Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2014/495 K.2019/895

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında davalı şierketin ... merkezli ... firmasının Türkiye distribütorü ... tohumdan tedarik ettiği "..." isimli tohumların meyvelerinin (ürünlerinin) satışı için 1yıllık satış anlaşması imzaladığını, buna göre müvekkili şirketin bahsi geçn tohumlardan elde edilen ürünlerin satışı noktasında sözleşmenin imza tarihinden (...) itibaren 1 yıl süreyle "münhasır satış yetkisi" elde ettiğini, yine tüm meyvelerin Türkiye ve yurt dışında tek yetkili dağıtıcısı, satıcısı konumunda olmaya hak kazandığını, bunun üzerin emüvekkili şirketin ilk iş olarak yaklaşık ...

TL değerinde paketleme mazlemeleri dizayn ettirdiğini, bu malzemeleri yine bu iş için satın almış olduğu etiket yazıcısı ile birlikte davalı tarafa teslim ettiğini, ücretli marka başvuru harçlarını ödeyerek ... Ltd ŞTi aracılığıyla marka tescil başvurularında bulunduğunu, ayrıca davalı şirketin Gıda Üretim İzin Belgesine sahip olmaması üzerine ...

Tic Ltd Şti ile ... tarihinde fason sözleşmesi imzaladığını, davalı şirketten ... tarihleri arasında yaklaşık 14 ton ürün satın aldığını, davalı tarafın müvekkil şirket ile imzaladığı sözleşmeyi hiçe sayarak cezai şart hükmüne rağmen müvekkil şirketin arkasından iş çevirerek ...'e ait ...

Şti aracılığıyla dolaylı yoldan satış yaptığını, bunun üzerine Antalya ...Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiini, yapılan satışlardan kaynaklanan tazminatın ödenmesinin ihtar edildiğini, hal böyleyken davlı tarafın müvekkil şirkete Antalya ... Noterliğinden ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname keşide ederek sözleşmeyi tek taraflı feshedeceklerini bildirdiğini, bunun üzerine müvekkil şirketin davalı tarafa 3.ve son kez Antalya ...

Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide ederek sözleşmeye aykırı biçimde müvekkil şirkete ait marka, işaret ve telif değerlerini haksızca ihlal ettiği, bu nedenle davalı tarafa teslim edilen ambalaj ve telif malzemelerinin kullanımını derhal durdurması, iade etmesi,

kullanılanlara ait maliyeti ödemesi vs.davalı tarafta ihtar edildiğini, hal böyleyken sözleşmenin ihlal edilerek müvekkil şirketin yarattığı satış ve pazarlama ağından tek başına kazanç elde ederek müvekkil şirketi oldukça büyük zarara uğratan, sözleşmeyi açıkça ihlal eden davalı şirketin sırf müvekil şirketin münhasır satış yetkisini elinden almak adına hiçbir gerçekliği ve ispatı mümkün olmayan bahanemelrle Antalya ...

Noterliği'nden gönderdiği ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, davanın kabulü ile uğradıkları kar kaybı zararı için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL; taraflar arasına imzalanan gizli özel üretim anlaşmasının 2.2.maddesinin ihtali sebebiyle cezai şart tazminatı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ...

TL; sözleşmenin haksız feshi sebebiyle uğradıkları menfi zararların fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TLolmak üzere toplam ... TL'nin avans faiziyle birlikte davalılardan tanzimini ve tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının marka oluşturmaya çalışmış ise bunun kendi adına bir yatırım olduğunu, bunun müvekkilini ilgilendirmediğini ve sorumlu tutulamayacağını, yine ambalaj satın aldı ise zaten tek satıcılık sözleşmesinin yükümlülüğü olarak,

işin mahiyeti icabı kendisine ait olduğunu, sözleşmenin ihlaline kendisi sebep olan, aldığı malın parasını ödemeyen, temerrüde düşen, müvekkilni yüz binlerce zarara uğratan davacı haksız ve hukuka aykırı olarak benim menfi zararım var dediğini, müvekkili tarafından sözleşmenin ihlal edilmediğini, müvekkilinin hiçbir firma aracılığı ile başka yere mal satmadığını, davacının, müvekkilinden ürün almaması,

malı satacak yer hulamamasının ticari beceriksizliği olduğunu, davacı yanın müvekkile ait olgun ürünleri almamasıyla öncelikle ürünlerin kasada çürüdüğünü, diğer yandan ağacında bekleyen olgun domateslerin tek satıcının pazarını beklerken ağacında çürüdüğünü, müvekkil şirket yetkililerinin 20 dönümlük seranın sökülmesiyle bir sezonu boşu geçirdiklerini, taraflar arasındaki tek satıcılık sözleşmesi uyarınca "...” üründen hasat edilen meyve olduğunu, seraların sökümünden sonra ekilen domatesin sözleşmede belirtilen ürün olmayıp ayrı bir cins olduğunu, bu nedenle müvekkil firmanın sözleşmeyi ihlal etmediğini,

davacının dürüstlük kurallarına aykırı davrandığını, böyle bir davranışın hukuk zemininde yer bulamayacağını, taraflar arasındaki tek satıcılık sözleşmesinin bir yıllık olduğunu, süresiz olmadığını, kaldı ki müvekkil firmanın davacının markasını sahiplenmediğini, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... tarihli ara kararı uyanınca tarafların iddia ve savınmaları doğrultusunda dosyanın örtü altı domatesi konusunda uzman 3 ziraat mühendisi bilirkişi ile 1 hukukçu ve 1 mali müşavir bilirkişiye tevdii edilmiş,

Ziraat Mühendisleri ... oluşan bilirkişi heyetinin 14/082017 tarihli bilirkişi raporunda özetle:

"- Taraflar arasında ... tarihleri arasında geçerli olmak üzere yapılmış olan Gizli sözleşme akdedilmiş, ... dan ... tarihinde 35 paket ... domates tohumları ... ’a teslim edilmiş ve takriben 20 da plastik serada üretime başlanılmıştır. ... tarihinde ürünün satışı için ... ile sözleşme yapıldığı görülmüştür.

- Davacının sözleşmeye konu çeşide ait bitkileri ne zaman söktüğüne dair tutanağın dosya içeriğinde görülmediği,

- Ayrıca davacının elindeki bitkilerin ne kadarının telef olduğu hususu ile ilgili olarak davacının yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine uygun davranmamış olması sebebiyle de tam olarak zarar ziyan tespiti yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.

- 2013 şubat ayında söküldüğü iddia edilen ... domates çeşitine ait bitkilerin yerine hemen fide temin edilip (3000 adet/da*20 da=... adet fide eder.) yaparsa Mayısın 2. Haftasından sonra ürün hasat edebilir. Bu da ilkbahar ekimi, 2. Ekim diye adlandırılan ekim şekline tekabül eder.Hasat Mayıs 2013 te tekrar başlayabilir.

- Davacı tarafından söz konusu çeşite ait bitkilerin yine adresi bildirilen ve sertifıkalandırılan seradan sökülmedlği üretimin devam ettiği kanaatindeyiz.

Buna göre davacı tarafın davalıdan sözleşmeye aykırılık ve haksız fesih sebebiyle alacaklı olduğu tutarın ... TL. olduğu, dava tarihinden itibaren avans faizinin işletilebileceği" kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Taraf vekillerinin itirazları doğrultusunda ek rapor tanzimi için ... tarihli ara kararı ile dosya aynı bilirkişi heyetine tevdii edilmiş,

Bilirkişi heyeti 30/01/2018 tarihli ek raporunda özetle:

"Ana bilirkişi raporumuzda “Taraflar arasında ... tarihleri arasında geçerli olmak üzere yapılmış olan Gizli sözleşme akdedilmiş, ... dan ... tarihinde 35 paket ... domates tohumları ... 'a teslim edilmiş ve takriben 20 da plastik serada üretime başlanılmıştır. ... tarihinde ürünün satışı İçin ... ile sözleşme yapıldığı görülmüştür.

Davacının sözleşmeye konu çeşide ait bitkileri ne zaman söktüğüne dair tutanağın dosya içeriğinde görülmediği, Ayrıca davacının elindeki bitkilerin ne kadarının telef olduğu hususu ile ilgili olarak davacının yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine uygun davranmamış olması sebebiyle de tam olarak zarar ziyan tespiti yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.2013 şubat ayında söküldüğü iddia edilen ... domates çeşidine ait bitkilerin yerine hemen fide temin edilip (3000 adet/da*20 da=... adet fide eder.) yaparsa Mayısın 2. Haftasından sonra ürün hasat edebilir.

Bu da ilkbahar ekimi, 2. Ekim diye adlandırılan ekim şekline tekabül eder.Hasat Mayıs 2013 te tekrar başlayabilir. Davacı tarafından söz konusu çeşide ait bitkilerin yine adresi bildirilen ve sertifıkalandırılan seradan SÖKÜLMEDİĞİ ÜRETİMİN DEVAM ETTİĞİ kanaatindeyiz. Buna göre davacı tarafın davalıdan sözleşmeye aykırılık ve haksız fesih sebebiyle alacaklı olduğu tutarın ...

TL. olduğu, dava tarihinden itibaren avans faizinin işletilebileceği kanaatine ulaşılmış olduğu belirtilmiştir.

Ana raporda hesaplama; (... -... =) ... Kg. domates teslim alınmadığı, sözleşmenin 2.2 hükmüne aykırı davranılması sebebiyle zarar oluştuğu, (... X 5 = ... TL. X % 20 = ) ... TL. cezai şart alacağı bulunduğu, bu bedelden davacının ambalaj bedelinden kaynaklanan ... TL. ve davacı defter kayıtlarına ve ... bankası dökümlerine göre karşılıksız çıkan çeklerle bakiye borcu ... TL. nin mahsubu halinde; davalının borçlu olduğu tutar (... - ... + ... =) ... TL. olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Dosyaya sunulan 14.08.2017 tarihli bilirkişi raporumuzun ZİRAATÇI GÖRÜŞÜ başlıklı kısmında davaya konu ... isimli domates çeşidinin genel Özellikleri, yetiştirme zamanı, bitki morfolojisi, hasat ve verim üzerine gerekli bilgilendirme ve açıklamalar yapılmıştır.

Taraflar arasında ... tarihleri arasında geçerli olmak üzere yapılan gizli sözleşme gereği ... tohumdan ... tarihinde 35 paket ... domates tohumlan ... Tarıma teslim edilmiştir. Dosya içerisinde bulunan resmi kurumlarla ve şirketlerle yapılan yazışmalarda teslim alman bu tohumlann üretildiği belirtilen fide firmasına ait herhangi evrak ve bilgiye ulaşılamadığından tarafımızca tohumun teslim alındığı tarih ve çeşidin özellikleri ve yetiştirme periyodu dikkate alınarak ilk hasat tarihi belirlenmiştir.

örtü altında sebze yetiştiriciliğinde verime etkileyen en önemli unsurlar çeşidin genel özellikleri, yetiştirilen ortamın teknik özellikleri, iklim koşulları, yetiştirme tekniği ve bilinci vs. gibi unsurlar oldukça önemlidir. Yetiştiriciliği yapılan üretim sezonu içerisinde yukarıda bahsedilen unsurlara bağlı olarak verim miktarlarında değişmeler oluşabilmektedİr. Davaya konu ... domates çeşidinin meyve ağırlığı, salkımdaki meyve adeti, sezon boyunca bir bitkiden alınabilecek döl sayısı ile alınacak verim miktarı ile ilgili gerekli açıklama ve bilgiler raporumuzun ilgili kısmında ayrıntılı olarak verilmiştir. Yine dosya içerisinde bulunan ilgili tohum firmaları ile yapılan yazışmalarda da davaya konu ... domates çeşidi ile ilgili gerekli teknik veriler verilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan bütün veriler, bilgiler ile çeşide ait bütün araştırmalar yapılarak ve üretimi etkileyen bütün unsurlar değerlendirilerek üretici şartlarında yapılan yetiştiricilikte ... domates çeşidinden elde edilmesi gereken ortalama verim miktarı elde edilmiştir. Yine o yıllara ait yapılan piyasa araştırmalarında ve dosya kapsamında yapılan fatura araştırmalarında çeşidin sezon içi ortalama kg satış fiyatı hesaplamada kullanılmıştır" sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

03.05.2018 tarihli ara kararı ile bu sefer heyetinden tarafların kök ve ek rapora yaptıkları itirazların ayrı başlıklar altında incelenerk ek rapor tanzimi istenmiş,

Bilirkişi heyeti 31/07/2018 tarihli 2.ek raporunda özetle:

"Dosyaya sunulan 14.08.2017 tarihli bilirkişi raporumuzun ziraatçı görüşü başlıklı kısmında davaya konu ... isimli domates çeşidinin genel özellikleri, yetiştirme zamanı, bitki morfolojisi, hasat ve verim üzerine gerekli bilgilendirme ve açıklamalar yapılmıştır.

1 .Noter onay tarihi Kök rapordan sonra Ek rapordan önce dosyaya dahil olan ve dilekçe ekinde bulunan Temmuz 2012 ve Haziran 2013 tarihleri arasında davali şirket olan ...

Seracılıkta üretim sorumlusu pozisyonunda çalışan Ziraat Mühendisi ... tarafından ...’na gönderilen 27 Kasım 2012 tarihli Tahmini Hasat Miktarları konulu mailinde(Konu:TAHMİNİ MİKTARLAR EKLER:Hİsat.xIs ek yapılan) 20X1 yılı üretimine göre tahmini rakamlardan oluşan ve hangi {ürüne ait olduğu belirtilmeyen ... dikim ve ... ilk hasat tarihli tabloda aylara göre toplam ton bazında hasat miktarları verildikten sonra 1 dekardan 10 ton hasat miktarı üzerinden 20 da seradan toplam 200 ton ürün alınabileceği,

yine 1 dekardan 14 ton hasat miktarı üzerinden 20 da seradan toplam 280 ton ürün alınabileceği şeklinde minimum ve maksimum üretim miktarları verilmiştir. Tablonun altına ise geçen seneki verilere göre tahmini rakamlar diye not düşülmüştür. Topraklı sera tek ekim sofralık domatesi için 10-14 ton /da verim normal bir değerdir. Söz konusu çeşit ... domates olup, topraklı serada verimin,standart domates çeşiti ile başa baş olamayacağı kannatindeyiz.

Ayrıca ikinci mailde yine ;

Konu:şeker domates hasat miktarlan(geçen sene -...)

Ekler:... HASAT MİKTARLARI xls.

Olarak eklenen dosyada 8 aylık satış tonajları gösterilmektedir.Lakin bunun İne kadar bir alandan temin edildiğine ve ... çeşidine ait olup olmadığına dair kesin bir bilgi ye rastlanılmamıştır... tarihli ek raporumuzda da belirtildiği gibi

... Seracılıkta üretim sorumlusu pozisyonunda çalışan Ziraat Mühendisi ... aynı tarihte gönderdiği ... şeker domates hasat miktarları konulu mailinde toplam ... ton üretim miktarı belirtilmiştir.

... tohum satışı olan ... olarak bilinen tane ağırlığı 10-12 gr olan ticari çeşittir.... çeşidinde ise rtıeyve ağırlığı 12-15 gr ağırlığında olup kök raporda hesaplamalar 15 gr olan üst sınırdan hesaplanmıştır.

İtiraza konu olan maillerde verilen tonaj lann ilki üretim İkincisi üretim değil satış tonajları olması dikkate alınarak sözleşme öncesi ürünle ilgili verim araştırması için kullanılmış değerler olarak düşündürmektedir. Sözleşme imza tarihi ... olup,maillerin ... tarih ve ... noter nolu evraklara istinaden ... tarihli olmasından dolayı bu kanaate varılmıştır.

Taraflar arasında ... tarihleri arasında geçerli olmak üzere yapılan gizli sözleşme gereği ... tohumdan ... tarihinde 35 paket ... domates tohumlan ... Tarıma teslim edilmiştir. Dosya içerisinde bulunan resmi kurumlarla ve şirketlerle yapılan yazışmalarda teslim alınan bu tohumların üretildiği belirtilen! fide firmasına ait herhangi evrak ve bilgiye ulaşılamadığından tarafımızca tohumun teslim ajındığı tarih ve çeşidin özellikleri ve yetiştirme periyodu dikkate alınarak ilk hasat tarihi belirlenmiştir.

Örtüaltında sebze yetiştiriciliğinde verime etkileyeni en önemli unsurlar çeşidin genel özellikleri, yetiştirilen ortanjiın teknik özellikleri, iklim koşulları, yetiştirme tekniği ve bilinci vs. gibi unsurlar oldukça önemlidir. Yetiştiriciliği yapılan üredim sezonu içerisinde yukarıda bahsedilen unsurlara bağlı olajrak verim miktarlarında değişmeler oluşabilmektedir.

Davaya domates çeşidinin meyve ağırlığı, salkımdaki meyve adeti, sezon boyunca bir bitkiden alınabilecek döl sayısı ile alınacak verim miktarı ile ilgili gerekli açıklama ve bilgiler raporumuzun ilgili kısmında ayrıntılı olarak verilmiştir. Yine dosya içerisinde bulunan ilgili tohum firmaları ile yapılan yazışmalarda da davaya konu ... domates çeşidi ile ilgili gerekli teknik veriler verilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan bütün veriler,¡ bilgiler ile çeşide ait bütün araştırmalar yapılarak ve üretimi etkileyen bütün unsurlar değerlendirilerek üretici şartlarında yapılan yetiştiricilikte ... domates çeşidinden elde edilmesi gereken ortalama verim miktarı elde edilmiştir.Kök ve Ek rapor hazırlanırken dosya içinde yapılan incelemede seranın özellikleri ile ilgili hiçbir i bilgiye rastlanılmadığından topraklı üretim üzerinden hesaplama yakılmıştır.

Yine o yıllara ait yapılan piyasa araştırmalarında ve dosya kapsamında yapılan fatura araştırmalarında çeşidin sezon içi ortalama kg satış fiyatı hesaplamada kullamlmışjtır.

2.Dava dosyası içinde ... mal alımları için kullanılmış ... sertifikası fotokopisine rastlanılmış olup;... Ltd.Şti. ... sertifikası ile satılan ürün ve üretim yeri ... tarihinde ... sertifika numarası ile sertifikalandırılmıştır.

07/12/2010 tarih ve 27778 sayılı resmi gazetede yayınlanan İyi Tarım Uygulamaları Yönetmeliği Madde 5-l)a)iyi tanm Uygulamalan bakanlıkça belirlenen uygunluk kriterleri ve kontrol noktalar doğrultusunda gerçekleştirilir.

Üretilen ürünler kontrol edilerek sertifikalandırılır

... İTU izlenebilirliği için Sertifika dosyasında olması gereken;

Arazi Kayıtlan:

a) Üretİcinin tanımlanması Üretici Ad Soyad:

Kimlik numarası:

ÇKS Kayıt Numarası:

Adres:

Tel:

Tapu parsel numarası:

b) Üretim alanı ve Ürün Tanımlanması Ürünün cinsi:

Üretilecek çeşit ismi:

Alanın büyüklüğü:

Parsel kodu:

Üretim kodu:

Arazinin toprak ve sulama suyu analizsonuçlan:

Üretim alanı adresi:

Danışman Ad Soyad:

Dikim tarihi:

Hasat tarihi:

Hasat miktan:

Dikim aralığı:

Sulama şekli:

Dekardaki bitki sayısı:

Üretim sezonu:

Gübre Kayıtlan:‘Kullanılan hertürlü gübre kayıdı ne zaman,nekadir,hangi üretim alanına uygulandığı,içeriği,ticari adı,kimin tarafından uygulandığı bilgilerini içerir.

d) Hasat:

Ne zaman, ne miktarda ve ne kalitede ürünhasat edildiği, kimin tarafımdan toplandığı, hangi kişiye satıldığı ve her bir partinin faturaları kayıt altına alınır.

e) Paketleme, işleme, depolama kayıtları.

Ürün mal kabulden geçtikten sonra nakliye aşamasına kadar olan tüm sürecin kayıtlan(kimin işlediği, kullanıldı ise hangi kimyasallara temas ettiği, hangi palette paletlendiği,hangi mağaza veya markete gönderildiği,nakliye araç bilgileri,ataç içi ısı ölçümleri kayıtlan tutulur.

Sertifikasyon firmasından yukarıda listelenen bilgiler ve üretici kayıt defteri, fide ve tohum sertifikaları, BÜ-CB soru listeleri ve arazi krokisi temin edilmesi gereklidir.

Bu sertifikanın gereği olan ve izlenebilirliği sağlamak için tutulan bu bilgilerin hiç birine dosya içinde rastlanılmamıştır.Sertifika üzerindeki domates ve tahmini verilin bilgisinin ayrıntılarını görmek amacıyla ... sertifikasyon dosyasının temin edilerek yukarıda belirtilen bilgilere ulaşılması kaydıyla TOPRAKSIZ TARIM ve MODERhf PLASTİK SERA nitelikleri tarafımıza belgelendirildiği takdirde tekrar tonaj hesaplaması ürerinde karar verilebilir. Şu halde KÖK rapordaki ürünle ilgili tonaj hesaplanmasında:

Gelişimini tam anlamı ile tamamlayan bir plum tipi domates 12-15 gr. ağırlığına ulaşabilir.Çok iyi bakıldığı düşünülerek salkımda 12 adet meyve oluşması uygun görülen

... çeşidinde;

Salkım ağırlığı: 12 adet* 15 gr= 180 gr Bir bitkiden tek ekimde 12-14 döl alınabilir.

14 döl* 180 gr=2,520 gr,—bir bitkinin tüm üretim sezonu verebileceği max.domates miktarı.

... dekara verim olarak hesaplanmıştır

Hukuki Yönden:

Davacı ile davalı arasındaki sözleşme davalı tarafından haksız olarak feshedildiği için davacı taraf yoksun kaldığı kar ve ortaya çıkan zararlarının karşılanmasını ister.

Buna göre;

Davacı taraf ambalaj bedeli için yaptığı harcamaları,

Marka harcamalarını talep eder.

Davalı haksız fesih sebebiyle cezai şart talebinde bulanamayacaktır.

Mali Yönden İnceleme:

Davacının 22.02.2018 havale tarihli ek bilirkişi raporuna itirazda, karşılıksın çıkan çeklerde takas mahsup talebi olmamasına rağmen ana raporda mahsuba konu edildiği, jtahsil edilen çek yaprak bedellerinin de mahsup edildiği, sözleşmenin haksız feshedildiği soiucuna varılarak tazminat hesabının yapıldığı, ambalaj bedelinden kaynaklanan zararın dikkatte alındığı, ancak marka harcamalarından kaynaklanan zararın dikkate alınmadığı beyan edilmiştir.

Davacının ve davalının ticari defterleri incelenmiş, defter kayıtlarında yer alan kayıtlar tespit edilmiş, davacının yaptığı ambalaj malzeme harcamaları ile marka için yaptığı harcamalar ana raporda listelenmiştir.

Davacı defter kayıtlarında göre davalı adına alınan ambalaj malzemelerinin ... TL. marka için yapılan harcamalar .... TL.sıdır.

Davalının defter kayıtlarında yer alan ve davalının davacıya düzenlediği 2012 yılı fatura toplamı ... TL, 2013 yılı fatura toplamının ... TL. olnjtak üzere toplam ... TL.sıdır.

Davacının davalıya düzenlediği ve karşılıksız olarak yazılan çek toplamı ... Tİ. bankanın ödemekle yükümlü olduğu bedelden tahsil edilen toplam tutar ise ... TL.sıdır.

Ana raporda toplam hesaplanan tutardan mahsup edilen bedel Ödenmeyen fekler değil, davalının davacıya düzenlediği, tahsil edemediği fatura toplamı olan ... Tt.sidir.

Teknik heyet tarafından dekar başına verimlilik 7560 kg., hesaplanmış, ortalama satış fiyatı 5 TL./kilo olarak belirlenmiştir.

20 dekar için hesaplanan ürün miktarı (20*7560==) ... Kg., teslim edileni ürün miktan ... TL. teslim alınmayan ürün (...-...=) ... Kg.dır.

Ana raporda da hesaplandığı üzere cezai şart alacağı ((...*5)*%20=) ... TL.sıdır.

Hesaplanan cezai şart, ambalaj bedeli, marka harcamaları toplamı (...+...+11....=) ... TL.sidir.

Mahkemenin takdirine sunulmak üzere davacımn davalıya cari hesap borcu olan (...- ...=) ... TL.sı, hesaplanan tutardan düşüldüğü takdirde, borcu (...- ...=) ... TL olarak hesaplandığı" sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Gelen 2. Ek rapora da itiraz edilmesi üzerine Mahkememizce bu sefer.

Dosyanın Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesinin dava konusu alanında uzman doçent veya profesör düzeyinde görevli bir öğretim görevlisi, bir mali müşavir (önceki mali müşavir dışında) ve önceki hukukçu bilirkişi ...'a tevdi ile; tarafların ticari defter ve kayıtları ile gerekli olması halinde davalıya ait serada yerinde inceleme yetkisi verilmek suretiyle taraflar arasındaki sözleşme, tarafların iddia ve savunmaları, ihtarname içerikleri, tarafların bilirkişi raporuna itirazları ile uzman görüşü raporları ve tüm dosya kapsamı gözetilerek davalı tarafça sözleşmenin haksız olarak feshedilip feshedilmediği,

haksız fesih durumu var ise davacının talep edebileceği müspet zarar (kar kaybı), menfi zarar ile cezai şarta ilişkin her bir kalem ayrı ayrı değerlendirir şekilde taraf denetimine açık, ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlenmesinin istenilmesine (özellikle düzenlenen önceki raporlarda dava dilekçesinin sonuç kısmında talep edilen müspet (kar kaybı), menfi ve cezai şarta ilişkin talepler yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılmadığı gözetilerek her bir talep yönünden ayrı ayrı değerlendirme hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi) karar verilmiştir.

A.Ü. Ziraat Fakültesinden ... bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda 26/03/2019 tarihli özetle:

"Davalının sözleşmeyi feshinin haklı bir sebebe dayanmadığı ve feshin haksız olduğu,

Davalımn davacıya sözleşme kapsamında teslim etmesi gereken üründen ... kg. ürünü teslim etmediği,

Davacının cezai şan alacağının yukarıda hesaplaması yapıldığı üzere ... TL olacağı

Davacı kayıtlarına göre daha önceki bilirkişilerce tespit edilen ambalaj bedeli, marka harcamaları toplamının : ... + ... TL = ... TL olduğu,

Davacı ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıdan ... TL alacaklı olduğu

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davalı tarafın takas beyanında bulunduğuna dair bir bilgi bulunmadığı, bu sebeple esasen davalının ... TL olan alacağının hesaplanan davacının alacağından mahsup edilmemesi gerektiği,

Davacının taraflar arasında ki sözleşmenin 8. 1 maddesine göre yukarda hesaplaması yapıldığı üzere ... TL kar mahrumiyeti olacağı" sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Tarafların itirazı üzerine alınan;

Bilirkişi heyetinin 25/10/2019 tarihli ek raporunda özetle:

"1- Davalının sözleşmeyi feshinin haklı bir sebebe dayanmadığı ve feshin haksız olduğu.

2- Davalının davacıya sözleşme kapsamında teslim etmesi gereken üründen ... kg. ürünü teslim etmediği,

3- Davacının cezai şart alacağının yukarıda hesaplaması yapıldığı üzere ... olacağı.

4- Davacı kayıtlarına göre daha önceki bilirkişilerce tespit edilen ambalaj bedeli, marka harcamaları toplamının : ... + ... = ... TL olduğu,

5- Davacı ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıdan ... TL alacaklı olduğu.

6- Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davalı tarafın takas beyanında bulunduğuna dair bir bilgi bulunmadığı, bu sebeple esasen davalının ... TL olan alacağının hesaplanan davacının alacağından mahsup edilmemesi gerektiği.

7- Davacının taraflar arasında ki sözleşmenin 8.1 maddesine göre yukarda hesaplaması yapıldığı üzere ... TL kar mahrumiyeti olacağı.

8- Davacının tespit edilen toplam alacağının

(... + ... + ... TL) ... TL olduğu" sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Davacı ... tarihli ıslah dilekçesi ile ıslah sonrası talep edilen toplam değer olan ... TL üzerinden eksik harcı tamamlamıştır.

Toplanan deliller ve tüm dosya mündericatının tetkikinden;

Taraflar arasında ihtilaf ... tarihinde yapılmış olan gizli özel üretim anlaşmasından kaynaklıdır, sözleşme tek satıcılık sözleşmesidir, buna göre davalı ... ... merkezli "... Zaden" tohum firmasının Türkiye distribütörü ... Tohum'dan tedarik ettiği "..." tohumların meyvelerinin satışı için davacı ... firması ile bir yıllık münhasır satış sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin yürürlük tarihi ...'dir.

Davacı firma davalıya ... tarihinde Antalya ... Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ...'un başka firmalara yaklaşık 5 ton satış yaparak sözleşmeye aykırı davrandığını bildirerek bu ihlalin durdurulmasını talep etmiştir. Bunun üzerine ... karşılıklı olarak sözleşmeyi feshettiklerine dair ... tarihli bir mail göndermiştir. Mail üzerine Davacı firma ise Antalya ...

Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshetmediklerini, sözleşmeye aykırılığın devam ettiğini, bunun giderilmesi gerektiğini karşı tarafa ihtar etmiştir. Davalı firma da ... tarihili Antalya ...

Noterliğinden düzenlenen ihtarname ile pazarlamanın davacı tarafından yapılmadığını ihtar edip sözleşmenin 8.madde hükümlerine göre 30 gün içinde sözleşme koşullarına göre hareket edilmesi aksi halde sözleşmenin tek taraflı feshedileceğinin ihtar edildiği, Daha sonra davacının çektiği Antalya ... Noterliğinin ... ihtarnamesi ile sözleşme hükümlerinin ihlalinin devam ettiğini davalıya bildirdiği, son olarak Antalya ...

Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile davalı tarafından sözleşmenin feshedildiği ve ... TL alacağı bulunduğunun davacıya bildirildiği görülmüştür.

Bilirkişilerce yapılan incelemede davalı firma tarafından ... tarihinde fatura kesilmiş olduğu dikkate alındığında bu tarih itibariyle sözleşmenin devam ettiğinin kabul edilmesi gerektiği, davalı firmanın sözleşme süresi içerisinde başka firmalara satış yaptığı, özellikle ... tarihinde ... kilogram ...

Ltd Şti'ye satış yaptığı (... tarihli fatura - malın hale giriş tarihi ...), böylelikle davalı firma olan ...'un sözleşmeye aykırı davrandığı, bunu tespit eden davacı firmanın sözleşmenin 8.1.maddesine göre ihtar çektiğini buna rağmen bu satışların devam ettiği, her ne kadar davalı firma domateslerin gelip teslim alınmadığını ileri sürmüş ise de buna ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı, Aralık - Ocak döneminde yaklaşık 14 ton mal satarken nasıl bir teslim yolu uygulandıysa aynısının uygulandığının kabul edilmesi gerektiği, gelinip teslim alınmadığına dair dosyaya delil sunulmadığı,

bu sebeple davalı firmanın domatesleri ürettiği ancak başka firmalara da sattığı sonucuna ulaşıldığı, davalı firmanın her ne kadar 4 Mart'ta göndermiş olduğu ihtarnamede 28 şubat tarihli çekin karşılıksız çıktığı belirtilmiş ise de sözleşmeyi ilk ihlal eden firmanın davalı firma olduğu, 4 Mart tarihinde sözleşmenin davalı tarafından feshedilmesinin haklı bir sebebe dayanmadığı, sözleşmenin 2.2'inci bendinde "...

Tohumluk' a ait meyvelerin birinci veya ikinci kalite ürünlerin Türkiye'de ya da yurt dışında bulunan alıcılara bedelsiz veya bedel karşılığı verilirse meyve için meyve KG fiyatının %20'sini fatura tarihinden 60 gün içinde ...'ye ödemeyi kabul eder" şeklinde bir anlaşma bulunduğu,

Davalı şirketin eski adı ile TC Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yetkili sertifikasyon kuruluşu olarak adlandırılan ... belgelendirme denetim şirketinden almış olduğu İyi Tarım sertifikası bulunmakta olup sertifika bilgilerine göre, 20.5 dekar alanda 1 yılda ... ton domates üretimi öngörüldüğü, ayrıca taraflar arasındaki Gizli Özel Üretim Anlaşmasının 3.maddesi 2.paragrafında davalı şirketin ... sertifikasına sahip olduğu, karşılıklı anlaşma ile onaylandığı ve belgelendirildiği, mevcut sertifikada alanın 20.5 dekar olduğu davalı ...

Seracılık'ın topraksız ve teknolojik üretim yapan sera alanına sahip olduğunun yine dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı, bununla birlikte davalının Şubat 2013 'de sözleşmeye konu olan çeşitleri ne zaman söktüğüne dair dosyaya herhangi bir somut bilgi ve belge sunulmadığı ve yeniden bir dikim olsa bile üretim için 2 ayı geçen bir süreye ihtiyaç olması sebebiyle mevcut çeşitle üretime devam ettiğinin bilirkişilerce belirlendiği, yine dosyaya distribütör firma tarafından dosyaya sunulan belgelerden ... tohum çeşidinin meyve iriliğinin 15-20 gram arasında olduğunun belirlendiği,

bu tarz domateslerde salkımda bırakılan meyve sayısının 12 ve daha üzerinde olabildiği, ortalama 1 dekar için ... bitki hedeflendiği yine ziraatçi bilirkişi tarafından yapılan incelemede ... KG toplam birinci sınıf ürün alınmasının beklendiği, davacı firma tarafından ise ... KG ürün teslim alındığı, davalının sözleşme kapsamında teslim etmesi gerekenden ...

KG eksik teslim ettiği, kilogram birim fiyatının tespiti için taraflar arasında yapılan faturalaşmalar esas alındığında birim fiyatının 5.58 TL olarak hesaplandığı, buna göre davacının cezai şart alacağının ... TL olduğu, davacının haksız fesih nedeniyle kar mahrumiyetinin domatesin kilogram başına ortalama maliyeti davacının %8 kar sonrası kilogram başına satış fiyatı dikkate alınarak ve kilogram başına karlılık tutarının ... TL kabul edildiğinde ...

KG domates için mahrum kalınan kar mahrumiyetinin ... TL olduğu ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıdan ... TL alacaklı olduğu ancak bunun mahsup talebinde bulunmadığı ve davamız konusu dışında kaldığı, bilirkişilerde ambalaj bedeli ve marka harcamaları olarak çıkartılan tutarın kar mahrumiyeti hesabındaki maliyet hesabına dahil olması gerektiği kanaatinde olunduğundan davacının bu kalemi için alacak talep etme hakkının bulunmadığı,

Sonuç olarak, tek satıcılık sözleşmesi ile davalı yapımcanın mamullerin tamamını bölgede inhisari olarak satmak üzere tek satıcıya gönderme yükümlülüğünü üstlendiği halde diğer anlatımla yapımcının (davalının) sözleşme bölgesinde tek satıcı dışında başka bir satıcıya mal göndermemesi sözleşmenin doğal bir sonucu iken somut olayda davalının tek satıcılık bölgesi dışında kalan alan içerisinde davacıdan izin almaksızın 3.kişiye satış yaptığı ve sözleşme gereği davacıya göndermesi gereken malları göndermeyip sözleşmeyi haksız olarak feshetmesi karşısında davacının sözleşmenin 8. Maddesi uyarınca müspet zararı ve sözleşmenin 2. maddesi gereğince

belirlenen cezai şartı ödemekle mükellef olduğu sübuta erdiğinden, davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağı için açmış olduğu davanın kabulüne, ambalaj ve marka harcamaları için açmış olduğu alacak davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... ¸e-imzalı ¸e-imzalı ¸e-imzalı ¸e-imzalı