Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/659 K.2021/217

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı hakkında, Antalya ... İcra Müdürlüğünce, Amasya ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E.-... K. sayılı kararına istinaden alacaklı hakkında başlatılan Amasya İcra Dairesi ... E. sayılı icra takibine ödenen pararının rücuen tahsili istemi ile Antalya ... İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra yolu ile takip başlatıldığını, Borçlu borca itiraz dilekçesi vermek suretiyle icra takibini durdurduğunu, Borçlunun ödeme emrine, takibe, borca ve tüm ferilerine itirazları olduğunu, ... tarihinde arabuluculuğa başvurulduğunu ve anlaşılamadığını, Davalıları aşılı fidelerin satın alındığı ... ... Ltd. Şti. ve bitkilerin üretici ve sertifika sahibi ... ... Ltd. Şti. olduğunu, Davalı ... ... Ltd.

Şti. fidelerin Antalya’ da kontrolü yapılarak vekil eden şirket aracılığı ile kendilerine teslim edildiğini, Antalya’da bulunan fide üreticisi ve sertifika sahibi ... Ltd Şti ise tüm tohumları kendilerinin ... Tic. Ltd. Şti.’nden satın aldığını belirttiğini, Davalı ... ... Ltd. Şti. Amasya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E. ...

K sayılı ilamdaki davacı tarafından kendinden tahsil edilen parayı vekil edenden cebri icra yolu ile tahsil edildiğini, Vekil eden tarafından davalıya borcunu ödemesi için birçok kez şifahi ve yasal yollardan talepte bulunulmuş ise de davalı tarafça borcunu ödemeyi sürekli çeşitli mazeretlerle ötelemiş en sonunda icra takibi yapılmasından sonra da haksız bir şekilde borca itiraz etmiş arabuluculuk görüşmelerinde de borcu ödemeye yanaşmadığını, davanın kabulüne, Takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsili edilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı aleyhine tazminat davasının açıldığı tarih ... olduğunu, Davacıya, davanın ne zaman ihbar edildiğini bilmediklerini, Ancak tazminat davası ... tarihinde karara çıkmış ve bu karar ... tarihinde kesinleştiğini, Yani Davacı açısından, en kötü ihtimalle zararın tespit edildiği tarih ...’ olduğunu, davacı tarafından, müvekkil aleyhine icra takibi yapıldığı tarih ise ... olup 6 aylık hak düşürücü süre geçtiğini, Davacı taraf, Amasya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E., ...

K. sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporlarında, fidelerdeki hastalığın tohumdan kaynaklandığının tespit edildiğini ileri sürdüğünü, Buna rağmen, Davacı Amasya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E., ...

K. sayılı tazminat dosyasını müvekkiline ihbar etmediğini, Müvekkili savunma hakkı kısıtlandığını, Bu nedenle, tazminat davasında verilen karar müvekkili açısından hukuken bağlacı olmadığını, Gerekçeli karardan anlaşıldığı kadarı ile tohumlar üzerinde DNA incelemesi yapılmadığını, Tohumda var olduğu iddia edilen ayıpların tespiti için DNA incelemesi mutlak bir zorunluluk olduğunu, Bu durum dahi başlı başına tazminat davasının gereği gibi savunulmadığını ortaya koyduğunu, Tazminat davasının Davalılarından, ... ...

Ltd. Şti. fide üreticisi, ...

Şti. ve Davacı da fide satıcısı olduğunu, Bakteriler, fidelikler, fideliklerde kullanılan araç ve gereçler ya da fide çalışanları aracılığıyla kolaylıkla yayılabileceğini, Ayrıca fideliklerde ya da taşınması esnasında hastalıklı bir başka bitki ya da fidenin birbiri ile teması halinde de bulaşıcı hastalıkların görülebileceğini, Davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddine ve en nihayetinde de davanın esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin Davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Ara buluculuk dava şartının yerine getirildiği görülmüştür.

Davaya esas icra dosyasının incelenmesinde takibe itirazın 1 haftalık süresi içinde yapıldığı itirazın iptali davasının 1 yıllık süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır.

01.12.2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Tohum kökenli ... (Cmm) adlı bakteri, domateste bakteriyel kanser ve solgunluk hastalığına neden olur. Dava konusu hastalık etmeni taşıdığı iddia edilen tohum Bu hastalık hem seralarda hem de tarlada yetiştirilen domateslerde tüm dünyada ciddi kayıplar oluşturmaktadır. Fide döneminde fark edilebilir. Fideliklerin bu hastalıklara karşı koruma amaçlı kimyasal ve kültürel önlem almaları gerekmektedir. Hastalığa karşı etkin bir mücadele yöntemi bulunmamaktadır. Domates tohumlarında patojen Cmm varlığının fidede belirti izleme, tohum çalkalama suyundan ... besi yerlerine ekim ile bakteri izolasyonu yapılarak türe spesifik ... ve ... yöntemleriyle tespit etmektir.

Dava konusu Davalı ... LÎMÎTED ŞİRKETİ’ne ait ... no’lu faturada ... LTD. ŞTİ* e satılan ;

Domates ... ve Domates anacı ...

Domates tohumların fatura tarihinde satılan aynı barkod ve lot numaralı açılmamış tohum paketlerinden temin edilerek , tohumların iddia edildiği gibi ... (Cmm) Domates bakteriyel kanser hastalığı ile bulaşık olup olmadığı konusunda Akdeniz Üniversitesi Tohumculuk ve Tarımsal Bİyoteknoloji Araştırma Uygulama Merkezin’de test yaptırılması görüş ve kanaatinde olunduğunu beyan etmiştir.

22.02.2021 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle. Dava konusu DOMATESTE BAKTERİYEL KANSER VE SOLGUNLUK (...) tohum kökenli bir hastalıktır.Bu hastalık hem seralarda hem de tarlada yetiştirilen domateslerde tüm dünyada ciddi kayıplar oluşturmaktadır. Hastalığa karşı etkin bir mücadele yöntemi bulunmamaktadınİlk belirtiler çoğunlukla bitkinin tek bir noktasındaki yaprakçıklannın içeri doğru kıvrılması, kahverengileşmesi ve solması şeklinde görülmektedir.

Fide döneminde meydana gelen enfeksiyonlarda, genç fideler zayıf ve bodur kalabilir veya hızla solarak ölebilir.Koşullar uygun olmadığında fideler çiçeklenme başlangıcına kadar belirti göstermeyebilir. Bitkiler çiçek devresine yaklaştığı zaman genellikle hastalık alt yapraklardan solma şeklinde başlar ve solgunluk yukarıya doğru ilerler. Bazen tek taraflı solgunluk gelişebilir. Solgunlaşan kısımlar kısa süre sonra kurur.

İleri dönemlerde iletim demetlerindeki renk kahverengileşir, gövde ve yan dallarda kanser adı verilen çatlamalar meydana gelir.

Solmuş bitkilerin iletim demetleri tıkandığı için su ve besin elementleri yapraklara ulaşamaz ve yapraklar susuzluktan kavrulmuş üretim sonunda tüm bitki artıklan tarladan sökülerek imha edilmeli, dengeli gübreleme yapılmalı, özellikle meyve tutumundan önce aşın gübreleme yapılmamalı, sulama ve yağışlardan hemen sonra tarlada çalışma yapılmamahdır.İmha edilmeyen sökülmüş hastalıkla bulaşık olan domates bitki artıklan gelecek sezonda münavebe yapılmaz toprak sterilizasyonu çiftçi tarafından yapılmaz ise yeni gelen sağlıklı bitkilere de topraktan bu hastalığın bulaşma olasdığı yüksektir.

Kimyasal Mücadele Fidelikte ve tarlada hastalık belirtisi görülür görülmez koruyucu olarak yeşil aksam ilaçlamalan yapılır.Hastalık bulaşma sebebinin tespiti çok zordur. Epifitik ve latent periyodu çok uzun olan davibactermichiganensesubspmichiganensis{Cmm) hastalık etmeninin tohum ve fide bulaşıldık kaynağı net olarak tespit etmek zordur.

Hastalık etmeni tohum fide bitki ve tekrar tohum döngüsünde uzun yıllar canlılığını devam ettirebildiğinden “ toprak, fide yetiştirme yeri, alet ekipman ve iş gücü, tohum, fide” bulaşıldık kaynaklan konusunda kesin hüküm verilmesi mümkün olmadığı sonuç ve kanaate varıldığını beyan etmiştir.

Davaya dayanak yapılan Amasya ...ASM ... D.iş dosyasında sadece zarar hesabının yapıldığı; Amasya ... ASM ... esas sayılı dosyasında ise temelde bir kusur incelemesi yapılmamış, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından numunelerin gönderildiği Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından düzenlenen 26/06/2013 tarihli rapor hükme esas alınmıştır.

Davaya esas dosyanın Yargıtay incelemesinden geçerek ... tarihinde kesinleştiği, onama kararının dosyamız davacısına ... tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Değerlendirme ve Gerekçe;

Eldeki dava Tohumculuk Kanunu'nun 11.maddesi çerçevesinde tazminat talepli icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. Davacı vekili anılan ilamda hükmedilen tazminattan tohum satıcısı olan davalının da sorumlu olduğunu belirtmiş, davalı ise meydana gelen zararın tohumdan kaynaklandığına ilişkin bir kanıtın olmadığını öne sürmüştür.

Tohumculuk Kanunu 11.maddesi çerçevesinde açılacak davalar zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aylık hak düşürücü süreye tabidir. Dosyamız davacısı takibe esas ilamda ihbar olunan konumundadır. Yargıtay onama ilamı kendisine ... tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu halde zararın öğrenilme tarihi bu tarih olarak kabul edilmek gerekir. İcra takibi ise ... tarihinde başlatılmış olup 6 aylık hak düşürücü süre geçmemiştir.

Davalının eldeki davada sorumlu tutulma sebebi tohum satıcısı olması sebebiyle zarara neden olan hastalığın tohumdan kaynaklanmış olduğu iddiasıdır. Zira Tohumculuk Kanunu 11.maddesi kusursuz bir sorumluluk öngörmemiş olup zarar ile fiil ( tohum satışı, fide satışı gibi) illiyet bağı kurulması gerekmektedir. Son tüketici olan zarar görenin açtığı davanın kesinleşmiş olması tek başına zarar ve tazmin talebinin haklı olduğunu göstermez. Davacı ihbar olunan olarak ilgili dosyayı denetlemeli ve hukuki haklarını kullanmalıdır. Nihayetinde her ne sebeple olursa olsun yapılan ödemenin davalıya rücu edilebilmesi için onun kusurlu fiili ile zarar arasında illiyet bağı kurulmalı, yani hastalığın tohumdan kaynaklandığı ispat edilmelidir. Bu noktada ispat yükü davacı üzerindedir.

Rücua esas Amasya ... asliye hukuk mahkemesi dosyasının incelenmesinde tohumlarda herhangi bir gen analizi yapılmadığı gibi, zararın kaynağı şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilmemiş, bu noktada bilirkişiden rapor alınmamış ve zararın kesin olarak tohum kaynaklı olduğuna dair bir sonuca varılmamıştır. Mahkememizce aradan geçen süre nedeniyle incelemenin hastalığın genel seyri ve Amasya Asliye Hukuk Mahkemesi dosyaları ile sınırlı olarak yapılmak durumunda kalınmıştır.

Bu hususta tespiti gereken hastalığın sebebinin sadece tohum olup olamayacağı, bunun dışında bir sebebin bu arada toprağın, temaslı kişilerin tedarik zincirinin hastalığı bulaştırıp bulaştıramayacağının bir ihtimal olarak dahi mevcut olup olmadığıdır. Mahkememizce alınan asıl ve ek raporda da belirtildiği üzere hastalığın sadece tohum kaynaklı olmayacağı belirlenmiştir. Davalının sunduğu uzman görüşü de bu yöndedir.

Yani hastalığın bulaşmasında kişisel etkenler, tedarik süreci, toprak vs unsurlar da etkili olmuş olabilir. Zarara sebep olan ilgili tohumlarda bir gen analizi de yaptırılmadığından tohumların hastalıklı olup olmadığı bilinmemektedir. Hastalığın başka yollarla bulaşma ihtimali olduğu da göz önüne alındığında zarar ile davalı tohum satıcısının eylemi arasında illiyet bağı olduğu kanıtlanamamıştır. Bu sebeple davanın reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır