Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/134 K.2023/764

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

davacı vekili dava dilekçesinde: müvekkili Kurumun bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanmasının ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden alındığını; özel güvenlik firmalarının işçilerini kendilerinin belirlediğini; personeli işe alan ve çıkaranın özel güvenlik firmaları olduğunu; dava dışı ... adlı işçinin davalı şirketler bünyesinde 30/03/2014 - 28/06/2019 tarihleri arasında çalıştığını ve işyerinin tasfiye edilmesiyle yükleniciye iade edildiğini, yüklenici tarafından iş akdinin sonlandırıldığını; ...'la arabuluculuk görüşmeleri sonrasında anlaşma sağlandığını;

tüm işçilik alacaklarına karşılık (2.882,70 TL'si ihbar tazminatının 1/2'si olacak şekilde) 22.177,30 TL ve 415,25 TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 22.592,55 TL ödemenin 08/08/2019 tarihinde yapıldığını; ...'ın çeşitli zamanlarda davalıların ve bunların kurduğu adi ortaklıkların bünyesinde sözleşmeler kapsamında çalıştığını; işçinin kurum çalışanı olmayıp davalı işverenler bünyesinde çalıştığını; davalı şirketler ve kurum arasında imzalanan hizmet işleri genel şartnamesi, sözleşme ve teknik şartnamelerin ilgili maddeleri uyarınca alt işverenler işçisine ödenen bedelin davalı şirketler tarafından davacıya ödenmesi gerektiğini;

davalılarla imzalanan Hizmet alım sözleşmesinin 22. Maddesinde, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 6. Bölümünde yer alan 38. Maddede ve Teknik Şartnamenin 14. Maddesinde işçilik alacaklarına ve iş mevzuatına ilişkin yükümlülüklerde sorumluluğun yüklenicide olduğunun belirtildiğini, davalı yüklenicilerin bunları imzalayarak sorumlulukları kabul ettiğini; kurum tarafından imzalanan toplu iş sözleşmesi gereği davalıların işçisi olan dava dışı kişiye ödenen miktarın davalılardan tahsilinin gerektiğini;

tüm bedelin rücu edilmesi gerektiğine dair emsal karar bulunduğunu belirtmiş ve fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam 2.000,00 TL'nin 1.200,00 TL'sinin ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti.'den. 600,00 TL'sinin ...Özel GÜvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'den. 100,00 TL'sinin ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'den ve 100,00 TL'sinin Yavuz Koruma ve Özel Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd.

Şti.'den ödeme tarihi olan 08/08/2019'dan işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline; davalılardan ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti., ...Özel GÜvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'nin iş ortaklığı olarak işçiyi beraber çalıştığından müteselsil ve müşterek sorumlu olduklarının kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 25/10/2022 tarihli dilekçesi ile dava değerini 20.592,54 TL'ye yükseltmiştir.

CEVAP

1- Davalı ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazlarının bulunduğunu, dava dışı işçiye hangi alacaklara karşılık ne kadar ödeme yapıldığının dava dilekçesinden anlaşılmadığını, İş Kanunu'nun üst işverenin alt işverene rücu hakkının olduğunu düzenlemediğini, ödemelerden dava ile haberdar olunduğunu, ihbar veya bildirimde bulunulmamasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davalının ihale ile davacıdan iş aldığını, ihaleyi kazanan davalının mevcut işçilerle çalışmaya devam ettiğini, davacının ihaleye çıktığı işçi sayısını zamanla değiştirdiğini, davacının birden depolarını kapatması nedeniyle işçiye bildirimde bulunma,

ihbar öneli verme zamanının kalmadığını, işçinin davalıya iadesinin hakkın kötüye kullanılması olduğunu, davacı ile imzalanan sözleşme, teknik ve idari şartnamelerde asıl işverenin işçilik alacaklarını davalıya rücu edebileceğine dair düzenleme bulunmadığını, ihale şartnamesinde yazmayan hiçbir kalemin işçiye ödenmesinin mümkün olmadığını, kıdem tazminatı yönünden davalıya herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu nedenle kıdem tazminatının ihale makamı tarafından ödenmesi gerektiğini,

Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamındaki İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik gereği kıdem tazminat ödemelerinin asıl işveren tarafından ödeneceği ve usulün gösterildiğini, müteselsil borçlulukta borçlulardan her birinin borcunun bağımsız nitelik taşıdığını, TBK m165 gereği borçlulardan birinin davranışıyla diğerinin durumunu ağırlaştıramayacağını, davalının işçinin işten çıkarılmasında kusurunun bulunmadığını, bu nedenle kusur değerlendirilmesi yapılması gerektiğini, verginin rücu edilemeyeceğini, alacağın zamanaşımına uğradığını,

TİS farkı talebinin hukuka aykırı olduğunu, davacının TİS gereği ödediği farkı davalıdan talep edemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Yavuz Koruma ve Özel Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.

Vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, taleplerin somut olmadığını, işçinin davacının emir ve talimatlarıyla çalıştığını, işçinin davalı ihaleyi kazanmadan önce de davacı emrinde çalıştığını, projenin sona ermesiyle iş sözleşmesinin konusuz kaldığını, sözleşme ve şartnamede işçilik alacakları ve arabuluculuk ücretinden davalının sorumlu olduğuna dair bir hüküm bulunmadığını, sözleşme ve şartname gereği davalının sadece aylık ücretten sorumlu olduğunu, iş akdinin davacının talebiyle son bulduğunu, işçinin iş akdinin geçerli ve haklı nedene dayalı olarak sonlandırıldığını,

feshin son çare olarak gerçekleştiğini, işletmesel karar alındığını, işçinin alacaklarından müteselsil sorumluluk bulunduğunu, bu nedenle tazminatın müştereken ödenmesi gerektiğini, arabuluculuk toplantısına katılmayan davalıya bu masrafların yüklenemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, rücuen alacak istemine ilişkindir.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesince 03/06/2021 tarih 2021/20 esas 2021/129 karar sayılı yetkisizlik kararı 16/02/2022 tarihinde kesinleşerek tevzi edildiği, Mahkememizin 2022/134 esas numarasını almıştır.

Mahkememizce aldırılan 13/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda; Davacının hizmet alım sözleşmeleri kapsamında üst işveren sıfatıyla çalıştırdığı işçiye 22.177,30 TL işçilik alacağı, 415,25 TL arabuluculuk ücreti ödediği; davacının bu bedeli davalılara rücu edebileceği; Müteselsil sorumluluğun kabulü halinde;

- ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti.'nin münferiden 779,16 TL,

- ...Ulusoy, ...1'lik, 7 Tepe, ...7 Kule, Haskent ve Ulusoylar İş Ortaklıkları adı altında adi ortaklıklar döneminde işçiyi çalıştıran ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin müteselsilen 12.705,48 TL,

- ... İş Ortaklığı adı altında adi ortaklık döneminde işçiyi çalıştıran ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'nin müteselsilen; 3.158,18 TL

- Yavuz Koruma ve Özel Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin münferiden; 5.949,72 TL rücuya konu borcunun bulunduğu,

Her bir davalı için münferiden sorumluluğa gidilecekse;

- ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti.'nin 8.710,99 TL

- ...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin 6.352,74 TL

- ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'nin 1.579,09 TL

- Yavuz Koruma ve Özel Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin 5.949,72 TL rücuya konu borcunun bulunduğunu belirtmiştir.

Bilirkişi 14/07/2023 tarihli ek raporunda; Davacının hizmet alım sözleşmeleri kapsamında üst işveren sıfatıyla çalıştırdığı işçiye 22.177,30 TL işçilik alacağı, 415,25 TL arabuluculuk ücreti ödediği; davacının bu bedeli kıdem tazminatı hariç olmak üzere davalılara rücu edebileceği;

- ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti.'nin münferiden 250,46 TL

- ...Ulusoy, ...1'lik, 7 Tepe, ...7 Kule, Haskent ve Ulusoylar İş Ortaklıkları adı altında adi ortaklıklar döneminde işçiyi çalıştıran ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ...Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin müteselsilen 4.084,28 TL,

- ... İş Ortaklığı adı altında adi ortaklık döneminde işçiyi çalıştıran ...Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'nin müteselsilen; 1.015,22 TL,

- Yavuz Koruma ve Özel Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin münferiden; 3.827,90 TL rücuya konu borcunun bulunduğunu belirtmiştir.

Uygulamada son işverenden tahsil edilen işçilik alacakları, çoğunlukla işçinin birden fazla alt işverenler nezdindeki çalışmalarını kapsamaktadır. İşçinin çalışmış olduğu her bir alt işverenin dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemi ile sınırlı olmalıdır. Davacın “son işveren“ olması da bu sonucu değiştirmez.

Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur. Başka bir ifade ile davacı üst işveren, dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatını ancak son işverendentalep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarından ise, işçinin çalışmış olduğu alt işverenler, üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumludurlar.

Yine, son işveren, yargılama gideri (dava ve icra), avukatlık ücreti, harç, faiz gibi fer'i borçlardan, her bir davalı alt işverenin toplam ana para tutarı içinde sorumlu olduğu tutarına oranı kadarını ilgili alt işverenlere rücu edebilir. Uyuşmazlığın İş Hukuku değil, Borçlar Hukuku hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden, “iş hukukunda geçerli olan mevzuat ve içtihatlara göre yapılan değerlendirmeler" rücu davalarında hükme esas alınamaz.

Değinilmesi gereken bir başka nokta ise alt işverenlerin sorumlu oldukları dönemlere ilişkin hesaplama yapılırken hangi tarihteki ücretlerin esas alınması gerektiğidir. Son işveren, iş mahkemesi ilamı gereğince işçilik alacaklarını iş akdinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödemekte olup,iş mahkemesi ilamındaki usul ve hesaplamalar doğrultusunda alt işverenlerden rücu isteminde bulunabilir. ( Bkz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 03.12.2015 tarih, 2014/38758 E., 2015/35433 K.) Bir kısım davalılarla yapılan sözleşme ve şartnamelerde açıkça kıdem tazminatı ayrık tutulduğundan bu davalıların kıdem tazminatının rücuundan sorumlu olmayacakları kabul edilmişitir.

Bu açıklamalar ışığından somut olayda ilama konu mahkeme kararındaki işçinin davalılar nezdinde çalıştığı SGK kayıtlarından anlaşılmaktadır. Taraflar arasında iş yeri devri söz konusu olmaksızın ihale alıcısının değişmesi suretiyle eski işçilerin ihale alan şirket nezdinde çalıştırılması söz konusudur. Bu kapsamda dava dışı işçinin davalılar bünyesinden bilirkişi raporunda belirtilen dönemlerde raporda belirtilen gün kadar çalıştığı anlaşılmaktadır.

Her bir davalı davacı ile arasındaki sözleşmede açıkça işçi alacaklarından davalının sorumlu oldukları düzenlenmesine ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 6. Bölüm 38. Maddesi göre ancak işçiyi çalıştırdığı dönem için sorumludur.

Alınan usul ve yasaya uygun denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülen bilirkişi raporunda davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemlere ilişkin raporda belirtilen miktarda sorumlu olduklarından davacının davasının kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

H Ü KÜ M

Nedenleri yukarıda açıklanacağı üzere;

Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile,

250,46 TL'nin ...Özel Güvenlik .. Limited Şirketi'nden,

4.084,28 TL'nin ...Özel Güvenlik .. Limited Şirketi ve ...Özel Güvenlik .. Limited Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen,

1.015,22 TL'nin ...Özel Güvenlik .. Limited Şirketi ve ...Güvenlik Sistemleri ... Limited Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen,

5.949,72 TL'nin Yavuz Koruma ... Özel Güvenlik Şirketi'nden 08/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte belirtilen miktarda belirtilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

İş bu dava nedeniyle alınması gerekli 771,88 TL harçtan peşin alınan 59,30 TL ile 411,30 TL ıslah harcının mahsubu ile kalan 360,58 TL harcın davalılardan (...Özel..Ltd.Şti 89,36 TL'sinden, ...Özel Güv...Ltd.Şti. 65,17 TL'sinden, ...Güv...Ltd.Şti. 16,20 TL'sinden, Yavuz Koruma..Ltd.Şti. 189,95 TL'sinden sorumlu olmak üzere) belirtilen miktarda alınarak alınarak hazineye gelir kaydına,

Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin 1.058,24 TL' sinin davalıdan sorumlulukları oranında, 261,76 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

Davacı tarafından yapılan 477,50 TL posta ve tebligat gideri, 1.700,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.177,50 TL yargılama giderinin davalılardan sorumlulukları oranında alınarak davacıya verilmesine,

Davacının dava açarken ödediği 470,60 TL peşin ve başvurma harcının davalılardan sorumlulukları oranında alınarak davacıya ödenmesine,

Kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 11.299,68 TL (...Özel..Ltd.Şti 2.799,75 TL'sinden, ...Özel Güv...Ltd.Şti. 2.042,14 TL'sinden, ...Güv...Ltd.Şti. 507,61 TL'sinden, Yavuz Koruma..Ltd.Şti. 5.949,72 TL'Sinden sorumlu olmak üzere) vekalet ücretinin davalılardan belirtilen miktarda alınarak alınarak davacıya verilmesine,

Davanın reddedilen bölümü için kendisini vekille temsil ettiren davalılar ...Özel..Ltd.Şti, ...Özel Güv...Ltd.Şti. ve ...Güv...Ltd.Şti. yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 11.292,86 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalılara verilmesine,

Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,

Dair davacı vekili ve davalı Yavuz İş Gücü .. Vekilinin yüzüne karşı ve diğer davalılar vekilinin yokluğunda dava değeri istinafa başvuru sınırı altında olduğundan 6100 sayılı HMK'nun 341/2 maddesi gereğince kesin olmak üzere karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/12/2023