Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/78 K.2025/515

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I.İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı tarafından ... tarihli kesilen faturaya ilişkin 8 günlük iade süresi beklenmeden Antalya Genel İcra Dairesi .../... sayılı dosya ile ... tarihinde icra takibi başlattığını, davalı şirket kötü niyetli davranıp haksız kazanç elde etme amacıyla ilamsız takip başlattığını, E-Tebligat şeklinde tebliğ edilen tebligatın müvekkilin e tebligat adresine tebliğ edilmediğini, yapılan tebligat usulsüz tebligat olduğunu, yapılan bu usulsüz tebligat neticesine haksız ve dayanaksız ödeme emrinden haberdar olmayan müvekkil itiraz edememiş ve takip kesinleştiğini, ilgili icra takibinden müvekkilinin haberi yapılan haciz işlemlerinden sonra olduğunu,

itirazın sekiz gün içinde karşı tarafa varması şart olmadığını, sekiz günlük süre hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi olmadığını, sadece ispat yükünün yer değiştirmesi açısından önem taşıdığını, sekiz günlük süre içinde itiraz edildiği taktirde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunu ispat külfeti faturayı veren tarafa ait olduğunu, keşide edilen faturaya ilişkin bir gün sonra müvekkili şirket tarafından iade faturası kesilmesine rağmen karşı taraf sanki iade faturası düzenlenmemiş gibi kötü niyetli olarak icra takibi başlatıldığını,

müvekkilinin tarafına keşide edilen fatura tarihinden bir gün sonra ... tarihinde iade faturasını düzenlediğii dava konusu faturaların içeriği olan hizmet müvekkiline teslim edilmediğini, davalı şirkete müvekkili şirket ... tarihinde fatura keşide etmiş satışa ilişkin herhangi bir irsaliye belgesi düzenlenmediğini, davalı tarafça düzenlenen faturaya, içeriği ve faturadaki bedele ilişkin yasal süre içinde keşide edilen tarihten bir gün sonra ... tarihinde müvekkil şirket tarafından iade faturası kesildiğini, müvekkili şirketten tahsil amacıyla gönderilen faturaya itiraz edilmesine rağmen,

davalı tarafından kayıtlarına sanki itiraz edilmemiş gibi alacak olarak işleyip ilgili icra takibini başlattığını, davalı tarafın teslim edildiğini iddia ettiği ürünlere ilişkin irsaliye faturası düzenlenmediği gibi bu konuda ispat yükü malları teslim ettiğini iddia eden davalıda olduğunu, neticeten satıcı tarafından alıcıya teslim edilen bir mal olmadığını, ürünler gönderilip teslim edilmemiş satım sözleşmesi vuku bulmadığını, ticari defterler ve muhasebe kayıtlı incelendiği zaman da görüleceği üzere dava konusu faturalara ilişkin, davacı müvekkil tarafından iade faturası düzenlenmiş olup kayıtlarda mevcut olduğunu,

davalı tarafın kötüniyetli olarak icra takibi başlattığını, taraflar arasında muhtelif diğer nedenlerden ötürü kullanılmayan e tebligat adresine yapılan icra takibinin müvekkilin haberimiz olmaksızın kesinleştiğini, tarafların ticari defterleri incelendiğinde müvekkili şirketin faturaya ve davaya konu icra takibinden ötürü davalıya borcu bulunmadığını, Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../...

E. Sayılı dosyasında cari alacağa ilişkin müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davacı şirket arasında ticari alım-satım ilişkisi kurulmuş olup ... tarihinde ... ve ... numaralı faturalar ile davacı şirkete satışı ve teslimi yapılan ürünlere ilişkin fatura kesildiğini, faturaların ödemesinin yapılmaması sebebiyle de Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, ödeme emrinin davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edildiğini, davacı tarafça öne sürülen tarihlerin sehven yazıldığını, müvekkili tarafından düzenlenen fatura içeriğinde bulun bütün ürünlerin davacıya teslim edildiğini, ... yazışmaları ve banka dekontları ile taraflar arasındaki ticari ilişki olduğu görüldüğünü, müvekkilinin alacağını sürüncemede bırakmak amacıyla açılan işbu davanın reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötüniyetli olan davacının İ.İ.K. md 72/4 uyarınca alacağın %20’ sinden az olmamak üzere tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... Esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden gönderilen evrakların incelenmesinde; davalı tarafından davacı aleyhine toplam ... TL fatura alacağına istinaden takip başlatıldığı anlaşılmıştır.

Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;

Dava dosyası ile davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemelerde,

*Davacı şirketin ticari defterlerine göre, davacı şirketin davalı şirketten mal satın alınması şeklinde taraflar arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu ve bu ticari ilişki gereğince takip/dava konusu alacağın dayanağı olan toplam ...-TL, tutarındaki 2 adet faturanın davalı adına alacak olarak kaydedildiği, karşılığında aynı tutarda 2 adet iade faturasının davalı adına borç kaydedildiği, dolayısıyla da davalı şirketin takip konusu ettiği alacağın dayanağı olan fatura bedelleri davacı şirket tarafından iade faturası ile kapatıldığı ve davalı tarafa bir borcunun kalmadığının kayıtlı olduğu,

*Yukarıda belirtilen bilgiler karşısında, dava ve takip konusu alacağın dayanağı olan e-faturalar muhteviyatındaki malların davacı şirkete teslim edilip edilmediğinin takdiri sayın mahkemeye ait olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.

Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;

Dava dosyası ile davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemelerde,

*Davacı şirketin ticari defterlerine göre, davacı şirketin davalı şirketten mal satın alınması şeklinde taraflar arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu ve bu ticari ilişki gereğince takip/dava konusu alacağın dayanağı olan toplam ...-TL. tutarındaki 2 adet faturanın davalı adına alacak olarak kaydedildiği, karşılığında aynı tutarda 2 adet iade faturasının davalı adına borç kaydedildiği, dolayısıyla da davalı şirketin takip konusu ettiği alacağın dayanağı olan fatura bedelleri davacı şirket tarafından iade faturası ile kapatıldığı ve davalı tarafa bir borcunun kalmadığının kayıtlı olduğu,

*Davalının ticari defterlerine göre, davalı şirketin takip konusu ettiği alacağın dayanağı olan fatura bedellerine istinaden takip tarihi itibariyle davalının bakiye ...-TL. tutarında davacı şirketten alacağının kayıtlı olduğu,

*Yukarıda belirtilen bilgiler karşısında, takip konusu alacağın dayanağı olan e-faturalar muhteviyatındaki malların davacı şirkete teslim edilip edilmediğinin takdiri sayın mahkemeye ait olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.

IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:

Dava fatura alacağının tahsili için başlatılan icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.

İtiraza konu Antalya Genel İcra Dairesi .../... Esas sayılı icra takip dosyası üzerinde yapılan incelemelerde, davacı tarafından; ...-TL asıl alacak, ...-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam ...-TL alacağın tahsili için davalı şirket hakkında başlatılan icra takibi olduğu, icra takip alacağının dayanağı olarak ... numaralı ... TL bedelli ... tarihli BEDELLİ fatura ve ... numaralı ... tarihli ... TL bedelli faturaların sunulduğu belirlenmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık icra takibine konu faturalardan davalının borçlu olup olmadığı noktasındadır. Taraflar iddia ve savunmalarını ticari defterlere dayandırmış olup, Mahkememizce davalı şirkete ticari defterlerinin ibrazı için TTK 83. ve HMK 220-222 ihtarlı davetiye çıkartılmış, tebliğ edilmiş, her iki tarafın da ticari defterlerini ibraz ettiği tespit edilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir.

Yine 28.07.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı yasanın 23.maddesi ile değişik HMK 222/3.maddesi (3. Fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere eklenen cümlele uyarınca) diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi halinde ticari defterler sahibi lehine delil olarak kullanılamaz.

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; tarafların mali müşavir bilirkişi aracılığı ile incelenen ticari defterlerinin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu, davacı şirketin davalı tarafa mal ve hizmet satılması şeklinde taraflar arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu belirlenmiştir. Tarafların defterlerinin farklı kayıtlar içerdiği, icra takibine konu ... tarihli faturaların davacı defterinde kaydedildiği, ... tarihli iade fatuları ile bırç bakiyesinin kapatıldığı, davacı yanca düzenlenen iade faturlarının davalı defterine kaydedilmediği belirlenmiştir.

Fatura düzenleyenin imzasını taşıyan bir tür yazılı belgedir. Senet niteliğinde olup olmadığı tartışmalıdır. Çünkü bir belgenin senet olarak nitelendirilebilmesi için borç altına giren kişinin imzasının bulunması, bir borç ikrarı taşıması gereklidir. Oysa faturalarla bir başkası aleyhine borç yaratılmış olmaktadır.

Faturaya itiraz edilmemesi sonucu kabul edilmiş sayılan fatura içeriğinden ne anlaşılması gerektiği hususu, Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir. Faturaya itiraz etmeyen kişi, öncelikle faturada yer alan miktara ilişkin hususları kabul etmiş sayılmaktadır. Faturada sadece sözleşmenin ifası aşamasına dair yer alması olağan sayılan satılan malın cinsi veya yapılan işin adedi, türü, bedeli gibi hususların var olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla faturaya itiraz edilmemesiyle kabul edilmiş sayılan içerik bunlarla sınırlıdır.

Faturaya itiraz etmeyen kişi, bu hususların dışında faturada belirtilen malı teslim aldığını, hizmetten yararlandığını ya da işin yapıldığını da kabul etmiş olmaz. Bu durumda, malın teslim edildiğini veya hizmetin görüldüğünü ispat etmek faturayı düzenleyen tacire düşmektedir. Bu konunun ispatı ise sevk irsaliyesi, irsaliyeli fatura, teslim makbuzu, BA-BS formlarıyla mümkündür.

Davalı yanca dava konusu faturalara ürünlerin (... çeşitleri ve kasaları içeriğinden oluşan) davacıya teslim edildiğine dair birtakım ... konuşmaları ve fotokopi niteliğinde belgeler sunulmuşsa da sunulan konuşmaların ... tarihli faturaların aylar öncesine ait konuşamalar olduğu, belgelerin ise davacı yahut çalışanı imzasına havş olmadığı, mal teslimi olgusunun sevk irsaliyesi, irsaliyeli fatura, teslim makbuzu gibi ispata yarar bir belge ile kanıtlanamadığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

İİK’nun 72/5. madde hükmündeki düzenlemeye göre, dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

İşbu davaya esas icra takibinde davalı yanın kötü niyetli icra takibi başlattığı ispat olunmadığından davacı yanın tazminat talebinin reddi gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır