zenginliğini gösteren unsurların tekelleştirilerek rakiplere nazaran haksız bir avantaj elde edilmesi ve tüketici duyarlılıklarının sömürülmesinin önlenmesi amaçlanmaktadır. Zira, bu işaretler toplumun ortak malı olduğundan mutlak surette kamunun kullanımına açık tutulması zorunludur (...... ).

SMK m.5/1-ğ hükmünde belirtilen mutlak tescil engelinin uygulanabilmesi için, işaretin bir bütün olarak ilgili tüketici kesimi nezdinde oluşturduğu izlenime odaklanılmalıdır. Zira; söz konusu tescil engelinin uygulanabilmesi için, tescili istenen marka ile kamusal sembol arasında bir bağlantı kurulması şarttır (...... ).

Bu hüküm bağlamında kamuya mal olmuş kişilerin marka olarak tescili mümkün değildir. Bu gibi işaretlere örnek olarak ...... gibi topluma mal olmuş kimseler örnek verilebilir. Nitekim Arap asıllı iki İngiliz vatandaşı “...” ibaresini Avrupa Birliği nezdinde tescil için ...’ya başvurmuş ve 3, 5, 25, 29, 30 ve 32. sınıflardaki tescil başvurusu kabul edilerek “...” markası ... numara ile tescil edilmiştir.

Bu tescil üzerine Türk Yetkililer söz konusu markanın hükümsüzlüğü talebinde bulunmuş, ancak ... İptal Birimi talebi reddetmiştir. Bu ret üzerine temyize başvurulmuştur. Temyiz başvurusu ... 2. Temyiz Kurulu tarafından kabul edilmiş ve “...” adının anılan sınıflarda tescilinin Türk asıllı AB vatandaşlarını rencide edici etkisi olduğu sonucuna varılarak markanın hükümsüzlüğüne karar verilmiştir. (...... ))

Kamuya mal olmuş kişiler, toplumsal hayatın çeşitli alanlarında öne çıkarak toplumun ilgisini üzerlerinde toplayan ve haklarında bilgi edinmek bakımından toplumun meşru bir menfaatinin bulunduğu kişilerdir. Kamuya mal olan kişi ayrımlarından biri olarak mutlak olarak kamuya mal olan kişiler ile kast edilen, münferit bazı olaylardan bağımsız olarak, toplum içindeki yerleri, makamları veya faaliyetleri nedeniyle sürekli biçimde toplumun ilgisini çeken kişilerdir. Bu kişiler bakımından toplumun ilgisi, sadece bu kişilerin faaliyetlerine değil, kişiliklerine de yönelmiştir. Özellikle, politikacılar, önemli kamu görevlerinde bulunanlar, tanınmış sporcular, tanınmış sanatçılar, tanınmış bilim insanları, kraliyet mensupları, hatta ünlü gangsterler bu kapsamda değerlendirilmektedir. (...... )

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; dava konusu marka başvurusunun "..., ...'nde ..." ibaresinden oluştuğu, söz konusu işaret içinde yer alan "..." sözcüğünden kaynaklı olarak başvurunun yukarıda belirtilen hüküm bağlamında reddedildiği anlaşılmıştır.

..., Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurucusudur. 19. yüzyılın sonlarında dünyaya gelmiş olup, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde askeri eğitim almıştır. Osmanlı Subayı olarak; ...... Tarihi bakımından yüksek önemi haiz muharebelerde aktif ve öncü rol almış olup, Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılması üzerine, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni kurmuştur. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin ilk cumhurbaşkanıdır. Siyasi ve askeri konumu itibariyle kamuya mutlak anlamda mal olmuş bir kişi olduğu her türlü tereddütten uzaktır.

Buna göre; somut olayda çözümlenmesi gereken husus; dava konusu marka başvurusu ile karşılaşan davaya konu emtiaların hitap ettiği ilgili tüketici kesiminin hemen ve ilk bakışta ..... ismini zihninde canlandırıp canlandırmadığı noktasında toplanmaktadır. Zira; dava konusu marka başvurusu hemen ve ilk bakışta, ek bir zihinsel aktiviteye ihtiyaç duyulmaksızın ... ... ismini çağrıştırıyorsa, bu marka başvurusu SMK m.5/1-ğ hükmü uyarınca mutlak tescil engeline takılacaktır. Aksi durumda ise, yani dava konusu marka başvurusu ile karşılaşan ortalama tüketici kesiminin, ek bir zihinsel aktiviteye ihtiyaç duyarak ... ... ismini düşünmesi halinde bu kez söz konusu marka başvurusunun SMK m.5/1-ğ hükmü uyarınca mutlak tescil engeli barındıran bir işaret olmadığı söylenebilecektir.

Belirtilen açıklamalara göre dava konusu marka başvurusu incelendiğinde; "..." ibaresinin söz konusu markayı oluşturan kelime unsurlarından biri olduğu, ancak, "..." şeklinde bir tamlama ile oluşturulduğu, başka bir deyişle, "..." ibaresinin dava konusu marka başvurusunun genel izlenimi itibariyle, ülkemizin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanımız ... ...'ün doğrudan zatını tanımlamadığı, bir mekân adı olarak kullanıldığı, zira, "..." ibaresinin ülkemizde coğrafya, okul, kulüp, mekân, yol, meydan adlarının başlarında sıklıkla kullanıldığı (...... ), buna göre;

dava konusu "..., ...'nde ..." ibareli marka başvurusunu gören veya işiten ilgili tüketici kesiminin, bu ibareyi hemen ve ilk bakışta "..."ün zatı ile bağdaştırmayacağı, "..." isimli bir mekânda davacının teknoloji ve sanatı birleştirdiği algısına sahip olacağı, "..."ün zatı ile doğrudan bir ilişki kurmayacağı, bu nedenle söz konusu marka başvurusunun SMK m.5/1-ğ hükmü uyarınca mutlak tescil engeli barındıran bir işaret olmadığı kanaatine varılmıştır.

Davacı vekili her ne kadar dava dilekçesinde dava konusu marka başvurusunun tescilini de talep etmişse de, ...'nun 22/03/2017 tarih...... sayılı kararında belirtildiği üzere, markanın tescili 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (somut olayda 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu) sisteminde idari bir sürecin neticesinde gerçekleşir. Marka başvuru sahibi, başvuru ile bir hukuki durum içine girer ancak başvuru, sahibine şarta bağlı bir talep hakkı verir.

Söz konusu olan beklenen bir haktır. Gerekli şartların yerine getirilmesi ile birlikte bir sonuca (tescile) ulaşacaktır (...... ). Adı geçen KHK (somut olayda 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu) kapsamında mahkemelere tescil isteminin kabulü ya da reddi yönünde tanınmış bir yetki bulunmamaktadır. Tescil işlemi idari nitelikte bir işlem olup Kurul kararının kabulüne bağlı doğal bir sonuçtur. Tescil istemi ayrı bir dava olarak değerlendirilemez.

Bu nedenle yukarıda belirtilen gerekçelerle davaya konu ... sayılı ... kararının iptali ile yetinilmiş, tescil yönünde olumlu/olumsuz ayrıca hüküm kurulmamıştır.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ...... · E imzalıdır Hakim ...... · E imzalıdır