Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/611 K.2025/166

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacının davalı kooperatif üyesi olduğu, kooperatifinin ... tarihli Genel Kurul toplantı tutanağının ... Maddesinde ihraç kararı alındığı, kararın ... ...

Noterliğinin ... ve ... yevmiye numarası davacıya gönderildiği, yazının davacıya ... tarihinde tebliğ edildiğini, Kooperatifler Kanunu m. 16/3' da belirtilen süreye uyulmadığını, genel kurul toplantısının ... tarihinde yapıldığını, kararın notere tevdi tarihinin ... olduğuhu, toplantı günü hesaba katılmadan ... tarihinden itibaren 10 günlük sürenin başladığıhı, ... günü 10 günlük sürenin sona erdiğini, KK m.16. gereği yönetim kurulunun ihraç teklifinin bulunmadığıhı, genel kurulun doğrudan çıkarma kararı verdiğini, Kanuna aykırı hareket edildiğihi, usulüne uygun tebliğ yapılmadığıhı, Kanunun emredici hükmüne aykırı davranıldığıhı,

KK m.16. gereği yönetim kurulunun ihraç teklifinin bulunmadığını, genel kurulun doğrudan çıkarma kararı verdiğihi, esasa ilişkin olarak çıkarma nedeninin "Kooperatif içerisinde huzur bozma, sır saklama yükümlülüğüne aykırılık yapmasından dolayı kooperatif tüzel kişiliğine zarar verdiği" olarak yazıldığını, somut bir sebep belirtilmediğihi, bu soyut iddiaların kooperatif ana sözleşmesinde olup olmadığını bilmediğini, ana sözleşmeye göre mahkemece iddiaların ispatlanıp ispatlanmadığının değerlendirilmesinin gerekeceğini,

KK m.16 'da anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılma işleminin yapılamayacağı düzenlemesinin bulunduğundan bahisle ihraç kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı kooperatif cevap dilekçesinde özetle: İhraç kararının ana sözleşmede belirtilen usul ve yasaya uygun olduğunu, genel kurul toplantısının ... tarihinde ... günü Bakanlık temsilcileri eşliğinde yapıldığını, davacının usul ve yasaya aykırı şekilde ihracına ilişkin oylamada oy kullandığının Bakanlık temsilcilerince fark edildiğini, toplantı tutanağına geçirildiğini, oylamanın tekrarlandığını, ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiğini, yönetim kurulu üyelerinin ...

Noterliği ... tarih, ... yevmiye numaralı evrağı ile yeni dönem için -süreli- yetkilerini aldığını, yönetim kurulu üyelerinin her sene süreli olarak yetki aldığını, süresi içerisinde ancak işlem ve temsil yetkisine sahip olduğunu, toplantı öncesi mevcut yönetimin görev süresinin sonlandığını, icra organı olarak temsil ve yetki gerektiren işlem yapmalarının hukuken mümkün olmadığını, bu nedenle Genel Kurul kararlarının uygulanmasını sağlamakla yükümlü yönetim kurulunun ancak ... tarihinde bu işlemi yapmaya ehil olacağını, ilgili sürenin bu tarihten itibaren başlaması gerektiğini,

ilgili genel kurulda Yeni Tip Ana Sözleşmenin değişikliği için madde oylanmış olup neticesinde oy birliği ile yeni ana tip sözleşmeye geçilmesine karar verildiğini, ana tip sözleşme değişikliğinin genel kurul kararının tescil ve ilanının zorunlu olduğunu, ilgili işlemler yapılmadan genel kurul kararının onaylanmış sayılamayacağını, ilgili kararlar ve yetki devri kararın onaylanmasının ...

Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne ... tarihinde tescil edildiğini, 10 günlük sürenin ... tarihinden sonra başlaması gerektiğini, ihtarın süresinde yapıldığını, ihraç kararının yönetim kurulu kararı teklifi ve genel kurul kararı ile alındığını, dava dilekçesinde ihraç sebebine ilişkin beyanın kooperatif içerisinde davacının hareketlerini kabul ettiğini gösterdiğini, ihraca dayanak bu davranışların varlığına itirazı bulunmadığını, davacının iddialarını somutlaştırması gerektiğini, davacının üyeliğinden itibaren yönetimde görev alan kimselere sistematik olarak iftiralarda bulunduğunu,

yönetimi ve kooperatifi tüzel kişiliğini zor duruma düşürmeyi amaçladığını, kooperatifin itibarını zedelemeye yönelik eylemlerde bulunduğunu, davacının ... İlçe Tarım ve ... ...

Başkanlığına asılsız şikayet ve ihbarlarda bulunduğunu, davacının şikayet hakkını kötüye kullandığını, davacının ... tarihinde yaptığı usulsüz hareketler nedeniyle çevredeki dükkanlar tarafından kooperatifin CİMER'e şikayet edildiğini, davacının iftira atmak kastıyla sürekli kooperatifin tüzel kişiliğine zarar vermek kastıyla ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunduğunu, yargılamaların, incelemelerin, denetimlerin neticesinde bir suç unsuruna rastlanmadığını, ancak davacının sistematik başvuruları nedeniyle kooperatifin ... gibi küçük bir yerde itibarının zedelendiğini neticeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı kooperatifin ... tarihli genel kurul toplantısında davacının üyelikten çıkarılmasına dair verilen genel kurul kararının Kooperatifler Kanunu ve kooperatif ana sözleşmesin aykırı olup olmadığı, kararın iptalini gerektirir yasal neden bulunup bulunmadığı taraflar arasında ihtilaflı olup,

Mahkememizce ... ... ne müzekkere yazılarak müzekkere yazılarak davalı kooperatifin ana sözleşmesi ile kuruluşundan bu yana yapılan genel kurul toplantı tutanakları örnekleri ve hazirun cetvel örneklerinin gönderilmesi istenmiş, müzekkere cevabı dosya içerisine alınmıştır.

Davalı tarafından sunulan delil listesine göre; ... C.Başsavcılığının .../... soruşturma nolu .../... Karar nolu evrakının UYAP sisteminden celbine, ... İlçe Tarım Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davacı tarafından davalı kooperatif hakkında yapılan ihbarlara ilişkin dilekçe örneklerin gönderilmesinin istenmesine, ... Başkanlığı'na müzekkere yazılarak davacı tarafından davalı hakkında yapılan ihbar ve şikayete ilişkin evrakların gönderilmesinin istenmesine karar verilmiş ve müzekkere cevapları dosya içerisine alınmıştır.

Nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle:

"1-... tarihli Toplantı tutanağı uyarınca Bakanlık Temsilcileri nezaretinde toplantı yapıldığı, genel kurul ilan ve gündeminin ortakların görüp okuyabilecekleri kooperatif lokaline ... tarihinde asıldığı, ayrıca ... tarihli ... den ilan edildiği, hazır bulunanlar listesi uyarınca 45 ortaktan, 26 ortağın asaleten toplantıya katıldığı için yeterli çoğunluğun sağlandığı,

Gündemin ....maddesinde:

''Kooperatif üyelerimizden ...ın Kooperatif içerisinde huzur Bozma, Sır saklama yükümlülüğüne aykırılık yapmasından dolayı Kooperatif tüzel kişiliğine zarar verdiği için ortaklıktan çıkarılması hususunda görüşmeye geçildi. Divan Başkanı Genel kurula, ...' ın, atılması için oylama yapılmasının istenip istenmediği sordu. Oylama geçilmesi için 24 kişi oylama yapılması istendi oy çokluğu ile kabul edildi.

Yapılan oylamada 25 kişi oy kullandı 22 kişi kabul, 2 ret, 1 boş, oy kullanılmıştır. Ancak oylama yapıldıktan sonra Bakanlık Temsilcisinin Divana ...'ın da oylamada oy kullandığını, Kooperatifler Kanununun 22. Maddesine aykırı olduğu için, tekrar oylama yapılmasını önerdi, Tekrar oylamaya geçildi; oylamada 22 EVET 1 HAYIR 1 BOŞ ve 1 GEÇERSİZ oy ile atılması atılması oy çokluğu ile kabul edilmiştir.'

2-Davacının KK m.16. gereği yönetim kurulunun ihraç teklifinin bulunmadığı iddiası yönünden:

Davalı kooperatifin ... tarih ve ... nolu kararında; "... isimli ortağın, kooperatif içerisinde huzursuzluk (huzuru bozma), sır saklama yükümlülüğüne aykırı davranışlar sergilemesi, kooperatif tüzel kişiliğine zarar verme" konusundan dolayı ortaklıktan çıkarılması için yapılacak ilk genel kurulda gündeme alınmasına karar verildiği, kararın yönetim kurulu üyelerince imzalandığı,

3-Davacının KK m. 16/3' de belirtilen süreye uyulmadığı iddiası yönünden:

Davalı kooperatif ... ... günü yapılan genel kurulda gündemin 16.maddesinde yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçildiği, ... ... (genel kuruldan sonraki ilk iş gününde ... nolu karar ile üyelerin görev dağılımın yapıldığı, ... tarihinde Ticaret Sicilince tescilinin yapıldığı, buna göre ... Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numarası ile imza sirküleri çıkarıldığı, ...Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihraç kararının davalı kooperatif vekilince davacıya gönderildiği,

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2006/11-631, K. 2006/609 kararı uyarınca, KK m.16/3 gereği çıkarma kararının 10 gün içinde notere verilmemesinin dava açma süresinin hesabında dikkate alındığı, bu süreye uymamanın ihraç kararını ortadan kaldırdığına dair bir düzenlemeye rastlanmamakla birlikte takdirin Mahkemeye ait olduğu,

4-İhraç kararının KK m.16/1 gereği ana sözleşmede bulunması gerektiği,

Kooperatif ana sözleşmesi ile ... tarih ve ... sayılı TTSG 'de ilan edilen intibak ana sözleşmesinde ortaklara yüklenmiş sır saklama yükümlülüğüne ilişkin düzenlemeye rastlanmadığı,

Somut uyuşmazlıkta davacının KK m.25 gereği sır saklama yükümlülüğüne aykırı davrandığına ilişkin dosyada bilgi ve belgeye rastlanmadığı, ayrıca davalı kooperatif ana sözleşmesinde ortaklıktan çıkarılma m.21'de "sır saklama yükümlülüğüne aykırı davranma" nın ihraç sebebi olarak düzenlenmediği,

5-... Cumhuriyet Başsavcılığının .../... soruşturma ve .../... Karar nolu Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararda şikayetçinin davacı şüphelinin davalı kooperatif yönetim kurulu üyeleri ... ve ... olduğu, konusunun resmi belgede sahtecilik ve hakaret olduğu, sahteliği iddia edilen müstahsil belgesinin yönünden alınan kriminal raporda belgenin iğfal kabiliyetinin bulunmadığı ve hakaret iddiasının soyut olduğundan bahisle KYOK verildiği,

6-Davalı Kooperatif ana sözleşme m. 11/1-b "Kooperatifin aleyhine hiçbir faaliyette bulunmamak" hükmü bulunduğu,

7-Davacının yüksek sesli müzik açması, çevreyi rahatsız etmesi, Savcılığa suç duyusunda bulunması, kamera sistemi kurması hususlarının ana sözleme m.11/1-b uyarınca kooperatif aleyhine faaliyet sayılıp sayılmayacağı hususlarının takdiri delillerin takdiri niteliğinde olmakla Sayın Mahkemeye ait olduğu," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı kooperatif üyesinin ... tarihli genel kurul toplantısında gündemini .... Maddesi ile alınan karar ile huzur bozma, sır saklama yükümlülüğüne aykırılık yapmasından dolayı Kooperatif tüzel kişiliğine zarar verdiği gerekçesi ile ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmiş olmakla, davacı; yasada ön görülen 3 aylık süre içerisinde çıkarma kararının aleyhine iş bu iptal davasını açmıştır.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu m.16:

“Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.

Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir.

Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." şeklinde düzenlenmiş olmakla,

Düzenlemeye göre Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilmelidir. Yani ana sözleşmede ortaklıktan çıkarılma nedeni olarak gösterilmemiş bir nedene dayalı olarak kooperatif üyesinin ortaklıktan çıkarılmasına, ihracına ne yönetim kurulu tarafından ne de genel kurul tarafından karar verilemeyecektir.

Genel kurulun davacının ortaklıktan çıkarıma nedeni olarak gösterdiği sır saklama yükümlülüğüne ilişkin olarak Kooperatif ana sözleşmesinin 25.maddesi "Kooperatifin ticari defterleri ve haberleşme ile ilgili hususların tetkiki, genel kurulun açık bir müsaadesi veya yönetim kurulunun kararı ile mümkündür. İncelenmesine müsaade edilen defter ve vesikalardan öğrenilecek sırlar hariç olmak üzere, hiçbir ortak kooperatifin iş sırlarını öğrenmeye yetkili değildir.

Her ortak ne suretle olursa olsun öğrenmiş olduğu kooperatife ait iş sırlarını, sonradan ortaklık hakkını kaybetmiş olsa dahi daima gizli tutmak zorundadır. Bu mecburiyete uymıyan ortak meydana gelecek zararlardan kooperatife karşı sorumlu olduğu gibi kooperatifin şikayeti üzerine herhangi bir zarar umulmasa dahi bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır." şeklinde olmakla birlikte,

Kooperatif ana sözleşme m. 11:

" Ortaklık görevleri:

- Ortakların kooperatife karşı görevleri şunlardır;

a) Mali taahhütlerini zamanında yerine getirmek,

b) Kooperatifin aleyhine hiçbir faaliyette bulunmamak,

(c) Avladığı su ürünlerinin tamamını kooperatife teslim etmek,

d) Sermaye taahhüdü ... lirayı buluncaya kadar kooperatifle

yaptığı muamelenin (kredi ve avans hariç) beher ... lirası için yeniden ... liralık bir pay taahhudünü kabul etmek."

Kooperatif ana sözleşme m. 21:

Ortaklar aşağıdaki hallerden dolayı ortaklıktan çıkarılır.

a) 9. maddede yazılı şartlardan birini kaybetmiş olanlar,

b) 11. maddeye aykırı davrananlar.

c) Kooperatif yararına aykırı davranışlarda bulunanlar ve av yasaklarına uymayanlar sebepsiz olarak borcunu iki yıl ödemeyenler.

d) Üç defa arka arkaya genel kurul toplantısına katılmayanlar,

Yönetim kurulu karariyle kooperatiften çıkarılırlar."

Somut uyuşmazlıkta davacının sır saklama yükümlülüğüne aykırı davrandığına ilişkin iddianın davalı tarafından sunulan deliller ile ispat edilemediği gibi, davalı kooperatif ana sözleşmesinde ortaklıktan çıkarılma nedenlerini düzenleyen m.21 'de "sır saklama yükümlülüğüne aykırı davranma" nın ihraç sebebi olarak düzenlenmediği,

Davacının ortaklıktan çıkarılma nedenlerinden diğerinin huzur bozma ve kooperatif tüzel kişiliğine zarar verme olarak gösterildiği, ancak davanın huzur bozan ve tüzel kişiliğe zarar veren eylemlerinin neler olduğunun genel kurul kararında somutlaştırılmadığı, davalının talebiyle celp edilen ... C.Başsavcılığının .../... soruşturma nolu .../... Karar nolu evrakı ile ... İlçe Tarım Müdürlüğü ve ...

Başkanlığı tarafından mahkememize gönderilen müzekkere cevaplarından davalının iddiasını ispatlar somut bir veriye ulaşılamadığı, Mahkememizce davalıya HMK 240.md.sayılı nitelikleri haiz tanık listesini sunması için kesin süre verilmiş ise de tanık listesinin sunulmadığı, bu halde mevcut delil durumuna göre davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına dair verilen genel kurul kararının KK. ve ana sözleşmeye aykırı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalı · Üye ... · ¸e-imzalı · Üye ... · ¸e-imzalı · Katip ... · ¸e-imzalı