Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/481 K.2024/442

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/481 Esas - 2024/442 T.C.

... TÜRK MİLLETİ ADINA

6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2024/481 Esas

KARAR NO : 2024/442

DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ : 12/07/2024

KARAR TARİHİ : 18/07/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 18/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı kurum tarafından ... ... ... ihale numarası ile 11.04.2023 tarihinde düzenlenen ihaleyi davacı şirketin aldığını, davalı kurum ile aralarında 26.05.2023 tarihli Mal Alımına Ait sözleşme düzenlendiğini, davacı tarafın sözleşme uyarınca... ... ... şubesine ait 02.10.2024 tarihine kadar geçerli 308.500.00.TL miktara havi teminat mektubunu davalı idareye ibraz ettiğini, düzenlenen sözleşmeye göre, davacı tarafın üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve sözleşme bitiminde 7245723-1-1 sayılı 25.10.2023 tarihli İş Bitirme Belgesinin davalı tarafından verildiğini,

teminat mektubunun paraya çevrilerek gelir kaydedilmesi hususunda kanunun aradığı şartlar mevcut olmadığı halde, idarece keyfi ve kötüniyetli, haksız olarak sözleşme hükümleri uyarınca herhangi bir zarara uğramadan teminatın paraya çevrildiğini beyanla nakte çevrilen 308.550 TL teminat bedelinin nakte çevrilme tarihi olan 22.12.2023 tarihinden itibaren davalıdan ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava taraflar arasında akdedilen "Pastörize Dökme Yumurta Tavuk Yemi Mal Alım İşi"ne ilişkin 2023/267200 İKN'lu Mal Alımına Ait Sözleşme kapsamında verilen teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiğinden bahisle nakde çevrilen teminat bedelinin iadesi(alacak) istemine ilişkindir

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın esasından önce dava şartları ve görev hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır. Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında tüm dava şartlarının oluşup oluşmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumundadır.

6100 sayılı HMK'nın "dava şartları" başlıklı 114. Maddesinin 1-c bendinde "mahkemenin görevli olması" hususu da dava şartı olarak düzenlenmiştir. Görüleceği üzere dava şartlarından olan görev hususunun kamu düzeni ile ilgili olup, yargılamanın her aşamasında kendiliğinden ve öncelikle dikkate alınması gerektiği açıktır.

Eldeki dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarih olan 01/07/2012 tarihinden sonra açılmış olup, davanın ticari niteliği ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 6102 Sayılı TTK ile getirilen düzenlemelerin değerlendirilmesi gerekir.

6102 sayılı TTK'nın 4. Maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer Kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.

6335 Sayılı Kanununun 2. maddesi ile değişik 6102 Sayılı TTK 'nın 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleriyle diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunununda ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 6335 Sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı HMK'nın 1.maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından, temyiz aşamasında Yargıtay tarafından re'sen incelenir.

Somut olayda; uyuşmazlık taraflar arasında akdedilen mal alımına ilişkin sözleşmeden kaynaklanmakta olup, bu nevi davaların ticari dava olduğuna ya da asliye ticaret mahkemelerinde görüleceğine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. O halde, eldeki davanın ticari dava olarak kabulü ve asliye ticaret mahkemesinin görevli olması için uyuşmazlık konusu işin her iki tarafın birden ticari işletmesi ile ilgili olması zorunludur.

Davacı şirketin tacir olduğu ve sözleşme konusu işleri ticari işletmesiyle ilgili olarak yaptığında tereddüt bulunmamaktadır. Buna karşılık Adalet Bakanlığı bünyesindeki davalı kurum tacir sıfatını haiz değildir. Bu hâlde eldeki davanın mutlak ticari dava niteliği söz konusu olmayıp, davalı tacir olmadığından nisbi ticari dava niteliğinin de bulunmadığı anlaşıldığından eldeki davaya bakma görevi 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesine aittir. (Aynı yönde bkz; İzmir BAM 13. HD. 2023/747 E., 2023/695 K., 07/04/2023 T.)

Yapılan bu açıklamalar doğrultusunda mahkememizin görevsizliğine dair karar vermek gerekmiş, Yargıtay HGK'nın 2017/15-2141 Esas, 2019/442 Karar sayılı ilamında değinildiği üzere, 6100 sayılı HMK'nın 115/1, 138. Maddeleri ve usul ekonomisi ilkesi uyarınca (duruşma günü verilmeksizin) dosya üzerinden davanın görevsizlik nedeni ile dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.