Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/825 K.2019/417

Mahkememizden verilen ... tarihli, ... Karar sayılı kararın, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin, ... tarihli, ... Karar sayılı ilamı ile bozulmakla, dosya mahkememizin yukarıdaki esasına kaydedilerek, yapılan açık yargılamaları sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Antalya ...Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu dava dilekçesinde özetle; davacının tahditli plaka sınıfına giren "..." plakalı minibüs sahibi olduğunu, ... ile davalı ...

Kooperatifi arasında bir kısım protokoller imzalandığını, iş bu protokoller doğrultusunda davacının bono keşide ederek verdiğini, akabinde senet bedelini ödeyerek bono aslını geri aldığını, protokol şartlarının gerçekleşmediğini, düzenlenen bonoya dayalı olarak alınan bedelin haksız olduğunu ileri sürerek, toplam ... TL'nin ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... ile ...

Kooperatifi arasında imzalanmış olan ön protokol, icra safahatı ve protokolün ve ilgili diğer sözleşmelerin geçersizlik sebebiyle feshine, fazlaya ilişkin tüm haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davanın 1 yıllık zamanaşımı süresinde açılmadığını, zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, bahse konu Ukome kararının müvekkillerinin de aleyhine olduğunu, havuz sistemi kurulması kararının ... tarihinde, yani davacının senet keşide etmesine karar verildiği ... tarihinden sonra olduğunu, dolayısıyla davacının eşit şartlarda çalışma sağlanacağına inandığı gerekçesiyle senet verdiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, uygulamanın sona ermesi ya da sona erecek olmasında Ukome'nin sorumlu olduğunu, kaldı ki bütün ... plakalı araçların halen çalışmaya devam ettiğini,

davacının senet bedelini talebi konusunda müvekkillerinin temerrüde düşürülmediğini, davacı zarara uğramış ise sorumlularının ... ya da Ukome olduğunu, bunlara karşı dava açması gerektiğini, yaşanan süreçle ilgili müvekkillerinin kusurunun bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, Ukome'nin almış olduğu usulsüz karar neticesince asıl otobüs sahiplerinin zarara uğradığını, Ukome kararının iptaline rağmen davacı ve diğer minibüsçülerin 18+1+9 kapasiteli otobüslerle çalışmaya, yani haksız kazanç sağlamaya 5 yıl devam ettiklerini,

taraflar arasında imzalanan resmi protokolle otobüs esnafının uğradığı zarar nedeniyle alınan 72 adet otobüs bedeline karşılık minibüs esnafından bono alındığını, dolayısıyla davacının otobüs esnafının uğradığı zararı kabul ettiğini, bu protokollerle otobüs ve minibüs esnafının tek çatı altında toplandığını, ... tarihinde da genel kurul toplantısının yapıldığını, davacının ödeme yaptığı bedelle ilgili olarak genel kurulda ve daha öncesinde itirazda bulunmadığını, sebepsiz zenginleşme çabasında olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ... K sayılı görevsizlik kararı ile Mahkememize gönderilen dava dosyasında, Mahkememizce ...Esas sayılı dosyada yapılan yargılama sonunda;

... Belediyesi UKOME'nin aldığı karar doğrultusunda ... plakalı minibüslerin taşıma kapasitesinin artırılarak ... sınıfına geçirilip, ... otobüsleri ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, (200 yılından itibaren) alınan kararlar doğrultusunda ... plakalı minibüslerin fazla kapasitede yolcu taşıması yaptıkları, kooperatif üyeleri tarafından UKOME kararlarının iptali için dava açıldığı ve bunun sonucunda İdare Mahkemesi tarafından alınan kararın iptal edildiği,

minibüsçülerin iptal kararının uygulamaya geçildiği takdirde bu kapasitede çalışamayacakları ve protokoller kapsamında kooperatif üyelerinin davadan da feragat etmedikleri, taraflar arasındaki yapılan protokoller, dosyada bulunan tüm yazışmalar, getirtilen belgeler, benzer dosyadaki belge örnekleri birlikte değerlendirildiğinde, ... ile ... sahiplerinin bir araya geldikleri ve ... kurdukları, odanın faaliyete geçtiği, oda yönetiminde ... odasından da kişilerin bulunduğu, sonuçta birleşmenin sağlandığı,

taraflar arasında düzenlenen ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safahatinde görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere oda tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün verilmesinin kararlaştırıldığı, 72 adet otobüs verilemediğinden, bunların değeri belirlenerek, belirlenen değerin üye sayısına bölünmesiyle, bulunan miktar olan araç başına ....-TL'lik senetlerin minibüs odası tarafından ... kooperatifi üyelerine verilmek üzere düzenlendiği, minibüs odası üyeleri tarafından senetler imzalanarak yapılan protokoller kapsamında ... kooperatifine üyelerine dağıtılmak üzere verildiği, bir kısım senet bedellerinin ödenmediği,

Antalya Mahkemelerinde menfi tespit davalarına konu edildiği, bir kısım senet bedellerinin de ödenip istirdat davalarına konu edildiği anlaşılmış olup, eldeki dava dosyasında da verilen senet bedeli ödenerek senet iade alınmış, her ne kadar davacı taraf yapılan anlaşmaların ve protokollerin geçerli olmadığını ileri sürmüş ve geçersizliğinin tespitini talep etmiş ise de verilen senetlerin ve bu senetlere mahsuben yapılan ödemelerin ... yılından itibaren minibüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, ... otobüslerine doğmuş zararlarına istinaden ödendiği sonuç ve kanaatine varılmakla, sübuta ermeyen davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkememizce verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş Yargıtay ... Hukuk Dairesinin, ... tarihli, ... Karar sayılı ilamı ile;"1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Dava, davacının üyesi olduğu dava dışı ... ile davalı ... arasında düzenlen anlaşma ve protokollerin geçersizliğine dayalı olarak geçersiz sözleşmeler uyarınca ödenen senet bedelinin istirdatı istemine ilişkin olup, dava konusu senedin dosya arasında bulunan anlaşma, çeşitli protokoller çerçevesinde davacı tarafından keşide edildiği dosya kapsamı ile sabittir. Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, senedin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı noktasında toplanmakta olup, mahkemece, dava konusu senedin davalı kooperatif ortaklarının doğmuş zararlarına ilişkin olarak verildiği kabul edilerek yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, yukarıda özetten de anlaşılacağı üzere, davacının da içerisinde olduğu minibüsçülerin araçlarının kapasitesinin artırımına ve dava konusu senedin davacı tarafından keşide edilmesine dayanak yapılan ... UKOME genel kurulu kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan UKOME kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediği, davalı Kooperatif üyesinin ...

UKOME kararının alınmasından iptal edilinceye kadarki geçen süre zarfında zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa ne miktar zarara uğradığı, bu bağlamda senedin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı ya da ne oranda ortadan kalktığı hususları mahkemece yeterince irdelenip iptal edilen UKOME kararı yerine alınan yeni karar dahi dayanak anlaşma ve protokoller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken denetlenebilir yeterli dayanağı da gösterilmeden zarar karşılığı ödenen bedelinin iadesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiş,

kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile bozulmuştur.

Mahkememizce Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir. ... tarihli ara kararı ile, Davacılara ait ... plakalı aracın ... yılından bu güne kadar ruhsat fotokopileri ve aracın ... plakadan ... plakaya ve yine başka plakalara geçişlerine dair tüm evrakların gönderilmesi için ... Başkanlığına müzekkere yazılmasına, aynı kuruma Antalya ... Dairesi Mahkemesinin ... Karar sayılı kararının fiilen uygulanıp uygulanmadığının sorulmasına, buna ilişkin tüm UKOME karararlarının gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Gelen müzekkere cevaplarının incelenmesinden, UKOME Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararları ile, davacının ... tahditli plakasının ... harf grubundan 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... plakaya Trafik Tesçil Şube Müdürlüğü'nce ... tarihinde tescili yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği, ...'nin ... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayı ile ... tarih ve ... sayılı kararları doğrultusunda 5 merkez ilçede faaliyet gösteren toplu taşıma araçlarının ...

UKOME Genel Kurul Kararı ile toplu taşıma sistemine dahil edilen sivil plakalı araçlar) ... plaka serisinden 12 m. tahditli otobüse dönüştürülmesi kapsamında davacının ... plakalı aracını ...'e ait ... plakalı araç ile birleştirdiği ve ... tahditli plakaya dönüştürerek Trafik Tscil Şube Müdürlüğü'nce ... tarihinde 29 oturan+69 ayakta yolcu kapasiteli olarak ... plakaya tescili yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce verilen, uyuşmazlık konusu aynı nedenle düzenlenen ancak davacıları farklı senet borçluları olan menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin karar örnekleri de dosya içine alınmıştır. Yine aynı şekilde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen Yargıtay ... HD. ce onanarak kesinleşen davanın reddine dair emsal kararlar ve onama kararları da dosya içine alınmıştır. Taraf beyanları, dosyaya temin edilen UKOME kararları, Antalya ... İdare Mahkemesi karar örnekleri ve tüm dosya mündericatından;

Davacının da üyesi bulunduğu Antalya ... Odasının araçlarının yenilenmesi talebiyle ... Başkanlığı'na yaptığı başvuru neticesinde ( ... havale tarihli dilekçe) ...

Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile; ... plakalı minübüs araçlarının 14+1 oturma kapasiteli araçlardan 18+1 oturma kapasiteli araçlara değiştirilmesi husunda kararı uyarınca UKOME Genel Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile komisyon oluşturulduğu, komisyon kararına göre, ...

Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile listede isimleri, oda numaraları,plaka ve diğer bilgileri yazılı olan ... plakalı minübüslerin plakalarının ve ruhsatnamelerinin iptal edilerek ... plaka yerine idarenin ve UKOME genel kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu + 1 şoför oturma kapasiteli ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli teknik özelliğinde normal plaka otobüslerle değiştirilmesine , araçların bir gün çalışıp bir gün çalışmama şartlarına uymasına ve meclisce belirlenen değiştirme ve yenileme bedelinin ödenmesi kaydıyla uygun olduğuna karar verildiği,

Söz konusu UKOME kararına karşı .... Koop.üyesi ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine iptal talepli açılan davanın reddedildiği, ancak Danıştayca kararın bozulmasu üzerine ... sayılı karar ile bu sefer davanın kabulü ile kararın iptaline karar verildiği, ancak iptal kararının fiilen uygulanmadığı, ... ve ... otobüsü sahipleri arasında çıkan gerginlik üzerine ... üyelerinin tek çatı altında toplanması amacıyla yetkililerin bir araya geldiği, bu arada iptaline karar verilen UKOME kararının veriliş tarihinden itibaren uygulanmaya başlandığı, davacının da ... plakalı aracını değiştirerek kapasitesini 18+1 olarak artırdığı,

Her iki taraf yetkililerinin biraraya gelerek ... tarihli ön protokol, ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safhası yazıla belgeyi ve ... tarihli protokolü imzalayarak anlaşmaya vardıkları, UKOME kararı neticesinde Kooperatif üyelerinin uğradığı zarara karşılık olmak üzere bedeli Oda tarafından karşılanacak 72 adet otobüsün Kooperatife verilmesinin kararlaştırıldığı, daha sonra bundan vazgeçilerek 72 adet otobüsün değeri belirlenip bu değer üye sayısına bölünmek suretiyle bulunan ve her bir kooperatif üyesine ödenmesi kararlaştırılan ...

TL için her bir minübüs sahibi tarafından ... TL bedelli bonolar imzalanarak Kooperetif yetkilisi ...'a teslim edildiği, her bir bononun lehdarının bir otobüs sahibi olarak gösterildiği, bu bonoların bir kısmının ödendiği bir kısmı hakkında Antalya Adliyesi mahkemelerinde istirdat ve menfi tespit davaları açıldığı, takibe ve davaya konu bononunda bu bonolardan olduğu anlaşılmıştır.

Davacı, üyesi olduğu ... ile davalı ...'in üyesi olduğu diğer davalı Kooperatif arasında düzenlenen anlaşma ve protokollerin geçersiz olduğunun tespiti geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdadını talep etmektedir.

Davacının da UKOME kararına istinaden ... plakalı aracını 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... grubu plakalı araca dönüştürmüş olması,daha sonra ...

Koop. nin bir araya gelerek ... kurarak faaliyete geçirmeleri, Oda yönetiminde eski ... üyelerinin de yer alması ve idare mahkemesi iptal kararının fiilen hiç uygulanmaması karşısında, davacının üyesi bulunduğu Odanın imzaladığı protokol hükümlerince davalı ... otobüsü sahibine verdiği senedin bedelsiz kalmasının söz konusu olmadığı, senedin teminat amaçlı değil borcun ifası amacıyla düzenlendiği ve ödendiği, karşı tarafın protokol hükümlerince edimini yerine getirdiği, anlaşma ve protokollerin geçersiz sayılmasını gerektirecek yasal neden bulunmadığı, davacının senet düzenlemek ve bedelini ödemek suretiyle ve yine protokol hükümlerince ...

TL senet bedelini ödemesi sonrası araç kapasitesini de artırmak suretiyle mensubu bulunduğu Oda'nın imzalamış olduğu protokolü onaylamış sayılması gerektiği, davacının senedi Borçlar Kanunu'nda düzenlenen irade bozukluklarından birinin etkisinde kalarak imzalamış olmasının da söz konusu olmadığı, nitekim davacının bu yönde bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... ¸e-imzalı ¸e-imzalı