Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/208 K.2019/623

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... ile ...'e vekaleten ... arasında akdedilmiş olan daire satış sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşmenin 2.sayfasında belirtildiği üzere ... T.C. kimlik numaralı ... adına ... T.C. kimlik numaralı ... oğlu ... doğumlu ... tarihli Büyükçekmece ...

Noterliği aracılığıyla “her konuda yetkili olmak üzere” taşınmaz satışı için verilen vekaletname ile düzenlemiş ve imzalamış olduklarını, sözleşmenin 2.sayfasındaki 3 numaralı maddede müvekkil ... peşinat olarak ...’e vekaleten ...'e ... peşinat ödediğini, bahsi geçen peşinatın teminatı olarak iş bu sözleşmenin 3. Sayfasında belirtilen 8. Maddesi uyarınca ...

TL bedelli ... vade tarihli ...’e vekaleten ... imzalı senet müvekkil ...'a verildiğini, daha sonra anahtar tesliminde ödenen peşinatın teminatı olan bu senet ...’e iade edileceğini, ancak müvekkilinin ...’a tapu devri gerçekleşmediğini, belirtilen madde uyarınca anahtar teslimi sırasında geri verilecek olan senet anahtar teslimi gerçekleşmediği için geri verilemediğini, aradan geçen uzun yıllar sonucu müvekkilinin iş bu senedi kaybetmiş olduğunu, ... ile ...'e vekaleten ... arasında düzenlenen protokol(akitname) daire satış sözleşmesi uyarınca;

...’e vekaleten ... tarafından imzalanan ... bedelli ... vade tarihli senedin kayıp edilmiş olması nedeni ile senedin zayi (kayıp) nedeni ile iptalini talep etmiştir.

Uyuşmazlık davacının teminat amacıyla verildiğini ve lehtarı olduğunu belirttiği bononun kaybolmuş olması nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

Bononun zayi nedeniyle iptali davası, TTK'nun 651 vd. maddeleri ile TTK'nun 778/ı bendi delaletiyle TTK'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. TTK'nun 757/1 maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." düzenlemesine yer vermiş olup tedbir mahiyetinden de anlaşılacağı üzere tedbir talebinde ve dava açılmasında, hamilin haklarının esas alındığı açıktır. Eş deyişle, hamilin senetten kaynaklanan haklarını korumasına ve haklarını temin etmesine yönelik bir davadır.

Dolayısı ile ilgili maddeden lehtarı davacı olan ve teminat amacıyla verildiği kabul edilen, anahtar teslimi gerçekleşmediği için keşideciye iadesi gerekmediği anlaşılan seneti kaybeden davacı-lehtarın bu davayı açabileceği anlamı çıkmamaktadır.

Öte yandan davanın amacı ve sonuçları açısından değerlendirme yapılacak olursa, öncelikle dava hasımsız dava niteliğinde olduğundan, 3. Kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede seneti elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir. Alınan iptal kararı senetten kaynaklanan meşru hamilin haklarını sona erdirmez.

Davacı iptalini talep ettiği senedin lehtarı olduğunu beyan etmekle lehtarın cirosu olmadan senedin tedavüle çıkamayacağı izah gerektirmeyen bir hukuki gerçeklik olup kaldı ki iptal kararı verilmemiş olması da davacıya ileride gerçekleşmesi muhtemel haksız takipte menfi tespit davası açmasına engel olmaz.

Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının en önemli iki nedeninden bir tanesi iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652), İyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.

Bono vasfı bulunmadığını teminat amacıyla verildiğini dava dilekçesi ve ekindeki sözleşme ile belirtilen, davacının da lehtarı olduğunu beyan ettiği bononun iptali için açtığı Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının dava açmasında hukuki yararı bulunmadığı (Aynı yöndeki içtihat için bknz Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 18/04/2016 tarih 2015/9692 E., 2016/4295 K. Sayılı kararı) anlaşıldığından davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır