Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/872 K.2025/519

Mahkememizde görülmekte bulunan İstirdat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Karpuz alımından kaynaklı olarak ...'nin dava konusu ...'a ait, keşidecisi ... Olan,... seri nolu, ... tarihli, ...-TL bedelli çeki müvekkiline cirolandığını ve buna ilişkin imzalı tutanak tutulduğunu, çekin düzenlenme tarihinin ... olması nedeniyle ödemelerde kendisine zorluk çıkaracağını belirterek çek tarihinin düzenlenmesinin ...

Yetkililerine bildirdiğini, çekin cirantası ...'ın ...'nde çalıştığını, ...'ın müvekkilinin işletmesine gelerek çeki tanzim tarihi ... olan başka bir çekle değiştireceğini belirterek dava konusu çeki şirket yetkilisi sıfatıyla teslim aldığını, ...'ın çeki alarak ortadan kaybolduğunu, ... Yetkililerinin çekin kaybolduğunu ve dava açılması gerektiğini ve başka bir çek vereceklerini beyan ettiklerini, müvekkili tarafından Alanya AsliyeTicaret Mahkemesinin .../...

Esas sayılı dosyası üzerinden çek iptali davası açıldığını, ...'ın ... şirketine ait birçok çeki alıp kaybolduğunu, tarflarınca ... CBS'ye suç duyurusunda bulunduklarını, davalının ...

İle ticaret yaptıklarını, davalının ...'a şahsi borcuna karşılık çekin ciro edildiğini belirttiğini, bu borca karşılık ...'ın çalıştığı ...'nden olan alacaklarını dava konusu çek ile ve yine dava dışı başka çeklerle tahsil ettiğini belirttiğini, ...'ın alacağının ...-...-TL olduğunu iddia ettiğini, iş kanununa göre işçi ücretinin peşin ödenmesi gerektiğini, ... ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını belirterek müvekkili ...'nin elinden rızası dışında çıkan çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine,

yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın 3. cirantası ve 4. ciranta ...'nin temsilcisi ve tek ortağı olduğunu, müvekkili 2. ciranta ...'dan şahsi alacağının karşılığı çeki ...'de teslim aldığını, ... Şirketinin ticari işlerinde kullanılmak üzere cirolayıp şirketinin muhasebesine ...'de kaydının yapıldığını, ...

Ticari işinde cirolayıp hamil ...ne teslim ettiğini, Alanya Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... E. Sayılı dosyasında alınan ödeme yasağı sebebiyle hamilin çek bedelini bankadan tahsil edemediğini, bu sebeple ... Çek bedelini hamile ödeyip ...'de geri teslim aldığını ve müvekkilinin avans/sermaye çıkışı yapılarak çeki iade aldığını, müvekkilinin şirketinin ...

İle 1. Ciranta ... arasında 3 yıldır süregelen yaş sebze işleme satım tedarikinden kaynaklanan ticari ilişkinin bulunduğunu, bu ticari ilişkide 2. ciranta ...'ın ...'nin ... bölgesi alım-satım satış görevinde müvekkilinin şirketine çekler teslim ettiğini ve ödediğini, aynı iş kolunda ticaret yapıldığından ... nin aynı keşidecinin banka ve hesabından keşideli çekleri cirolama yoluyla ödeme yaptığını, iptale konu çekteki keşidecisi ... temsilcisi ...'in imzası ile ...

Yetkilisi ...'nun imzasının aynı olduğunu, ...'ın 2023 ... ayında şirketi ...'yla alacaklarının karşılığı çekler aldığını beyanla müvekkiline borcuna karşılık ... keşideli ...-TL bedelli çeki cirolayıp teslim ettiğini, yaklaşık bir hafta sonra elindeki ikinci çekin vadesinin uzun olduğunu parasızlıktan eşinin boşanma davası açtığını, şirketinin de yardımcı olmadığını nakite ihtiyacının olduğunu söyleyerek tekrar borç istemesi üzerine müvekkilinin ...'de nakten ...-TL ödeyerek davaya konu ...-TL.lık çeki teslim aldığını, ispat yükünün davacıda olduğunu belirterek davanın reddine,

yargılama giderlerinin ve vekalet ürcetinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından banka yazı cevabı, e-fatura sureti, çek sureti, Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi evrakları, davalı vekili tarafından çek suretleri, e-fatura suretleri, mahkeme ve savcılık evrakları delil olarak sunulmuş, mahkememizce Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas sayılı dosyası, ... ... İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyası, Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas sayılı dosyası, ... ... İcra Müdürülüğünün .../... esas sayılı icra dosyası, Serik Cumhuriyet Başsavcılığının .../... soruşturma sayılı dosyası, ... ... İcra Hukuk Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyası getirtilmiş, gelen yazı cevapları dosya arasına alınmış, tüm deliller toplanmıştır.

Serik Cumhuriyet Başsavcılığının .../... soruşturma sayılı dosyasında davacı ...'nin hırsızlık suçundan ... hakkında ... tarihli şikayeti üzerine yapılmış soruşturma sonucunda güveni kötüye kullanma suçundan takipsizlik kararı verildiği, kararın ... tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Alanya ATM'nin .../... esas sayılı dosyasında çekin zayi nedeniyle iptalinin istenildiği, ancak çek ibraz edildiğinden verilen süre içinde eldeki çekin istirdatı davası açıldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dava, TTK'nın 792. Maddesine dayalı çek istirdatı davasıdır.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

İspat yükü üzerinde bulunan davacı, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.

TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Dava konusu çek emre yazılıdır. TTK'nın 788. maddesinin 1. fıkrası uyarınca emre yazılı çekler (tam veya beyaz) ciro ve teslim yoluyla üçüncü kişiye devredilebilir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, taraflarca sunulan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m. 704) kapsamında davalının çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunduğunun davacı tarafça ispatlanamadığı kanaatine varıldığından ve çekte ciro zincirinde bir kopukluk olmadığı görüldüğünden, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · (E-imzalıdır) Hakim ... · (E-imzalıdır)