Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/231 K.2020/40

Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı görevsizlik kararı ile görevli mahkemenin Antalya Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğuna hükmedilen ve mahkememize tevzi edilen davanın yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle: davacının tahditli plaka sınıfına giren "..." plakalı ... sahibi olduğunu, ... Odası ile davalı ...

Nolu ... arasında bir kısım protokoller imzalandığını, iş bu protokoller doğrultusunda davacının bono keşide ederek verdiğini, akabinde senet bedelini ödeyerek bono aslını geri aldığını, protokol şartlarının gerçekleşmediğini, düzenlenen bonoya dayalı olarak alınan bedelin haksız olduğunu ileri sürerek, toplam ... TL'nin ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... ile ...

Kooperatifi arasında imzalanmış olan ön protokol, icra safahatı ve protokolün ve ilgili diğer sözleşmelerin geçersizlik sebebiyle feshine, fazlaya ilişkin tüm haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili ... havale tarihli cevap dilekçesinde özetle: Davayı kabul etmediklerini, tazminat gerektiren her hangi bir haksız fiilin ve borç doğurucu bir sözleşme ya da sebepsiz zenginleşme gibi bir durumun mevcut olmadığını, ulaşım sorunlarının çözümü amacıyla bazı odalar ve kamu yönetimi arasında, bir takım protokollerinin imzalandığını, davalının bu protokolleri oda başkanı sıfatıyla imzaladığını, ancak kişilerin borçlamasını zorunlu kılacak yetkiyi ve kişiler adına atılmış bir imza ya da şahsı adına imzaladığı bir belge söz konusu olmadığını, davacının böyle bir alacağının var olduğu düşünlüse dahi alacağın zamanaşımına uğradığını beyan etmiş, davanın husumet yönünden reddini, yargılama giderleri ve vekalate ücretinin davacı tarafına bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ..., ... ... vekilin cevap dilekçesinde özetle: Türk Borçlar Kanununa göre öngörülen sürenin geçtiğini, hak düşürücü süre ve zamanaşımı süresinin dolduğunu, bir yıllık zamanaşımı süresi içinde açılmamış olduğunu, sözleşmenin feshini talep eden davacının fesihte haklı olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davacının "saikte yanılma" hukuksal nedenine dayalı olarak sözleşmenin feshini istediğini, saikte yanılmanın esaslı yanılma sayılmaması gerektiğini, eğer kabul edilecek ise bu durumun kendi kusurundan kaynaklandığını, davacının borçlar kanunun 125.

Maddesinden yararlanabilmesi için kendisinin kusursuz olması gerektiğini, davalıların temerrüde düşürülmediğini, davalıların BK 125. Gereği borçlu değil alacaklı konumda olduğunu, davacının dava dilekçesinde mevcut iddialarının doğru olmadığını, taraflar arasında portokoller imzalandığını, protokol gereğince ... Belediyesi'nin her iki esnaf grubunu tek çatı altıda fazla yolcu taşıması için UKOME kararını aldığını, davacının iddia ettiği Antalya ...

İdare Mahkemesi kararının iptali söz konusu olsa dahi iptal kararı fiilen uygulamaya geçilmediğini çünkü taraflar arasında mutabakat sağlandığını, ... esnafının fiili uygulamaya yönelik bir talebinin de olmadığını, tüm sözleşmelerin tarafların rızası ile imza altına alındığını, bu sözleşmelere destek olan bonoları ve bonolar karşılığı yapılan ödemeleri bir süre sonra inkar etmelerinin hukuka ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu, söz konusu bonoların geçen süreçte minibüsçülerin kapasite artırımından dolayı ... otobüsçülerin uğradığı zararı karşılamak için düzenlendiğini beyan etmiş,

davanın davalı ... ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddini, tüm davalılar yönünden zamanaşımı ve diğer itirazları ile davanın esastan reddini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili Av. ... ...'ın beyanda bulunduğu, beyanında senet bedelinin kooperatif yetkilileri ... ve ...'a ödendiğini, ellerinde yazılı bir belge olmadığını ancak 520 adet senedin bedelini aldıklarına dair kooperatif başkanı ve yönetim kurulu başkanının imzaladığı bir belge olduğunu beyan ettiği belge olduğunu, beyan ettiği görüldü.

Davacı vekili tarafından ... ... Karar örneği dosyaya sunulmuş ve eklenmiştir.

Davalı ... vekili tarafından Ukome Genel Kurul Tutanağı mahkememiz dosyasına sunulmuş ve dosyaya eklenmiştir.

Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasının onaylı bir suretinin gönderilmiş olduğu ve dosyada sanıkların beraati yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacı ... esnafı olup, Antalya şehir merkezinde minibüsçülük yaptığı, ... kapasitesinin 14+1 olduğu, ... Belediyesinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, ... sahipleriyle ... sahiplerinin tek çatı altında toplanmasının amaçlandığı ve bu karar uyarınca 14+1 kapasite çalışan ... esnafının yolcu taşıma kapasitesinin artırılarak ... yılından itibaren bu şekilde çalıştıkları anlaşılmaktadır.

UKOME'nin aldığı kararın ... zarara uğratacağından bahisle, dava dışı ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine dava açıldığı, yapılan yargılamada davaya konu kararda kamu yararı ve hukuka uygunluk bulunmadığından iptaline karar verildiği, yine aynı kararın iptali için Antalya ... İdare Mahkemesine de ... tarafından açılan davanın feragat ile sonuçlandığı anlaşılmıştır.

... Belediyesi UKOME Genel Kurulun aldığı karar ile, toplu taşımacılık yapan ... ile, ... plakalı minibüslerle ilgili ... tarih ... sayılı kararda, ... sahiplerine normal seride plakalı ... sınıfı araç sahibi olma imkanı tanındığı, bu karara istinaden minibüsçülerin ... kooperatifi gibi taşıma yaptıkları, ... yılından itibaren de halen bu karar doğrultusunda faaliyette bulundukları, ... tarih ... sayılı karar ile de,

... plakalı minibüslerin plakalarının ve ruhsatlarının iptal edilerek idarenin ve UKOME Genel Kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu+1 şoför oturma ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli normal plakalı otobüslerle değiştirilmesine karar verildiği, bu karar doğrultusunda değiştirilen ... araçlarına ... harf grubundan plaka tescili yapıldığı, UKOME'nin ... sayılı karanının Antalya ...

İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği, UKOME'nin ... tarihli ... karar sayılı kararı ile, ... plakalı otobüslerin günlük 440 adedinin çalıştırılarak bir plakanın 2 gün çalışıp bir gün çalıştırılmamasına ve bunun uygulamasının ne şekilde yapılacağına dair karar verildiği,

Her iki oda başkanı tarafından imzalanan ... tarihli ön protokolde tarafların anlaşma koşullarının belirlendiği, tarafların belediyeye karşı açtıkları elektronik ücret toplama sistemine ilişkin davalardan ve birbirlerine karşı açtıkları tüm davalardan feragat edilmesi, ... esnaf odasının 72 adet minibüsün mülkiyetini ... kooperatifine geçirmesi, tüm mülkiyetler devredilinceye kadar 72 araçtan devredilmeyenlerin gelirlerinin UKOME tarafından belirlenecek tarihten itibaren ödenmesi yönünde karar aldıkları,

... tarihli ön protokolde ise; bir önceki protokoldeki belirlenen hususlara ilaveten UKOME'nin belirleyeceği koşullara uygun olarak esas protokoldeki belirlenen hususlara ilaveten UKOME'nin belirleyeceği koşullara uygun olarak esas protokolde havuz sistemi ve aktarma sisteminin çalışma koşullarını belirleyerek devreye alacaklarının eklendiği,

... tarihli uzlaşma protokolünde ise; her iki tarafın üyesi bulunduğu yönetimlerin imzaladıkları protokolde " her iki tarafça kabul gördüğü üzere minibüslerin kapasite arttırımı yapmış olması sonucunda ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere ... odası tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün ön protokol kapsamında ... otobüsüne verileceği" hususunun 1. Maddede düzenlendiği, ... tarihli protokolde ise; bir önceki protokole atıfta bulunularak ... otobüslerine verilecek 72 araç için başı ... bedel olarak belirlendiği ve üyelerin ... ödeme tarihli senetler vereceğinini kararlaştırıldığı, verilecek senet miktarına avukatlık ücretininde eklenerek 662 üye için kişi başına ... ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı,

... Tarihli tutanakta ise; ... tarihli ve ... tarihli protokol gereklerinin ifası için tarafların bir araya geldiği, tutanağın imzalanması ile birlikte ... adet senedin ...'a teslim edildiğine, senetler ödendiğinde İdare Mahkemesindeki dosyalardan feragat edileceğinin kararlaştırıldığı ayrıca her iki kurulunda tek çatı altında toplanması yönünde yapılacak çalışmalar yönünden karar alındığı,

... Tarihli protokolde ise; araçların aktarmalarda nasıl ücret alacaklarının kararlaştırıldığını, ... tarihli tutanakta önceki protokollere atıfta bulunularak, ifası amacıyla minibüsçülerin kooperatife ... tarihinde 8 adet senet teslim ettiklerini, ... tarihli senetleri haricindeki senetler ödendiğinde davalardan feragat edileceği hususunun kararlaştırıldığı,

... Tarihli taahhütnamede de; protokolle kapsamında ... plakaya dönüşüm yapan minibüsler ve dönüşüm yapmayan ancak sisteme katılacak her biri tarafından ödenecek ... yönünden düzenleme yapıldığı,

... Tarihli protokolde; 72 araca karşılık protokolün düzenlendiği tarihe kadar ... ruhsat sahibinin senetlerini kooperatiften geri aldıkları, ayrıca 10 adet araç sahipleri adına ödeme yapılıp senetlerin alındığını, ödeme yapmayanlarında senetlerini tahsil için işlem yapılmasına, ...aracılığında protokolün düzenlendiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda;

"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ...

Belediyesi UKOME'nin aldığı karar doğrultusunda ... plakalı minibüslerin taşıma kapasitesinin artırılarak ... sınıfına geçirilip, ... ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, (2000 yılından itibaren) alınan kararlar doğrultusunda ... plakamı minibüslerin fazla kapasitede yolcu taşıması yaptıkları, kooperatif üyeleri tarafından UKOME kararlarının iptali için dava açıldığı ve bunun sonucunda İdare Mahkemesi tarafından alınan kararın iptal edildiği,

minibüsçülerin iptal kararının uygulamaya geçildiği takdirde bu kapasitede çalışamayacakları ve protokoller kapsamında kooperatif üyelerinin davadan da feragat etmedikleri, taraflar arasındaki yapılan protokoller, dosyada bulunan tüm yazışmalar, getirtilen belgeler, benzer dosyadaki belge örnekleri birlikte değerlendirildiğinde, ... ile ... sahiplerinin bir araya geldikleri ve ... kurdukları, odanın faaliyete geçtiği, oda yönetiminde ... odasından da kişilerin bulunduğu, sonuçta birleşmenin sağlandığı,

taraflar arasında düzenlenen ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safahatinde minibüsçülerin ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere oda tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün verilmesinin kararlaştırıldığı, 72 adet ... verilmediğinden, bunların değeri belirlenerek, belirlenen değerin üye sayısına bölünmesiyle, bunların miktar olan araç başına ... senetlerin minübüs odası tarafından ... üyelerine verilmek üzere düzenlendiği, minübüs odası üyeleri tarafından senetler imzalanarak yapılan protokoller kapsamında ... kooperatifine üyelerine dağıtılmak üzere verildiği, bir kısım senet bedellerinin ödenmediği,

Antalya mahkemeleride menfi tespit davalarına konu edildiği, bir kısım senet bedellerinin de ödenip istirdat davaların konu edildiği anlaşılmış olup, eldeki dava dosyasında da verilen senet bedeli ödenerek senet iade alınmış, her ne kadar davacı taraf yapılan anlaşmaların ve protokollerin geçerli olmadığını ileri sürmüş ve geçersizliğini talep etmiş ise de verilen senetlerin ve bu senetlere mahsuben yapılan ödemelerin ... yılından itibaren minübüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, halk otobüslerine doğmuş zararlarına istinaden ödendiği sonuç ve kanaatine varılmakla, sübuta,

ermeyen davanın reddine karar verilmiştir." gerekçesi ile verilen karar,

Yargıtay ... HD nin ... esas sayılı ilamı ile ;

" davacının da içerisinde olduğu minibüsçülerin araçlarının kapasitesinin artırımına ve dava konusu senetlerin davacı tarafından keşide edilmesine dayanak yapılan ... tarihli UKOME genel kurulu kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan UKOME kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediği, davalı Kooperatif üyesinin ... tarihli UKOME kararının alınmasından iptal edilinceye kadarki geçen süre zarfında, yine fiili durumun sonuna kadar geçen sürede zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa ne miktar zarara uğradığı gerektiğinde bilirkişi incelemesi de yapılmak suretiyle tespit edilmelidir.

Bu bağlamda senetlerin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı ya da ne oranda ortadan kalktığı hususları da mahkemece yeterince irdelenip iptal edilen UKOME kararı yerine alınan yeni kararlar dahi dayanak sözleşme ve protokoller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken denetlenebilir yeterli dayanağı da gösterilmeden eksik inceleme ve yazılı gerekçeyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile bozulmuştur.

GEREKÇE

Mahkememizce Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkememiz ara kararları ile, ... tarihinden itibaren ... ve ... Plaka sayılı aracın geçirdiği tüm evreler, aldığı yeni plakalar , ruhsat fotokobileri, aracın rotasyon bilgileri, aracın taşıma kapasitesini gösterir belgeler, yolcu biniş sayısını gösterir belgeler, bilet fiyatlarını gösterir belgeler dosya arasına alınmıştır.

Ukomeden gelen ... tarihli müzekkere cevaplarının incelenmesinden, UKOME Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... ile ... sayılı kararları ile, davacının ... tahditli plakasının ... harf grubundan 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... plakaya geçişi yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği,

... tahditli plakasının ... harf grubundan 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... plakaya geçişi yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği, Mahkemenin iptal kararının tebliğinden sonra, daha önceki alınan kararlar ve Ukome Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı doğrultusunda ... olan ... dönüşüm son tarihi revize edilen ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... tarihine kadar uzaması kararı alındığı,

...,... ve ... tahditli toplu taşıma araçları , Ukome Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı doğrultusunda ... tarihine kadar toplu taşıma hizmeti verdiği, devamında ... plaka serisine dönen 28+1 oturan ve ortalama 70 ayakta yolcu kapasiteli otobüsler ... plaka serisine dönen 14+1 yolcu kapasiteli minibüsler ile toplu taşıma hizmeti verildiği, dava konusu ... palaka sayılı aracın; ... tarih ... sayılı karar doğrultusunda ... plakaya dönmek istediğini belirterek noter onaylı taahhütname verdiği, ... tarihinde ... plaka numarasını alarak 18+1 oturan ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... olarak tescil edildiği,

sonra bu aracın ...'a devredildiği, ... 'un ise Ukome nin ... tarih ve ... ile ... tarih ve ...kararları doğrultusunda kendisine ait ... plakalı sayılı araçları birleştirerek 12 mlik ... serisine dönmek için dilekçe sunduğu, ... tarihinde 29 oturan ve 69 ayakta yolcu kapasiteli 12 mlik ... plakal ı aracı tescil ettirdiği, halen toplu taşıma hizmetine devam ettiği, yine ... tarihinde ... plaka numarasını aldığı tespit edilmiştir.

Dava konusu ... palaka sayılı aracın; ... tarih ... sayılı karar doğrultusunda ... plakaya dönmek istediğini belirterek noter onaylı taahhütname verdiği,... tarihinde ... plaka numarasını alarak 18+1 oturan ve 9 ayakta yolcu kapasiteli otobüs olarak tescil edildiği, ardınran Ukomenin ... tarih ve ... sayı ile ... tarih ve ... sayılı karar doğrultusunda ... plakaya dönmek için müraacat ettiği, talebinin kabul edilerek ... tarihinde 19 oturan ve 9 ayakta yolcu taşımalı ... plakalı otobüze tescil ettirdiği,

ardından aracı ... tarih ve ... sayılı kararı ile ...( ...) plakasını ... a devir ettiği, ...'ın ... plakalı araç ile ... plakalı aracı birleştirdiği ve 12 m lik ... serisine geçtiği, 29 oturan ve 70 ayakta yolcu kapasitesi olduğu, halen bu şekilde toplu taşıma işine devam edildiği tespit edilmiştir.

Mahkememizce verilen, uyuşmazlık konusu aynı nedenle düzenlenen ancak davacıları farklı senet borçluları olan menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin karar örnekleri de dosya içine alınmıştır.

Yine aynı şekilde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen Yargıtay ... HD. ce onanarak ( ... K sayılı Yargıtay Kararları) kesinleşen davanın reddine dair emsal kararlar ve onama kararları da dosya içine alınmıştır.

Taraf beyanları, dosyaya temin edilen UKOME kararları, Antalya ... İdare Mahkemesi karar örnekleri ve tüm dosya mündericatından;

Davacının da üyesi bulunduğu Antalya ... Odasının araçlarının yenilenmesi talebiyle ...'na yaptığı başvuru neticesinde ... ... Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile; ... plakalı minübüs araçlarının 14+1 oturma kapasiteli araçlardan 18+1 oturma kapasiteli ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli otobüslerle değiştirilmesine karar verildiği,

Söz konusu UKOME kararına karşı ... ... üyesi ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine iptal talepli açılan davanın reddedildiği, ancak Danıştayca kararın bozulmasu üzerine ... E-... K sayılı karar ile bu sefer davanın kabulü ile kararın iptaline karar verildiği, ancak iptal kararının fiilen uygulanmadığı, ... ve halk otobüsü sahipleri arasında çıkan gerginlik üzerine ... üyelerinin tek çatı altında toplanması amacıyla yetkililerin bir araya geldiği, bu arada iptaline karar verilen UKOME kararının veriliş tarihinden itibaren uygulanmaya başlandığı, davacının da ... plakalı aracını değiştirerek kapasitesini 18+1 olarak artırdığı,

Her iki taraf yetkililerinin biraraya gelerek ... tarihli ön protokol, ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safhası yazılı belgeyi ve ... tarihli protokolü imzalayarak anlaşmaya vardıkları, UKOME kararı neticesinde Kooperatif üyelerinin uğradığı zarara karşılık olmak üzere bedeli Oda tarafından karşılanacak 72 adet otobüsün Kooperatife verilmesinin kararlaştırıldığı, daha sonra bundan vazgeçilerek 72 adet otobüsün değeri belirlenip bu değer üye sayısına bölünmek suretiyle bulunan ve her bir kooperatif üyesine ödenmesi kararlaştırılan ...

TL için her bir minübüs sahibi tarafından ... TL bedelli bonolar imzalanarak Kooperetif yetkilisi ...'a teslim edildiği, her bir bononun lehdarının bir ... sahibi olarak gösterildiği, bu bonoların bir kısmının ödendiği bir kısmı hakkında Antalya Adliyesi mahkemelerinde istirdat ve menfi tespit davaları açıldığı, takibe ve davaya konu bononunda bu bonolardan olduğu anlaşılmıştır.

Davacının da UKOME kararına istinaden ... plakalı aracını 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... grubu plakalı araca dönüştürmüş olması,daha sonra ... nin bir araya gelerek ... kurarak faaliyete geçirmeleri, Oda yönetiminde eski ... odası üyelerinin de yer alması ve idare mahkemesi iptal kararının fiilen hiç uygulanmaması karşısında, davacının üyesi bulunduğu Odanın imzaladığı protokol hükümlerince davalı halk otobüsü sahibine verdiği senedin bedelsiz kalmasının söz konusu olmadığı, senedin teminat amaçlı değil borcun ifası amacıyla düzenlendiği ve ödendiği,

nitekim ... tarihli icra safahati başlıklı belgede dava konusu senetlerin doğacak zararlar için değil doğmuş zararlar için verilmiş olduğunun taraflarca kabul edildiği, belirlenen bu zararın götürü bir tazminat niteliği taşıdığı, her iki tarafın aynı faaliyet alanında çalışmaları, dolayısı ile belirlenen zararın TBK sözleşme serbestisi ilkesi gereği kabul edilmesi gerektiği, karşı tarafın protokol hükümlerince edimini yerine getirdiği, anlaşma ve protokollerin fiilen uygulamaya devam edildiği,

nitekim davanın tekrar ... işletmesine geri dönmediği gibi araç kapasitesinin daha da arttığı, davacının senet düzenlemek ve bedelini ödemek suretiyle ve yine protokol hükümlerince ...

TL senet bedelini ödemesi sonrası araç kapasitesini de artırmak suretiyle mensubu bulunduğu Oda'nın imzalamış olduğu protokolü onaylamış sayılması gerektiği, davacının senedi Borçlar Kanunu'nda düzenlenen irade bozukluklarından birinin etkisinde kalarak imzalamış olmasının da söz konusu olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır