Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/864 K.2025/6

Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C.

ANKARA GEREKÇELİ KARAR

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/864

KARAR NO : 2025/6

BAŞKAN : ...... ÜYE : ...... ÜYE : ...... KATİP : ......

DAVACI : ...... VEKİLİ : Av. ...... DAVALI : ...... VEKİLLERİ : Av. ...... Av. ......

DAVA

Tahkim / İcra Edilebilirlik Şerhi Verilmesi Talepli

DAVA TARİHİ : 04/12/2024

KARAR TARİHİ : 09/01/2025

KARAR Y.TARİHİ : 09/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan "Tahkim/İcra Edilebilirlik Şerhi Verilmesi" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir.

I-İDDİALAR

1. Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 21/07/2014 tarihli ... Sözleşmesi uyarınca taraflar arasında çıkan uyuşmalıklara ilişkin ..., Sözleşmenin 67. Maddesi uyarınca 02/12/2015 tarihinde tahkim yoluna başvurulduğunu, hakem heyeti nezdinde 4686 sayılı ...... hükümleri uyarınca tahkim yargılamasının yürütüldüğünü, hakem heyetinin 08/07/2024 tarihinde nihai kararını verdiğini, davalının, hakem heyeti kararına karşı kısmi iptal davası açtığını, akabinde 16/10/2024 tarihinde feragat edildiğini ve feragat nedeniyle davanın reddine karar verildiğini beyanla; 08/07/2024 tarihli Hakem Heyeti Nihai kararı için 4686 sayılı ...'nun 15. Maddesi uyarınca icra edilebilirlik şerhi verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-SAVUNMALAR

2. Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki ilişkinin ...’nin yapımı ve teslimi sözleşmesine dayandığını, ...'nın, projenin yüklenicisi, ...'nın ise iş sahibi olduğunu, ...’ın temerrüdü üzerine ...'nın sözleşmeyi feshettiğini, ...'ın, feshin haksız olduğunu ileri sürerek tazminat talep ettiğini, Sözleşme’nin 67. maddesindeki tahkim şartı tahtında ...... ’ndan kurulan hakem heyetinin, 08/07/2024 tarihli Hakem Kararı ile feshin haksız olduğuna karar verdiğini, mahkemenin icra edilebilirlik şerhi verme yetkisi bulunmadığını, ... uyarınca mahkemenin yetkili olduğu işlerde,

davalının yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinin yetkili olduğunu, davacının, müvekkilinin yerleşim yerini açıkça yanlış gösterdiğini, müvekkilinin yerleşim yerinin ... ... olduğunu, talep bakımından yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olacağını, davacının icra edilebilirlik şerhi talep etmekte hukuki yararı bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR

A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar

3. Taraflar arasında 21/07/2014 tarihli ... Sözleşmesi imzalandığı ve bu sözleşmenin feshedildiği ve sözkonusu sözleşme ile taraflar arasında tahkim anlaşması bulunduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları

4. Uyuşmazlık; ... İnş. ve Mak. San. Tic. A.Ş. ile ... Enerji Üre. A.Ş. arasında görülen ve ...... 'den oluşan hakem heyetinin 08.07.2024 tarihli Hakem Heyeti Nihai Kararına, 4686 Sayılı Kanun 15/B maddesi uyarınca icra edilebilirlik şerhi verilip verilemeyeceği, bu konuda mahkememizin görevli ve yetkili olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

5. ... İnş. ve Mak. San. Tic. A.Ş. ile ... Enerji Üre. A.Ş. Arasında imzalanan 21/07/2014 tarihli ... Sözleşmesinin incelenmesinde. "Sözleşmenin Konusu" başlıklı 3. maddesinde; sözleşmenin konusunun, ...'in İnşaatı kapsamındaki işbu sözleşme ve eklerinde açıklanan işlerin iş sahibi tarafından yükleniciye yaptırılması olduğu. 4. Maddesinde iş sahibinin temsilcisinin yetki ve görevlerinin düzenlendiği.

"Anlaşmazlıkların Çözümü" başlıklı 67. Maddesinde; işlerin devamı sırasında, sözleşmede düzenlenen hususların net ve açık bir ifade ile belirtilmemiş olması veya metinler arasında çelişkili ifadeler bulunması hallerinde; yüklenicinin, iş sahibinin uygun göreceği çözümle işe devam edeceği, iş sahsibinin böyle bir durumda ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında yapılmış olan fiili uygulamaları ve emsal kararları değerlendirmek suretiyle çözüme ulaşacağı, sözleşmenin geçerliliği, hükümsüzlüğü,

ihlali veya sözleşmenin feshi halleri de dahil olmak üzere işbu sözleşmeden kaynaklanan veya işbu sözleşme ile ilgili doğabilecek her türlü anlaşmazlığın 4686 sayılı ... hükümleri uyarınca tahkim yoluyla çözüleceği, hakem heyetinin 4686 sayılı ... hükümlerine uygun olarak atanacak olan üç hakemden oluşacağı, tahkim yerinin, ...... olacağı hususlarında düzenleme yapılmıştır.

6. ...... ’den oluşan hakem heyetinin 08.07.2024 tarihli Hakem Heyeti Nihai Kararının incelenmesinde; davacının ... A.Ş, davalının ...

A.Ş olduğu, uygulanan usulün 4686 sayılı ... olduğu, dava konusunun, davacının davalı ile arasındaki sözleşme gereğince süre uzatımı hak ettiği halde kendisine verilmediğini iddia ettiği süre uzatımlarının verilmesi, ödenmediğini iddia ettiği iş bedeli alacaklarının tahsili, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan iş değişikliği nedeniyle kendisine yeni fiyat ödenmesi,

dava sırasında davalı tarafından gerçekleştirilen feshin haksız olduğunun tespiti, haksız olduğunu iddia ettiği fesih sebebiyle yapılamayan bakiye iş kapsamında yoksun kaldığını ileri sürdüğü karının tahsili, iş durmaları nedeniyle katlandığını iddia ettiği bekleme maliyetlerinin tahsili, ödenmediğini ileri sürdüğü üç hak edişin tahsili, ödenmediğini ileri sürdüğü üç hak edişin tahsili vs istemlerine ilişkin olduğu, hakem heyetinde 08/07/2024 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen bu kararın taraflara 09/07/2024 tarihinde tebliğ edildiği,

davalı tarafından 08/08/2024 tarihinde işbu karara karşı davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

7. ...... , sayılı kararının incelenmesinde; davacı ... A.Ş tarafından 08/08/2024 tarihinde, eser sözleşmesinden kaynaklanan hakem kararının iptali talebi istemi ile istinaf kanun yoluna başvurulduğu, yargılama sırasında 16/10/2024 tarihinde davacı tarafından davadan feragat edildiği, feragat nedeniyle 18/10/2024 tarihinde davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, işbu kararın 22/11/2024 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA veGEREKÇE

8. Dava, 4686 Sayılı Kanun 15/B maddesi uyarınca Hakem Kararının İcra edilebilir olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.

9. Öncelikle davacı yanca 4686 sayılı ... hükmü uyarınca hakem kararına icra edilebilirlik şerhi verilmesi istemine yönelik olarak taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkla ilgili aralarında akdetmiş oldukları tahkim anlaşmasına 4686 sayılı MTK hükümlerinin ve böylece MTK m. 15/B hükmü uyarınca icra edilebilirlik şerhi verilmesi koşullarını değerlendirilmesi gerekmektedir.

10. 4686 sayılı MTK'nın "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 2. fıkrası "Bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği veya bu Kanun hükümlerinin taraflar ya da hakem veya hakem kurulunca seçildiği uyuşmazlıklar hakkında uygulanır." hükmünü havidir.

11. Yine bir uyuşmazlığın ne zaman yabancılık unsuru taşıyacağı ise sözkonusu Kanunun 2. maddesinde düzenlenmiştir. MTK m. 2 hükmü; "Aşağıdaki hâllerden herhangi birinin varlığı, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığını gösterir ve bu durumda tahkim, milletlerarası nitelik kazanır.

1. Tahkim anlaşmasının taraflarının yerleşim yeri veya olağan oturma yerinin ya da işyerlerinin ayrı devletlerde bulunması.

2. Tarafların yerleşim yeri veya olağan oturma yerinin ya da işyerlerinin;

a) Tahkim anlaşmasında belirtilen veya bu anlaşmaya dayanarak tespit edilen hâllerde tahkim yerinden,

b) Asıl sözleşmeden doğan yükümlülüklerin önemli bir bölümünün ifa edileceği yerden veya uyuşmazlık konusunun en çok bağlantılı olduğu yerden,

Başka bir devlette bulunması.

3. Tahkim anlaşmasının dayanağını oluşturan asıl sözleşmeye taraf olan şirket ortaklarından en az birinin yabancı sermayeyi teşvik mevzuatına göre yabancı sermaye getirmiş olması veya bu sözleşmenin uygulanabilmesi için yurt dışından sermaye sağlanması amacıyla kredi ve/veya güvence sözleşmeleri yapılmasının gerekli olması.

4. Tahkim anlaşmasının dayanağını oluşturan asıl sözleşme veya hukukî ilişkinin, bir ülkeden diğerine sermaye veya mal geçişini gerçekleştirmesi." hallerinden birisinin bulunması durumlarında, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı ve bu uyuşmazlığı konu edinen tahkimin de “milletlerarası tahkim” sayılacağının kabulü gerekir (...... ).

12. Görüldüğü gibi, taraflar arasındaki uyuşmazlığa 4686 sayılı MTK hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı sonucuna MTK'nın 1 ve 2. maddelerinin değerlendirilmesi neticesinde varılabilecektir.

13. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 67.2 hükmünde "Sözleşmenin geçerliliği, hükümsüzlüğü, ihlali veya sözleşmenin feshi halleri de dahil olmak üzere, işbu sözleşmeden kaynaklanan veya işbu sözleşme ile ilgili doğabilecek her türlü anlaşmazlık 4686 sayılı ... hükümleri uyarınca tahkim yoluyla çözülecektir" biçiminde anlaşmazlıkların nasıl çözüleceğine yer verilmiştir. Bu anlamda taraflar arasında doğacak uyuşmazlıkların 4686 sayılı ... hükümleri uyarınca tahkim yoluyla çözüleceği kararlaştırıldığına göre MTK'nın 1. maddesinde de yer verildiği üzere 4686 sayılı MTK hükümleri uygulama yeri bulacaktır.

14. Az yukarıda yer verilen ön sorunun aşılması neticesinde davacının 4686 sayılı MTK hükümleri uyarınca icra edilebilirlik şerhi isteminin usul ve esas yönünden değerlendirilmesi gerekmiştir.

15. 4686 sayılı MTK'da hakem kararlarının icra edilebilir hâle gelmesi ve bu yönde belge verilmesi 15. maddede hüküm altına alınmıştır. Ancak öncelikle her iki yanın usule yönelik itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.

16. 4686 Sayılı Kanun'un "İptal davası ve hakem kararlarının icra edilebilir hâle gelmesi" başlıklı 15. maddesinin "B" bendinde "B) İptal davasının reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden sonra asliye hukuk mahkemesi, hakem kararının icra edilebilir olduğuna ilişkin bir belgeyi istemde bulunan tarafa verir. Bu belgenin verilmesi harca tâbi değildir. Hakem kararının icraya konulması hâlinde Harçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

İptal davası için öngörülen sürenin geçtiği veya tarafların iptal davası açmaktan feragat ettiği hâllerde, hakem kararının icra edilebilir olduğuna ilişkin belgenin verilmesi sırasında (A) fıkrasının 2nci bendinin (a) ve (b) alt bent hükümleri mahkemece re’sen dikkate alınır. Bu hâlde mahkemece aksine karar verilmedikçe, inceleme dosya üzerinden yapılır." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

17. 4686 sayılı MTK'nın 15/B maddesinin 2. fıkrasında icra edilebilirlik şerhi verilmesi taleplerine yönelik mahkemece yapılacak yargılamada uygulanacak usule ilişkin olarak yalnızca "Bu hâlde mahkemece aksine karar verilmedikçe, inceleme dosya üzerinden yapılır." düzenlemesine yer verilmiş, bunun dışında her hangi bir yargılama usulü sözkonusu edilmemiştir. Bu halde ise lex fori'ye göre hakimin hukuku uygulanması gerekeceği nazara alınarak genel yargılama usulü kuralları yani HMK hükümleri uygulama yeri bulacaktır.

18. Bu halde ise "icra edilebilirlik şerhi verilmesi" yönündeki istemin HMK'nin 382. Maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işi olmadığı, yine özel olarak da 4686 sayılı MTK'da çekişmesiz yargı işi olduğuna ilişkin her hangi bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğu, yalnızca dosya üzerinden inceleme yapılabileceği yönünde yukarıda yer verilen hükmün sevk edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Yargılama usulü olarak basit yargılama usulünün uygulanacağı yönünde de açık bir düzenleme bulunmamakta ise de incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği yönündeki hüküm nazara alındığında basit yargılama usulünün uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu halde ise hem talebe karşı itiraz ve cevaplarını sunmak üzere hem de HMK m. 27 hükmü uyarınca hukuki dinlenilme hakkı gereğince davalı/karşı tarafa dava/talep dilekçesi tebliğ edilmiştir (...... ).

19. Davalı yan cevap dilekçesinde talebin harca tabi olduğu ve harcın ikmal edilmesi gerektiği, Mahkememizin talep bakımından yetkisinin bulunmadığını, yetkili mahkemenin davalı şirketin ticaret sicil adresinin bulunduğu yer ... Mahkemeleri olduğunu, ayrıca talebinde hukuki yararının bulunmadığını ileri sürmüştür.

20. İcra edilebilirlik şerhi verilmesi taleplerine yönelik uyuşmazlıklarda harç alınmasına ilişkin olarak harç alınıp alınmayacağı konusunda 15/B-1 hükmü "...Bu belgenin verilmesi harca tâbi değildir." şeklinde olup anılan düzenlemeden de anlaşılacağı üzere maktu ya da nispi her hangi bir harca tabi olmadığının kabulü gerekmektedir. Bu hüküm gereğince davalı yanın harç ikmaline yönelik itirazı nazara alınmamış ve talepte bulunandan her hangi bir harç ikmali yönünde karar tesis edilmemiştir.

21. Yine eldeki uyuşmazlıkta görevli ve yetkili mahkeme hususunda 4686 sayılı MTK 3. Maddesinde ve EK Madde 1 düzenleme yapıldığı görülmektedir. 4686 sayılı MTK'nın "Tahkimde Görevli ve Yetkili Mahkeme, Müdahalenin Sınırı" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrası "Bu Kanunda mahkeme tarafından yapılacağı belirtilen işlerde, davalının yerleşim yeri veya olağan oturma yeri ya da işyerinin bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesi; davalının Türkiye’de yerleşim yeri, olağan oturma yeri veya işyeri yoksa ... Asliye Hukuk Mahkemesi görevli ve yetkilidir" düzenlemesini içermektedir.

22. Öte yandan EK Madde 1 hükmü ise "Bu Kanunda asliye hukuk mahkemesine verilen görev ve yetkiler, uyuşmazlığın konusuna göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi tarafından kullanılır." şeklinde düzenlenmiştir.

23. Bu anlamda eldeki uyuşmazlıkta tarafların tacir olduğu da nazara alındığında Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmakta olduğundan mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmiştir.

24. Yetkili mahkeme bakımından ise yine MTK'nın 3. maddesinde özellikle 4686 sayılı Kanun'da mahkeme tarafından yapılacağı belirtilen işlerde yetkili mahkeme olarak "davalının yerleşim yeri veya olağan oturma yeri ya da işyerinin bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesi; davalının Türkiye’de yerleşim yeri, olağan oturma yeri veya işyeri yoksa ... Mahkemesi" olduğu açıkça düzenlenmiştir. MTK'nın 15/B-1 hükmünde icra edilebilirlik şerhinin Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesince verileceği belirtilmiş olup hangi yer mahkemesince sözkonusu belgenin verileceği hususunda ise 3. maddeye göre değerlendirme yapmak gerekmektedir.

25. MTK'nın 3. maddesinde düzenlenmiş olan yetkinin kesin yetki olduğu da söylenemeyecektir. Zira yetkinin kesin olduğuna ilişkin madde metninde açık bir ifade yer almamaktadır. Bu durumda ise taraflarca MTK'nın 3. maddesinde belirlenmiş olan yetkili yer mahkemeleri dışında başka mahkemeleri de yetkili kılacak biçimde yetki anlaşması yapabileceklerdir.

26. Eldeki uyuşmazlıkta taraflarca akdedilmiş olan sözleşmede ise bir önceki paragrafta ifade edildiği biçimde taraflarca bir yetki anlaşması yapılmadığı da anlaşılmaktadır.

27. Davalı yanca dava dilekçesinin tebliği üzerine süresi içerisinde sunmuş olduğu cevap dilekçesinde mahkemenin yetkisine itiraz etmiş olup yetkili mahkeme olarak davalı şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresinin bulunduğu yer mahkemesi olan ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğunu ileri sürmüştür.

28. Mahkememizce yapılan inceleme neticesinde davalının şirket merkezinin ticaret sicil adresinde kayıtlı olduğu .../... adresi olduğu, davalı yanca süresi içerisinde usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunulmuş olduğunun anlaşıldığı, yukarıda yer verilen yetki hususundaki açıklamalar da nazara alındığında, davalı şirketin ticaret sicil adresinin ... Adliyesi yargı çevresi içerisinde kaldığı, bu hale göre ise mahkememizin icra edilebilirlik şerhi talebi hususunda yetkili olmayıp ... Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkisinde olduğu değerlendirilmiştir.

29. Öte yandan davacı yan taraflar arasındaki sözleşmenin akdedilmesi ve yine tahkim işlemlerinin davalının şubesinin bulunduğu yer olan ...... 'da yürütüldüğü ile tahkim yerinin ...... olduğu yönündeki yetki itirazına yönelik savunmaları değerlendirildiğinde ise, sözleşmenin davalı şirketin şubesi tarafından akdedilmediği, yine tahkim yerinin ...... olarak belirlenmesinin ise esasen MTK'nın 3. Maddesindeki yetkiyi ortadan kaldıracak nitelikte bir yetki anlaşması olarak değerlendirilemeyeceği, taraflarca bu hususta açık bir yetki sözleşmesi yapılmadığı dikkate alındığında kabule değer görülmemiştir.

30. Yapılan tüm bu açıklamalar neticesinde Mahkememizin talep konusu edilmiş olan icra edilebilirlik şerhi verilmesi konusunda yetkili mahkeme olmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden aşağıdaki biçimde reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"