Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/294 K.2021/511

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı ...'nin maliki ve diğer davalı ...'nin sürücüsü bulunduğu ... plakalı aracın ... tarihinde davacı müvekkilinin maliki bulunduğu ... plakalı araca çarpması neticesinde müvekkilinin maliki bulunduğu araçta hasar meydana geldiğini, kaza sonrasında mahallinde tutulan kaza tespit tutanağında müvekkilinin maliki bulunduğu araca çarparak hasar görmesine sebep olan ... plakalı araç sürücüsü ...'nin kusurlu olduğunun anlaşıldığını, müvekkilinin maliki bulunduğu aracın 2011 ... markanın ... olduğunu,

kaza sonucunda müvekkile ait aracın ... tarihi ile ... tarihleri arasında onarım için yetkili servis olan ... de kaldığını, tamir süresi içerisinde aracın çalışamadığını müvekkilinin ticari kazanç kaybına uğradığını, davalı şirket aracının maliki olması sebebi ile müvekkilinin aracında kaza sebebi ile meydana gelen kazanç kaybının tamamından sürücü davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu beyan ederek, ...

TL kazanç kaybının kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı şirket ... ve sürücü davalı ... müştereken ve müteselsilen tahsilini, davalı ... 'nin maliki bulunduğu ... plakalı aracın trafik kaydı üzerine dava neticeleninceye kadar ihtiyati tedbir hükmünde ihtiyati haciz konulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar tarafına yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Kazaya konu ... plakalı aracın işleteni olmadığı, bu nedenle davanın davalı şirket yönünden husumet yokluğu nedeni İle esasa girilmeden reddine karar verilmesi gerektiği, davalı şirket İle dava dışı "..." arasında ... tarihinde " Motorlu Kara Nakil Araçları Kiralama Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşme daha sonra ... tarihli süre uzatımı protokolü ile ... tarihine uzatıldığını, bu sözleşme İle müvekkil şirketin sahibi olduğu ... plakalı araç dava dışı kiracı;

...'ye ... tarihinde teslim edildiğini, süre gelen kira ilişkisi, kiralayan müvekkil firmanın muhasebe ve fatura kayıtlarıyla da sabit olduğunu, davalı ile kazaya karışan aracın kiracısı ... arasındaki uzun süreli araç kiralama ilişkisinin yasa ve Yargıtay kararlarında aranan koşulları sağladığını, dosyaya sunulan yazılı deliller ile ispatlandığını, sözleşme konusu araç kira sözleşmesi gereği kiracıya teslim edildiğini ve araç üzerinde fiili hakimiyet kiracıya terk edildiğini, dava konusu iddia edilen kazanın, aracın dava dışı kiracı şirkete teslimi sonrası, araç kiracının fiili hakimiyet ve tasarrufu altında iken meydana geldiğini,

kira bedelleri fatura karşılığında ödendiğini, söz konusu faturalar tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, aracın serviste kaldığı süreye ilişkin davacı iddialarının ispata muhtaç olduğunu, davacının soyut iddiasının kabulünün mümkün olmadığı, davacının kazanç kaybına ilişkin olarak günlük kazancına ilişkin iddialarında ispata muhtaç olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapılmasına rağmen davalı ... davaya cevap sunmamıştır.

Dava: Trafik kazasından kaynaklanan araç mahrumiyet bedelinin ödenmesine ilişkin tazminat davasıdır.

Uyuşmazlık; davalı ... 'nin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı ve davacının talep edebileceği araç mahrumiyet bedeli olup olmadığı var ise miktarı hususlarındadır.

Dosya içerisine; kaza tespit tutanağı, servis kayıt ve faturalar, kiralama bedeline ilişkin fatura örnekleri, ruhsat kimlik suretleri, tramer çıktısı , hasar dosya beyanname suretleri sunulmuş, ... den dava konusu araca ait poliçe örneği ve hasar dosyası celp edilmiş, dava konusu araca ait kaza tarihi itibariyle trafik kayıt malikleri celp edilmiş, ... Şoförler odasına müzekkere yazılarak 2011 model ... tip minibüs olan muadil bir aracın günlük kiralama bedelinin ne olduğu hususu sorulmuş, davalı tarafların ... plakalı aracın kiralanmasına ilişkin ticari defter ve kayıtların incelenmesi hususunda talimat yazılmış, makine mühendisi ve sigorta eksperi bilirkişilerden rapor aldırılmıştır.

Davalı ... vekili tarafından dosyaya delil olarak Motorlu Kara Nakil Aracı Kiralama Sözleşmesi sureti sunulmuştur.

... plaka sayılı ve ... plaka sayılı araçların dosyaya sunulan evraklardan ... ye ZMMS poliçesi ile kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.

... Şoförler Otomobilciler Kamyoncular ve Kamyonetçiler Esnaf ve Sanatkarlar Odasından gelen ...havale tarihli müzekkere cevabında; 2011 Motel ... tip minibüs olan muadil bir aracın günlük kira bedelinin ... TL+ KDv (yakıt hariç) olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

Makine Mühendisi bilirkişi ... ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; ... tarihinde meydana gelen kaza sonucunda; davacıya ait ...plakalı minibüsün yetkili serviste dava dışı ... tarafından araştırma şirketine yaptırılan araştırma sonucu bekletilme süresi ve onarıma başlama talimatı verilmesinden sonra onarım süresi dahil olmak üzere davacının aracını kullanamadığı toplam sürenin 51 gün olduğu, bu süre çerisinde davacının araç mahrumiyet zararının KDV dahil ... TL olduğu, davacıya ait ... plakalı minibüsün dava dışı ... tarafından araştırma şirketine yaptırılan araştırma süresi göz önüne alınmadığı zaman aracın makul onarım süresinin 27 gün olduğu, davacının bu süre içerisinde araç mahrumiyet zararının KDV dahil ... TL olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

Davalı ...........A.Ş'nin ticari kayit ve belgelerinin incelenmesi için İstanbul Nöb. ATM 'ye talimat yazılmış, talimat yoluyla aldırılan mali müşavir bilirkişi ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak. Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerle, davacının defter & belgelerinin incelenmesi, Sayın Mahkemece bilirkişiye verilen görev ile sınırlı olarak mezkûr surette tahakkuk eden değerlendirme neticesinde. Davalı Kiralayan Defter Usul İncelemesi.

Davacı şirketin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 421 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile e-defter kullanan mükellef olduğu, dava konusu 2016-2017 yılı Defteri Kebir ile Yevmiye defterlerini GİB onaylı beratlarını süresinde almış olduğu, defter kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, delil niteliğinde olduğu, Davalı Kiralayan Defter Hesap İncelemesi: Davalı şirketin incelenen defterlerinde, davalı kiracıya ilk fatura tarihi ..., son faturası ... tarihi olmak üzere ...

TL BORÇ kaydettiği, karşılığında aynı tarihler arasında ....-TL ödemeler için ALACAK kaydetmek suretiyle, dava tarihi itibariyle, davalılar arasında (Kiralayan ve kiracı) BORÇ / ALACAK bakiyesinin bulunmadığı, Davalılar arasındaki Sözleşme / Kiracılık İlişki Yönünden: Davalı kiralayan tarafından tanzim edilen faturaların diğer davalı kiracı arasında imzalanan ... tarihli “Motorlu Kara Nakil Araçları Kiralama Sözleşmesi", daha sonra ... tarihli uzatma protokolü ile ... tarihine uzatıldığı, dolayısıyla bu sözleşme davalı kiralayan şirketin kaza tarihinde aracın işleteni olmadığı, dava konusu, mülkiyeti davalı şirkete ait olan ...

Plakalı aracın ... tarihinden ... kaza tarihine kadar kesintisiz kiracı sıfatıyla aracın diğer davalı ... ‘ nin, işleten olarak sorumluluğunda bulunduğu, süre gelen kiracılık ilişkisinin davalı şirketin muhasebe kayıtlarıyla da örtüştüğü, Kazanç Kaybı Talebi

Yönünden: Davacının talebinin gerek teknik bilirkişi, gerekse dava dosyasında yer alan delil ve diğer belgeler incelendiğinde az yukarıda detayı bulunan kazanç kaybı tablosunda Serviste tamir için geçen gün sayısı dikkate alındığında toplam 51 gün aracın serviste kaldığı, yapılan hesaplamada 51 güne isabet eden kazan kaybı tutarının ...

TL hesaplansa da, ... kaza tarihinden sonra aracın servise çekildiği, eksper Ön inceleme ve araştırmalarının yapıldığı, bu zaman zarfı sürecinde aracın onarımına başlanmadığı, ... sigorta firması onayı ile ... tarihinde onanma başlandığı ve tamir işlemlerinin ... tarihinde bitirildiği, dolayısıyla ... tarihine kadar olan kazanç kaybından dava dışı sigorta şirketinin sorumlu olduğu,

davalılara sorumluluk yüklenemeyeceği, Buna göre, Sayın Mahkeme’nin davacının kâr kaybı alacağı isteyebileceğine kanaat getirmesi halinde, aracın ... tarih aralığında sigorta şirketinin eksperinin aracı görüp tamir onayı vermesinden sonra aracın tamirinin gerçekleşip tamamlandığı ... tarih aralığındaki 27 günlük sürenin davalı ya da davalılara ait olacağı, davacının dava dosyasındaki teknik bilirkişi raporunda belirtilen günlük ... TL olmak üzere ...

TL (KDV dahil ... ) kâr kaybı talep edebileceği, davacının dava dilekçesinde şimdilik kaydıyla ... TL kazanç kaybı talebinde bulunduğu, Davalılardan ... Kiralayan olarak kaza tarihinde aktifinde bulunan aracın işleteni olmadığının tespiti ile kâr kaybından sorumlu olup, olmadığının Takdirinin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, FAİZ: Sayın Mahkeme’nin kısmen ya da tamamen

Davacı lehine hüküm kurması halinde taleple bağlılık gereği davacımn ... tarihinden ... dava tarihine kadar ....-TL üzerinden faiz talebinde bulunabileceği, uygulanacak faiz oranının 3095 s.k kapsamında 1/1 Adi Kanuni Faiz mi? Yoksa aynı kanunun 2/2 de tanımlanan iskonto avans faiz oranının mı uygulanacağının hukuki değerlendirmesinin ait olduğu kanaatinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Davalı ... ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için Gaziantep Nöb. ATM'ne talimat yazılmış, yazılan talimatın verilen kesin süre içerisinde ticari defterlerin sunulmamasından dolayı bila ikmal iade edildiği anlaşılmıştır.

Sigorta Eksperi makine mühendisi bilirkişi .... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; ...tarihinde meydana gelen trafik kazasının oluşumunda ... plakalı araç sürücüsü ... kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ... ise herhangi bir kusurunun olmadığı sonucuna varıldığı, aracın hasarlı bölgelerinin onarılması için gerekil sürenin 15 gün olduğunun tespit edildiği, ancak kazanç hesaplanması hususunda uzmanlığı bulunmadığı için bir değerlendirme yapılmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

Makine mühendisi sigorta eksperi bilirkişi ...'nün ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; tespit konusu... plakalı aracın yetkili Servis ... tamiri yapılmadan bekletildiği süreyi ... tarafından araştırma şirketine yaptırılan araştırma sonucu bekletilme süresi de dahil edilmek üzere onarımda kaldığı toplam sürenin 51 gün olduğu, bu süre içerisinde davacının kazanç kaybının KDV dahil ...-TL olduğu, tespit konusu ... plakalı aracın dava dışı ... tarafından araştırma şirketine yaptırılan araştırma süresinin dahil edilmediği dikkate alındığında, başka bir anlatımla davacının aracını kullanmaması nedeni ile 27 makul onarım süresi yönünden doğan kazanç kaybının KDV dahil ... TL olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili davasını aldırılan bilirkişi raporları doğrultusunda ıslah etmiş, ... tarihli ıslah dilekçesi ile; ... TL kazanç kaybı alacağını, ... TL olarak artırılarak ... TL olarak ıslah ettiklerini bildirmiş ve ıslah harcını yatırmıştır.

Haksız fillerden kaynaklanan borç ilişkilerinin düzenlendiği 6098 sayılı TBK.nun 49. Maddesinde, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin, bu zararı gidermekle yükümlü olduğu;

6098 sayılı TBK.nun 51/1 maddesinde "Hakimin tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği",

2918 sayılı KTK 85/1 maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı", aynı Kanun'un 3. maddesinde ise işleten tanımı yönünden "araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" düzenlemelerine yer verilmiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi' nin 2015/4851 esas, 2017/11406 karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi; trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Araç malikleri tarafından aracın herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay' ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, davalı ... ile davalı ... arasındaki sözleşme hükümleri ve ayrıca davalı şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu aldırılan rapor incelendiğinde kazaya neden olan kusurlu aracın davalı ...'ye uzun süreliğine kiralandığı, aracın teslim edildiği, ekonomik faydanın davalı ...'ye ait olduğu görülmüştür. Bu nedenle de davalı ... yönünde, davalı şirketin kazaya karışan aracın işleten sıfatının bulunmayışı nedeniyle davacı tarafından hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davasının pasif husumet yokluğuna ilişkin dava şartı noksanılığı nedeniyle usulden reddi gerektiği;

Davalı ... yönünde ise; ... tarihinde meydana gelen trafik kazasının oluşumunda ... plakalı araç sürücüsü ... kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ... ise herhangi bir kusurunun olmadığı; ... plakalı aracın yetkili Servis ... onarımda kaldığı toplam sürenin 51 gün olduğu, bu süre içerisinde davacının kazanç kaybının KDV dahil ....-TL olduğu, ... tarafından araştırma şirketine yaptırılan araştırma sonucu bekletilme süresinin düşürüldüğünde, davacının aracını kullanmaması nedeni ile 27 makul onarım süresi yönünden doğan kazanç kaybının KDV dahil ...

TL olduğu denetime açık raporlar ile sabit olduğu, Sigorta şirketi davaya yer almadığından, sigorta şirketinden kaynaklı gecikme süresi, davacının aracını kullanmama süresüne dahil edilmeden, sadece makul onarım süresi nazara alınarak davacının KDV dahil ... TL araç mahrumiyet bedeli alacağı olduğundan davanın kabulü gerektiği;

Kaza ve dava tarihinde davalı ... kazaya karışan aracın maliki olduğu ve davacının işleten sıfatının olup olmadığı hususunun davacı tarafça bilebilinecek durum olmadığından dolayı pasif husumete ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddi yönünde davalı ... lehine davacı aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır