Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/662 K.2019/767

Mahkememizin ... Esas ... Karar sayılı kararı Yargıtay ... Hukuk Dairesince bozulmuş, bozma kararına karşı davalı kooperatif ve ... ile ... vekili tarafından karar düzeltme talebinde bulunulmuş ve karar düzeltme talebi Yargıtay ... Hukuk Dairesince reddedilerek gelmiş dosya mahkememizin yukarıdaki esasına kaydedilerek, yapılan açık yargılamaları sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Antalya ...Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle; davacının tahditli plaka sınıfına giren "..." plakalı ... sahibi olduğunu, ... ile davalı ... arasında bir kısım protokoller imzalandığını, iş bu protokoller doğrultusunda davacının bono keşide ederek verdiğini, akabinde senet bedelini ödeyerek bono aslını geri aldığını, protokol şartlarının gerçekleşmediğini, düzenlenen bonoya dayalı olarak alınan bedelin haksız olduğunu ileri sürerek, toplam ...

TL'nin ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... ... ile ... arasında imzalanmış olan ön protokol, icra safahatı ve protokolün ve ilgili diğer sözleşmelerin geçersizlik sebebiyle feshine, fazlaya ilişkin tüm haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Antalya ...Asliye Hukum Mahkemesi'nin ... Karar sayılı dosyasının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/a.maddesi gereğince; Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, ayrıca 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 99.maddesi uyarınca bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davalarının, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayıldığı, TTK'nun 5/1.maddesi hükmü uyarınca aksine hüküm bulunmadıkça dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesinin tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olduğu ileri sürülerek mahkememize görevsizlik kararı ile gelmiştir.

Dava; Tarafların üyesi oldukları ... ... ile, ... ... arasında düzenlen anlaşma ve protokollerin geçersizliğinin tespiti ile geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdaden tahsili istemiyle açılan alacak davası niteliğindedir.

Taraflar arasında yapılan protokol ve anlaşmalar kapsamında ....-TL bedelli senet düzenlendiği, senet bedelinin davalıya ödendiği, ve senedin davalıya ödendiği hususları ihtilafsızdır uyuşmazlık senet verilmesine ilişkin anlaşma ve protokollerin geçerli bulunup bulunmadığı, dolayısıyla ödenen bedelin iadesi gerekip gerekmediği hususlarındadır.

Davacı ... esnafı olup, Antalya şehir merkezinde ... yaptığı, ... kapasitesinin 14+1 olduğu, ... ... ... tarih ve ... sayılı kararı ile, ... sahipleriyle ... sahiplerinin tek çatı altında toplanmasının amaçlandığı ve bu karar uyarınca 14+1 kapasite çalışan ... esnafının yolcu taşıma kapasitesinin artırılarak ... yılından itibaren bu şekilde çalıştıkları anlaşılmaktadır.

UKOME'nin aldığı kararın ... ... Kooperatifini zarara uğratacağından bahisle, dava dışı ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine dava açıldığı, yapılan yargılamada davaya konu kararda kamu yararı ve hukuka uygunluk bulunmadığından iptaline karar verildiği, yine aynı kararın iptali için Antalya ... İdare Mahkemesine de ... tarafından açılan davanın feragat ile sonuçlandığı anlaşılmıştır.

... UKOME Genel Kurulun aldığı karar ile, toplu taşımacılık yapan ...

Kooparatifi ile, ... plakalı minibüslerle ilgili ... tarih ... sayılı kararda, ... sahiplerine normal seride plakalı ... sınıfı araç sahibi olma imkanı tanındığı, bu karara istinaden ... ... ... kooperatifi gibi taşıma yaptıkları, ... yılından itibaren de halen bu karar doğrultusunda faaliyette bulundukları, ... tarih ... sayılı karar ile de, ... plakalı ... plakalarının ve ruhsatlarının iptal edilerek idarenin ve UKOME Genel Kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu + 1 şofor oturma ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli normal plakalı ... değiştirilmesine karar verildiği,

bu karar doğrultusunda değiştirilen ... araçlarına ... harf grubundan plaka tescili yapıldığı, UKOME'nin ... sayılı kararının Antalya ... İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği, UKOME'nin ... tairhli ... karar sayılı kararı ile, ... plakalı otobüslerin günlük 440 adedinin çalıştırılarak bir plakanın 2 gün çalışıp bir gün çalıştırılmamasına ve bunun uygulamasının ne şekilde yapılacağına dair karar verildiği,

Her iki oda başkanı tarafından imzalanan ... tarihli ön protokolde tarafların anlaşma koşullarının belirlendiği, tarafların belediyeye karşı açtıkları elektronik ücret toplama sistemine ilişkin davalardan ve birbirlerine karşı açtıkları tüm davalardan feragat edilmesi, ... ... odasının 72 adet minibüsün mülkiyetini ... ... kooperatifine geçirmesi, tüm mülkiyetler devredilinceye kadar 72 araçtan devredilmeyenlerin gelirlerinin UKOME tarafından belirlenecek tarihten itibaren ödenmesi yönünde karar aldıkları,

... tarihli ön protokolde ise; bir önceki protokoldeki belirlenen hususlara ilaveten UKOME'nin belirleyeceği koşullara uygun olarak esas protokolde havuz sistemi ve aktarma sisteminin çalışma koşullarını belirleyerek devreye alacaklarının eklendiği,

... tarihli uzlaşma protokolünde ise; her iki tarafın üyesi bulunduğu yönetimlerin imzaladıkları protokolde " her iki tarafça kabul gördüğü üzere ... kapasite arttırımı yapmış olması sonucunda ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere ... ... tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün ön protokol kapsamında ... otobüsüne verileceği" hususunun 1. Maddede düzenlendiği, ... tarihli protokolde ise; bir önceki protokole atıfta bulunularak ... otobüslerine verilecek 72 araç için başı ....-TL'nin bedel olarak belirlendiği ve üyelerin ... ödeme tarihli senetler vereceğinin kararlaştırıldığı, verilecek senet miktarına avukatlık ücretininde eklenerek 662 üye için kişi başına ....-TL ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı,

... tarihli tutanakta ise; ... tarihli ve ... tarihli protokol gereklerinin ifası için tarafların bir araya geldiği, tutanağın imzalanması ile birlikte 575 adet senedin ...'a teslim edildiğine, senetler ödendiğinde İdare Mahkemesindeki dosyalardan feragat edileceğinin kararlaştırıldığı ayrıca her iki kurulunda tek çatı altında toplanması yönünde yapılacak çalışmalar yönünden karar alındığı,

... tarihli protokolde ise; araçların aktarmalarda nasıl ücret alacaklarının kararlaştırıldığını, ... tarihli tutanakta önceki protokollere atıfta bulunularak, ifası amacıyla ... kooperatife ... tarihinde 8 adet senet teslim ettiklerini, ... tarihli senetleri haricindeki senetler ödendiğinde davalardan feragat edileceği hususunun kararlaştırıldığı,

... tarihli taahhütnamede de ; protokolle kapsamında ... plakaya dönüşüm yapan ... ve dönüşüm yapmayan ancak sisteme katılacak ... her biri tarafından ödenecek ....-TL'ler yönünden düzenleme yapıldığı,

... tarihli protokolde; 72 araca karşılık protokolün düzenlendiği tarihe kadar 510 ruhsat sahibinin senetlerini kooperatiften geri aldıkları, ayrıca 10 adet araç sahipleri adına ödeme yapılıp senetlerin alındığını, ödeme yapmayanlarında senetlerini tahsil için işlem yapılmasına, ... ve Sanatkarlar ... aracılığında protokolün düzenlendiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılam sonucunda;

"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ... UKOME'nin aldığı karar doğrultusunda ... plakalı ... taşıma kapasitesinin artırılarak ... sınıfına geçirilip, ... ... ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, (200 yılından itibaren) alınan kararlar doğrultusunda ... plakalı ... fazla kapasitede yolcu taşıması yaptıkları, kooperatif üyeleri tarafından UKOME kararlarının iptali için dava açıldığı ve bunun sonucunda İdare Mahkemesi tarafından alınan kararın iptal edildiği,

... iptal kararının uygulamaya geçildiği takdirde bu kapasitede çalışamayacakları ve protokoller kapsamında kooperatif üyelerinin davadan da feragat etmedikleri, taraflar arasındaki yapılan protokoller, dosyada bulunan tüm yazışmalar, getirtilen belgeler, benzer dosyadaki belge örnekleri birlikte değerlendirildiğinde, ... ile ... ... sahiplerinin bir araya geldikleri ve ... kurdukları, odanın faaliyete geçtiği, oda yönetiminde ... odasından da kişilerin bulunduğu, sonuçta birleşmenin sağlandığı,

taraflar arasında düzenlenen ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safahatinde ... ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere oda tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün verilmesinin kararlaştırıldığı, 72 adet ... verilemediğinden, bunların değeri belirlenerek, belirlenen değerin üye sayısına bölünmesiyle, bulunan miktar olan araç başına ....-TL'lik senetlerin ... ... tarafından ... kooperatifi üyelerine verilmek üzere düzenlendiği, ... ... üyeleri tarafından senetler imzalanarak yapılan protokoller kapsamında ... kooperatifine üyelerine dağıtılmak üzere verildiği, bir kısım senet bedellerinin ödenmediği,

Antlaya Mahkemelerinde menfi tespit davalarına konu edildiği, bir kısım senet bedellerinin de ödenip istirdat davalarına konu edildiği anlaşılmış olup, eldeki dava dosyasında da verilen senet bedeli ödenerek senet iade alınmış, her ne kadar davacı taraf yapılan anlaşmaların ve protokollerin geçerli olmadığını ileri sürmüş ve geçersizliğinin tespitini talep etmiş ise de verilen senetlerin ve bu senetlere mahsuben yapılan ödemelerin ... yılından itibaren ... fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, ... otobüslerine doğmuş zararlarına istinaden ödendiği sonuç ve kanaatine varılmakla,

sübuta ermeyen davanın reddine karar verilmiştir. " gerekçesi ile verilen karar,

Davacı vekili tarafından temyiz edilmiş Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarihli ilamı ile;

"1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, davacının üyesi olduğu dava dışı Antalya ... ... ile davalı ... arasında düzenlen anlaşma ve protokollerin geçersizliğine dayalı olarak geçersiz sözleşmeler uyarınca ödenen çek bedelinin istirdatı istemine ilişkin olup, dava konusu çekin dosya arasında bulunan anlaşma, çeşitli protokoller çerçevesinde davacı tarafından keşide edildiği dosya kapsamı ile sabittir. Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, çekin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı noktasında toplanmakta olup, mahkemece, dava konusu çekin davalı kooperatif ortaklarının doğmuş zararlarına ilişkin olarak verildiği kabul edilerek yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, yukarıda özetten de anlaşılacağı üzere, davacının da içerisinde olduğu ... araçlarının kapasitesinin artırımına ve dava konusu çekin davacı tarafından keşide edilmesine dayanak yapılan ... tarihli UKOME genel kurulu kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan UKOME kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediği, davalı Kooperatif üyesinin ... tarihli UKOME kararının alınmasından iptal edilinceye kadarki geçen süre zarfında zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa ne miktar zarara uğradığı,

bu bağlamda çekin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı ya da ne oranda ortadan kalktığı hususları mahkemece yeterince irdelenip iptal edilen UKOME kararı yerine alınan yeni karar dahi dayanak anlaşma ve protokoller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken denetlenebilir yeterli dayanağı da gösterilmeden zarar karşılığı ödenen bedelinin iadesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile bozulmuştur.

Mahkememizce Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkememiz ara kararları ile, uyuşmazlığa konu çekin düzenlenmesine neden olan tüm UKOME kararlarının gönderilmesi için ... müzekkere yazılmasına, davacıya ait ... plakalı araç dahil davacıya ait tüm araçların ... yılından bugüne kadar tüm ruhsat fotokopileri, davacıya ait aracın ... plakadan başka bir plakaya geçişine ilişkin tüm evrakların gönderilmesi ve ... ayrıca müzekkere yazılmasına,

UKOME'nin ... yılında aldığı karar doğrultusunda ... plakalı ... ruhsatları iptal edilerek kapasitesi artırılıp ... ... ile aynı statüde çalıştırılmasına ilişkin ve yine bu hususta ... ... ile ... arasındaki protokoller uyarınca alınan tüm UKOME kararlarının gönderilmesinin istenmesine, ayrıca Antalya ...İdare Mahkemesi'nin ... K sayılı kararının fiilen uygulanıp uygulanmadığının sorulmasına karar verilmiş, gelen müzekkere cevapları dosya içine alınmıştır.

Gelen müzekkere cevaplarının incelenmesinden, UKOME Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... ile ... sayılı kararları ile, davacının ... tahditli plakasının ... harf grubundan 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... plakaya Trafik Tesçil Şube Müdürlüğü'nce ... tarihinde tescili yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği,

... ... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararları doğrultusunda 5 merkez ilçede faaliyet gösteren toplu taşıma araçlarının ( ...-...- ile toplu taşıma sistemine dahil edilen sivil plakalı araçlar) ... plaka serisinden 12 m. tahditli otobüse dönüştürülmesi kapsamında davacının ... plakalı aracını ...'ya devrettikten sonra yine kendisine ait ... plakalı araç ile birleştirdiği ve ... tahditli plakaya dönüştürerek Trafik Tscil Şube Müdürlüğü'nce ... tarihinde 28 oturan+68 ayakta yolcu kapasiteli olarak ... plakaya tescili yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce verilen, uyuşmazlık konusu aynı nedenle düzenlenen ancak davacıları farklı senet borçluları olan menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin karar örnekleri de dosya içine alınmıştır. Yine aynı şekilde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen Yargıtay ... HD. ce onanarak ( 2015/2378 E-2016/219 K, 2016/15350 E-2017/2392 K, 2016/13342 E- 2017/5357 K sayılı Yargıtay Kararları) kesinleşen davanın reddine dair emsal kararlar ve onama kararları da dosya içine alınmıştır. Taraf beyanları, dosyaya temin edilen UKOME kararları, Antalya ... İdare Mahkemesi karar örnekleri ve tüm dosya mündericatından;

Davacının da üyesi bulunduğu Antalya ... Odasının araçlarının yenilenmesi talebiyle ... yaptığı başvuru neticesinde ( ... havale tarihli dilekçe) ... Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile; ... plakalı ... araçlarının 14+1 oturma kapasiteli araçlardan 18+1 oturma kapasiteli araçlara değiştirilmesi husunda kararı uyarınca UKOME Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile komisyon oluşturulduğu, komisyon kararına göre, ...

Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile listede isimleri, oda numaraları,plaka ve diğer bilgileri yazılı olan ... plakalı minübüslerin plakalarının ve ruhsatnamelerinin iptal edilerek ... yerine idarenin ve UKOME genel kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu + 1 şoför oturma kapasiteli ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli teknik özelliğinde normal plaka ... değiştirilmesine , araçların bir gün çalışıp bir gün çalışmama şartlarına uymasına ve meclisce belirlenen değiştirme ve yenileme bedelinin ödenmesi kaydıyla uygun olduğuna karar verildiği,

Söz konusu UKOME kararına karşı ... üyesi ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine iptal talepli açılan davanın reddedildiği, ancak Danıştayca kararın bozulmasu üzerine ... K sayılı karar ile bu sefer davanın kabulü ile kararın iptaline karar verildiği, ancak iptal kararının fiilen uygulanmadığı, ... ve ... ... sahipleri arasında çıkan gerginlik üzerine ... Taş. Koop. üyelerinin tek çatı altında toplanması amacıyla yetkililerin bir araya geldiği, bu arada iptaline karar verilen UKOME kararının veriliş tarihinden itibaren uygulanmaya başlandığı, davacının da ... plakalı aracını değiştirerek kapasitesini 18+1 olarak artırdığı,

Her iki taraf yetkililerinin biraraya gelerek ... tarihli ön protokol, ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safhası yazılı belgeyi ve ... tarihli protokolü imzalayarak anlaşmaya vardıkları, UKOME kararı neticesinde Kooperatif üyelerinin uğradığı zarara karşılık olmak üzere bedeli Oda tarafından karşılanacak 72 adet otobüsün Kooperatife verilmesinin kararlaştırıldığı, daha sonra bundan vazgeçilerek 72 adet otobüsün değeri belirlenip bu değer üye sayısına bölünmek suretiyle bulunan ve her bir kooperatif üyesine ödenmesi kararlaştırılan ...

TL için her bir ... sahibi tarafından ... TL bedelli bonolar imzalanarak Kooperetif yetkilisi ...'a teslim edildiği, her bir bononun lehdarının bir ... sahibi olarak gösterildiği, bu bonoların bir kısmının ödendiği bir kısmı hakkında Antalya Adliyesi mahkemelerinde istirdat ve menfi tespit davaları açıldığı, takibe ve davaya konu bononunda bu bonolardan olduğu anlaşılmıştır.

Davacı, üyesi olduğu ... ... ile davalı ... ... üyesi olduğu diğer davalı Kooperatif arasında düzenlenen anlaşma ve protokollerin geçersiz olduğunun tespiti geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdadını talep etmektedir.

Davacının da UKOME kararına istinaden ... plakalı aracını 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... grubu plakalı araca dönüştürmüş olması,daha sonra ...

Taş Koop. nin bir araya gelerek ... kurarak faaliyete geçirmeleri, Oda yönetiminde eski ... üyelerinin de yer alması ve idare mahkemesi iptal kararının fiilen hiç uygulanmaması karşısında, davacının üyesi bulunduğu Odanın imzaladığı protokol hükümlerince davalı ... ... sahibine verdiği senedin bedelsiz kalmasının söz konusu olmadığı, senedin teminat amaçlı değil borcun ifası amacıyla düzenlendiği ve ödendiği, karşı tarafın protokol hükümlerince edimini yerine getirdiği, anlaşma ve protokollerin geçersiz sayılmasını gerektirecek yasal neden bulunmadığı, davacının senet düzenlemek ve bedelini ödemek suretiyle ve yine protokol hükümlerince ...

TL senet bedelini ödemesi sonrası araç kapasitesini de artırmak suretiyle mensubu bulunduğu Oda'nın imzalamış olduğu protokolü onaylamış sayılması gerektiği, davacının senedi Borçlar Kanunu'nda düzenlenen irade bozukluklarından birinin etkisinde kalarak imzalamış olmasının da söz konusu olmadığı, nitekim davacının bu yönde bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... ¸e-imzalı ¸e-imzalı