Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/160 K.2021/337

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında gerçekleşen 01/02/2019 tarihli sözleşme gereğince müvekkili şirketin hak etmiş olduğu sözleşme bedelinin fesih tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte şimdilik 5.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini, müvekkili şirketin sözleşmenin haksız ve mesnetsiz feshi nedeniyle uğramış olduğu ticari kazanç kaybının avans faizi ile birlikte şimdilik 5.000,00 TL olmak üzere toplam 10.000,00 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde iddia ettiği hususları kabul etmediklerini, müvekkilinin davacının sahibi bulunduğu ...'in bir önceki şirketi bulunan ve halihazırda da faaliyetlerine devam eden ... İnşaat... Şti ile sözleşme imzalandığını, davacının yeni kurmuş olduğu şirket ile faaliyetlerine devam etmek istediğini, bu nedenle taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin ikale yolu ile sona erdirildiğini, müvekkilinin davacı şirket adına yapmış olduğu ödemelerin, davacı tarafından tanzim edilen onay ve muvaffakatname belgesi doğrultusunda cari hesabına borç kaydedilmesi nedeniyle müvekkillerine 1.190.821,00 TL borcunun bulunduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL

Dava, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan kazanç kaybına ilişkin alacak isteminden ibarettir.

Davacı taraf, taraflar arasında "...

Yapı Alçıları Fabrikası Paketleme ve Temizlik Sözleşmesinin" yapıldığını, sözleşmenin 01/02/2019 - 31/12/2021 tarihleri arasında 3 yıl süre ile geçerli olduğunu, bu dönem içinde davacı şirketin davalı şirkete ait ... fabrikasında "üretim ve satışı yapılan alçılar ile tedarikçilerden temin edilen üretimi paketleme ve ticari malzemelerle stokların torbalara doldurulması, paketlere big baglere direk dolum yapılarak tekrar big baglere alınıp stoklanması, forklift kullanımı ve yönlendirilmesi ,torbalanan ürünlerin araçlara, kamyonlara yüklenmesi, fabrikaya dışarıdan gelen big bag ve PP formlarının indirilmesi ve stok sahasına alınması,

torbalı kireç kimyasal ve yardımcı hammaddelerin yüklenmesi ve istiflenmesi, paketleme ünitesinin ve çevre temizliğinin yapılması ve diğer ünitelerin temizlenmesi..." gibi temizlik ve paketleme işleri üzerinde anlaşma sağlandığını, davalı şirketin kış aylarında yaşanan mevsimsel düşüşü davacı şirket aleyhine kötüniyetli olarak kullandığını, davalı şirket üretim ve hizmeti tamamen durmuş gibi göstererek kötüniyetli bir şekilde davalı şirket ile aralarında yapılan 01/02/2019 tarihli sözleşmeyi 31/10/2019 tarihinde mücbir sebebe dayalı olarak tek taraflı şekilde feshettiğini, ancak bildirilen mücbir sebebin tanıma uygun olmadığını,

yasal şartların bulunmadığını, davacı yanın kısa bir süre sonra bu kez 29/11/20109 tarihli başka bir ihtarname ile sözleşmenin 11.maddesinin 3.bendine göre bu kez sözleşmeyi tek taraflı feshettiğini bildirmiş olduğunu, feshe gerekçe olarak şirket faaliyetlerinin durdurulduğu hususunun gösterildiğini, ancak sözleşmenin feshinden kısa bir süre sonra başka bir firma ile anlaşarak işleri bu firmaya yaptırdığını ve faaliyetine devam ettiğini, bu hususun ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyası kapsamı ile sabit olduğunu, haksız fesih nedeniyle maddi kayba uğradığını ileri sürmektedir.

Davalı taraf ise savunmalarında davalı şirketin bir tanesi ...

Ankara adresinde diğeri Bala Ankara adresinde olmak üzere iki adet üretim tesisi bulunduğunu, bunlardan ... fabrikasında sadece yapı alçıları ve formula alçı üretimi yapıldığını, bu üretimin Bala fabrikasında tesis bulunmaması nedeniyle formula üretiminin sadece ... fabrikasında yapıldığını, bu üretim sırasında ... fabrikasında ihtiyaç duyduğu endüstriyel temizlik ve nihai ticari ürünlerin paketlenmesi işlerini üçüncü kişilere taşere ederek gerçekleştirdiğini, taraflar arasında bu çerçevede hizmet alım sözleşmesi imzalandığını,

ancak 2018 yılının üçüncü çeyreğinde döviz kurunda yaşanan büyük düzeydeki dalgalanma ile başlayan ve halen negatif yönde ağırlaşarak devam eden ekonomik bozulma nedeniyle sektörün etkilendiğini, satış rakamlarının düştüğünü, satış rakamının düşmesinin üretimi ve üretimde duyulan insan kaynağı ihtiyacını azalttığını, bu nedenle ekonomik tedbirlerin uygulanmasına karar verildiğini,

... fabrikasında üretimi yapılan nihai ürünlerin bir kısmının eş değer olması ve Bala fabrikasında ... fabrika işyerinde üretilen ürünlerin tamamının üretiliyor olması ve en önemlisi de aynı ürün gamının Bala fabrikasında daha düşük maliyetle üretilmesi nedeniyle yapı alçıları üretiminin farklı tarihlerde bir çok kez durdurulmasına ve en son 01/11/2019 tarihinde üretimin bu fabrikada süresiz olarak durdurulmasına karar verildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin mücbir sebep başlıklı öncelikle sözleşmenin 31/10/2019 tarihinde feshedildiğinni bildirildiği,

ancak teslim süresinde açıklık olmadığından bir kez de sözleşmenin 11.3 maddesine dayanılarak "taraflar 30 gün önceden haber vermek kaydıyla sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak feshedbilirler" şeklindeki düzenleme gereğince noter kanalıyla gönderilen ihtarname ile 05/01/2020 itibariyle sözleşmenin feshedildiğinin davacı şirkete bildirilip, çalışanların SGK çıkışları yapılarak işçi ve işveren ilişkisinin sonlandırıldığını, kötüye kullanmanın söz konusu olmadığını,

Bala fabrikasında başka bir taşeron şirketten hizmet satın alındığını ve sadece ... fabrikasında bulunan formula tesisi için Bala fabrika yerleşkesinde tesis inşasının sürdüğünü, tesis tamamlandığında ... fabrikasındaki formula tesisinin Bala fabrikasına taşınacağını, tesis henüz taşınmadığından üçüncü personelle yürütülen işlerin Bala fabrikası taşeron şirketi personeli tarafından geçici görevle yerine getirildiğini, tesis taşındığında bu çalışmaların sona ereceğini savunduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; taraflar arasında imzalandığı tarafların kabulünde olan 01/02/2019 tarihli temizlik ve paketleme hizmet alımı sözleşmesinini, davalı şirket tarafından 31/10/2019 tarihinde feshedilmesi nedeniyle, sözleşmenin feshinin haklı bir nedene dayanıp dayanmadığı, mücbir sebep bulunup bulunmadığı, davalının davacı şirket ile olan sözleşmesinin sona erdirmesine karşın başka taşeron şirketten hizmet alımı yapıp yapmadığı, davalı şirketin ... adresindeki faaliyetinin geçici ya da sürekli durdurulup durdurulmadığı, sözleşmenin feshi nedeniyle davacının tazminat ve ticari kazanç kaybı talebinde bulunup bulunamayacağı, davacının zararının tespiti halinde davalının takas mahsup talep hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, taraflar arasındaki sözleşme incelenmiş, çalışan işçilerin SGK kayıtları ile ... SHM'nin ... D.iş sayılı dosyası celbedilerek incelenmiş, tüm dosya kapsamı üzerinden ve tarafların ticari defter ve kayıtları da incelenerek rapor düzenlenmesi istenilmiş, mali müşavir bilirkişi ... tarafından dosyaya sunulan 04/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Taraflar arasında imzalanan 01/02/2019 tarihli temizlik ve paketleme hizmet alımı sözleşmesinin, davalı şirket tarafından 31/10/2019 tarihinde feshedilmesinin, - Davalı şirket yönetim kurulu tarafından alınan 25.12.2018 tarih ve 2018/3 sayılı kararla birlikte, Dava konusu ... fabrikasındaki üretimin.

01-31 Ocak 2019, 10-30 Haziran 2019, 10-31 Ağustos 2019 tarihleri arasında durdurulmasına karar alındığı ve uygulanarak bu tarihlerde üretimin durdurulduğunu, davalı şirket yönetim kurulu tarafından alman 24.10.2019 tarih ve 2019/7 sayılı kararın, "1-Şirketimizin maliki bulunduğu ve ...AN KARA adresinde mukim bulunan fabrika işyerinde 01.11.2019 tarihinden itibaren süresiz olarak durdurulmasına, ...

Fabrika işyerinin bir kısmında faaliyet gösterilen ve üretim yapılan formülü tesisinin 8 ay süresince üretim faaliyetlerine devam etmesine ve bu süre sonunda formula üretim tesisinin ...AN KARA adresinde mukim bulunan Bala Fabrika İşyerine taşınmasına ve bu tesiste üretime devam edilmesine, "Maddeleri doğrultusunda, Dava konusu ... fabrikasındaki üretimin 01.11.2019 tarihinden itibaren sonlandırıldığını, davalı ticari kayıtlarında yapılan incelemelerde, ... fabrikasındaki üretimin, 2018 yılında bir Önceki vıla göre % 15 azaldığı, 2019 yılında (sözleşme tarihi) bir Önceki vıla göre üretim % 79 azaldığı,

2020 yılında ise hiç üretim yapılmadığı tespit edilmiş olup, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 12.maddesinin aşağıdaki gibi olduğu. “I2.MÜCBÎR SEBEPLER Yasal mücbir sebepler dışında, İşverenin ... Fabrikasında ki makimi ve teçhizatta uzun süreli duruşu gerektirir teknik arıza veya kaza sebebiyle duruşların meydana gelmesi halleri İşverenin ... Fabrikası açısından mücbir sebep sayılacaktır, Mücbir sebebin gerçekleşmesi halinde İşveren*in ...

Fabrikası Sözleşme konusu işin yapılmasındaki aksaklık ve gecikmenin yukarıdaki bir veya birden fazla mücbir sebepten meydana geldiğini belirler ise, iş takvimini değiştirir veya mücbir sebebin mahiyetine göre, Sözleşmeyi bedelsiz olarak askıya alabilir veya feshedebilir." Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin mücbir sebepler başlıklı 12. Maddesindeki düzenleme ve davalı şirket yönetim kurulu tarafından alınan kararlar dikkate alındığında, taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin sözleşmede düzenlenen mücbir sebepler kapsamında kaldığını, ...

Fabrikası ile ilgili davalının yeni bir sözleşme imzalayarak farklı bir taşeron firmadan hizmet almadığını, Bala merkez fabrikasında hizmet aldığı taşeron firmadan, ... fabrikasında 2019 yılında kalan cüzi miktardaki formula alçı dolumu ile ilgili 2-3 personel çalıştırdığı ve 2020 yılında ... fabrikasında hiçbir üretimin yapılmadığının değerlendirildiğini, ... fabrikasındaki Üretimle ilgili tespit edilen ticari kayıtlara göre.

Üretimin 2018 yılında düştüğü, 2019 yılında 01-31 Ocak 2019,10-30 Haziran 2019, 10-31 Ağustos 2019 tarihleri arasında geçici olarak durdurulduğunu, 01.11.2019 tarihinden itibaren de sürekli olarak durdurulduğunu, bu nedenle davacının sözleşme kapsamında herhangi bir tazminat yada ticari kazanç kaybı talebinde bulunamayacağının değerlendirildiğinin bildirildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı ve deliller, bilirkişi incelemesi kapsamı, hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarında davalı firmanın 617.665,61 TL alacaklı olarak devrettiğine ilişkin kayıtlar bulunduğu, davalı şirket tarafından davacı şirket ve dava dışı ... Ltd Şti adına yapılan ödemelere ilişkin kayıtların incelenmesinde; davalı ticari defterlerinde, davacı tarafın önceki firması olan ...

Ltd Şti'nin davalıya 2016 yılı sonunda 381.655,69 TL borç bakiyesi olduğunun, davalı defterlerinde davacı firma ile ilgili cari hesap hareketlerinin 2016 yılında başlayarak 2019 yılı sonuna kadar devam ettiği, 2019 yılı sonunda davalı defterlerinde davacının 847.243,26 TL borç bakiyesi bulunduğunun bilirkişiler tarafından tespit edildiği, yine bilirkişiler tarafından davalıya ait Bala ve ... fabrikalarının yıllık üretim miktarlarının kapsamlı bir şekilde incelendiği,

buna göre davacı ile davalı arasında sözleşme konusu olan ... fabrikasında 2015-2017 arasında üretim belli bir seviyede iken 2018 yılında bir önceki yıla göre üretimin %15 azaldığı, 2019 yılında bir önceki yıla göre üretimin %79 azaldığı, 2020 yılında ise hiç üretim yapılmadığı, kayıtlara göre Hasanoğan fabrikasında 2019 yılında yapı alçısı üretiminin neredeyse sıfıra indiği, sadece endüstriyel formula alçısı denilen alçının cüzi miktarda yapıldığının, davacı tarafından ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.iş dosyasında yapılan tespit raporunda bahsi geçen formula alçı dolumunun bu husus olduğunun tespit edildiği, davacı şirketin ticari kayıtlarında davacının davalıdan herhangi bir alacağının olmadığı, davacı kayıtlarında davalının 617.665,61 TL alacaklı olduğunun, yine davalı ticari kayıtlarında ise davacının herhangi bir alacağı olmadığının, davacının 847.243,26 TL borçlu olduğunun bilirkişilerce tespit edildiği, davacının borcunu oluşturan bu kayıtlarda davalının "onay ve muvaffakat" belgeleri kapsamında davacı adına ödediği bedellerin yer aldığı,

bu kayıtların hem sözleşme hem de taahhütname kapsamında davacının muvaffakati ile yapılan ödemeler olduğu, davacının davalıya yapmış olduğu iş tutarından daha fazla olup, bu nedenle davacının davalıya borçlu olduğu, davacının davalıdan herhangi bir alacağının bulunmadığının belirlendiği,

taraflar arasında imzalanan sözleşmenin mücbir sebepler başlıklı 12.maddesi kapsamında sözleşmenin feshinin, davalı şirket yönetim kurulu tarafından alınan ekonomik kriz kaynaklı kararlar dikkate alındığında mücbir sebepler kapsamında kaldığı gibi söz konusu ... fabrikasında üretimin en son 01/11/2019 tarihinde sürekli olarak durdurulması dikkate alındığında davacının sözleşmenin 11.3 maddesi kapsamında da usulünce tek taraflı fesih hakkının doğduğunun kabulü gerektiği, ... fabrikası yönünden davalının yeni bir sözleşme imzalayarak farklı bir taşerondan hizmet almadığı,

Bala merkez fabrikasında hizmet aldığı firmadan yararlanarak 2, 3 personel çalıştırdığı, 2020 yılında ... fabrikasında hiçbir üretim yapılmadığı, bu nedenle davacının sözleşme kapsamında davalıdan herhangi bir tazminat kapsamında ticari kazanç kaybı talebinde bulunamayacağı açıkça anlaşıldığından yerinde görülmeyen davanın aşağıdaki şekilde reddine karar verilmesi gerekmiştir.