Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/140 K.2019/620

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; davalının müvekkili ile yaptığı ... tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesine istinaden müvekkili şirkette satış temsilcisi olarak çalışmaya başladığını, bir süre çalıştıktan sonra ... tarihli dilekçe ile istifa ederek iş akdini feshedip işten ayrıldığını, fesihten hemen sonra ... tarihinde müvekkili şirket ile aynı alanda faaliyet gösteren ...'de çalışmaya başladığını, fesihten hemen sonra işe başlamasının taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan rekabet yasağına açıkça aykırılık teşkil ettiğini,

iş sözleşmesinin 6.maddesinin özel şartlar (Q) maddesinde sözleşmenin sonlandırılmasından sonra 2 yıl boyunca aynı sektörde herhangi bir sıfatla iş verenin üretim tesislerinin bulunduğu il ve bağlı ilçe sınırları içinde ..., ..., ..., ..., ... ve ... il sınırları içinde kendi adına iş verenle rekabet edebilecek bir iş yapmamayı, sektördeki diğer rakip firmalar ile ortak, yönetici, danışman yahut başka bir sıfatla bilgili olarak bulunmayacağını kabul ve taahhüt ettiğini, bu hükme aykırılık halinde de iş veren lehine ...-TL cezai şart ödemeyi kabul ettiğini,

davalının müvekkili şirket ile aynı alanda faaliyet gösteren rakip bir firmada iş akdinin feshinden hemen sonra işe başlamasının rekabet yasağına aykırılık teşkil ettiğini, bu durumun TBK'nun 444/f.1 hükmüne de aykırı olduğunu, TBK'nun 446/f.1-2.maddesinde de rekabet yasağına aykırı davranan işçinin bunun sonucu olarak iş verenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlü olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ...-TL'nin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacının talebinin belirsiz alacak davasına konu edemeyeceğinden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, harca esas değerin belirlenerek eksik harcın tamamlattırılmasına karar verilmesini, davanın esası yönünden ise iş sözleşmesinde yer alan rekabet yasağına ilişkin düzenlemelerin geçersiz olduğunu, rekabet yasağı sözleşmesinin işçinin hayatını kazanmasını engelleyecek dereceye varmaması ve ekonomik geleceğini haksız şekilde kısıtlamaması,

Anayasa ile güvence altına alınmış çalışma hürriyetine aykırı olmaması gerektiğini, müvekkilinin toplam 5 ay 27 gün davacı firmada çalıştığını, bu kadar kısa sürede davacının müşteri çevresi, üretim sırları veya yaptığı işler hakkında bilgi edinmesinin mümkün olmadığını, sözleşmede kararlaştırılan ücretin davacının müşteri çevresi ve üretim sırları hakkında bilgi edinmesini mümkün kılacak miktarda olmadığını, düzenlenen sözleşmede rekabet yasağının 2 yıl boyunca ve birçok il sınırları belirtilerek düzenlendiğini, sözleşmede belirtilen illerin ... üretimi yapan şirketlerin faaliyet gösterdiği iller olup,

bu iller dışında aynı sektörde faaliyet gösteren şirketin neredeyse bulunmadığını, sözleşme dolayısıyla müvekkilinin Türkiye genelinde çalışmasının yasaklandığını, müvekkilinin rekabet yasağına aykırı eylemi olmadığını ve davacının herhangi bir zararının doğmadığını, şirketten ayrıldıktan sonra başka bir şirkette işe girmiş olmasının tek başına rekabet etme yasağına aykırılık teşkil etmeyeceğini, hizmet sözleşmelerinde işçi aleyhine konulan ceza koşulunun geçersiz olduğunu, belirtilen cezai şartın fahiş olduğunu, müvekkilinin mahvına sebep olabilecek nitelikler olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucu ... tarih, .../... esas .../... karar sayılı ilam ile davanın reddine karar verildiği, davacının kararı istinaf etmesi üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih, .../... esas, .../... karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih .../... esas- .../... karar sayılı ilamı ile.

"Bununla birlikte Kanun'un 445/2. maddesinde ise, Hakime, sözleşmede yer alan aşırı nitelikte rekabet yasağını kapsam ve süre yönünden sınırlayabilme yetkisi verilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmeyle davalı işçi bakımından öngörülen rekabet etmeme yasağı bir çok ili kapsıyor olması aşırı nitelikte ise de, davalının, davacıya ait iş yerinden ayrıldıktan sonra, davacının faaliyet gösterdiği alanda ve aynı il sınırları içerisinde başka bir işletmenin bölge satış sorumlusu olarak işe girmesi karşısında, TBK'nın 445/2. maddesindeki hükmün koşulları değerlendirilmeksizin yazılı gerekçeyle rekabet yasağına ilişkin sözleşme hükmünün geçersiz kabul edilmesi de doğru görülmemiş, hükmün anılan nedenle de bozulması gerekmiştir.

Davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine," gerekçeleriyle dosyanın bozularak mahkememize iade edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce usul ve yasaya uygun bulunan yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından belirsiz süreli iş sözleşmesi, davalının istifasına ilişkin dilekçe örneği, ihtarname örneği, cevabi ihtarname örneği, davalının ... firması satış temsilcisi olarak verdiği teklif listesi, ücret hesap pusulası, davacının çalışma belgesi, davalı vekili tarafından iş sözleşmesi, aynı sektörde faaliyet gösteren şirketlerin faaliyet bölgelerine ilişkin delilleri, düzenlenen faturalar dosyaya ibraz edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, tarafların tanık dahil tüm delilleri toplanmıştır.

Dava, rekabet yasağına ilişkin sözleşme hükmünün ihlali sebebiyle cezai şart alacağının tahsili istemine yöneliktir.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin (Q) maddesinde davalının iş akdini sonlandırdıktan sonra 2 yıl boyunca aynı sektörde faaliyet gösteren herhangi bir iş yerinde çalışmayacağı, ayrıca üretim tesislerinin bulunduğu il ve bağlı ilçe sınırları ile ..., ..., ..., ..., ... ve ... il sınırları içerisinde kendi adına işveren ile rekabet edebilecek bir iş yapmamayı kabul ederek bu hükme aykırılık halinde de ...-TL cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında iş sözleşmesine binaen davalının 5-6 ay süre ile davacı yanında çalıştığı, bu süreden sonra istifa ederek aynı alanda faaliyet gösteren ... firmasının ... bölge temsilciliğini yapmaya başladığı hususları ihtilafsız olup, ihtilafın rekabet yasağına ve ceza koşuluna ilişkin sözleşme hükmünün geçerli olup olmadığı, rekabet yasağının ihlal edilmiş sayılıp sayılmayacağı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Rekabet yasağına ilişkin sözleşme veya sözleşme şartları konusunda sözleşmenin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK 444 ve devamı maddelerinde yapılan düzenlemelere göre "Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir."(M.444) "Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.

Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir." (M.445)

İş hukukunda rekabet yasağına ve cezai şarta ilişkin düzenlemelerin işçinin iktisadı açısından mahvına neden olmaması ve rekabet yasağının işçinin iktisadı geleceğini tehlikeye düşürmemesi için süre, yer ve işin yükü bakımından duruma göre sınırlandırılması gerekmektedir. Bu sınırlandırma yapılmadıkça rekabet yasağının da geçerli olmayacağı hem 818 sayılı BK da hem de 6098 sayılı TBK da hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere işçi bakımından öngörülen rekabet etmeme yasağı yer konusunda birçok ili kapsıyor olması sebebi ile aşırı nitelikte ise de.

TBK'nın 445/2 maddesi uyarınca değerlendirme yapıldığında, davalının davacıya ait iş yerinden ayrıldıktan sonra davacının faaliyet gösterdiği alanda ve aynı il sınırları içerisinde yani ... ilinde ... firmasının bölge satış sorumlusu olarak işe girdiği bu haliyle sözleşme de belirtilen yerler arasında ... harici diğer illerle ilgili zaten rekabet yasağı ihlali olabilecek herhangi bir eylemin bulunmadığı,

bu nedenle sırf birden fazla ilin düzenlenmiş olması sebebiyle sözleşme hükmünün geçersiz sayılamayacağı, yerleşik yargıtay içtihatları dikkate alındığında tıpkı haksız rekabette olduğu gibi rekabet yasağına aykırılık halinde de zararın doğmasının şart olmayıp işçinin rakip bir firmada çalışarak önceki iş verene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunmasının yeterli olduğu, alınan bilirkişi raporunda, davalı işçinin işten çıktığı tarihten sonraki 9 aylık dönemde satış cirosu kaybı üzerinden davacının net kar kaybının ...-TL olduğu,

bu haliyle davalının işten ayrılıp aynı alanda ve aynı il sınırları içerisinde başka bir işletmede işe girmesinin rekabet yasağının ihlali niteliğinde olduğu anlaşılmakla, davalı işçinin çalışma süresi dikkate alınarak takdiren ...-TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · (E-İmzalı) Hakim ... · (E-İmzalı)